What Happened

భారత్ మరియు రష్యాల మధ్య మోడరనైజేషన్ మరియు పారిశ్రామిక సహకారంపై ఏర్పడిన వర్కింగ్ గ్రూప్ 12వ సమావేశం విజయవంతంగా ముగిసింది. ఈ సమావేశంలో పారిశ్రామిక ఆధునీకరణ, మైనింగ్, ఎరువులు మరియు రైల్వే రవాణా వంటి వివిధ ఉప-గ్రూపుల పురోగతిని సమీక్షించారు. ఇరుదేశాల ప్రతినిధులు నూతన సాంకేతిక రంగాలు, రక్షణ అనుబంధ పారిశ్రామిక ఉత్పత్తి మరియు రైల్వే మౌలిక వసతుల విస్తరణకు ప్రోటోకాల్‌పై సంతకాలు చేశారు.

When & Where

ఈ రౌండ్ చర్చలు 2026 ఆగస్టు 7న న్యూఢిల్లీలోని వాణిజ్య మంత్రిత్వ శాఖ కార్యాలయమైన 'వాణిజ్య భవత్'లో నిర్వహించబడ్డాయి. భౌగోళిక రాజకీయ సవాళ్లు మరియు అంతర్జాతీయ ఆంక్షల నేపథ్యం ఉన్నప్పటికీ, భారత్-రష్యాల మధ్య పారిశ్రామిక సంబంధాలను బలోపేతం చేసుకోవడానికి ఈ సమావేశం వేదికగా నిలిచింది.

Who Is Involved

• DPIIT (భారత ప్రభుత్వం): కేంద్ర వాణిజ్య మరియు పరిశ్రమల మంత్రిత్వ శాఖ కింద పనిచేసే పారిశ్రామిక ప్రోత్సాహకం మరియు అంతర్గత వర్తక విభాగం కార్యదర్శి అమర్‌దీప్ సింగ్ భాటియా భారత ప్రతినిధి బృందానికి నాయకత్వం వహించారు.
• పరిశ్రమల మరియు వాణిజ్య మంత్రిత్వ శాఖ (రష్యా): రష్యా పరిశ్రమల ఉపమంత్రి అలెక్సీ గ్రుజ్దేవ్ రష్యన్ ప్రతినిధి బృందానికి నాయకత్వం వహించారు.
• ప్రతినిధులు: ఇరుదేశాల నుండి దాదాపు 60 మంది ఉన్నతాధికారులు మరియు రంగాధిపతులు పాల్గొన్నారు.

How It Works

1. ఉప-సమూహాల సమీక్ష: మైనింగ్, ఎరువులు, రైల్వేలు మరియు ఆధునీకరణ రంగాలలో ఏర్పాటు చేసిన ఉప-గ్రూపులు సాధించిన పురోగతిని తొలుత సమీక్షిస్తారు.
2. సాంకేతిక మార్పిడి అన్వేషణ: 3D ప్రింటింగ్, యుఏవి (UAV) సిస్టమ్స్, మరియు కార్బన్-ఫైబర్ ప్రాసెస్ సాంకేతికత బదిలీ మరియు ఉమ్మడి ప్రాజెక్టుల అవకాశాలను గుర్తిస్తారు.
3. ఉమ్మడి పెట్టుబడుల ప్రణాళిక: ఎరువుల ఉత్పత్తిలో జాయింట్ వెంచర్లు (JV) నెలకొల్పడం మరియు క్లిష్టమైన ఖనిజాల తవ్వకాలలో జాయింట్ భాగస్వామ్యాన్ని నిర్ధారిస్తారు.
4. ప్రోటోకాల్ సంతకం: అంగీకరించిన అంశాలను నమోదు చేస్తూ ఉమ్మడి ప్రోటోకాల్‌పై రెండు దేశాల సహ-అధ్యక్షులు సంతకాలు చేస్తారు.

Why It Matters

• రైల్వే మౌలిక వసతులు: భారత వందే భారత్ ప్రాజెక్టుకు సాంకేతిక మద్దతు మరియు తయారీ వేగవంతమవుతుంది.
• ఆహార భద్రత: భారత్‌కు ఎరువుల (DAP/NPK) నిరంతర సరఫరా లభించడం ద్వారా వ్యవసాయ రంగానికి భరోసా లభిస్తుంది.
• క్రిటికల్ మినరల్ సెక్యూరిటీ: లిథియం, టైటానియం రంగాలు భారత్ స్వచ్ఛంధ ఇంధన మరియు ఎలక్ట్రిక్ వాహన విప్లవానికి తోడ్పడతాయి.
• సిలబస్ లింక్: UPSC GS பேపర్-2 (అంతర్జాతీయ సంబంధాలు) మరియు GS పేపర్-3 (ఆర్థిక వ్యవస్థ, మౌలిక వసతులు & సైన్స్ అండ్ టెక్నాలజీ) అంశాలకు అత్యంత అనుకూలం.

Historical Background

• 1961: భిలాయ్ ఉక్కు కర్మాగారం ప్రారంభంతో ఇరుదేశాల మధ్య పారిశ్రామిక సహకారానికి పునాది పడింది.
• 2000: భారత్-రష్యా వ్యూహాత్మక భాగస్వామ్య డిక్లరేషన్ (Strategic Partnership Declaration) పై సంతకాలు.
• 2019: వ్లాదివోస్టాక్‌లో జరిగిన ఈస్టర్న్ ఎకనామిక్ ఫోరమ్‌లో 'యాక్ట్ ఈస్ట్ పాలసీ' కింద పారిశ్రామిక రంగానికి కొత్త ఊపు.

---

Previous Related Events

• 2023: భారత్-రష్యా వర్కింగ్ గ్రూప్ 11వ సమావేశం మాస్కోలో జరిగింది.
• 2024: 22వ భారత్-రష్యా వార్షిక శిఖరాగ్ర సమావేశంలో ప్రధాని మోదీ మరియు పుతిన్ ద్వైపాక్షిక వాణిజ్య లక్ష్యాలను సమీక్షించారు.
• 2025: క్రిటికల్ మినరల్స్ అన్వేషణకు సంబంధించి భారత్ కన్సోర్టియం రష్యన్ సంస్థలతో ప్రాథమిక ఒప్పందం కుదుర్చుకుంది.

Static GK Connection

• IRIGC-TEC చట్రం: ఇది భారత్ మరియు రష్యాల మధ్య వాణిజ్య, పారిశ్రామిక, వ్యూహాత్మక సంబంధాలను పర్యవేక్షించే అత్యున్నత అంతర్-ప్రభుత్వ యంత్రాంగం.
• ఆర్టికల్ 73 (కేంద్ర కార్యనిర్వాహక అధికారం): భారత ప్రభుత్వం అంతర్జాతీయ ఒప్పందాలు మరియు ప్రోటోకాల్‌లపై సంతకాలు చేసే అధికార పరిధిని ఇది వివరిస్తుంది.

India & World Comparison

క్రిటికల్ మినరల్స్ ప్రాసెసింగ్‌లో ప్రపంచవ్యాప్తంగా చైనా ఆధిపత్యం వహిస్తోంది. భారత్ తన సరఫరా గొలుసును (Supply Chain) వైవిధ్యపరచడానికి రష్యాతో లిథియం మరియు అరుదైన మూలకాల (REE) రంగంలో భాగస్వామ్యం విస్తరించడం వ్యూహాత్మక వ్యూహంగా ఉపయోగపడుతుంది.

Future Impact

• ఏవియేషన్ సెక్టార్: రష్యన్ SJ-100 రీజినల్ ఎయిర్‌క్రాఫ్ట్ మ్యానుఫ్యాక్చరింగ్ భారతదేశపు ప్రాంతీయ విమానయాన వ్యవస్థ (UDAN) కు తోడ్పడే అవకాశం ఉంది.
• ఎరువుల స్వయం సమృద్ధి: ఉమ్మడి యూరియా తయారీ ప్లాంట్లు భారతదేశపు సబ్సిడీ భారాన్ని తగ్గిస్తాయి.
• రైల్వే సాంకేతికత: వందే భారత్ తయారీలో స్వదేశీ ప్రాసెసింగ్‌తో పాటు ఆధునిక రష్యన్ సిగ్నలింగ్ టెక్నాలజీ అనుసంధానమవుతుంది.

🔑 Key Points for Revision

• 12వ భారత్-రష్యా వర్కింగ్ గ్రూప్ సమావేశం 2026 ఆగస్టు 7న న్యూఢిల్లీలో జరిగింది.
• ఈ సమావేశం వాణిజ్య భవన్ వేదికగా అమర్‌దీప్ సింగ్ భాటియా మరియు అలెక్సీ గ్రుజ్దేవ్ ల సారథ్యంలో సాగింది.
• ఇది IRIGC-TEC (ఇంటర్ గవర్నమెంటల్ కమిషన్) చట్రంలో భాగం.
• ఇరుదేశాల నుంచి మొత్తం 60 మంది ప్రతినిధులు ఇందులో పాల్గొన్నారు.
• వందే భారత్ ఎక్స్‌ప్రెస్ రైళ్ల తయారీ ప్రాజెక్ట్‌పై ముఖ్యమైన చర్చ జరిగింది.
• రైల్వే మౌలిక సదుపాయాలు మరియు నూతన సిగ్నలింగ్ వ్యవస్థలను ప్రతిపాదించారు.
• రష్యన్ తయారీ ప్రాంతీయ విమానం SJ-100 ఉత్పత్తిపై భాగస్వామ్యం కుదిరింది.
• మానవరహిత విమాన వ్యవస్థలు (UAVలు) మరియు డ్రోన్ టెక్నాలజీపై ప్రత్యేక శ్రద్ధ చూపారు.
• క్రిటికల్ మినరల్స్ విభాగంలో లిథియం మైనింగ్, టైటానియం ఆమోదం పొందాయి.
• అరుదైన మూలకాల (Rare Earth Elements) అన్వేషణకు భారత్-రష్యా అంగీకరించాయి.
• DAP మరియు NPK ఎరువుల నిరంతర సరఫరాపై ధీమా వ్యక్తంచేశారు.
• యూరియా ఉత్పత్తి కోసం ఉమ్మడి వ్యంచర్ (Joint Venture) ప్రతిపాదించబడింది.
• 3D ప్రింటింగ్ మరియు కార్బన్-ఫైబర్ సాంకేతికతలపై పరిశోధనకు ఒప్పందం లభించింది.
• విమానాల ఏరో-ఇంజిన్లు మరియు ప్రొపల్షన్ సిస్టమ్లలో రష్యా సహకరిస్తుంది.
• ముగింపులో పారిశ్రామిక రంగాన్ని బలోపేతం చేసే ప్రోటోకాల్‌పై ఇరువైపులా సంతకాలు జరిగాయి.

What Happened

అస్సాంకు చెందిన భారత షట్లర్ అష్మితా చాలిహా, కొరియా మాస్టర్స్ 2026 టోర్నమెంట్‌లో మహిళల సింగిల్స్ ఛాంపియన్‌గా అవతరించింది. ఆగస్టు 9, 2026న జరిగిన ఫైనల్ మ్యాచ్‌లో మొదటి గేమ్ కోల్పోయినప్పటికీ, అద్భుతంగా పుంజుకుని చైనాకు చెందిన హాన్ కియాన్ జిని 14-21, 21-14, 21-14 తేడాతో ఓడించింది. ఇది ఆమె క్రీడా జీవితంలో సాధించిన తొలి BWF సూపర్ 300 వరల్డ్ టూర్ టైటిల్.

When & Where

ఈ టోర్నమెంట్ ఆగస్టు 9, 2026న ముగిసింది. దక్షిణ కొరియాలోని ఆసాన్ (Asan) నగరంలో ఉన్న 'యీ సన్-సిన్ జిమ్నాసియం' (Yi Sun-sin Gymnasium)లో ఈ ఫైనల్ మ్యాచ్ జరిగింది. తూర్పు ఆసియా ప్రాంతంలో అత్యంత ప్రతిష్టాత్మకంగా జరిగే బ్యాడ్మింటన్ టోర్నమెంట్లలో కొరియా మాస్టర్స్ ఒకటి.

Who Is Involved

• అష్మితా చాలిహా: కొరియా మాస్టర్స్ గెలిచిన తొలి భారతీయ షట్లర్ (అస్సాం).
• హాన్ కియాన్ జి (Han Qian Xi): ఫైనల్‌లో ఓడిపోయిన చైనా క్రీడాకారిణి (నాలుగో సీడ్).
• పార్క్ టే-సాంగ్ (Park Tae-sang): అష్మితా చాలిహాకు శిక్షణ అందిస్తున్న కొరియన్ కోచ్.
• బ్యాడ్మింటన్ వరల్డ్ ఫెడరేషన్ (BWF): ఈ టోర్నమెంట్‌ను నిర్వహించే అంతర్జాతీయ క్రీడా సంస్థ.

How It Works

BWF వరల్డ్ టూర్ టోర్నమెంట్లు పాయింట్లు మరియు ప్రైజ్ మనీ ఆధారంగా పనిచేస్తాయి:

1. టోర్నమెంట్ గ్రేడింగ్: BWF వరల్డ్ టూర్ సూపర్ 1000, 750, 500, మరియు 300 కేటగిరీలుగా విభజించబడింది. కొరియా మాస్టర్స్ అనేది సూపర్ 300 స్థాయికి చెందినది.
2. నాకౌట్ ఫార్మాట్: ఆటగాళ్లు రౌండ్ ఆఫ్ 32 నుండి ఫైనల్ వరకు నాకౌట్ పద్ధతిలో తలపడతారు.
3. పాయింట్ల కేటాయింపు: సూపర్ 300 టైటిల్ గెలిచిన క్రీడాకారిణికి ప్రపంచ ర్యాంకింగ్స్‌లో 7,000 పాయింట్లు లభిస్తాయి.
4. ర్యాంకింగ్ వృద్ధి: ఈ విజయంతో అష్మితా ప్రపంచ బ్యాడ్మింటన్ ర్యాంకింగ్స్‌లో గణనీయమైన మెరుగుదల సాధించడానికి మార్గం సుగమమైంది.

Why It Matters

ఈ విజయం క్రీడాపరంగా మరియు వ్యక్తిగతంగా అనేక విధాలుగా ముఖ్యమైనది:

• అద్భుత పునరాగమనం: 2024లో కొరియా ఓపెన్‌లోనే కుడి మోకాలి మృదులాస్థి (మెనిస్కస్) చిరిగిపోవడంతో ఆమె కెరీర్ ప్రమాదంలో పడింది. శస్త్రచికిత్స తర్వాత కోలుకుని అదే కొరియా గడ్డపై టైటిల్ గెలవడం ఆమె మానసిక స్థైర్యానికి నిదర్శనం.
• భారత క్రీడా రంగం: పి.వి సింధు, సైనా నెహ్వాల్ తర్వాత మహిళల సింగిల్స్‌లో అంతర్జాతీయ వేదికపై టైటిల్స్ గెలిచే సత్తా ఉన్న తరువాతి తరం క్రీడాకారిణిగా అష్మితా నిరూపించుకుంది.
• పరీక్షల దృష్టికోణం: SSC, బ్యాంకింగ్ మరియు స్టేట్ PSC పరీక్షల్లో ఇంటర్నేషనల్ స్పోర్ట్స్ అచీవ్‌మెంట్స్ గురించి నేరుగా ప్రశ్నలు వస్తాయి.

Historical Background

• 1934: బ్యాడ్మింటన్ వరల్డ్ ఫెడరేషన్ (BWF) అంతర్జాతీయ స్థాయిలో బ్యాడ్మింటన్ క్రీడను నిర్వహించడానికి ఏర్పాటైంది.
• 2007: కొరియా మాస్టర్స్ టోర్నమెంట్ మొట్టమొదటిసారిగా దక్షిణ కొరియాలో ప్రారంభించబడింది.
• 2018: BWF తన పాత సూపర్ సిరీస్ విధానాన్ని మార్చి "వరల్డ్ టూర్" (Super 1000, 750, 500, 300, 100) ఫార్మాట్‌ను అధికారికంగా ప్రారంభించింది.

---

Previous Related Events

• 2019 సౌత్ ఏషియన్ గేమ్స్: నేపాల్‌లో జరిగిన ఈ క్రీడల్లో అష్మితా సింగిల్స్ మరియు టీమ్ ఈవెంట్‌లలో బంగారు పతకాలు సాధించింది.
• 2024 ఆసియా టీమ్ ఛాంపియన్‌షిప్: భారత మహిళల జట్టు చారిత్రాత్మక బంగారు పతకం సాధించిన బృందంలో అష్మితా కీలక సభ్యురాలు.
• 2024 కొరియా ఓపెన్: ఇదే టోర్నీలో ఆడుతున్నప్పుడు ఆమె కుడి మోకాలికి (medial meniscus tear) తీవ్ర గాయమైంది.

Static GK Connection

• భౌగోళిక అంశం: ఈ టోర్నమెంట్ జరిగిన ఆసాన్ నగరం దక్షిణ కొరియాలో ఉంది. దక్షిణ కొరియా రాజధాని సియోల్ కాగా, దీని కరెన్సీ సౌత్ కొరియన్ వోన్ (KRW).
• క్రీడా సంస్థలు: భారత బ్యాడ్మింటన్ సంఘం (BAI - 1934) న్యూఢిల్లీలో ఉంది. ప్రస్తుత క్రీడా మంత్రిత్వ శాఖ (Ministry of Youth Affairs and Sports) కింద ఇవి పనిచేస్తాయి.

India & World Comparison

ప్రపంచ బ్యాడ్మింటన్‌లో చైనా, జపాన్, ఇండోనేషియా మరియు దక్షిణ కొరియా దేశాల ఆధిపత్యం ఎక్కువ. ఈ దేశాలకు చెందిన క్రీడాకారిణులను (ముఖ్యంగా చైనాకు చెందిన హాన్ కియాన్ జిని) ఓడించి టైటిల్ గెలవడం ద్వారా భారత్ తన బ్యాడ్మింటన్ ప్రతిభను అంతర్జాతీయ వేదికపై మరోసారి చాటిచెప్పింది.

Future Impact

• ర్యాంకింగ్స్ మెరుగుదల: తాజా విజయంతో రాబోయే BWF ర్యాంకింగ్స్‌లో అష్మితా చాలిహా టాప్-30 లేదా టాప్-40 లోకి ప్రవేశించే అవకాశం ఉంది.
• ప్రధాన టోర్నీలకు అర్హత: సూపర్ 300 టైటిల్ విజయంతో వరల్డ్ ఛాంపియన్‌షిప్స్ మరియు సూపర్ 750/1000 టోర్నమెంట్లకు నేరుగా ఎంట్రీ పొందే అవకాశాలు పెరుగుతాయి.
• గ్రాస్ రూట్ క్రీడల అభివృద్ధి: అస్సాం మరియు ఈశాన్య భారతంలో యువత మరింతగా బ్యాడ్మింటన్ క్రీడ పట్ల ఆకర్షితులయ్యే అవకాశం ఉంది.

🔑 Key Points for Revision

• విజేత: అష్మితా చాలిహా (భారతదేశం, అస్సాం).
• టోర్నమెంట్: కొరియా మాస్టర్స్ 2026.
• కేటగిరీ: బీడబ్ల్యూఎఫ్ (BWF) వరల్డ్ టూర్ సూపర్ 300.
• తేదీ: ఆగస్టు 9, 2026.
• వేదిక: ఆసాన్, దక్షిణ కొరియా (యీ సన్-సిన్ జిమ్నాసియం).
• రన్నరప్ (ఓడిపోయిన వారు): హాన్ కియాన్ జి (చైనా).
• ఫైనల్ స్కోరు: 14-21, 21-14, 21-14 (మొత్తం 53 నిమిషాలు).
• రికార్డు: కొరియా మాస్టర్స్ సింగిల్స్ టైటిల్ గెలిచిన తొలి భారతీయురాలు.
• కెరీర్ మైలురాయి: అష్మితాకు ఇది మొట్టమొదటి (maiden) BWF వరల్డ్ టూర్ టైటిల్.
• BWF స్థాపన: 1934 (ప్రధాన కార్యాలయం: కౌలాలంపూర్, మలేషియా).
• గత విజయాలు: 2024 ఆసియా టీమ్ ఛాంపియన్‌షిప్‌లో స్వర్ణ పతకం.

What Happened

2026 ఆగస్టులో జరిగిన ప్రపంచ అథ్లెటిక్స్ U20 ఛాంపియన్‌షిప్స్‌లో భారత యువ అథ్లెట్లు అద్భుతమైన ప్రదర్శనతో దేశం గర్వపడేలా చేశారు. ఈ పోటీల్లో భారతదేశం రెండు రజతాలు, ఒక కాంస్య పతకంతో కలిపి మొత్తం 3 పతకాలను సాధించింది. హై జంప్‌లో బసంత్ కుమార్ మేఘవాల్, జావెలిన్ త్రోలో ఆశిష్ యాదవ్ రజత పతకాలు సాధించగా, లాంగ్ జంప్‌లో షానవాజ్ ఖాన్ కాంస్య పతకాన్ని గెలుపొందాడు. జంపింగ్ విభాగాల్లో భారత్‌కు ఇవే తొలి పతకాలు కావడం విశేషం.

When & Where

ఈ ప్రపంచ స్థాయి అథ్లెటిక్స్ పోటీలు 2026 ఆగస్టు నెలలో అమెరికాలోని ఒరెగాన్ రాష్ట్రంలోని యూజీన్ (Eugene) నగరంలో జరిగాయి. ఈ నగరాన్ని అథ్లెటిక్స్ క్రీడలకు కేంద్రంగా "ట్రాక్ టౌన్, USA" అని పిలుస్తారు. 2022 ప్రపంచ అథ్లెటిక్స్ ఛాంపియన్‌షిప్స్‌కు కూడా ఇదే నగరం ఆతిథ్యం ఇచ్చింది.

Who Is Involved

• బసంత్ కుమార్ మేఘవాల్: 19 ఏళ్ల రాజస్థాన్ అథ్లెట్, పురుషుల హై జంప్‌లో రజత పతకం సాధించాడు.
• షానవాజ్ ఖాన్: 18 ఏళ్ల అథ్లెట్, పురుషుల లాంగ్ జంప్‌లో కాంస్య పతకం విజేత.
• ఆశిష్ యాదవ్: 19 ఏళ్ల ఉత్తర ప్రదేశ్ క్రీడాకారుడు, పురుషుల జావెలిన్ త్రోలో రజత పతకం సాధించాడు.
• వరల్డ్ అథ్లెటిక్స్ (World Athletics): అంతర్జాతీయంగా ఈ ఛాంపియన్‌షిప్స్‌ను నిర్వహించే అత్యున్నత అథ్లెటిక్స్ సంస్థ.
• అథ్లెటిక్స్ ఫెడరేషన్ ఆఫ్ ఇండియా (AFI): భారత అథ్లెట్ల శిక్షణ, భాగస్వామ్యాన్ని పర్యవేక్షించే దేశీయ అత్యున్నత సంస్థ.

How It Works

1. అర్హత (Qualification): పోటీలు జరిగే సంవత్సరం డిసెంబర్ 31 నాటికి అథ్లెట్ల వయసు 19 ఏళ్లు లేదా అంతకంటే తక్కువ ఉండాలి మరియు నిర్ణీత క్వాలిఫైయింగ్ మార్కును చేరుకోవాలి.
2. ఈవెంట్ విధానం: పోటీలు క్వాలిఫికేషన్, ఫైనల్స్ అని రెండు రౌండ్లుగా ఉంటాయి. టాప్-12 లో నిలిచిన వారు ఫైనల్స్‌కు చేరుకుంటారు.
3. కౌంట్‌బ్యాక్ విధానం (High Jump): హై జంప్‌లో ఇద్దరు అథ్లెట్లు ఒకే ఎత్తును (ఉదాహరణకు 2.21 మీటర్లు) అధిగమిస్తే, ఆ ఎత్తులో తక్కువ ఫెయిల్యూర్స్ (తప్పులు) చేసిన వారిని విజేతగా ప్రకటిస్తారు. ఈ కౌంట్‌బ్యాక్ నియమం ద్వారానే బసంత్‌ మేఘవాల్‌కు రజతం దక్కింది.
4. దూర కొలత (Throws/Jumps): లాంగ్ జంప్, జావెలిన్ త్రో లాంటి ఈవెంట్లలో ఫైనల్స్‌లో అథ్లెట్ చేసిన అత్యుత్తమ చట్టబద్ధమైన (legal) ప్రయత్నాన్ని మాత్రమే తుది ఫలితం కోసం పరిగణనలోకి తీసుకుంటారు.

Why It Matters

• క్రీడా పరిపాలన (Sports Governance): ఖేలో ఇండియా (Khelo India), జూనియర్ టార్గెట్ ఒలింపిక్ పోడియం స్కీమ్ (TOPS) వంటి జాతీయ స్థాయి పథకాల ద్వారా ప్రతిభను గుర్తించి ప్రోత్సహించడం వల్లే ఈ అద్భుత ఫలితాలు సాధ్యమయ్యాయి.
• ప్రపంచ స్థాయిలో స్థానం: కేవలం పోటీల్లో పాల్గొనే దశ నుండి పతకాలు సాధించే స్థాయికి భారత అథ్లెట్లు ఎదగడం, అంతర్జాతీయ ఒలింపిక్ వేదికపై భారత 'సాఫ్ట్ పవర్'ను పెంచుతుంది.
• పరీక్షల ప్రాముఖ్యత: UPSC GS-2 (మానవ వనరులు, యువజన వ్యవహారాల విధానాలు) మరియు State PSC కరెంట్ అఫైర్స్ క్రీడల విభాగానికి ఇది అత్యంత కీలకం.

Historical Background

1986: తొలి ప్రపంచ జూనియర్ అథ్లెటిక్స్ ఛాంపియన్‌షిప్స్‌ను గ్రీస్‌లోని ఏథెన్స్‌లో నిర్వహించారు. 2016: పోలాండ్‌లో జరిగిన U20 ప్రపంచ ఛాంపియన్‌షిప్స్‌లో నీరజ్ చోప్రా స్వర్ణం (86.48 మీటర్లు) సాధించి, జూనియర్ ప్రపంచ రికార్డు నెలకొల్పాడు. 2018: ఫిన్లాండ్‌లో జరిగిన 400 మీటర్ల పరుగులో స్వర్ణం సాధించడం ద్వారా, ఈ ఈవెంట్‌లో పసిడి గెలిచిన తొలి భారతీయ మహిళగా హిమా దాస్ చరిత్ర సృష్టించింది. 2021: కెన్యాలోని నైరోబీలో జరిగిన అండర్-20 ఛాంపియన్‌షిప్స్‌లో భారత్ తన అత్యుత్తమ రికార్డుగా తొలిసారి 3 పతకాలు (2 రజతం, 1 కాంస్యం) గెలుచుకుంది.

---

Previous Related Events

2026 ప్రారంభంలో: ఆసియా U20 అథ్లెటిక్స్ ఛాంపియన్‌షిప్స్‌లో బసంత్ కుమార్ మేఘవాల్ హై జంప్‌లో స్వర్ణ పతకం సాధించాడు. 2023 ఆసియా క్రీడలు (హాంగ్జౌ): ట్రాక్ అండ్ ఫీల్డ్ అథ్లెట్ల అద్భుత ప్రదర్శనతో భారతదేశం తొలిసారిగా 100కి పైగా (మొత్తం 107) పతకాలను సాధించి చారిత్రక మైలురాయిని చేరుకుంది. 2021 టోక్యో ఒలింపిక్స్: నీరజ్ చోప్రా స్వర్ణం సాధించడం దేశంలో అథ్లెటిక్స్‌కు విపరీతమైన జనాదరణ, నిధులు తీసుకువచ్చింది.

Static GK Connection

• అథ్లెటిక్స్ ఫెడరేషన్ ఆఫ్ ఇండియా (AFI): 1946లో స్థాపించబడిన ఈ సంస్థ, ఆసియా అథ్లెటిక్స్ అసోసియేషన్ (AAA) మరియు వరల్డ్ అథ్లెటిక్స్‌కు అనుబంధంగా పనిచేస్తుంది.
• టార్గెట్ ఒలింపిక్ పోడియం స్కీమ్ (TOPS): యువజన వ్యవహారాలు, క్రీడల మంత్రిత్వ శాఖ ఆధ్వర్యంలో 2014లో ప్రారంభించబడింది. 2028 ఒలింపిక్స్ కోసం 10-12 ఏళ్ల వయసున్న ప్రతిభావంతులను తీర్చిదిద్దడానికి 2020లో 'జూనియర్ టాప్స్'ను ఇందులో చేర్చారు.

India & World Comparison

గతంలో U20 ట్రాక్ అండ్ ఫీల్డ్ ఈవెంట్లలో అమెరికా, కెన్యా, ఇథియోపియా దేశాల ఆధిపత్యం ఉండేది. భారత అథ్లెట్లు ఫైనల్స్‌కు చేరడమే కష్టంగా ఉండేది. కానీ ఇప్పుడు జంపింగ్ లాంటి టెక్నికల్ ఈవెంట్లలో బ్రిటన్, ఇటలీ వంటి యూరోపియన్ దేశాలకు దీటుగా భారత్ పోడియం ఫినిషెస్‌ను సొంతం చేసుకుంటోంది.

🔑 Key Points for Revision

• 2026 ప్రపంచ అథ్లెటిక్స్ U20 ఛాంపియన్‌షిప్స్ అమెరికాలోని యూజీన్ (ఒరెగాన్)లో జరిగాయి.
• భారతదేశం 2 రజతాలు, 1 కాంస్యంతో కలిపి కచ్చితంగా 3 పతకాలు సాధించింది.
• 2021లో నైరోబీలో నెలకొల్పిన అత్యుత్తమ 3 పతకాల రికార్డును భారత్ ఈ ఏడాదితో సమం చేసింది.
• బసంత్ కుమార్ మేఘవాల్ పురుషుల హై జంప్‌లో 2.21 మీటర్లు దూకి రజత పతకం సాధించాడు.
• U20 ప్రపంచ ఛాంపియన్‌షిప్స్ హై జంప్‌ చరిత్రలో పతకం సాధించిన తొలి భారతీయుడు బసంత్.
• షానవాజ్ ఖాన్ పురుషుల లాంగ్ జంప్‌లో 7.84 మీటర్ల ప్రదర్శనతో కాంస్య పతకం గెలుపొందాడు.
• ఈ విభాగంలో (లాంగ్ జంప్) ప్రపంచ U20 పతకం సాధించిన తొలి భారతీయ పురుషుడు షానవాజ్ ఖాన్.
• ఆశిష్ యాదవ్ పురుషుల జావెలిన్ త్రోలో 74.09 మీటర్ల మార్క్‌తో రజత పతకం సాధించాడు.
• నీరజ్ చోప్రా (2016) తర్వాత అండర్-20 జావెలిన్ త్రోలో పతకం సాధించిన రెండవ భారతీయుడు ఆశిష్ యాదవ్.
• హై జంప్‌లో అల్జీరియాకు చెందిన యూనిస్ అయాచి, లాంగ్ జంప్‌లో ఇటలీకి చెందిన డానియెల్ ఇన్‌జోలి స్వర్ణాలు గెలిచారు.
• హై జంప్‌లో బసంత్ రజత పతకం 'కౌంట్‌బ్యాక్ మెకానిక్స్' (తక్కువ ఫెయిల్యూర్స్) నిబంధన ద్వారా నిర్ధారించబడింది.
• ఈ అండర్-20 పోటీలను వరల్డ్ అథ్లెటిక్స్ (World Athletics) సంస్థ ద్వివార్షికంగా (రెండేళ్లకోసారి) నిర్వహిస్తుంది.
• పోటీలకు ఆతిథ్యమిచ్చిన యూజీన్ నగరాన్ని అథ్లెటిక్స్ ప్రపంచంలో "ట్రాక్ టౌన్, USA" అని పిలుస్తారు.
• ఈ యువ అథ్లెట్ల విజయాల వెనుక 'జూనియర్ టాప్స్' (Junior TOPS) పథకం ఆర్థిక సహకారం ఎంతో ఉంది.
• 2028 లాస్ ఏంజెల్స్ ఒలింపిక్స్‌లో పతకాలు సాధించడమే లక్ష్యంగా వీరిని ప్రభుత్వం తీర్చిదిద్దుతోంది.

What Happened

భారతదేశంలోని 21 రాష్ట్రాలు మరియు కేంద్రపాలిత ప్రాంతాలకు చెందిన చట్టసభలు 'నేషనల్ ఇ-విధాన్ అప్లికేషన్' (NeVA) ప్రాజెక్ట్ కింద పూర్తిగా కాగితరహిత (పేపర్‌లెస్) డిజిటల్ చట్టసభలుగా మారాయి. ఈ విషయాన్ని కేంద్ర న్యాయ, పార్లమెంటరీ వ్యవహారాల శాఖ సహాయ మంత్రి శ్రీ అర్జున్ రామ్ మేఘవాల్ లోక్‌సభలో వెల్లడించారు. ఈ అప్లికేషన్ ద్వారా శాసనసభ కార్యకలాపాలన్నీ డిజిటల్ రూపంలోకి మారాయి, ఇది వ్యవస్థలో పారదర్శకతను మరియు వేగాన్ని పెంచడానికి సహాయపడుతుంది.

When & Where

ఆగస్టు 5, 2026 న లోక్‌సభలో ఇచ్చిన లిఖితపూర్వక సమాధానంలో ఈ గణాంకాలు వెల్లడయ్యాయి. ఈ ప్రాజెక్ట్ పంజాబ్, ఒడిశా, బీహార్, ఉత్తరప్రదేశ్, గుజరాత్, ఢిల్లీ తదితర 21 ప్రాంతాల చట్టసభల్లో విజయవంతంగా అమలైంది. దేశవ్యాప్తంగా 37 రాష్ట్రాలు/కేంద్రపాలిత ప్రాంతాల చట్టసభలు ఉండగా, దశలవారీగా అన్నింటినీ ఈ వేదిక కిందికి తీసుకురానున్నారు.

Who Is Involved

• పార్లమెంటరీ వ్యవహారాల మంత్రిత్వ శాఖ: ఈ ప్రాజెక్టు అమలుకు కేంద్ర నోడల్ మంత్రిత్వ శాఖగా వ్యవహరిస్తోంది.
• శ్రీ అర్జున్ రామ్ మేఘవాల్: కేంద్ర న్యాయ మరియు పార్లమెంటరీ వ్యవహారాల శాఖ సహాయ మంత్రి (స్వతంత్ర హోదా), ఈ నివేదికను సభలో అధికారికంగా సమర్పించారు.
• NIC (నేషనల్ ఇన్ఫర్మాటిక్స్ సెంటర్): ఈ ప్రాజెక్టుకు అవసరమైన సాంకేతిక మద్దతును మరియు క్లౌడ్ సేవలను అందిస్తోంది.
• భాషిణి (BHASHINI): కృత్రిమ మేధస్సు సహాయంతో బహుభాషా అనువాదం కోసం ఈ ప్లాట్‌ఫామ్‌ను కేంద్ర ఎలక్ట్రానిక్స్ మరియు ఐటీ మంత్రిత్వ శాఖ విభాగం అభివృద్ధి చేసింది.

How It Works

1. కాగితరహిత వాతావరణం: చట్టసభల సభ్యులందరికీ ట్యాబ్లెట్లు లేదా టచ్ స్క్రీన్ పరికరాలు అందిస్తారు. సభ్యులు సభలో ప్రవేశపెట్టే బిల్లులు, నివేదికలను భౌతిక పత్రాలకు బదులు వీటిలోనే వీక్షిస్తారు.
2. అనువాద సదుపాయం: ఇందులో పొందుపరిచిన 'భాషిణి' (BHASHINI) AI అనువాద సాధనం ద్వారా సభ్యులు సమాచారాన్ని 22 షెడ్యూల్డ్ భాషలు మరియు ఆంగ్లంలోకి మార్చుకుని చదువుకోవచ్చు.
3. భద్రతా వ్యవస్థ: సమాచారం సురక్షితంగా ఉండటానికి సభ్యుల లాగిన్ కొరకు టూ-ఫ్యాక్టర్ (2FA) అథెంటికేషన్ ఉపయోగిస్తారు. హ్యాకింగ్ నుంచి రక్షించడానికి సిస్టమ్ కు రెగ్యులర్ సెక్యూరిటీ ఆడిట్స్ చేస్తారు.
4. డేటా రికవరీ: NeVA సాఫ్ట్‌వేర్ NIC మేఘరాజ్ 2.0 క్లౌడ్ ప్లాట్‌ఫామ్‌పై పనిచేస్తుంది. ఏదైనా విపత్తు సంభవిస్తే డేటా కోల్పోకుండా ఉండటానికి ప్రత్యేకమైన డిజాస్టర్ రికవరీ సైట్ ఏర్పాటు చేయబడింది.

Historical Background

• 2014: హిమాచల్ ప్రదేశ్ శాసనసభ భారతదేశంలోనే మొట్టమొదటిసారిగా ఇ-విధాన్ (కాగితరహిత) విధానాన్ని ప్రయోగాత్మకంగా అమలు చేసిన తొలి రాష్ట్రంగా రికార్డులకెక్కింది.
• 2020: డిజిటల్ ఇండియా కార్యక్రమంలో భాగంగా 'వన్ నేషన్ - వన్ అప్లికేషన్' అనే లక్ష్యంతో కేంద్ర ప్రభుత్వం నేషనల్ ఇ-విధాన్ అప్లికేషన్ (NeVA) విధానాన్ని దేశవ్యాప్తంగా అమలు చేయాలని నిర్ణయించింది.

Previous Related Events

• 2022 మార్చి: నాగాలాండ్ అసెంబ్లీ NeVA ప్రాజెక్టును అమలు చేసి దేశంలో ఈ విధానాన్ని స్వీకరించిన తొలి అసెంబ్లీగా అవతరించింది.
• 2023 మే: ఉత్తర ప్రదేశ్ శాసనసభ పూర్తిగా NeVA అప్లికేషన్‌ను స్వీకరించి, తన కార్యకలాపాలను డిజిటలైజ్ చేసింది.
• 2026 ఆగస్టు: కేంద్ర ప్రభుత్వ తాజా నివేదిక ప్రకారం, ఈ ప్రాజెక్టును విజయవంతంగా అమలు చేస్తున్న సభల సంఖ్య 21 కి చేరింది.

---

Static GK Connection

• ఆర్టికల్ 168 (Article 168): రాష్ట్రాల్లో శాసనసభల రాజ్యాంగం గురించి వివరిస్తుంది. ప్రతి రాష్ట్రానికి శాసనసభ ఉంటుంది, కొన్ని రాష్ట్రాల్లో విధాన పరిషత్ (శాసనమండలి) కూడా ఉంటుంది. ఇ-విధాన్ ద్వారా ఈ సభలన్నీ డిజిటలైజ్ చేయబడుతున్నాయి.
• ఎనిమిదవ షెడ్యూల్ (8th Schedule): రాజ్యాంగంలోని 8వ షెడ్యూల్ 22 అధికారిక భారతీయ భాషలను గుర్తిస్తుంది. 'భాషిణి' సాఫ్ట్‌వేర్ ఈ 22 భాషల్లో అనువాద సేవలను అందిస్తోంది.

India & World Comparison

• ప్రపంచవ్యాప్తంగా బ్రెజిల్, ఇంగ్లాండ్ వంటి దేశాలు తమ పార్లమెంట్స్ లో డిజిటల్ విధానాలను అమలు చేస్తున్నాయి.
• అయితే, భారతదేశంలోని NeVA ప్రాజెక్ట్ కింద దేశంలోని అన్ని రాష్ట్రాల చట్టసభలను మరియు కేంద్ర పార్లమెంటును ఒకే వేదికపైకి తీసుకువస్తుండటం వల్ల, ఇది ప్రపంచంలోనే అతిపెద్ద ఏకీకృత శాసనసభ డిజిటల్ ప్లాట్‌ఫామ్‌లలో ఒకటిగా నిలుస్తుంది.

🔑 Key Points for Revision

• ప్రాజెక్ట్ పేరు: నేషనల్ ఇ-విధాన్ అప్లికేషన్ (NeVA).
• నోడల్ మంత్రిత్వ శాఖ: పార్లమెంటరీ వ్యవహారాల మంత్రిత్వ శాఖ.
• నినాదం (Theme): వన్ నేషన్ - వన్ అప్లికేషన్ (One Nation - One Application).
• లక్షిత చట్టసభలు: దేశవ్యాప్తంగా 37 రాష్ట్ర మరియు కేంద్రపాలిత ప్రాంతాల సభలు.
• ఒప్పందాలు కుదుర్చుకున్న సభలు: 33 చట్టసభలు.
• ప్రస్తుతం డిజిటల్ అయిన చట్టసభలు: 21 సభలు.
• కేంద్రం మంజూరు చేసిన నిధులు: ₹138.17 కోట్లు.
• ఏకీకృతం చేసిన AI సాధనం: BHASHINI (భాషిణి - భాషా అనువాదం కోసం).
• అందుబాటులో ఉన్న భాషలు: రాజ్యాంగంలోని 22 షెడ్యూల్డ్ భాషలు + ఇంగ్లీష్.
• హోస్ట్ చేయబడిన క్లౌడ్ సర్వర్: సురక్షితమైన NIC మేఘరాజ్ 2.0 (Meghraj 2.0).
• లాగిన్ భద్రత కోసం: టూ-ఫ్యాక్టర్ అథెంటికేషన్ (2FA).
• రాజ్యాంగ సంబంధం: ఆర్టికల్ 168 (రాష్ట్ర శాసనసభలు), 8వ షెడ్యూల్ (భాషలు).
• ద్విసభా రాష్ట్రాలు: బీహార్ మరియు ఉత్తర ప్రదేశ్ లలోని ఉభయ సభలు డిజిటల్ అయ్యాయి.
• డేటా రక్షణ: విపత్తు రికవరీ కోసం ప్రత్యేక డిజాస్టర్ రికవరీ సైట్ ఏర్పాటు.
• సమాచార వెల్లడి: శ్రీ అర్జున్ రామ్ మేఘవాల్ (కేంద్ర న్యాయ, పార్లమెంటరీ వ్యవహారాల శాఖ సహాయ మంత్రి).

What Happened

సూక్ష్మ, చిన్న మరియు మధ్య తరహా పరిశ్రమల అభివృద్ధి (సవరణ) బిల్లు, 2026 ను భారత పార్లమెంట్ ఆమోదించింది. 2006 నాటి మూల చట్టం అమలులోకి వచ్చి 20 ఏళ్లు పూర్తి చేసుకున్న సందర్భంగా, నేటి డిజిటల్ మరియు సాంకేతిక మార్పులకు అనుగుణంగా దీనిని సవరించారు. చిన్న పరిశ్రమలకు సకాలంలో చెల్లింపులు అందేలా చేయడం, చట్టపరమైన వివాదాలను వేగంగా ముగించడం మరియు వ్యాపార నిర్వహణను సరళీకృతం చేయడం ఈ సవరణ ప్రాథమిక ఉద్దేశం.

When & Where

ఈ బిల్లు రాజ్యసభలో 2026 ఆగస్టు 3న ఆమోదం పొందగా, లోక్‌సభలో 2026 ఆగస్టు 7న తుది ఆమోదం పొందింది. న్యూఢిల్లీలోని పార్లమెంట్ వేదికగా ఈ చారిత్రక సవరణ జరిగింది.

Who Is Involved

• మంత్రిత్వ శాఖ: కేంద్ర MSME మంత్రిత్వ శాఖ
• శాసన వ్యవస్థ: భారత పార్లమెంట్ (రాజ్యసభ & లోక్‌సభ)
• లబ్ధిదారులు: భారతదేశవ్యాప్తంగా ఉన్న 9 కోట్లకు పైగా ఉపాధి కల్పించే MSME వ్యాపారాలు మరియు 40 కోట్ల మంది కార్మికులు
• అమలు సంస్థలు: రాష్ట్ర ప్రభుత్వాలు, మైక్రో అండ్ స్మాల్ ఎంటర్‌ప్రైజెస్ ఫెసిలిటేషన్ కౌన్సిల్స్ (MSEFCs), మరియు జిల్లా కలెక్టర్లు

How It Works

1. ఆన్‌లైన్ వివాద పరిష్కారం (ODR): MSEల వివాదాలను వేగంగా మరియు తక్కువ ఖర్చుతో పరిష్కరించడానికి డిజిటల్ ప్లాట్‌ఫామ్‌లను వినియోగిస్తారు.
2. కాలపరిమితితో కూడిన మధ్యవర్తిత్వం: మొదటిసారి హాజరైన తేదీ నుండి 90 రోజులలోపు మధ్యవర్తిత్వ ప్రక్రియను పూర్తి చేయడం తప్పనిసరి చేశారు.
3. బకాయిల రికవరీ సులభతరం: ఫెసిలిటేషన్ కౌన్సిల్ ఇచ్చే ఆర్బిట్రల్ అవార్డు లేదా ఒప్పందాన్ని జిల్లా కలెక్టర్ ద్వారా 'భూమి శిస్తు బకాయిల' తరహాలోనే రికవరీ చేయవచ్చు.
4. డిక్రిమినలైజేషన్: చిన్న సాంకేతిక లోపాలు లేదా సమాచారం అందించకపోవడానికి జైలు శిక్షల విధానాన్ని తొలగించి, మొదటి తప్పుకు హెచ్చరిక, ఆపై విడతలవారీగా సివిల్ పెనాల్టీలు విధిస్తారు.

Why It Matters

• ఆర్థిక ప్రాముఖ్యత: భారతదేశ జిడిపి (GDP) మరియు ఎగుమతులలో గణనీయమైన వాటా ఉన్న MSME రంగానికి ఆర్థిక ద్రవ్యతను (Liquidity) పెంచుతుంది.
• పరిపాలనా మరియు విధాన సంస్కరణలు: చిన్న పరిశ్రమల చట్టపరమైన వేధింపులను నివారించి, విశ్వాస ఆధారిత నిబంధనలను (Trust-based regulations) ప్రోత్సహిస్తుంది.
• సిలబస్ అనుసంధానం: UPSC GS Paper 3 (ఆర్థికాభివృద్ధి, పారిశ్రామిక విధానం, మరియు వ్యాపార సానుకూలత) మరియు GS Paper 2 (పరిపాలన) అంశాలకు ఇది ప్రత్యక్షంగా సంబంధించింది.

Historical Background

• 2006: సూక్ష్మ, చిన్న మరియు మధ్య తరహా పరిశ్రమల అభివృద్ధి (MSMED) చట్టం నాటి పారిశ్రామిక అవసరాలకు అనుగుణంగా మొదటిసారి రూపొందించబడింది.
• 2020: కేంద్ర ప్రభుత్వం MSMEల వర్గీకరణ పద్ధతిని మార్చి, పెట్టుబడితో పాటు వార్షిక విక్రయాల (Turnover) ప్రాతిపదికన కొత్త నిర్వచనాన్ని ప్రవేశపెట్టింది.
• 2020: డిజిటల్ నమోదు కోసం ఉద్భవ్/ఉద్యమ్ (Udyam) నమోదు పోర్టల్ ప్రారంభించబడింది.
• 2026: గత 20 ఏళ్ల అనుభవాలు మరియు ఐటీ ఆధారిత వ్యవస్థల ఆవిర్భావం ఆధారంగా చట్ట సమగ్ర సవరణ బిల్లు 2026 ఆమోదించబడింది.

---

Previous Related Events

• 2020 (ఆత్మనిర్భర్ భారత్): MSMEల కోసం రూ. 3 లక్షల కోట్ల అత్యవసర క్రెడిట్ లైన్ గ్యారెంటీ స్కీమ్ (ECLGS) ప్రారంభించబడింది.
• 2023: ఉద్యమ్ పోర్టల్ పరిధి విస్తరణ – నమోదులు 1.65 కోట్ల మైలురాయిని దాటాయి.
• 2024 (ఆదాయపు పన్ను చట్టం సవరణ - Sec 43B(h)): MSMEలకు 45 రోజులలోపు చెల్లింపులు చేయకపోతే ఆ మొత్తాన్ని మినహాయింపుగా పరిగణించరనే నిబంధన అమలులోకి వచ్చింది.

Static GK Connection

• రాజ్యాంగ నిబంధనలు: ఆదేశిక సూత్రాలలోని ఆర్టికల్ 43 (కార్మికులకు జీవన వేతనం, కుటీర పరిశ్రమల ప్రోత్సాహం) మరియు ఆర్టికల్ 19(1)(g) (వ్యాపార స్వేచ్ఛ).
• ఆర్థిక శాస్త్ర సూత్రాలు: వర్కింగ్ క్యాపిటల్ మేనేజ్‌మెంట్ (Working Capital Cycle) మరియు వ్యాపార సానుకూలత సూచీ (Ease of Doing Business Index).

India & World Comparison

ప్రపంచంలోనే అత్యధిక MSMEలు ఉన్న దేశాల్లో భారతదేశం రెండవ స్థానంలో ఉంది (చైనా తర్వాత). భారత అభివృద్ధి మోడల్ వికసిత్ భారత్ @2047 లక్ష్యానికి అనుగుణంగా MSMEల ద్వారా సమగ్ర వృద్ధిని ప్రతిపాదిస్తోంది. TReDS వంటి వినూత్న డిజిటల్ పరిష్కారాలు అంతర్జాతీయంగా ప్రశంసలు పొందాయి.

Future Impact

• పరిశ్రమల అధికారికీకరణ (Formalisation): ఉద్యమ్ నమోదు వేగవంతమై చిన్న సంస్థలు బ్యాంకింగ్ వ్యవస్థ పరిధిలోకి వస్తాయి.
• రాష్ట్రాల ప్రమేయం: రాష్ట్ర ప్రభుత్వాలు తమ సొంత అవసరాలకు అనుగుణంగా బహుళ MSEFC కౌన్సిళ్లను ఏర్పాటు చేసుకునే వెసులుబాటు కలుగుతుంది.
• ఆలస్యపు చెల్లింపుల తగ్గింపు: 90 రోజుల కాలపరిమితి ఆధారిత పరిష్కారం వలన చిన్న పారిశ్రామికవేత్తలకు వర్కింగ్ క్యాపిటల్ కొరత తగ్గుతుంది.

🔑 Key Points for Revision

• MSMED చట్టం మొదటిసారి 2006 లో రూపొందించబడింది.
• MSMED (సవరణ) బిల్లు, 2026 పార్లమెంట్‌లో ఆగస్టు 2026 లో ఆమోదించబడింది.
• రాజ్యసభ ఆగస్టు 3, 2026న మరియు లోక్‌సభ ఆగస్టు 7, 2026న ఈ బిల్లును ఆమోదించాయి.
• భారతదేశంలో ఉద్యమ్ పోర్టల్‌లో నమోదు చేసుకున్న MSMEల సంఖ్య 9.16 కోట్లకు చేరింది.
• భారతదేశంలో MSME రంగం సుమారు 40 కోట్ల మందికి ఉపాధి కల్పిస్తోంది.
• చట్టం ప్రకారం మధ్యవర్తిత్వం (Mediation) 90 రోజులలోపు పూర్తవ్వాలి.
• వివాద పరిష్కారానికి Online Dispute Resolution (ODR) విధానం ప్రవేశపెట్టబడింది.
• వివాదం పెండింగ్‌లో ఉంటే కోర్టులు కనీసం 50% చెల్లింపు ఆదేశాలు ఇవ్వాలి.
• ఫెసిలిటేషన్ కౌన్సిల్ ఆర్డర్‌లను 'భూమి శిస్తు బకాయిలుగా' రికవరీ చేయవచ్చు.
• సవరణ ద్వారా చిన్న చట్టపరమైన లోపాలు డిక్రిమినలైజ్ (నేరరహితం) చేయబడ్డాయి.
• నమోదు లోపాలకు జైలు శిక్షల స్థానంలో గ్రేడెడ్ సివిల్ పెనాల్టీలు ఉంటాయి.
• TReDS వేదిక ద్వారా బకాయిల పరిష్కారానికి పబ్లిక్ సెక్టార్ సంస్థలను ప్రోత్సహిస్తారు.
• రాష్ట్ర ప్రభుత్వాలు బహుళ MSEFC కౌన్సిళ్లను ఏర్పాటు చేసే అధికారం పొందాయి.
• ఈ చట్టం వికసిత్ భారత్ @2047 దార్శనికతకు అనుగుణంగా రూపుదిద్దుకుంది.
• సంబంధిత నోడల్ శాఖ కేంద్ర MSME మంత్రిత్వ శాఖ.

What Happened

కేంద్ర ప్రభుత్వం జాతీయ పారిశ్రామిక కారిడార్ అభివృద్ధి కార్యక్రమం (NICDP) కింద దేశ వ్యాప్తంగా పారిశ్రామిక పట్టణాలను మరియు స్మార్ట్ సిటీలను అభివృద్ధి చేస్తోంది. కేంద్ర వాణిజ్య, పరిశ్రమల శాఖ సహాయ మంత్రి శ్రీ జితిన్ ప్రసాద 2026 ఆగస్టు 4న లోక్‌సభకు సమర్పించిన లిఖితపూర్వక సమాధానంలో ఈ వివరాలను వెల్లడించారు. ఇప్పటివరకు ఆమోదించిన 20 పారిశ్రామిక నోడ్లలో 4 ప్రాజెక్టులు ఇప్పటికే పూర్తయ్యాయని, మిగిలిన 16 ప్రాజెక్టుల పనులు వేగవంతంగా జరుగుతున్నాయని తెలిపారు.

When & Where

ఈ వివరాలను 2026 ఆగస్టు 4న న్యూఢిల్లీలోని పార్లమెంట్ (లోక్‌సభ) వేదికగా వెల్లడించారు. ఈ ప్రాజెక్టులు భారతదేశంలోని వివిధ రాష్ట్రాలలో విస్తరించి ఉన్నాయి. గుజరాత్, మహారాష్ట్ర, మధ్యప్రదేశ్, ఉత్తరప్రదేశ్, ఆంధ్రప్రదేశ్, కర్ణాటక వంటి అనేక రాష్ట్రాల్లో ఈ పారిశ్రామిక కారిడార్ నోడ్‌లు ఏర్పాటు చేయబడుతున్నాయి.

Who Is Involved

• కేంద్ర ప్రభుత్వం / DPIIT: పరిశ్రమలు మరియు అంతర్గత వర్తక ప్రోత్సాహక శాఖ ద్వారా నిధుల మంజూరు మరియు విధాన నిర్ణయాలు.
• NICDIT: జాతీయ పారిశ్రామిక కారిడార్ అభివృద్ధి మరియు అమలు ట్రస్ట్.
• రాష్ట్ర ప్రభుత్వాలు: స్థల సేకరణ (Land supply) మరియు రాష్ట్ర స్థాయి మౌలిక వసతుల కల్పన.
• SPVs (Special Purpose Vehicles): కేంద్ర మరియు రాష్ట్ర ప్రభుత్వాల ఉమ్మడి భాగస్వామ్యంతో ప్రాజెక్ట్ అమలు చేసే సంస్థలు.

How It Works

1. నోడ్ల గుర్తింపు: రాష్ట్ర ప్రభుత్వ ప్రాధాన్యతలను బట్టి పారిశ్రామిక నోడ్లను గుర్తించడం జరుగుతుంది.
2. మాస్టర్ ప్లాన్ ఆమోదం: కాన్సెప్ట్ మాస్టర్ ప్లాన్, అభివృద్ధి ప్రణాళిక, మరియు పర్యావరణ అనుమతులను (Environmental Clearances) సాధించడం.
3. SPV ఏర్పాటు: కేంద్రం నిధులు (Equity/Debt), రాష్ట్రం స్థలాన్ని కేటాయించడం ద్వారా SPV ని ఏర్పాటు చేస్తాయి.
4. EPC టెండర్లు: EPC (ఇంజనీరింగ్, ప్రొక్యూర్‌మెంట్, కన్స్ట్రక్షన్) కాంట్రాక్టర్ల ద్వారా అంతర్గత ట్రంక్ మౌలిక సదుపాయాల (రోడ్లు, నీరు, విద్యుత్) నిర్మాణం.

Why It Matters

• ఆర్థిక ప్రాముఖ్యత: భారతదేశ తయారీ రంగాన్ని విస్తరించడం మరియు GDP లో తయారీ రంగ వాటాను పెంచడం.
• ఉపాధి కల్పన: స్మార్ట్ ఇండస్ట్రియల్ సిటీల ఏర్పాటు ద్వారా లక్షలాది ప్రత్యక్ష మరియు పరోక్ష ఉద్యోగాలు రావడం.
• పాలనా ప్రాముఖ్యత: PM గతిశక్తి ప్లాన్ ద్వారా మల్టీ-మోడల్ కనెక్టివిటీ సాధించడం.

Historical Background

• 2007: భారతదేశంలో మొదటి పారిశ్రామిక కారిడార్ అయిన ఢిల్లీ-ముంబై ఇండిస్ట్రియల్ కారిడార్ (DMIC) ప్రక్రియ ప్రారంభమైంది.
• 2016: DMICDC ని విస్తరిస్తూ జాతీయ పారిశ్రామిక కారిడార్ ಅಭಿವೃದ್ಧి మరియు అమలు ట్రస్ట్ (NICDIT) గా పునర్నామకరణం చేశారు.
• 2024: కేంద్ర మంత్రివర్గం ఒకేసారి 12 కొత్త పారిశ్రామిక నగరాల అభివృద్ధికి రూ. 28,602 కోట్ల అంచనా వ్యయంతో ఆమోదం తెలిపింది.

Previous Related Events

• 2021: PM గతిశక్తి నేషనల్ మాస్టర్ ప్లాన్ ప్రారంభం, ఇది పారిశ్రామిక కారిడార్లకు సత్వర కనెక్టివిటీని అందిస్తుంది.
• 2023: విక్రమ్ ఉద్యోగ్ పురి (ఉజ్జయిని), ధోలేరా (గుజరాత్) వంటి నోడ్లలో పారిశ్రామిక ప్లాట్ల కేటాయింపు వేగవంతమైంది.
• 2024: నేషనల్ ఇండస్ట్రియల్ కారిడార్ ప్రోగ్రామ్ కింద నిధుల కేటాయింపులు మరియు మౌలిక వసతుల ప్రణాళిక విస్తరణ జరిగింది.

Static GK Connection

• ఆర్టికల్ 282: కేంద్ర-రాష్ట్ర ఆర్థిక సంబంధాలు మరియు రంగాంతర ప్రాజెక్టులకు గ్రాంట్లు/నిధుల కేటాయింపు.
• గతిశక్తి పిలర్స్: సమగ్ర రవాణా, సమన్వయం మరియు సమయం ఆదా చేసే 6 రవాణా సూత్రాలు.

🔑 Key Points for Revision

• NICDP కింద మొత్తం 20 పారిశ్రామిక నోడ్ల అభివృద్ధికి కేంద్ర ఆమోదం లభించింది.
• గత 5 సంవత్సరాల కాలంలోనే 12 కొత్త ప్రాజెక్టులు ఆమోదించబడ్డాయి.
• ఇప్పటివరకు 4 ప్రాజెక్టులు పూర్తయ్యాయి, 16 పురోగతిలో ఉన్నాయి.
• DPIIT నుండి NICDIT కు రూ. 16,172.95 కోట్లు మంజూరయ్యాయి.
• NICDIT ద్వారా ప్రాజెక్ట్ SPV లకు రూ. 14,569.97 కోట్లు విడుదలయ్యాయి.
• ప్రాజెక్ట్ అమలు మోడల్: కేంద్ర-రాష్ట్ర ఉమ్మడి Special Purpose Vehicle (SPV).
• కేంద్ర ప్రభుత్వం నిధులు (Equity/Debt) ఇవ్వగా, రాష్ట్రం స్థలాన్ని (Land) సమకూరుస్తుంది.
• ప్రాజెక్ట్ పూర్తయ్యే వ్యవధి: EPC కాంట్రాక్టర్ నియామకం నుండి 36–48 నెలలు.
• బాహ్య కనెక్టివిటీ మ్యాపింగ్ కోసం PM Gati Shakti NMP పోర్టల్ వినియోగం.
• ఉజ్జయినిలోని 'విక్రమ్ ఉద్యోగ్‌పురి' వంటివి పూర్తయిన నోడ్లలో ఒకటి.
• మోడల్ స్వభావం: 'Plug-and-Play' పారిశ్రామిక మౌలిక సదుపాయాలు.
• నోడల్ ఏజెన్సీ: National Industrial Corridor Development and Implementation Trust (NICDIT).
• నోడల్ డిపార్ట్‌మెంట్: Department for Promotion of Industry and Internal Trade (DPIIT).
• మంత్రిత్వ శాఖ: వాణిజ్య మరియు పరిశ్రమల మంత్రిత్వ శాఖ.
• సంబంధిత మంత్రి: జితిన్ ప్రసాద (రాష్ట్ర మంత్రి, వాణిజ్య & పరిశ్రమల శాఖ).

What Happened

ఎలక్ట్రానిక్స్ మరియు IT మంత్రిత్వ శాఖ (MeitY) కింద పనిచేస్తున్న సెంటర్ ఫర్ డెవలప్‌మెంట్ ఆఫ్ అడ్వాన్స్‌డ్ కంప్యూటింగ్ (C-DAC), మరియు జియోలాజికల్ సర్వే ఆఫ్ ఇండియా (GSI) లు ఆగస్టు 4, 2026న ఒక అంబ్రెల్లా అవగాహన ఒప్పందం (MoU) కుదుర్చుకున్నాయి. భూమి శాస్త్రాలు (జియోసైన్స్), ఖనిజాల అన్వేషణ, మరియు విపత్తుల నిర్వహణలో ఆర్టిఫిషియల్ ఇంటెలిజెన్స్ (AI), మరియు అత్యాధునిక డిజిటల్ టెక్నాలజీలను వినియోగించి పరిష్కారాలు కనుగొనడం ఈ భాగస్వామ్య ఉద్దేశం.

When & Where

ఈ చారిత్రాత్మక ఒప్పందం ఆగస్టు 4, 2026న న్యూఢిల్లీలోని ఎలక్ట్రానిక్స్ నికేతన్‌లో జరిగింది. కేంద్ర ప్రభుత్వ సాంకేతిక మరియు పాలనా విభాగాల కేంద్ర బిందువైన న్యూఢిల్లీలో ఈ కీలక భాగస్వామ్యానికి అంకురార్పణ జరిగింది.

Who Is Involved

• C-DAC: భారతదేశంలో సూపర్ కంప్యూటింగ్, AI సాంకేతికతను అభివృద్ధి చేసే ప్రధాన R&D సంస్థ (MeitY పరిధిలో).
• GSI: ఖనిజ అన్వేషణ మరియు భౌగోళిక సర్వేలు నిర్వహించే జాతీయ సంస్థ.
• శ్రీ S. కృష్ణన్ (IAS): సెక్రటరీ, MeitY, ఈ ఒప్పందానికి సాక్ష్యంగా నిలిచారు.
• శ్రీ E. మగేష్: డైరెక్టర్ జనరల్, C-DAC (ఒప్పందంపై సంతకం చేశారు).
• శ్రీ ప్రదీప్ సింగ్: అదనపు డైరెక్టర్ జనరల్, GSI (ఒప్పందంపై సంతకం చేశారు).

How It Works

1. డేటా ప్రాసెసింగ్: GSI వద్ద ఉన్న భారీ జియోఫిజికల్ డేటాను విశ్లేషించడానికి C-DAC తన హై-పెర్ఫార్మెన్స్ కంప్యూటింగ్ (HPC) సామర్థ్యాలను వినియోగిస్తుంది.
2. మోడలింగ్ & మ్యాపింగ్: ప్రిడిక్టివ్ మోడలింగ్ మరియు 3D సబ్‌సర్ఫేస్ మ్యాపింగ్ టెక్నిక్స్ ద్వారా భూగర్భంలో ఉన్న ఖనిజ నిల్వలను కచ్చితంగా గుర్తిస్తారు.
3. LLM అభివృద్ధి: దశాబ్దాల తరబడి చెల్లాచెదురుగా ఉన్న భౌగోళిక రికార్డులను ఒక లార్జ్ లాంగ్వేజ్ మోడల్ (LLM) గా తీర్చిదిద్దుతారు.
4. విపత్తు హెచ్చరికలు: కొండచరియలు విరిగిపడటాన్ని గుర్తించడానికి సింథటిక్ అపెర్చర్ రాడార్ (SAR) ను ఉపయోగించి ముందస్తు హెచ్చరిక వ్యవస్థలను అందుబాటులోకి తెస్తారు.

Why It Matters

క్రిటికల్ మినరల్స్ అన్వేషణ ద్వారా భారతదేశ సరఫరా గొలుసు పటిష్టమవుతుంది, ఇది దేశ ఆర్థిక భద్రతను (Economic security) పెంచుతుంది. అలాగే, హిమానీనద వరదలు (GLOF), కొండచరియల ప్రమాదాలకు ముందస్తు హెచ్చరిక వ్యవస్థల ఏర్పాటు వలన ప్రాణ నష్టాలను భారీగా నివారించవచ్చు.

Historical Background

• 1851: ఈస్ట్ ఇండియా కంపెనీ కాలంలో బొగ్గు నిల్వలను అన్వేషించడానికి జియోలాజికల్ సర్వే ఆఫ్ ఇండియా (GSI) స్థాపించబడింది.
• 1988: సూపర్ కంప్యూటర్ల రంగంలో దేశీయ సామర్థ్యాన్ని పెంపొందించేందుకు C-DAC ని ఏర్పాటు చేశారు.
• 2015: విపత్తు నష్టాలను తగ్గించడానికి ఐక్యరాజ్యసమితి సెండాయ్ ఫ్రేమ్‌వర్క్ (Sendai Framework) ను ఆమోదించింది. ఈ లక్ష్యాల ఆధారంగానే ఆధునిక విపత్తు హెచ్చరిక వ్యవస్థలు రూపుదిద్దుకుంటున్నాయి.

Previous Related Events

• అక్టోబర్ 2023: సిక్కిం తీస్తా నదీ పరీవాహక ప్రాంతంలో సంభవించిన భయంకరమైన GLOF ప్రమాదం, ఆధునిక ముందస్తు హెచ్చరిక వ్యవస్థల అవసరాన్ని నొక్కి చెప్పింది.
• ఫిబ్రవరి 2023: జమ్మూ కాశ్మీర్‌లోని రియాసి జిల్లాలో GSI మొదటిసారిగా భారీ లిథియం (Lithium) నిల్వలను కనుగొంది.
• జులై 2023: కేంద్ర గనుల శాఖ దేశ భవిష్యత్తుకు అత్యవసరమైన 30 క్రిటికల్ మినరల్స్ జాబితాను మొదటిసారిగా అధికారికంగా ప్రకటించింది.

Static GK Connection

• క్రిటికల్ మినరల్స్ (Critical Minerals): ఎలక్ట్రిక్ వాహనాలు, గ్రీన్ ఎనర్జీ, టెలీకమ్యూనికేషన్స్ వంటి ఆధునిక రంగాలకు అత్యవసరమైన ఖనిజాలు. వీటి సరఫరాలో అంతరాయం దేశ ఆర్థిక వ్యవస్థను దెబ్బతీస్తుంది.
• GLOF (Glacier Lake Outburst Floods): హిమానీనదాలు కరిగి ఏర్పడే సరస్సుల ఆనకట్టలు తెగిపోవడం వల్ల దిగువ ప్రాంతాలలో ఆకస్మికంగా వచ్చే వినాశకరమైన వరదలు.

🔑 Key Points for Revision

• ఆగస్టు 4, 2026న న్యూఢిల్లీలో C-DAC మరియు GSI మధ్య అంబ్రెల్లా అవగాహన ఒప్పందం కుదిరింది.
• ఎలక్ట్రానిక్స్ నికేతన్ (న్యూఢిల్లీ) ఈ చారిత్రాత్మక భాగస్వామ్యానికి వేదికైంది.
• ఒప్పంద ప్రధాన ఉద్దేశ్యం: AI మరియు హై-పెర్ఫార్మెన్స్ కంప్యూటింగ్ (HPC) ల ద్వారా ఖనిజాల అన్వేషణ, విపత్తు నిర్వహణ.
• సింథటిక్ అపెర్చర్ రాడార్ (SAR) టెక్నాలజీని ఉపయోగించి కొండచరియల పర్యవేక్షణ (Landslide monitoring) చేస్తారు.
• వాతావరణ మార్పుల నేపథ్యంలో GLOF (Glacier Lake Outburst Floods) ముందస్తు హెచ్చరిక వ్యవస్థ అభివృద్ధికి సహాయం.
• రేర్ ఎర్త్ ఎలిమెంట్స్ (REE), క్రిటికల్ మినరల్స్ అన్వేషణను వేగవంతం చేయడం లక్ష్యం.
• భూగర్భ ఖనిజాల అన్వేషణకు 3D సబ్‌సర్ఫేస్ మ్యాపింగ్ మరియు ప్రిడిక్టివ్ మోడలింగ్ వాడతారు.
• దశాబ్దాల నాటి అన్‌స్ట్రక్చర్డ్ భౌగోళిక రికార్డులను లార్జ్ లాంగ్వేజ్ మోడల్ (LLM) గా మారుస్తారు.
• C-DAC డైరెక్టర్ జనరల్ శ్రీ E. మగేష్, GSI అదనపు డైరెక్టర్ జనరల్ ప్రదీప్ సింగ్ సంతకాలు చేశారు.
• MeitY సెక్రటరీ శ్రీ S. కృష్ణన్ సమక్షంలో ఈ భాగస్వామ్యం అధికారికంగా కుదిరింది.
• దేశ ఆర్థిక భద్రత, మరియు సరఫరా గొలుసు పటిష్టత (Supply chain resilience) కు ఇది దోహదపడుతుంది.
• C-DAC అనేది ఎలక్ట్రానిక్స్ & IT మంత్రిత్వ శాఖ (MeitY) ఆధ్వర్యంలో పనిచేస్తుంది.
• GSI అనేది కేంద్ర గనుల మంత్రిత్వ శాఖ పరిధిలోని అత్యంత ప్రాచీన సంస్థ.
• విపత్తుల విషయంలో నష్టాన్ని తగ్గించి, వనరుల వినియోగాన్ని ఆప్టిమైజ్ చేయడం దీర్ఘకాలిక ప్రయోజనం.
• విపత్తుల నివారణ అనేది జాతీయ మనుగడకు మరియు సాంకేతిక స్వావలంబనకు అత్యవసరం.

What Happened

2026 ఆగస్టు 06న భారత్ తన వ్యూహాత్మక క్షిపణి సామర్థ్యాన్ని చాటుతూ 'అగ్ని-4' మధ్యంతర శ్రేణి బాలిస్టిక్ క్షిపణిని విజయవంతంగా ప్రయోగించింది. ఈ ప్రయోగంలో క్షిపణికి సంబంధించిన అన్ని సాంకేతిక, కార్యాచరణ మరియు రవాణా నిబంధనలను పరిశీలించి ప్రామాణీకరించారు. ఇది ఒక సాధారణ వినియోగదారు శిక్షణా ప్రయోగం (User Training Launch) గా నిర్వహించబడింది.

When & Where

ఈ పరీక్ష 2026 ఆగస్టు 06న ఒడిశా తీరంలోని చాందీపూర్‌లో ఉన్న ఇంటెగ్రేటెడ్ టెస్ట్ రేంజ్ (ITR) నుండి జరిగింది. చాందీపూర్ మరియు డాక్టర్ ఎ.పి.జె. అబ్దుల్ కలాం ఐలాండ్ (ధమ్రా) ప్రాంతాలు భారత్‌లో క్షిపణి పరీక్షలకు అత్యంత కీలకమైన కేంద్రాలుగా విలసిల్లుతున్నాయి.

Who Is Involved

• రక్షణ మంత్రిత్వ శాఖ (MoD): ఈ మొత్తం ప్రయోగానికి పర్యవేక్షక సంస్థగా ఉంది.
• స్ట్రాటజిక్ ఫోర్సెస్ కమాండ్ (SFC): ప్రయోగాన్ని ప్రత్యక్షంగా నిర్వహించిన సైనిక విభాగం.
• DRDO (డిఫెన్స్ రీసెర్చ్ అండ్ డెవలప్‌మెంట్ ఆర్గనైజేషన్): అగ్ని-4 క్షిపణి రూపకల్పన మరియు సాంకేతిక అభివృద్ధి చేసిన సంస్థ.

How It Works

• దశ 1 (రైజింగ్ ఫేజ్): రాకెట్ మోటార్లు మండటం ద్వారా క్షిపణి వాతావరణాన్ని దాటి పైకి లేస్తుంది.
• దశ 2 (మిడ్-కోర్స్ ఫేజ్): ద్వి-దశల ఘన ఇంధన (Two-stage Solid Propellant) ఇంజిన్ ఉపయోగించి నిర్ణీత మార్గంలో పయనిస్తుంది.
• దశ 3 (గైడెన్స్ సిస్టమ్): అత్యంత ఖచ్చితమైన లేజర్ గైరో ఇనర్షియల్ నావిగేషన్ సిస్టమ్ (RING) సహాయంతో మార్గాన్ని సరిదిద్దుకుంటుంది.
• దశ 4 (రీ-ఎంట్రీ & టార్గెట్): వాతావరణంలోకి తిరిగి ప్రవేశించి అధిక ఉష్ణోగ్రతలను తట్టుకుంటూ లక్ష్యాన్ని అత్యంత ఖచ్చితత్వంతో ఛేదిస్తుంది.

Why It Matters

• వ్యూహాత్మక సమతుల్యత: ఆసియా-పసిఫిక్ ప్రాంతంలో భారత్ యొక్క విశ్వసనీయ కనీస నిరోధక శక్తిని పటిష్టం చేస్తుంది.
• రక్షణ స్వయంసమృద్ధి: 'ఆత్మనిర్భర్ భారత్' చొరవలో భాగంగా దేశీయ క్షిపణి పరిజ్ఞానాన్ని రుజువు చేస్తుంది.

---

Historical Background

• 1983: డాక్టర్ ఎ.పి.జె. అబ్దుల్ కలాం నాయకత్వంలో IGMDP ప్రారంభం.
• 1989: అగ్ని-1 మొదటి సాంకేతిక ప్రదర్శన పరీక్ష విజయం.
• 2011: అగ్ని-4 క్షిపణి యొక్క ప్రయోగ ప్రదర్శన మరియు విజయవంతమైన రోలింగ్.

Previous Related Events

• 2022 సెప్టెంబర్: అగ్ని-4 యొక్క విజయవంతమైన రాత్రిపూట శిక్షణ ప్రయోగం నిర్వహణ.
• 2023 జూన్: కొత్త తరం బాలిస్టిక్ క్షిపణి 'అగ్ని-ప్రైమ్' (Agni-P) నైట్ ప్రయోగం.
• 2024 మార్చి: మిర్వ్ (MIRV) సాంకేతికత కలిగిన అగ్ని-5 'దివ్యస్త్ర' విజయవంతమైన ప్రయోగం.

Static GK Connection

• బాలిస్టిక్ బస: గురుత్వాకర్షణ మరియు ప్రొపల్షన్ సూత్రాలపై పనిచేసే ప్రక్షేపకం.
• రాజ్యాంగ సంబంధం: ఆర్టికల్ 51 ప్రకారం అంతర్జాతీయ శాంతి మరియు జాతీయ భద్రత సమతుల్యత.

India & World Comparison

ప్రపంచంలో యుఎస్ఏ, రష్యా, చైనా, ఫ్రాన్స్, బ్రిటన్ మరియు భారత్ మాత్రమే పూర్తి స్థాయి ఐసిబిఎమ్/ఐఆర్ బిఎమ్ బాలిస్టిక్ వ్యవస్థలను కలిగి ఉన్నాయి. భారత్ యొక్క అగ్ని వ్యవస్థ దేశీయ పరిజ్ఞానంతో రూపొందడం ప్రపంచ రక్షణ రంగంలో భారత్ స్థానాన్ని ఎగువన నిలిపింది.

🔑 Key Points for Revision

• అగ్ని-4 క్షిపణిని 2026 ఆగస్టు 06న ఒడిశాలోని చాందీపూర్ నుండి పరీక్షించారు.
• ఇది మధ్యంతర శ్రేణి బాలిస్టిక్ క్షిపణి (IRBM) వర్గానికి చెందినది.
• దీని గరిష్ట పరిధి సుమారు 4,000 కిలోమీటర్లు.
• దీనిని DRDO రూపకల్పన చేయగా SFC పర్యవేక్షించింది.
• ఇది ద్వి-దశల (Two-stage) ఘన ఇంధన ఇంజిన్‌ను ఉపయోగిస్తుంది.
• అగ్ని ప్రాజెక్టు IGMDP కార్యక్రమంలో భాగంగా 1983లో ప్రారంభమైంది.
• అగ్ని-4 లో అవోనిక్స్ మరియు నావిగేషన్ వ్యవస్థలు అత్యంత ఆధునికమైనవి.
• భారతదేశం యొక్క అణు విధానం 'No First Use' సూత్రం ఆధారంగా పనిచేస్తుంది.
• న్యూక్లియర్ కమాండ్ అథారిటీ (NCA) కి ప్రధాన మంత్రి నాయకత్వం వహిస్తారు.
• చాందీపూర్ ITR కేంద్రం ఒడిశా తీరంలో ఉంది.
• స్ట్రాటజిక్ ఫోర్సెస్ కమాండ్ (SFC) 2003లో స్థాపించబడింది.
• భారత్ త్రివిధ అణు సామర్థ్యం (Nuclear Triad) కలిగిన దేశం.
• అగ్ని-5 క్షిపణి 5,000 కిమీ కంటే ఎక్కువ పరిధి కలిగి ఉంటుంది.
• బాలిస్టిక్ క్షిపణులు వాతావరణం వెలుపలికి వెళ్ళి మళ్లీ తిరిగి వస్తాయి.
• ఈ ప్రయోగం భారత వ్యూహాత్మక స్థిరత్వాన్ని మరియు సన్నద్ధతను చాటుతుంది.

What Happened

కేంద్ర పర్యావరణ, అటవీ మరియు వాతావరణ మార్పుల శాఖ మంత్రి శ్రీ భూపేందర్ యాదవ్, అరుణాచల్ ప్రదేశ్‌లోని గ్లావ్ సరస్సును భారతదేశపు 101వ రామ్‌సార్ సైట్‌గా అధికారికంగా ప్రకటించారు. ఈ గుర్తింపుతో అరుణాచల్ ప్రదేశ్ తన తొలి రామ్‌సార్ ప్రదేశాన్ని పొందింది. చిత్తడి నేలల పరిరక్షణ, జీవవైవిధ్య రక్షణ మరియు పర్యావరణ సమతుల్యత దిశగా భారత ప్రభుత్వం చేపడుతున్న చర్యలలో ఇది ఒక చారిత్రాత్మక మైలురాయి.

When & Where

ఈ ప్రకటన ఆగస్టు 3, 2026న న్యూఢిల్లీ నుండి వెలువడింది. గ్లావ్ సరస్సు ఈశాన్య భారతదేశంలోని అరుణాచల్ ప్రదేశ్ రాష్ట్రా పరిధిలోని కమ్‌లాంగ్ టైగర్ రిజర్వ్ మరియు వన్యప్రాణి అభయారణ్యంలో నెలకొని ఉంది. తూర్పు హిమాలయాల ప్రతికూల భౌగోళిక ప్రాంతంలో ఉన్న ఈ ప్రదేశం అత్యంత ప్రతిష్టాత్మకమైన జీవవైవిధ్య హాట్‌స్పాట్‌గా గుర్తింపు పొందింది.

Who Is Involved

• కేంద్ర పర్యావరణ, అటవీ మరియు వాతావరణ మార్పుల మంత్రిత్వ శాఖ (MoEFCC): కేంద్ర మంత్రి భూపేందర్ యాదవ్ నేతృత్వంలో ఈ ప్రతిపాదనను రామ్‌సార్ సచివాలయానికి సమర్పించి ఆమోదం పొందింది.
• అరుణాచల్ ప్రదేశ్ అటవీ శాఖ: గ్లావ్ సరస్సు మైక్రో-ఈకోసిస్టమ్‌ నిర్వహణ మరియు రక్షణ బాధ్యతలను చూస్తుంది.
• కమ్‌లాంగ్ టైగర్ రిజర్వ్ అధికారులు: సరస్సు చుట్టూ ఉన్న వన్యప్రాణులు, పులులు మరియు సహజ ఆవాసాలను పరిరక్షిస్తారు.
• రామ్‌సార్ స్పెషల్ సెక్రటేరియట్ (ఇరాన్): ప్రపంచవ్యాప్తంగా గుర్తింపు పొందిన అంతర్జాతీయ ఒప్పంద సంస్థ.

How It Works

ఒక ప్రాంతానికి రామ్‌సార్ హోదా లభించడానికి కింది ప్రక్రియ అమలుమవుతుంది:

• సైంటిఫిక్ అసెస్‌మెంట్ ద్వారా సదరు ప్రాంతం అంతర్జాతీయ ప్రాముఖ్యత కలిగిన 9 నిబంధనలలో కనీసం ఒకదానినైనా సంతృప్తి పరచాలి.
• రాష్ట్ర ప్రభుత్వం సమర్పించిన నివేదికను పర్యావరణ మంత్రిత్వ శాఖ సమీక్షించి 'రామ్‌సార్ ఇన్ఫర్మేషన్ షీట్' (RIS) రూపొందిస్తుంది.
• జాతీయ స్థాయి పరిశీలన పూర్తయిన తర్వాత, ప్రతిపాదన ఇరాన్‌లోని రామ్‌సార్ సచివాలయానికి చేరుతుంది.
• అంతర్జాతీయ కమిటీ తనిఖీ చేసి, గ్లావ్ సరస్సును 101వ భారతీయ సైట్‌గా గెజిట్ జాబితాలో చేర్చింది.

---

Why It Matters

• పర్యావరణ ప్రాముఖ్యత: గ్లావ్ సరస్సు మరియు దాని క్యాచ్‌మెంట్ ఏరియాలో 150కి పైగా చెట్ల జాతులు, 49 అరుదైన ఆర్కిడ్ జాతులు ఉన్నాయి.
• జల మరియు వాతావరణ భద్రత: పర్వత ప్రవాహాల నుండి నీటిని సమీకరిస్తూ, ఆ ప్రాంతంలో వాతావరణ సమతుల్యతను మరియు జలవనరులను కాపాడుతుంది.

Historical Background

• 1971: ఇరాన్‌లోని రామ్‌సార్ నగరంలో చిత్తడి నేలల పరిరక్షణ ఒప్పందం కుదిరింది.
• 1982: భారతదేశం అధికారికంగా రామ్‌సార్ ఒప్పందంపై సంతకం చేసి భాగస్వామిగా మారింది.
• 1981: చిల్కా సరస్సు (ఒడిశా) మరియు కేఓలాదేవ్ జాతీయ పార్కు (రాజస్థాన్) భారత్ నుండి తొలి రామ్‌సార్ ప్రదేశాలుగా గుర్తింపు పొందాయి.

Previous Related Events

• 2024: భారతదేశం ప్రపంచ చిత్తడి నేలల దినోత్సవం సందర్భంగా కొత్తగా 5 సైట్లను చేర్చి మొత్తం సంఖ్యను 80కి పెంచింది.
• 2025: తదుపరి విడత ప్రకటనలతో భారత రామ్‌సార్ సైట్ల సంఖ్య సెంచరీకి సమీపించింది.
• ఆగస్టు 2026: గ్లావ్ సరస్సు చేరికతో భారత సైట్ల సంఖ్య సరిగ్గా 101 మైలురాయిని చేరుకుంది.

Static GK Connection

• ఆర్టికల్ 48A: రాజ్యాంగంలో పర్యావరణాన్ని, అడవులను, వన్యప్రాణులను రక్షించడం ప్రభుత్వ బాధ్యతగా పేర్కొనబడింది.
• ఆర్టికల్ 51A(g): అడవులు, సరస్సులు, నదులు, వన్యప్రాణులతో సహా సహజ పర్యావరణాన్ని కాపాడటం ప్రతి పౌరుడి ప్రాథమిక విధి.

India & World Comparison

ప్రపంచంలో అత్యధిక రామ్‌సార్ సైట్లు కలిగిన దేశాలలో యునైటెడ్ కింగ్‌డమ్ (175), మెక్సికో (144) మొదటి రెండు స్థానాల్లో ఉండగా, భారతదేశం 101 సైట్లతో అంతర్జాతీయంగా టాప్ స్థానాల్లోనూ, దక్షిణ ఆసియాలో మొదటి స్థానంలోనూ నిలిచింది.

🔑 Key Points for Revision

• గ్లావ్ సరస్సు భారతదేశంలో 101వ రామ్‌సార్ సైట్‌గా ఆమోదించబడింది.
• ఇది అరుణాచల్ ప్రదేశ్ రాష్ట్రంలో మొట్టమొదటి రామ్‌సార్ ప్రదేశం.
• అరుణాచల్ ప్రదేశ్‌లోని కమ్‌లాంగ్ టైగర్ రిజర్వ్ సరిహద్దుల్లో ఈ సరస్సు విస్తరించి ఉంది.
• ఈ ప్రాంతంలో 150కి పైగా వృక్ష జాతులు మరియు 49 ఆర్కిడ్ జాతులు నమోదు చేయబడ్డాయి.
• గ్లావ్ సరస్సు నిరంతరం పారే పర్వత ప్రవాహాలతో నిండే మంచి నీటి సరస్సు.
• 2014లో భారత్‌లో కేవలం 26 రామ్‌సార్ ప్రదేశాలు మాత్రమే ఉండగా, 2026 నాటికి 101కి చేరుకున్నాయి.
• అంతర్జాతీయ రామ్‌సార్ ఒప్పందం 1971లో ఆమోదించబడింది.
• భారత్ ఈ ఒప్పందంలో 1982 ఫిబ్రవరి 1న చేరింది.
• రామ్‌సార్ సైట్లు అత్యధికంగా ఉన్న దేశాల్లో భారత్ దక్షిణ ఆసియాలోనే ప్రథమ స్థానంలో ఉంది.
• ప్రపంచ వ్యాప్తంగా రామ్‌సార్ జాబితాలో యుకే (175), మెక్సికో (144) ముందంజలో ఉన్నాయి.
• పర్యావరణ పరిరక్షణకు సంబంధించి భారత రాజ్యాంగ నిబంధనలు: ఆర్టికల్ 48A మరియు 51A(g).
• భారతదేశంలో చిత్తడి నేలలను నిరోధించే చట్టం: వెట్‌ల్యాండ్స్ కన్జర్వేషన్ రూల్స్, 2017.
• చిత్తడి నేలల దినోత్సవం ప్రతీ సంవత్సరం ఫిబ్రవరి 2న జరుపుకుంటారు.

What Happened

కేంద్ర ప్రభుత్వం ప్రవేశపెట్టిన 'పీఎం సూర్య ఘర్: ఉచిత విద్యుత్ యోజన' 50 లక్షల రూఫ్‌టాప్ సోలార్ ఇన్స్టాలేషన్ల మైలురాయిని అధిగమించింది. గత తొమ్మిది నెలల్లో దీని అమలు వేగం 3.2 రెట్లు పెరిగింది. జూలై 2026 నెలలోనే రికార్డు స్థాయిలో 5.06 లక్షల ఇళ్లపై సోలార్ ప్యానెళ్లను ఏర్పాటు చేశారు. ఈ పథకం ద్వారా లబ్ధిదారుల ఖాతాల్లోకి నేరుగా డిబిటి (DBT) ద్వారా రూ. 28,024 కోట్ల సబ్సిడీ జమ చేయబడింది.

When & Where

ఆగస్టు 2026 మొదటి వారంలో కేంద్ర నూతన మరియు పునరుత్పాదక ఇంధన మంత్రిత్వ శాఖ ఈ మైలురాయి వివరాలను అధికారికంగా వెల్లడించింది. ఇది భారతదేశంలోని అన్ని రాష్ట్రాలు మరియు కేంద్రపాలిత ప్రాంతాలలో వేగంగా అమలు చేయబడుతోంది.

Who Is Involved

• కేంద్ర నూతన మరియు పునరుత్పాదక ఇంధన మంత్రిత్వ శాఖ (MNRE): పథకం అమలు, పర్యవేక్షణ నోడల్ ఏజెన్సీ.
• కేంద్ర విద్యుత్ మంత్రిత్వ శాఖ & డిస్కామ్‌లు (DISCOMs): 80కి పైగా విద్యుత్ పంపిణీ సంస్థలు API అనుసంధానంతో పనిచేస్తున్నాయి.
• జన్ సమర్థ్ (Jan Samarth) & PFMS: పేపర్‌లెస్ రుణాలు, 15 రోజుల్లో సబ్సిడీ విడుదల కోసం ఉపయోగపడుతున్న డిజిటల్ వేదికలు.
• స్థానిక పట్టణ సంస్థలు (ULBs) & వెండర్లు: 34,219 మంది నమోదిత వెండర్లు సేవలందిస్తున్నారు.

How It Works

• ఆన్‌లైన్ ప్రక్రియ: దరఖాస్తు నుండి సబ్సిడీ విడుదల వరకు 100% ఆన్‌లైన్ డిజిటల్ ప్రక్రియ ద్వారా సాగుతుంది.
• రాయితీ రుణాలు: 5.75% వడ్డీ రేటుతో (రెపో రేటు + 50 బిపిఎస్) బ్యాంకుల ద్వారా సులభ రుణాలు లభిస్తాయి.
• సబ్సిడీ నిర్మాణం: 2 kW వరకు సామర్థ్యానికి 60% సబ్సిడీ, తదుపరి 1 kW కి 40% సబ్సిడీ లభిస్తుంది.
• నెట్ మీటరింగ్ ఒప్పందం: గ్రిడ్‌కు అనుసంధానించబడిన డిజిటల్ నెట్ మీటరింగ్ ఒప్పందం ద్వారా మిగులు విద్యుత్‌ను డిస్కామ్‌లకు విక్రయించవచ్చు.

Why It Matters

• గవర్నెన్స్ & పాలసీ (UPSC GS Paper 2): పారదర్శక డిజిటల్ పరిపాలన మరియు డిబిటి సాంకేతికతకు నిదర్శనం.
• ఆర్థిక రరంగం (UPSC GS Paper 3): పేద, మధ్యతరగతి కుటుంబాలకు విద్యుత్ బిల్లుల భారం తగ్గి ఆదా పెరుగుతుంది.
• పర్యావరణం (UPSC GS Paper 3): కర్బన ఉద్గారాలను తగ్గించి, సుస్థిర పునరుత్పాదక ఇంధన లక్ష్యాల వైపు వేగంగా తీసుకెళ్తుంది.

Historical Background

• 2014: 'నేషనల్ సోలార్ మిషన్' కింద రూఫ్‌టాప్ సోలార్ మొదటి దశ ప్రారంభం.
• 2019: రూఫ్‌టాప్ సోలార్ ఫేజ్-2 పథకం ప్రారంభం.
• 2024: పీఎం సూర్య ఘర్: ఉచిత విద్యుత్ యోజనగా రూ. 75,021 కోట్ల బడ్జెట్‌తో నూతనంగా ప్రారంభం.

Previous Related Events

• అక్టోబర్ 2025: రోజువారీ అమరికల సంఖ్య 5,038గా నమోదు.
• మార్చి 2026: గ్రామీణ మరియు పట్టణ ప్రాంతాల్లో డిజిటల్ ప్రాసెస్ మరింత సరళీకృతం.
• జూలై 2026: ఒకే నెలలో 5.06 లక్షల ఇళ్లపై అత్యధిక నెలవారీ సోలార్ అమరికల రికార్డు.

---

Static GK Connection

• రాజ్యాంగ సంబంధం: రాజ్యాంగంలోని అధికరణ 48A (పర్యావరణ పరిరక్షణ) మరియు ఉమ్మడి జాబితాలోని 'విద్యుత్' అంశం.
• సాంకేతిక అంశం: కాంతివిద్యుత్ ప్రభావం (Photoelectric Effect) ద్వారా సూర్యకాంతిని నేరుగా విద్యుత్తుగా మార్చే సెమీకండక్టర్ సాంకేతికత.

India & World Comparison

భారతదేశం ప్రపంచంలోనే అత్యంత వేగంగా విస్తరిస్తున్న వికేంద్రీకృత పునరుత్పాదక ఇంధన కార్యక్రమాలలో ఒకదానిని నిర్వహిస్తోంది. COP26 సదస్సులో ప్రకటించిన 'పంచామృత్' లక్ష్యాల ప్రకారం 2030 నాటికి 500 GW రానింధన సామర్థ్యాన్ని సాధించడంలో ఇది కీలకమైనది.

Future Impact

• 1 కోటి కుటుంబాలకు నెలకు 300 యూనిట్ల ఉచిత విద్యుత్ అందించడం.
• 1.06 లక్షలకు పైగా ప్రభుత్వ భవనాలను సంపూర్ణంగా సోలరైజ్ చేయడం.
• దేశీయ సోలార్ తయారీ రంగానికి మరియు స్థానిక ఉపాధికి విపరీతమైన ప్రోత్సాహం.

🔑 Key Points for Revision

• పీఎం సూర్య ఘర్ పథకం 50 లక్షలకు పైగా గృహాల సోలార్ ఇన్స్టాలేషన్ల మైలురాయిని దాటింది.
• ఈ పథకం మొత్తం ఆర్థిక కేటాయింపులు రూ. 75,021 కోట్లు.
• నిర్వహణ మంత్రిత్వ శాఖ: కేంద్ర నూతన మరియు పునరుత్పాదక ఇంధన మంత్రిత్వ శాఖ (MNRE).
• ప్రతి ఆరు రోజులకు 1 లక్ష కొత్త లబ్ధిదారుల కుటుంబాలు చేరుతున్నాయి.
• ఇప్పటివరకు మొత్తం 14.8 GW రూఫ్‌టాప్ సోలార్ సామర్థ్యం పూర్తయింది.
• దాదాపు 19 లక్షల కుటుంబాలు సున్నా విద్యుత్ బిల్లులను పొందుతున్నాయి.
• ఇప్పటివరకు విడుదల చేసిన మొత్తం సబ్సిడీ రూ. 28,024 కోట్లు.
• 10 kW వరకు రూఫ్‌టాప్ సోలార్ ప్రాజెక్టులకు డీమ్డ్ అప్రూవల్ సౌకర్యం కల్పించబడింది.
• 32 రాష్ట్రాలు/యూటీలు అప్లికేషన్ మరియు నెట్ మీటరింగ్ రుసుములను రద్దు చేశాయి.
• డిజిటల్ రుణాల కోసం జన్ సమర్థ్ (Jan Samarth) పోర్టల్ అనుసంధానం చేయబడింది.
• రుణాలు 5.75% వడ్డీ రేటుతో (రెపో రేటు + 50 బిపిఎస్) అందుబాటులో ఉన్నాయి.
• లబ్ధిదారులు మిగులు విద్యుత్ విక్రయం ద్వారా సగటున ఏడాదికి రూ. 3,500 అదనపు ఆదాయం పొందుతున్నారు.
• 1.06 లక్షల ప్రభుత్వ భవనాలు సోలరైజ్ చేయబడ్డాయి.
• ప్రాథమిక లక్ష్యం: 1 కోటి కుటుంబాలకు నెలకు 300 యూనిట్ల వరకు ఉచిత విద్యుత్ అందించడం.
• భారతదేశ ఇంధన స్వయంసమృద్ధి మరియు సుస్థిర భవిష్యత్తుకు ఇది ప్రధాన మైలురాయి.

What Happened

ఆగస్టు 6, 2026న ప్రధానమంత్రి నరేంద్ర మోదీ అధ్యక్షతన జరిగిన కేంద్ర కేబినెట్ సమావేశంలో సంపీడిత బయో గ్యాస్ (CBG) రంగం కోసం "గోబర్ధన్" (GOBARdhan - Galvanizing Organic Bio-Agro Resources Dhan) పథకాన్ని సమగ్ర జాతీయ రూపంలో ₹23,731 కోట్ల బడ్జెట్‌తో ఆమోదించారు. వ్యవసాయ వ్యర్థాలు, పశువుల పేడ, మున్సిపల్ ఘన వ్యర్థాలను స్వచ్ఛమైన ఇంధనంగా మార్చడం ద్వారా పర్యావరణ పరిరక్షణ మరియు గ్రామీణాభివృద్ధి సాధించడం ఈ నిర్ణయం యొక్క తక్షణ లక్ష్యం.

When & Where

ఈ చారిత్రాత్మక నిర్ణయం న్యూఢిల్లీలోని ప్రధానమంత్రి కార్యాలయంలో జరిగిన మంత్రివర్గ సమావేశంలో తీసుకోబడింది. ఈ పథకం ఆర్థిక సంవత్సరం 2026-27 నుండి ప్రారంభమై 2035-36 వరకు దేశవ్యాప్తంగా అన్ని రాష్ట్రాలు మరియు కేంద్రపాలిత ప్రాంతాలలో అమలు చేయబడుతుంది.

Who Is Involved

• కేంద్ర పెట్రోలియం మరియు సహజ వాయువు మంత్రిత్వ శాఖ: ప్రధాన నోడల్ ఏజెన్సీ.
• కేంద్ర జల్ శక్తి మంత్రిత్వ శాఖ మరియు వ్యవసాయ మంత్రిత్వ శాఖ: అనుబంధ భాగస్వాములు.
• ఆయిల్ మార్కెటింగ్ కంపెనీలు (OMCs): IOCL, BPCL, HPCL వంటి కంపెనీలు CBG కొనుగోలు బాధ్యత వహిస్తాయి.
• సిటీ గ్యాస్ డిస్ట్రిబ్యూషన్ (CGD) సంస్థలు: గ్యాస్ నెట్‌వర్క్‌లలో CBG కలపడం అమలు చేస్తాయి.
• రైతులు, గ్రామీణ పారిశ్రామికవేత్తలు & ప్రైవేట్ ఇన్వెస్టర్లు: ప్రాజెక్ట్ డెవలపర్లుగా పాల్గొంటారు.

How It Works

ఈ పథకం 6 ముఖ్యమైన వృద్ధి చోదకాల (Growth Engines) ద్వారా పనిచేస్తుంది:

1. నిశ్చిత కొనుగోలు (Assured Offtake): OMCs మరియు CGD నెట్‌వర్క్‌లు ఉత్పత్తి అయిన CBGని తప్పనిసరిగా కొనుగోలు చేస్తాయి.
2. స్థిరమైన ధరల నమూనా: తయారీదారులకు గిట్టుబాటు ధర లభించేలా సూత్రీకరించిన ధరల ఫ్రేమ్‌వర్క్.
3. మూలధన సహాయం: ఒక TPD ఇన్స్టాల్డ్ కెపాసిటీకి ₹2 కోట్ల చొప్పున ఆర్థిక సహాయం అందించబడుతుంది.
4. పైప్‌లైన్ అవస్థాపన అభివృద్ధి: ప్లాంట్ల నుండి ప్రధాన గ్యాస్ గ్రిడ్‌లకు అనుసంధాన పైప్‌లైన్ల నిర్మాణం.
5. క్రెడిట్ గ్యారెంటీ మద్దతు: బ్యాంకు రుణాల సులభ లభ్యత కోసం క్రెడిట్ గ్యారెంటీ ఫండ్.
6. ఈకోసిస్టమ్ ఛాలెంజ్ ఫండ్: జిల్లా స్థాయిలో సాంకేతిక వినూత్న ప్రాజెక్టులకు నిధుల కేటాయింపు.

Why It Matters

• ఆర్థిక ప్రభావం: దిగుమతి చేసుకునే లిక్విఫైడ్ నేచురల్ గ్యాస్ (LNG) పై ఆధారపడటం విదేశీ మారక ద్రవ్యం ఆదా అవుతుంది.
• పర్యావరణ & శాస్త్రీయ ప్రాముఖ్యత: పొలాల్లో గడ్డి పారబోయడం/తగలేయడం (Stubble Burning) నిరోధిస్తుంది మరియు గ్రీన్‌హౌస్ వాయు ఉద్గారాలను తగ్గిస్తుంది.
• సామాజిక మరియు విధాన ప్రాముఖ్యత: రైతుల ఆదాయం పెరుగుతుంది, సహజ ఎరువుల (FOM/LFOM) వాడకం పెరుగుతుంది.

Historical Background

• 2018: స్వచ్ఛ భారత్ మిషన్ (గ్రామీణ్) ఫేజ్-2 కింద 'గోబర్ధన్' చొరవ మొదటిసారిగా ప్రారంభించబడింది.
• 2018: పెట్రోలియం మంత్రిత్వ శాఖ SATAT (Sustainable Alternative Towards Affordable Transportation) చొరవను ప్రారంభించింది.
• 2023: కేంద్ర బడ్జెట్ 2023-24లో 500 కొత్త 'వేస్ట్ టూ వెల్త్' ప్లాంట్ల ఏర్పాటుకు ప్రతిపాదనలు చేర్చారు.

---

Previous Related Events

• 2021: ఆర్గానిక్ ఎరువుల అమ్మకాలను ప్రోత్సహించడానికి మార్కెట్ డెవలప్‌మెంట్ అసిస్టెన్స్ (MDA) విధానం ప్రకటన.
• 2023: CGD కంపెనీలకు CBG బ్లెండింగ్ ఆబ్లిగేషన్ (CBO) నిర్బంధం ప్రకటించబడింది.
• 2024: బయో-E3 (Bioeconomy for Environment, Economy, and Employment) విధానానికి కేంద్ర కేబినెట్ ఆమోదం లభించింది.

Static GK Connection

1. రాజ్యాంగ నిబంధనలు: ఆర్టికల్ 48A (పర్యావరణ పరిరక్షణ) మరియు ఆర్టికల్ 51A(g) (రక్షణ మరియు పర్యావరణ బాధ్యత).
2. అనాసిక్ జీర్ణక్రియ (Anaerobic Digestion): ఆక్సిజన్ లేని వాతావరణంలో సూక్ష్మజీవులు సేంద్రీయ పదార్థాన్ని మైక్రోబయోలాజికల్ ప్రక్రియ ద్వారా మిథేన్ (CH4) మరియు కార్బన్ డయాక్సైడ్ (CO2) గా మార్చడం.

India & World Comparison

ప్రపంచంలో అత్యధికంగా పశుసంపద కలిగిన దేశాలలో భారతదేశం ప్రథమ స్థానంలో ఉంది. చైనా మరియు యూరోపియన్ యూనియన్ బయో గ్యాస్ ఉత్పత్తిలో ముందుండగా, భారత్ తన వ్యవసాయ వ్యర్థాల వినియోగంలో వేగంగా వృద్ధి చెందుతోంది. ప్రపంచవ్యాప్తంగా జీరో-వేస్ట్ సర్క్యులర్ ఎకానమీ దిశగా సాగుతున్న ప్రయత్నాల్లో భారత్ గోబర్ధన్ పథకం ద్వారా ముందంజలో నిలిచింది.

Future Impact

• 2028-29 నాటికి: సిటీ గ్యాస్ నెట్‌వర్క్‌లలో 5% CBG బ్లెండింగ్ తప్పనిసరి అవుతుంది.
• 2035-36 నాటికి: దేశీయ సంపీడిత బయో గ్యాస్ ఉత్పత్తి పదింతలు పెరిగి భారీగా ప్రైవేట్ పెట్టుబడులు సమీకరించబడతాయి.
• గ్రామీణ జీవనోపాధి: సేంద్రీయ ఎరువుల ఉత్పత్తి పెరిగి మట్టి ఆరోగ్య కార్డు (Soil Health Card) లక్ష్య సాధనకు తోడ్పడుతుంది.

🔑 Key Points for Revision

• గోబర్ధన్ పథకానికి ఆమోదం తెలిపిన తేదీ: ఆగస్టు 6, 2026.
• పథకం మొత్తం బడ్జెట్ అంచనా: ₹23,731 కోట్లు.
• అమలు కాలపరిమితి: 2026-27 నుండి 2035-36 ఆర్థిక సంవత్సరం వరకు.
• నోడల్ మంత్రిత్వ శాఖ: పెట్రోలియం మరియు సహజ వాయువు మంత్రిత్వ శాఖ.
• ప్రధాన లక్ష్యం: దేశీయ CBG ఉత్పత్తిని దాదాపు 10 రెట్లు పెంచడం.
• మూలధన సాయం: రోజుకు 1 టన్ను సామర్థ్యానికి ₹2 కోట్లు.
• CBG నిర్బంధ బ్లెండింగ్ 2026-27 నాటికి: 3%.
• CBG నిర్బంధ బ్లెండింగ్ 2027-28 నాటికి: 4%.
• CBG నిర్బంధ బ్లెండింగ్ 2028-29 నుండి: 5%.
• ముడి పదార్థాలు: వ్యవసాయ వ్యర్థాలు, పశువుల పేడ, ప్రెస్ మడ్, మున్సిపల్ వ్యర్థాలు.
• ఉప ఉత్పత్తి: ఫెర్మెంటెడ్ ఆర్గానిక్ మేన్యూర్ (FOM) మరియు లిక్విడ్ FOM.
• అనుబంధ పథకం: SATAT (సుస్థిర ప్రత్యామ్నాయ సరసమైన రవాణా).
• రాజ్యాంగ సంబంధిత ఆర్టికల్: Directive Principles లోని ఆర్టికల్ 48A.
• పర్యావరణ ప్రయోజనం: గడ్డి తగలేయడం తగ్గించడం మరియు CO2 ఉద్గారాల నిరోధం.
• లక్షిత ఫలితం: శక్తి భద్రత పెంపుదల మరియు ముడి చమురు దిగుమతుల తగ్గింపు.

What Happened

జూలై 24, 2026న ప్రధాని నరేంద్ర మోదీ అధ్యక్షతన జరిగిన కేంద్ర మంత్రివర్గ సమావేశంలో "భారత్ ఔద్యోగిక్ వికాస్ యోజన రసాయన్" (BHAVYA Rasayan) పథకానికి అధికారిక ఆమోదం లభించింది. 2026-27 కేంద్ర బడ్జెట్‌లో ఆర్థిక మంత్రి దీనిని ప్రతిపాదించారు. ₹3,030 కోట్ల బడ్జెట్‌తో దేశీయ రసాయన తయారీ రంగాన్ని బలోపేతం చేసి, పారిశ్రామిక రంగానికి అవసరమైన మౌలిక సదుపాయాలను ప్రపంచ స్థాయికి చేర్చడం కోసం ఈ నిర్ణయం తీసుకున్నారు.

When & Where

ఈ పథకం FY 2026-27 ఆర్థిక సంవత్సరం నుంచి ప్రారంభమై FY 2030-31 వరకు మొత్తం ఐదేళ్ల పాటు దేశవ్యాప్తంగా అమలు కానుంది. పోటీ విధానం ద్వారా ఎంపిక చేయబడిన 3 రాష్ట్రాలలో ఈ కెమికల్ పార్కులు ఏర్పాటు అవుతాయి. స్థానికంగా తయారీని ప్రోత్సహించడం ద్వారా అంతర్జాతీయ మార్కెట్లో భారతదేశాన్ని గ్లోబల్ మ్యానుఫ్యాక్చరింగ్ హబ్‌గా మార్చడమే దీని అంతర్లీన ఉద్దేశం.

Who Is Involved

• కేంద్ర రసాయనాలు మరియు ఎరువుల మంత్రిత్వ శాఖ (Ministry of Chemicals and Fertilizers) నోడల్ ఏజెన్సీగా ఈ పథకాన్ని పర్యవేక్షిస్తుంది.
• పారిశ్రామిక ప్రోత్సాహకం కోసం రాష్ట్ర ప్రభుత్వాలు భూమిని మరియు మ్యాచింగ్ నిధులను కేటాయించడంలో ప్రాథమిక భాగస్వాములుగా ఉంటాయి.
• తయారీ మరియు పర్యావరణ అనుకూల మౌలిక సదుపాయాల కల్పనకు ప్రైవేటు పెట్టుబడిదారులు మరియు పారిశ్రామిక సంస్థలు పెట్టుబడులు పెడతాయి.

How It Works

1. పోటీ పద్ధతి (Challenge Route): ఆసక్తి గల రాష్ట్రాలు కనీసం 2000 ఎకరాల భూమిని చూపిస్తూ తమ బిడ్లు మరియు ప్రతిపాదనలను కేంద్రానికి పంపుతాయి, వాటిలో ఉత్తమమైన వాటిని ఎంపిక చేస్తారు.
2. నిధుల పంపిణీ: కేంద్ర ప్రభుత్వం ఒక పార్కు మౌలిక సదుపాయాల కోసం గరిష్టంగా ₹1,000 కోట్ల వరకు గ్రాంట్ ఇస్తుంది, దీనికి రాష్ట్రం కనీసం ₹500 కోట్లు జత చేయాలి.
3. ప్లగ్-అండ్-ప్లే విధానం: నీరు, విద్యుత్, రోడ్లు, కామన్ ఎఫ్లూయెంట్ ట్రీట్మెంట్ ప్లాంట్లు (CETP) ముందే సిద్ధంగా ఉంటాయి, తద్వారా కంపెనీలు భూమి తీసుకోగానే నేరుగా ఉత్పత్తి ప్రారంభించవచ్చు.
4. పర్యావరణ నిర్వహణ: ట్రీట్మెంట్, స్టోరేజ్ అండ్ డిస్పోజల్ ఫెసిలిటీస్ (TSDF) ద్వారా ప్రమాదకర వ్యర్థాలను ఒకే చోట సురక్షితంగా నిర్వహిస్తారు.

Historical Background

• భారతదేశంలో రసాయన పరిశ్రమల అభివృద్ధిని వేగవంతం చేయడానికి 2007 లో కేంద్ర ప్రభుత్వం PCPIR (Petroleum, Chemicals and Petrochemicals Investment Regions) విధానాన్ని తీసుకువచ్చింది.
• తదనంతరం గుజరాత్ (దహేజ్), ఆంధ్రప్రదేశ్ (విశాఖ-కాకినాడ), ఒడిశా (పారాదీప్), తమిళనాడులలో భారీ పెట్రోకెమికల్ కారిడార్లకు ఆమోదం లభించింది.
• ప్రస్తుత 'భవ్యా రసాయన్' ఆ పాత PCPIR విధానం కంటే మరింత ఆధునికమైన, పెట్టుబడిదారులకు అనుకూలమైన 'ప్లగ్-అండ్-ప్లే' మోడల్‌గా రూపుదిద్దుకుంది.

---

Previous Related Events

• 2021 లో ఫార్మాస్యూటికల్స్ మరియు కెమికల్స్ రంగంలో తయారీని పెంచేందుకు ప్రొడక్షన్ లింక్డ్ ఇన్సెంటివ్ (PLI) స్కీమ్‌ను కేంద్ర ప్రభుత్వం ప్రారంభించింది.
• ఇటీవల సెమీకండక్టర్ మిషన్ కింద 3 భారీ ఫ్యాబ్ యూనిట్లను ఏర్పాటు చేయడం కూడా ఒకే చోట మౌలిక సదుపాయాలు కల్పించే ఈ రకమైన క్లస్టర్ విధానమే.
• 2023లో కేంద్రం ప్రారంభించిన నేషనల్ గ్రీన్ హైడ్రోజన్ మిషన్, పారిశ్రామిక మరియు రసాయన రంగానికి భవిష్యత్తు క్లీన్ ఎనర్జీ భరోసా కల్పించింది.

Static GK Connection

• పారిశ్రామిక కారిడార్లు (Industrial Corridors): ఇది తయారీ రంగాన్ని ఒకే చోట కేంద్రీకరించే కాన్సెప్ట్, దీనివల్ల ఉత్పత్తి వ్యయం మరియు లాజిస్టిక్స్ ఖర్చులు తగ్గుతాయి.
• సర్క్యులర్ ఎకానమీ (Circular Economy): వనరులను గరిష్ట స్థాయిలో వినియోగించి, వ్యర్థాలను పునర్వినియోగించడం. పార్కుల్లో ఏర్పాటు చేయనున్న సాల్వెంట్ రికవరీ యూనిట్లు దీనికి సరైన ఉదాహరణ.

India & World Comparison

ప్రస్తుతం భారతదేశం ఆసియాలో 3వ అతిపెద్ద మరియు ప్రపంచంలో 6వ అతిపెద్ద రసాయన ఉత్పత్తి దేశంగా ఉంది. అయితే, చైనా లేదా దక్షిణ కొరియా మాదిరిగా భారీ ఇంటిగ్రేటెడ్ ఇండస్ట్రియల్ పార్కులు లేకపోవడం భారతదేశానికి ఒక ప్రతికూలత. ఈ కొత్త భవ్యా రసాయన్ స్కీమ్ చైనాలోని షాన్‌డాంగ్ లాంటి మెగా కెమికల్ పార్కులతో పోటీ పడేలా భారతీయ మౌలిక సదుపాయాలను గ్లోబల్ స్థాయికి మెరుగుపరుస్తుంది.

🔑 Key Points for Revision

• 'భవ్యా రసాయన్' (BHAVYA Rasayan) పూర్తి రూపం: భారత్ ఔద్యోగిక్ వికాస్ యోజన రసాయన్.
• ఆమోదం తెలిపింది: ప్రధాన మంత్రి అధ్యక్షతన కేంద్ర మంత్రివర్గం, జూలై 24, 2026న.
• బడ్జెట్ కేటాయింపు: ₹3,030 కోట్లు (₹3,000 కోట్లు మౌలిక సదుపాయాలకు, ₹30 కోట్లు పరిపాలనకు).
• నోడల్ మంత్రిత్వ శాఖ: కేంద్ర రసాయనాలు మరియు ఎరువుల మంత్రిత్వ శాఖ.
• లక్ష్యం: 3 అధునాతన 'ప్లగ్-అండ్-ప్లే' కెమికల్ పార్కుల నిర్మాణం.
• నిధుల నిష్పత్తి: ప్రతి పార్కుకు కేంద్రం గరిష్టంగా ₹1000 కోట్లు ఇస్తే, రాష్ట్రం కనీసం ₹500 కోట్లు భరించాలి.
• అమలయ్యే కాలం: FY 2026-27 నుండి FY 2030-31 వరకు (మొత్తం 5 ఏళ్లు).
• కనీస భూమి: ప్రతి పార్కుకు 2,000 ఎకరాల (8 చ.కి.మీ) వివాద రహిత భూమి కావాలి.
• ఎంపిక ప్రక్రియ: రాష్ట్రాల మధ్య పారదర్శకమైన పోటీ (Challenge Route) విధానం ద్వారా.
• ముఖ్య సదుపాయాలు: కామన్ ఎఫ్లూయెంట్ ట్రీట్మెంట్ ప్లాంట్ (CETP), TSDF, మరియు సాల్వెంట్ రికవరీ సిస్టమ్.
• స్థానిక ఉదాహరణ: ఏపీలోని విశాఖ-కాకినాడ (PCPIR) ఈ క్లస్టర్ విధానానికి సరితూగే పాత మోడల్.
• విధాన అనుసంధానం: మేక్ ఇన్ ఇండియా, ఆత్మనిర్భర్ భారత్ మరియు వికసిత్ భారత్ 2047 లక్ష్యాలు.
• ప్రధాన ప్రయోజనం: లాజిస్టిక్స్ ఖర్చుల తగ్గింపు మరియు గ్లోబల్ వాల్యూ చైన్లలో సమర్థవంతమైన ఏకీకరణ.
• పర్యావరణ కోణం: సురక్షితమైన వ్యర్థాల నిర్వహణ ద్వారా పర్యావరణ అనుమతుల సులభతరం.
• పారిశ్రామిక ప్రభావం: ఫార్మా, ఎలక్ట్రానిక్స్ మరియు వ్యవసాయ రంగాలకు ముడిసరుకుల నిరంతర సరఫరా.

What Happened

కేంద్ర కేబినెట్ 'గోబర్ధన్ (Galvanising Organic Bio-Agro Resources Dhan) - నేషనల్ సర్క్యులర్ బయోఎనర్జీ స్కీమ్'కు ₹23,731 కోట్ల భారీ కేటాయింపుతో ఆమోదం తెలిపింది. ఈ చొరవ దేశంలో చెల్లాచెదురుగా ఉన్న బయోఎనర్జీ విధానాలను ఒకే ఏకీకృత వేదిక కిందికి తీసుకొస్తుంది. పశువుల పేడ, పంట వ్యర్థాలు (వరి గడ్డి), ప్రెస్ ముద్ మరియు పట్టణ సేంద్రీయ వ్యర్థాలను శుభ్రమైన ఇంధనంగా మార్చడం ద్వారా వృత్తాకార జీవ-ఆర్థిక వ్యవస్థను (Circular Bioeconomy) ప్రోత్సహించడం దీని ప్రధాన ఉద్దేశం.

When & Where

ఈ పథకాన్ని 2026 ఆగస్టు 6న న్యూఢిల్లీలో ప్రధానమంత్రి మోదీ అధ్యక్షతన జరిగిన కేబినెట్ సమావేశంలో ఆమోదించారు. ఇది 2026-27 ఆర్థిక సంవత్సరం నుండి ప్రారంభమై 2035-36 వరకు పదేళ్ల పాటు భారతదేశమంతటా అమలు చేయబడుతుంది.

Who Is Involved

• కేంద్ర కేబినెట్: ప్రధానమంత్రి నరేంద్ర మోదీ నాయకత్వంలో ఆమోదం తెలిపింది.
• పెట్రోలియం మరియు సహజ వాయువు మంత్రిత్వ శాఖ: పథక అమలుకు ప్రధాన నోడల్ ఏజెన్సీ.
• సిటీ గ్యాస్ డిస్ట్రిబ్యూషన్ (CGD) సంస్థలు: కొనుగోలు బాధ్యత (Offtake Obligation) కలిగిన ప్రభుత్వ మరియు ప్రైవేట్ గ్యాస్ పంపిణీదారులు.
• రైతులు మరియు MSME వ్యవస్థాపకులు: వ్యర్థాల సరఫరాదారులు మరియు ప్లాంట్ నిర్వాహకులు.

How It Works

1. ఫీడ్‌స్టాక్ సేకరణ: రైతుల నుండి పశువుల పేడ, పంట వ్యర్థాలు (ప్యాడీ స్ట్రా), పంచదార మిల్లుల ప్రెస్ ముద్ మరియు మున్సిపల్ వ్యర్థాలను సేకరిస్తారు.
2. అనేరోబిక్ డైజెషన్: సేకరించిన వ్యర్థాలను అనేరోబిక్ డైజెస్టర్లలో ప్రాసెస్ చేసి బయోగాస్ ఉత్పత్తి చేస్తారు.
3. శుద్ధి మరియు కంప్రెషన్: బయోగాస్ నుండి కార్బన్ డై ఆక్సైడ్ మరియు H2S తొలగించి, 90% పైగా మెథేన్ ఉండే కంప్రెస్డ్ బయోగాస్ (CBG)గా మార్చుతారు.
4. అడ్మినిస్టర్డ్ కొనుగోలు: CGD సంస్థలు రూ. 2,110/MMBTU (సుమారు రూ. 105/కిలో) స్థిర ధరకు ఈ వాయువును కొనుగోలు చేస్తాయి.
5. ఉప-ఉత్పత్తి వినియోగం: మిగిలిన వ్యర్థాలను 'ఫెర్మెంటెడ్ ఆర్గానిక్ మాన్యూర్' (FOM) రూపంలో సేంద్రీయ ఎరువుగా విక్రయిస్తారు.

Why It Matters

• ఇంధన భద్రత: భారతదేశ సహజ వాయువు దిగుమతులపై ఆధారపడటాన్ని తగ్గించి, విదేశీ మారక ద్రవ్యాన్ని ఆదా చేస్తుంది.
• పర్యావరణ పరిరక్షణ: ఉత్తర భారతదేశంలో ప్యాడీ స్ట్రా కాల్చివేత (Stubble Burning) మరియు కార్బన్ ఉద్గారాలను అరికడుతుంది.
• గ్రామీణ ఆర్థిక వ్యవస్థ: రైతులకు పశువుల పేడ, పంట వ్యర్థాల రూపంలో అదనపు రాబడిని అందిస్తుంది.
• సిలబస్ లింక్: UPSC GS పేపర్ 2 (గవర్నెన్స్ & స్కీమ్‌లు) మరియు GS పేపర్ 3 (పర్యావరణం, శక్తి భద్రత, వ్యవసాయం) అంశాలకు అత్యంత ముఖ్యం.

Historical Background

• 2018: బయో వ్యర్థాల నిర్వహణ కోసం కేంద్ర స్వచ్ఛ భారత్ మిషన్ కింద 'గోబర్ధన్' పథకం మొదటిసారిగా ప్రకటించబడింది.
• 2018 (అక్టోబర్): చౌకైన రవాణా ఇంధనం కోసం 'SATAT' (Sustainable Alternative Towards Affordable Transportation) ప్రారంభించబడింది.
• 2023: CBG ప్లాంట్ల ద్వారా వచ్చే సేంద్రీయ ఎరువుల విక్రయానికి 'మార్కెట్ డెవలప్‌మెంట్ అసిస్టెన్స్' (MDA) పథకం అమలులోకి వచ్చింది.

---

Previous Related Events

• 2021: నేషనల్ బయోఎనర్జీ ప్రోగ్రామ్ పరిధిలోకి బయోగాస్ పథకాలను తీసుకువచ్చారు.
• 2023-24 బడ్జెట్: ప్రత్యామ్నాయ ఎరువుల ప్రోత్సాహకం కోసం 'PM-PRANAM' పథకం ప్రకటించబడింది.
• 2024: కేంద్ర ప్రభుత్వం సిటీ గ్యాస్ నెట్‌వర్క్‌లో CBG తప్పనిసరి బ్లెండింగ్ నిబంధనను నోటిఫై చేసింది.

Static GK Connection

• శాస్త్రీయ సూత్రం: కంప్రెస్డ్ బయోగాస్ (CBG) రసాయనికంగా కంప్రెస్డ్ నేచురల్ గ్యాస్ (CNG)తో సమానం (ప్రధానంగా మెథేన్ - $CH_4$).
• రాజ్యాంగ ఆధారాలు: ఆర్టికల్ 48A (పర్యావరణ పరిరక్షణ) మరియు ఆర్టికల్ 51A(g) (సహజ పర్యావరణాన్ని కాపాడే ప్రాథమిక విధి).

India & World Comparison

భారతదేశం తన సహజ వాయువు అవసరాలలో దాదాపు 50% దిగుమతి (LNG) చేసుకుంటోంది. జీవవ్యర్థాల నుండి CBG తయారు చేయడంలో భారతదేశం ప్రపంచంలోనే అత్యధిక సంభావ్యత కలిగిన దేశాలలో ఒకటిగా ఉంది.

Future Impact

1. ఉత్పత్తి లక్ష్యం: 2035-36 నాటికి దేశంలో CBG ఉత్పత్తిని పది రెట్లు పెంచడం.
2. ఉపాధి కల్పన: గ్రామీణ మరియు పట్టణ ప్రాంతాల్లో ప్లాంట్ల ఏర్పాటు ద్వారా వేలాది ఉద్యోగాలు రానున్నాయి.
3. నేల ఆరోగ్యం: కెమికల్ ఫెర్టిలైజర్ల వాడకం తగ్గి సేంద్రీయ వ్యవసాయం పెరుగుతుంది.

🔑 Key Points for Revision

• మొత్తం అవుట్‌లే: గోబర్ధన్ పథకానికి ₹23,731 కోట్ల బడ్జెట్ ఆమోదం పొందింది.
• కాలపరిమితి: FY 2026-27 నుండి FY 2035-36 వరకు పదేళ్ల కాలం.
• నిర్వహణ మంత్రిత్వ శాఖ: పెట్రోలియం మరియు సహజ వాయువు మంత్రిత్వ శాఖ.
• లక్ష్యం: దేశీయ CBG ఉత్పత్తిని 10 రెట్లు పెంచడం.
• నిర్ణీత ధర: పదేళ్ల పాటు రూ. 2,110/MMBTU (సుమారు ₹105/కిలో) స్థిర కొనుగోలు ధర.
• క్యాపిటల్ సబ్సిడీ: గ్రీన్ ఫీల్డ్ ప్రాజెక్టులకు రూ. 2 కోట్లు/TPD మూలధన సాయం.
• బ్లెండింగ్ శాతం 1: FY 2026-27లో CGD విభాగంలో 3% mandatory blending.
• బ్లెండింగ్ శాతం 2: FY 2027-28లో 4% బ్లెండింగ్ లక్ష్యం.
• బ్లెండింగ్ శాతం 3: FY 2028-29 నుండి 5% స్థిర బ్లెండింగ్ లక్ష్యం.
• ఆధారిత పథకాలు: SATAT, MDA, మరియు నేషనల్ బయోఎనర్జీ ప్రోగ్రామ్‌లను అనుసంధానిస్తుంది.
• ఆర్థిక సహాయం: MSME రంగానికి క్రెడిట్ గ్యారంటీ మెకానిజం అందించబడుతుంది.
• ఇన్ఫ్రాస్ట్రక్చర్: గ్యాస్ గ్రిడ్‌కు కనెక్ట్ చేసే పైప్‌లైన్ల నిర్మాణానికి మద్దతు.
• ఉప-ఉత్పత్తి: ఫెర్మెంటెడ్ ఆర్గానిక్ మాన్యూర్ (FOM) ద్వారా భూసార రక్షణ.
• ముఖ్య ముడిసరుకు: పశువుల పేడ, వరి గడ్డి (Paddy Straw), ప్రెస్ ముద్, మున్సిపల్ వేస్ట్.
• ప్రధాన లక్ష్యం: వేస్ట్-టు-వెల్త్ ద్వారా సర్క్యులర్ బయోఎకానమీ స్థాపన.

What Happened

రాష్ట్రాల్లో మౌలిక సదుపాయాల కల్పన మరియు మూలధన వ్యయాన్ని (Capital Expenditure) ప్రోత్సహించేందుకు కేంద్ర ప్రభుత్వం ప్రవేశపెట్టిన 'సాస్కీ' (SASCI - Special Assistance to States for Capital Investment) పథకం కింద ఆంధ్రప్రదేశ్ రాష్ట్రానికి భారీగా ఆర్థిక సాయం అందింది. గడిచిన రెండున్నరేళ్లలో రూ. 19,619 కోట్ల నిధులు ఏపీకి విడుదలైనట్లు కేంద్ర ఆర్థిక మంత్రిత్వ శాఖ పార్లమెంట్‌కు తెలిపింది. రాష్ట్ర ప్రభుత్వం సకాలంలో సమర్పించిన ప్రాజెక్ట్ నివేదికలు, వేగవంతమైన అమలు కారణంగానే ఈ అధిక నిధుల కేటాయింపు సాధ్యపడింది.

When & Where

2026 ఆగస్టు 4వ తేదీన న్యూఢిల్లీలోని పార్లమెంట్ (లోక్‌సభ) వేదికగా కేంద్ర ప్రభుత్వం ఈ గణాంకాలను అధికారికంగా వెల్లడించింది. 2020-21 ఆర్థిక సంవత్సరం నుండి 2026 ఆగస్టు 1 మధ్యకాలంలో జరిగిన నిధుల విడుదలపై సమగ్ర సమాచారాన్ని అందించింది.

Who Is Involved

• కేంద్ర ఆర్థిక మంత్రిత్వ శాఖ: ఈ పథకానికి మార్గదర్శకాలు జారీ చేసి నిధులను పర్యవేక్షిస్తుంది.
• కేంద్ర ఆర్థిక మంత్రి నిర్మలా సీతారామన్: లోక్‌సభలో అధికారిక ప్రకటన చేశారు.
• పి.వి. మిథున్ రెడ్డి (వైఎస్సార్‌సీపీ ఎంపీ): సాస్కీ నిధుల కేటాయింపులపై పార్లమెంట్‌లో ప్రశ్న అడిగారు.
• ఆంధ్రప్రదేశ్ రాష్ట్ర ప్రభుత్వం: ప్రాజెక్టుల ప్రతిపాదనలు పంపి నిధులను సమర్థవంతంగా వినియోగిస్తోంది.

How It Works

1. ప్రాజెక్ట్ ప్రతిపాదనల దాఖలు: రాష్ట్ర ప్రభుత్వాలు అర్హత కలిగిన మూలధన ప్రాజెక్టుల వివరాలను కేంద్రానికి పంపుతాయి.
2. పరిశీలన & ఆమోదం: కేంద్ర ఆర్థిక శాఖ మార్గదర్శకాల ప్రకారం ప్రతిపాదనలను మూల్యాంకనం చేస్తుంది.
3. 50 ఏళ్ల వడ్డీ లేని రుణం: ఆమోదించబడిన ప్రాజెక్టులకు 50 సంవత్సరాల సుదీర్ఘ కాలపరిమితితో వడ్డీ లేని రుణం మంజూరవుతుంది.
4. దశలవారీ విడుదల: పనుల పురోగతి మరియు మునుపటి నిధుల వినియోగ పత్రాల (Utilization Certificates) ఆధారంగా తదుపరి విడతలు విడుదలవుతాయి.

Why It Matters

ఈ అంశం రాజ్యాంగ ఆర్థిక సంబంధాలు మరియు రాష్ట్రాల ఆర్థిక మూలధన అభివృద్ధికి ఎంతో ప్రాధాన్యమైనది.

• ఆర్థిక ప్రాముఖ్యత: రాష్ట్ర ప్రభుత్వంపై ఎలాంటి వడ్డీ భారం పడకుండా దీర్ఘకాలిక మౌలిక వసతులను కల్పించుకునే వీలు కలుగుతుంది.
• అమరావతి అభివృద్ధి: రాజధాని నిర్మాణానికి ప్రత్యేక గ్రాంట్లు మాత్రమే గాక సాస్కీ నిధులను కూడా ఉపయోగించే సదుపాయం లభించింది.

Historical Background

కోవిడ్-19 పాండెమిక్ సృష్టించిన ఆర్థిక మందగమనం నుంచి కోలుకోవడానికి కేంద్ర ప్రభుత్వం 2020-21 బడ్జెట్‌లో "Special Assistance to States for Capital Investment" (SASCI) పథకాన్ని ప్రారంభించింది. ప్రారంభంలో తక్కువ మొత్తంలో నిధులు ఇచ్చినప్పటికీ, ఆ తర్వాత కేంద్ర బడ్జెట్‌లలో ప్రతి ఏటా రూ. 1 లక్ష కోటి పైగా ఈ పథకానికి కేటాయిస్తున్నారు.

Previous Related Events

• 2020-21: పథకం ప్రారంభ సంవత్సరంలో ఏపీకి రూ. 688 కోట్లు మాత్రమే లభించాయి.
• 2022-23: మౌలిక రంగానికి ఊతమివ్వడానికి నిధులు పెంచడంతో ఏపీ రూ. 6,105 కోట్లు సాధించింది.
• 2023-24: మునుపటి ఆర్థిక సంవత్సరంలో ఏపీ రూ. 4,090.81 కోట్లు అందుకోగలిగింది.

Static GK Connection

• ఆర్టికల్ 293: రాష్ట్రాలు కేంద్ర ప్రభుత్వం నుండి లేదా బహిరంగ మార్కెట్ నుండి రుణాలు తీసుకోవడానికి సంబంధించి భారత రాజ్యాంగంలోని అధికరణ 293 వివరిస్తుంది.
• Capital Expenditure (మూలధన వ్యయం): రోడ్లు, వంతెనలు, భవనాలు, విద్యుత్ ప్రాజెక్టులు వంటి ఆస్తుల సృష్టికి చేసే వ్యయాన్ని మూలధన వ్యయం అంటారు. ఇది ఆర్థిక వ్యవస్థలో మల్టిప్లయర్ ఎఫెక్ట్ (Multiplier Effect) సాధిస్తుంది.

🔑 Key Points for Revision

• సాస్కీ (SASCI) పూర్తి పేరు: Special Assistance to States for Capital Investment.
• గత 2.5 సంవత్సరాలలో ఏపీ సాధించిన సాస్కీ నిధులు: రూ. 19,619 కోట్లు.
• 2020-21 నుండి ఇప్పటివరకు ఏపీకి అందిన మొత్తం సాస్కీ నిధులు: రూ. 31,005.47 కోట్లు.
• 2020-24 కాలంలో అప్పటి ప్రభుత్వానికి అందిన నిధులు: రూ. 11,386.16 కోట్లు.
• రుణ సదుపాయ కాలపరిమితి: 50 సంవత్సరాలు (సున్నా శాతం వడ్డీ).
• 2024-25 లో మంజూరైన నిధులు: రూ. 7,901.56 కోట్లు.
• 2025-26 లో మంజూరైన నిధులు: రూ. 8,289.61 కోట్లు.
• 2026-27 (ఆగస్టు 1 వరకు) మంజూరైన నిధులు: రూ. 3,428.14 కోట్లు.
• సాస్కీ నిధులను అమరావతి నిర్మాణానికి వాడుకోవచ్చని తెలిపిన కేంద్ర మంత్రి: నిర్మలా సీతారామన్.
• లోక్‌సభలో ఈ ప్రశ్నకు కారణమైన వైఎస్సార్‌సీపీ ఎంపీ: పి.వి. మిథున్ రెడ్డి.
• ఈ పథకాన్ని పర్యవేక్షించే కేంద్ర శాఖ: ఆర్థిక మంత్రిత్వ శాఖ.
• పథకం ప్రారంభమైన ఆర్థిక సంవత్సరం: 2020-21.
• రాజ్యాంగంలోని రాష్ట్రాల రుణాల అధికరణ: ఆర్టికల్ 293.
• ఏపీ జీఎస్‌డీపీ లో అప్పుల శాతం (2025-26): 35.40 శాతం.
• మూలధన వ్యయం వల్ల కలిగే ప్రధాన ప్రయోజనం: దీర్ఘకాలిక ఆస్తుల సృష్టి.

What Happened

ఆంధ్రప్రదేశ్ రాష్ట్ర ప్రభుత్వం 'విశాఖపట్నం ఎకనామిక్ రీజియన్ (VER)' ముఖచిత్రాన్ని మార్చేందుకు ఒక భారీ మాస్టర్ ప్లాన్ రూపొందించింది. ముఖ్యమంత్రి ఎన్. చంద్రబాబు నాయుడు నిర్వహించిన ఉన్నత స్థాయి సమీక్షలో, ఈ ప్రాంతంలో భవిష్యత్తులో ₹9.5 లక్షల కోట్ల మేర పెట్టుబడులు సాధించేందుకు మార్గదర్శకాలు జారీ చేశారు. సూక్ష్మ-స్థాయి (Micro-level) ప్రణాళికల ద్వారా పారిశ్రామిక, పట్టణ మౌలిక సదుపాయాలను అభివృద్ధి చేయడమే ఈ ప్రాజెక్టు తక్షణ లక్ష్యం.

When & Where

ఈ ప్రణాళిక ఉత్తరాంధ్ర మరియు దాని పరిసర ప్రాంతాలను కలుపుకుని, సుమారు 36,000 చదరపు కిలోమీటర్ల మేర అమలు కానుంది. శ్రీకాకుళం జిల్లాలోని ములపేట పోర్టు నుండి తూర్పు గోదావరి జిల్లా రాజమహేంద్రవరం సమీపంలోని అఖండ గోదావరి ప్రాజెక్టు వరకు ఈ అభివృద్ధి కారిడార్ విస్తరించి ఉంటుంది. 2026 ఆగస్టు మొదటి వారంలో ఈ ప్రాజెక్టుకు సంబంధించిన సమీక్ష జరిగింది.

Who Is Involved

• ఆంధ్రప్రదేశ్ రాష్ట్ర ప్రభుత్వం: పాలసీ రూపకల్పన, మౌలిక సదుపాయాలకు ₹3.5-4 లక్షల కోట్ల నిధుల కేటాయింపు.
• ముఖ్యమంత్రి ఎన్. చంద్రబాబు నాయుడు: ప్రాజెక్టుకు దిశానిర్దేశం, మాస్టర్ ప్లాన్ సమీక్ష.
• ప్రైవేట్ రంగ సంస్థలు: పోర్టులు, ఐటీ, పర్యాటకం మరియు పరిశ్రమలలో ₹5.3 లక్షల కోట్ల వరకు పెట్టుబడులు పెట్టనున్నాయి.
• భారతీయ పరిశ్రమల సమాఖ్య (CII): 2026 నవంబర్‌లో జరిగే 31వ భాగస్వామ్య సదస్సు (Partnership Summit) ద్వారా పెట్టుబడిదారులను ఆకర్షించడంలో ముఖ్య పాత్ర.

How It Works

1. బే సిటీ యాంకర్ ప్రాజెక్టు: విశాఖపట్నం కేంద్రంగా బే సిటీ అనే మెగా ప్రాజెక్టును అమలు చేసి, పెట్టుబడులకు కేంద్ర బిందువుగా మారుస్తారు.
2. ప్రభుత్వ, ప్రైవేటు భాగస్వామ్యం: రాష్ట్ర ప్రభుత్వం రోడ్లు, విద్యుత్, నీటి వసతి వంటి ఉత్ప్రేరక మౌలిక సదుపాయాలను సమకూరుస్తుంది, దానిపై ప్రైవేట్ సంస్థలు తమ వ్యాపారాలను స్థాపిస్తాయి.
3. సెక్టోరల్ జోనింగ్: ప్రాజెక్టులో భాగంగా 6 పోర్టులు, 7 మ్యానుఫ్యాక్చరింగ్ నోడ్లు, 17 వ్యవసాయ జోన్లు, 12 పర్యాటక హబ్‌లను ప్రత్యేకంగా గుర్తిస్తారు.
4. పర్యావరణ సమ్మతి: కోస్టల్ రెగ్యులేటరీ జోన్ (CRZ) మార్గదర్శకాలను ఉల్లంఘించకుండా ప్రతి ప్రాజెక్టుకు మైక్రో-లెవల్ ప్రణాళికను సిద్ధం చేసి అనుమతులు ఇస్తారు.

Why It Matters

• ఆర్థిక ప్రాముఖ్యత: ప్రస్తుత ప్రాంతీయ GDP $49 బిలియన్ల నుండి 2032 నాటికి$120 బిలియన్లకు చేరడం రాష్ట్ర స్థూల దేశీయోత్పత్తి (GSDP) కి భారీ ఊతం ఇస్తుంది.
• ఉపాధి కల్పన: ప్రత్యక్షంగా, పరోక్షంగా 20-24 లక్షల ఉపాధి అవకాశాలు (వర్క్ ఫ్రమ్ హోమ్ సహా) యువత వలసలను అరికడతాయి.

Historical Background

• 2016-17: విశాఖపట్నం - చెన్నై పారిశ్రామిక కారిడార్ (VCIC) కు ఆసియన్ డెవలప్‌మెంట్ బ్యాంక్ (ADB) నిధులతో బీజం పడింది, ఇది ఏపీ పారిశ్రామికాభివృద్ధికి తొలి అడుగు.
• 2020-21: విశాఖపట్నంను పరిపాలనా రాజధానిగా ప్రకటించి (తర్వాత ఉపసంహరించుకున్నారు), ఆ ప్రాంతాన్ని ఎగ్జిక్యూటివ్ హబ్‌గా మార్చే ప్రయత్నాలు జరిగాయి.
• 2023-24: గ్లోబల్ ఇన్వెస్టర్స్ సమిట్ ద్వారా విశాఖ కేంద్రంగా పలు ఒప్పందాలు జరిగాయి, ప్రస్తుతం ఆ ఒరవడిని కొనసాగిస్తూ VER ప్రాజెక్టు రూపుదిద్దుకుంది.

---

Previous Related Events

• 2023 మార్చి: విశాఖపట్నంలో గ్లోబల్ ఇన్వెస్టర్స్ సమిట్ జరిగింది, ఇందులో లక్షల కోట్ల రూపాయల పెట్టుబడి ఒప్పందాలు (MoU) కుదిరాయి.
• 2024 ఏప్రిల్: మూలపేట (శ్రీకాకుళం) గ్రీన్‌ఫీల్డ్ పోర్టు నిర్మాణ పనులకు శంకుస్థాపన జరిగింది, ఇది VER కి ఉత్తర సరిహద్దుగా నిలవనుంది.
• 2025-2026: విశాఖపట్నం రైల్వే జోన్ (సౌత్ కోస్ట్ రైల్వే) హెడ్‌క్వార్టర్స్ మౌలిక సదుపాయాల పనులు వేగవంతం కావడం ఈ ప్రాంత కనెక్టివిటీకి తోడ్పడింది.

Static GK Connection

• తీర ప్రాంత నియంత్రణ మండలి (CRZ): పర్యావరణ పరిరక్షణ చట్టం, 1986 కింద పర్యావరణ మంత్రిత్వ శాఖ CRZ నిబంధనలను నోటిఫై చేస్తుంది. కోస్టల్ ప్రాజెక్టులు దీని పరిధిలోనే ఉండాలి.
• భారతదేశంలో ఓడరేవులు (Ports in India): ఏపీకి దేశంలోనే రెండవ అతిపొడవైన తీరరేఖ (974 కి.మీ) ఉంది. విశాఖపట్నం తూర్పు తీరంలో ఉన్న ఏకైక సహజ సిద్ధమైన ఓడరేవు (Natural Harbour).

India & World Comparison

అంతర్జాతీయంగా అమెరికాలోని మియామి, చైనాలోని షెన్‌జెన్ తరహాలో ప్రత్యేక ఆర్థిక నగరాలు అభివృద్ధి చెందాయి. భారతదేశంలో గుజరాత్‌లోని గిఫ్ట్ (GIFT) సిటీ మరియు ఢిల్లీ-ముంబై పారిశ్రామిక కారిడార్ (DMIC) లాగే, తూర్పు తీరంలో విశాఖపట్నం ఎకనామిక్ రీజియన్ (VER) ఒక ప్రధాన 'ఎకనామిక్ గ్రోత్ ఇంజిన్' గా అవతరించనుంది.

🔑 Key Points for Revision

• ప్రాజెక్టు పేరు: విశాఖపట్నం ఎకనామిక్ రీజియన్ (VER) అభివృద్ధి.
• మొత్తం పెట్టుబడి లక్ష్యం: ₹9.5 లక్షల కోట్లు.
• ప్రభుత్వ పెట్టుబడి: ₹3.5 లక్షల కోట్ల నుంచి ₹4 లక్షల కోట్లు.
• ఆశించే ప్రైవేట్ పెట్టుబడి: సుమారు ₹5.3 లక్షల కోట్లు.
• లక్ష్యంగా ఉన్న జిల్లాలు: 8 (విశాఖ, విజయనగరం, శ్రీకాకుళం, అనకాపల్లి, కాకినాడ, తూర్పు గోదావరి, ఏఎస్‌ఆర్, పార్వతీపురం మన్యం).
• మొత్తం విస్తీర్ణం: సుమారు 36,000 చ.కి.మీ.
• ప్రాజెక్టు జనాభా పరిధి: 1.55 కోట్లు (15.5 మిలియన్లు).
• ప్రస్తుత GDP: $49 బిలియన్లు (2026 అంచనా).
• 2032 నాటికి టార్గెట్ GDP: $120 బిలియన్లు.
• ఆశించే ఉపాధి కల్పన: 20 నుంచి 24 లక్షల ఉద్యోగాలు.
• యాంకర్ ప్రాజెక్టు: 'బే సిటీ' (Bay City).
• సరిహద్దులు: శ్రీకాకుళంలోని ములపేట పోర్టు నుండి రాజమహేంద్రవరంలోని అఖండ గోదావరి వరకు.
• వృద్ధి రంగాలు (7): పోర్టులు, ఐటీ, వ్యవసాయం, పర్యాటకం, హెల్త్‌కేర్, అర్బన్ డెవలప్‌మెంట్, మౌలిక వసతులు.
• ముఖ్యమైన ఈవెంట్: నవంబర్ 12-13, 2026 న విశాఖలో 31వ CII భాగస్వామ్య సదస్సు.
• పర్యావరణ నిబంధనలు: ప్రాజెక్టులన్నీ CRZ (Coastal Regulation Zone) కు లోబడి ఉంటాయి.

What Happened

రిజర్వ్ బ్యాంక్ ఆఫ్ ఇండియా (RBI) 'హ్యాండ్‌బుక్ ఆఫ్ స్టాటిస్టిక్స్ ఆన్ ది ఇండియన్ ఎకానమీ 2025-26' నివేదికను విడుదల చేసింది. ఈ నివేదిక ప్రకారం, తెలంగాణ రాష్ట్రం అద్భుతమైన ఆర్థిక వృద్ధిని నమోదు చేసింది. సేవా రంగాలు, వాణిజ్యం తదితర అనుబంధ రంగాల మద్దతుతో రాష్ట్ర నెట్ స్టేట్ డొమెస్టిక్ ప్రొడక్ట్ (NSDP) 10.8% వృద్ధిని సాధించింది.

When & Where

ఈ నివేదిక 2026 ఆగస్టు నెలలో విడుదలైంది, ఇది 2025-26 ఆర్థిక సంవత్సరానికి సంబంధించిన గణాంకాలను తెలియజేస్తుంది. తెలంగాణ రాష్ట్రవ్యాప్తంగా వివిధ రంగాల వృద్ధిని ఇందులో పొందుపరిచారు.

Who Is Involved

• రిజర్వ్ బ్యాంక్ ఆఫ్ ఇండియా (RBI): ఈ నివేదికను రూపొందించి విడుదల చేసిన సంస్థ.
• నేషనల్ స్టాటిస్టిక్స్ ఆఫీస్ (NSO): స్థూల మరియు నికర రాష్ట్ర దేశీయోత్పత్తి గణాంకాలను సేకరించిన జాతీయ సంస్థ.
• తెలంగాణ రాష్ట్ర ప్రభుత్వం: ముఖ్యమంత్రి ఎ. రేవంత్ రెడ్డి నాయకత్వంలోని ప్రభుత్వం ఈ ఆర్థిక ప్రగతిని విధానపరమైన విజయంగా పేర్కొంది.

How It Works

• సేవా రంగ విస్తరణ: ఐటీ, రవాణా, కమ్యూనికేషన్ మరియు ప్రసార సేవలు గణనీయమైన వృద్ధిని సాధించాయి.
• రియల్ ఎస్టేట్ బూమ్: రియల్ ఎస్టేట్ మరియు గృహాల యాజమాన్య రంగాలు అతిపెద్ద వాటాను (రూ. 3.34 లక్షల కోట్లు) అందించాయి.
• మౌలిక సదుపాయాల పెట్టుబడులు: నిర్మాణం, విద్యుత్, గ్యాస్ మరియు నీటి సరఫరా వంటి ప్రాథమిక మౌలిక సదుపాయాలలో నిలకడైన వృద్ధి నమోదైంది.
• వైవిధ్యభరిత ఆర్థిక వ్యవస్థ: కేవలం వ్యవసాయంపై ఆధారపడకుండా వాణిజ్యం, హోటళ్లు మరియు పారిశ్రామిక ఉత్పత్తులు ఆర్థిక మూలాన్ని బలోపేతం చేశాయి.

Why It Matters

• ఆర్థిక ప్రభావం: స్థిరమైన వృద్ధి కారణంగా నిరుద్యోగ నిర్మూలన, పెట్టుబడుల ఆకర్షణ పెరుగుతుంది.
• పోటీ పరీక్షల ప్రాముఖ్యత: TSPSC, UPSC (GS Paper 3 - Economy) కి సంబంధించిన ఆర్థిక గణాంకాలు ఇందులో నేరుగా అడగబడతాయి.
• విధాన ప్రాముఖ్యత: రాష్ట్రానికి కేంద్ర నిధుల కేటాయింపు మరియు ఫైనాన్స్ కమిషన్ సూచనల అమలులో మెరుగైన స్థానం లభిస్తుంది.

Historical Background

• 2014: తెలంగాణ రాష్ట్ర ఏర్పాటు తర్వాత, ప్రారంభ సంవత్సరాల్లో ఆదాయ వృద్ధి సవాలుగా ఉన్నప్పటికీ క్రమంగా పుంజుకుంది.
• 2020-21: కోవిడ్-19 సమయంలో కూడా, తెలంగాణ NSDP ₹8.49 లక్షల కోట్లు (ప్రస్తుత ధరల వద్ద) గా నమోదైంది.
• 2021-22: రాష్ట్ర తలసరి ఆదాయం ₹2,69,000 కు పెరిగింది, ఇది జాతీయ సగటు కంటే చాలా ముందుంది.

---

Previous Related Events

• మార్చి 2026: రాష్ట్ర బడ్జెట్ ప్రసంగంలో ఉపముఖ్యమంత్రి తెలంగాణ GSDP జాతీయ సగటు కంటే వేగంగా పెరుగుతోందని ప్రకటించారు.
• జనవరి 2026: 16వ ఆర్థిక సంఘం రాష్ట్ర పర్యటన సమయంలో, తెలంగాణ కేంద్ర పన్నుల్లో తన వాటాను 2.102% నుండి పెంచాలని కోరింది.
• 2024-25 నివేదిక: గత ఆర్థిక సంవత్సరంలో తెలంగాణ NSDP వృద్ధి 10.6 శాతంగా నమోదైంది, అది ఇప్పుడు మరింత మెరుగైంది.

Static GK Connection

• NSDP (నికర రాష్ట్ర దేశీయోత్పత్తి): GSDP నుంచి తరుగుదల (Depreciation) ను తీసివేస్తే వచ్చే విలువ. ఇది వాస్తవ ఆర్థిక పరిస్థితిని ప్రతిబింబిస్తుంది.
• Constant vs Current Prices (స్థిర vs ప్రస్తుత ధరలు): స్థిర ధరలు ద్రవ్యోల్బణాన్ని మినహాయించి ఆధార సంవత్సరం (Base Year) ప్రకారం గణిస్తారు, అయితే ప్రస్తుత ధరలు ప్రస్తుత మార్కెట్ విలువను చూపుతాయి.

India & World Comparison

జాతీయంగా, తలసరి ఆదాయంలో తెలంగాణ కర్ణాటక తర్వాతి స్థానంలో రెండవ స్థానంలో ఉంది. జాతీయ తలసరి ఆదాయం కన్నా (రూ. 2,19,575) తెలంగాణ తలసరి ఆదాయం దాదాపు 1.9 రెట్లు ఎక్కువగా ఉండటం రాష్ట్రం యొక్క అధిక జీవన ప్రమాణాలను సూచిస్తుంది.

Future Impact

• మరిన్ని పెట్టుబడులు: ఐటీ మరియు అనుబంధ రంగాల వృద్ధి రాబోయే కాలంలో మరింత విదేశీ ప్రత్యక్ష పెట్టుబడులను (FDI) ఆకర్షిస్తుంది.
• ఆర్థిక సంఘం కేటాయింపులు: మెరుగైన GSDP ఆధారంగా 16వ ఆర్థిక సంఘం నుండి మెరుగైన నిధులు అందే అవకాశం ఉంది.
• తలసరి ఆదాయ లక్ష్యం: ఇదే వృద్ధి రేటు కొనసాగితే 2030 నాటికి తెలంగాణ తలసరి ఆదాయం కొత్త శిఖరాలకు చేరుకునే వీలుంది.

🔑 Key Points for Revision

• రిపోర్ట్ పేరు: RBI హ్యాండ్‌బుక్ ఆఫ్ స్టాటిస్టిక్స్ ఆన్ ది ఇండియన్ ఎకానమీ 2025-26.
• 2025-26 తెలంగాణ NSDP ప్రస్తుత ధరల వద్ద: ₹16.15 లక్షల కోట్లు.
• 2025-26 తెలంగాణ NSDP స్థిర ధరల వద్ద: ₹7.86 లక్షల కోట్లు.
• NSDP వృద్ధి రేటు ప్రస్తుత ధరల వద్ద: 10.8%.
• NSDP వృద్ధి రేటు స్థిర ధరల వద్ద: 8.8%.
• తెలంగాణ 2025-26 తలసరి ఆదాయం: ₹4,18,931.
• తలసరి ఆదాయంలో వృద్ధి: 10.2% (రూ. 38,900 పెరుగుదల).
• తలసరి ఆదాయంలో తెలంగాణ ర్యాంకు: రెండవ స్థానం.
• తలసరి ఆదాయంలో మొదటి స్థానం: కర్ణాటక (₹4,33,326).
• GSDP పరిమాణంలో తెలంగాణ ర్యాంకు: 7వ స్థానం.
• GSDP లో మొదటి స్థానం: మహారాష్ట్ర (₹44.84 లక్షల కోట్లు).
• అత్యధిక ఆదాయం అందించిన రంగం: రియల్ ఎస్టేట్ మరియు ప్రొఫెషనల్ సేవలు (₹3.34 లక్షల కోట్లు).
• వాణిజ్యం మరియు హోటళ్ల ద్వారా ఆదాయం: ₹3.31 లక్షల కోట్లు.
• వ్యవసాయం, అటవీ మరియు మత్స్య రంగాల ఆదాయం: ₹2.03 లక్షల కోట్లు.
• గణాంకాల సేకరణ: నేషనల్ స్టాటిస్టిక్స్ ఆఫీస్ (NSO).

What Happened

భారత నావికాదళ ఆపరేషనల్ కమాండ్ విభాగానికి కొత్త అధిపతిగా వైస్ అడ్మిరల్ మనీష్ చద్దా 2026 ఆగస్టు 3న న్యూఢిల్లీలో డైరెక్టర్ జనరల్ నావల్ ఆపరేషన్స్ (DGNO)గా బాధ్యతలు స్వీకరించారు. అంతకుముందు ఈ పదవిలో ఉన్న వైస్ అడ్మిరల్ ఎ.ఎన్. ప్రమోద్ డిప్యూటీ చీఫ్ ఆఫ్ నావల్ స్టాఫ్‌గా (DCNS) పదోన్నతి పొందడంతో చద్దా ఈ కీలకమైన బాధ్యతను స్వీకరించారు. హిందూ మహాసముద్ర ప్రాంతంలో (IOR) వ్యూహాత్మక సవాళ్లు పెరుగుతున్న తరుణంలో ఈ నియామకం జరిగింది.

When & Where

ఈ బాధ్యతల స్వీకార కార్యక్రమం 2026 ఆగస్టు 3న న్యూఢిల్లీలోని నావల్ హెడ్‌క్వార్టర్స్ (సౌత్ బ్లాక్) వేదికగా జరిగింది. హిందూ మహాసముద్రం, మలక్కా జలసంధి మరియు అరేబియా సముద్రంలో భారత్ తన వ్యూహాత్మక పట్టును బలపరిచే దిశగా నావికాదళ కార్యకలాపాలను ముమ్మరం చేస్తున్న సమయంలో ఈ మార్పు జరిగింది.

Who Is Involved

• వైస్ అడ్మిరల్ మనీష్ చద్దా (AVSM, VSM): నూతన డైరెక్టర్ జనరల్ నావల్ ఆపరేషన్స్ (DGNO).
• వైస్ అడ్మిరల్ ఎ.ఎన్. ప్రమోద్: మాజీ DGNO, ప్రస్తుత డిప్యూటీ చీఫ్ ఆఫ్ నావల్ స్టాఫ్ (DCNS).
• భారత నావికాదళం (Indian Navy): రక్షణ మంత్రిత్వ శాఖ పరిధిలోని నావికా విభాగం.
• ఇండియన్ నావల్ అకాడమీ (INA): ఎజిమల (కేరళ), నావికాదళ అధికారుల శిక్షణా సంస్థ.

Historical Background

• 1950: జనవరి 26, 1950న రాయల్ ఇండియన్ నేవీ అధికారికంగా 'ఇండియన్ నేవీ'గా రూపాంతరం చెందింది.
• 1971: 1971 ఇండో-పాక్ యుద్ధంలో ఆపరేషన్ ట్రైడెంట్ మరియు ఆపరేషన్ పైథాన్ ద్వారా నావికాదళం చారిత్రాత్మక విజయం సాధించింది.
• 2009: మే 2009లో ఆసియాలోనే అతిపెద్ద నావల్ అకాడమీ అయిన ఇండియన్ నావల్ అకాడమీ (INA) కేరళలోని ఎజిమలలో ప్రారంభించబడింది.

---

Previous Related Events

• ఆగస్టు 2025: వైస్ అడ్మిరల్ మనీష్ చద్దా ఇండియన్ నావల్ అకాడమీ (INA) కమాండెంట్‌గా బాధ్యతలు చేపట్టారు.
• డిసెంబర్ 2023: విశాఖపట్నంలో తూర్పు నౌకాదళం నేతృత్వంలో ఐఎన్‌ఎస్ ఇంఫాల్ ప్రాజెక్ట్ 15B గైడెడ్ మిస్సైల్ డిస్ట్రాయర్ కమిషన్ అయింది.
• జనవరి 2024: అరేబియా సముద్రంలో సోమాలియా సముద్రపు దొంగల నుండి వాణిజ్య నౌకలను కాపాడేందుకు నావికాదళం ఆపరేషన్ సంకల్ప్ విస్తరించింది.

Static GK Connection

• ఆర్టికల్ 53(2): భారత రాజ్యాంగం ప్రకారం రాష్ట్రపతి రక్షణ దళాల సుప్రీమ్ కమాండర్‌గా వ్యవహరిస్తారు.
• మిలిటరీ అకాడమీలు: నేషనల్ డిఫెన్స్ అకాడమీ (NDA) - ఖడక్‌వాస్లా (మహారాష్ట్ర); డిఫెన్స్ సర్వీసెస్ స్టాఫ్ కాలేజ్ (DSSC) - వెల్లింగ్టన్ (తమిళనాడు).

India & World Comparison

ప్రపంచంలో నాల్గవ అతిపెద్ద నావికాదళంగా భారత నావికాదళం నిలిచింది. అమెరికా, చైనా, రష్యాల తర్వాత బ్లూ-వాటర్ నేవీ (Blue-water Navy) సామర్థ్యం కలిగిన ప్రధాన దేశాలలో భారత్ ఒకటిగా ఉంది.

Future Impact

• సముద్ర ఆధారిత భద్రత: క్వాడ్ (QUAD) భాగస్వామ్య దేశాలతో సముద్ర రక్షణ వ్యూహాల బలోపేతం.
• స్వదేశీకరణ target: 2047 నాటికి భారత నావికాదళాన్ని 100% ఆత్మనిర్భర్ (స్వదేశీ పరిజ్ఞానంతో కూడిన) దళంగా మార్చే ప్రతిపాదన.
• నెట్‌వర్క్ సెంట్రిక్ వార్‌ఫేర్: ఉపగ్రహ కమ్యూనికేషన్ సిస్టమ్స్ ద్వారా నిజసమయ పోరాట సామర్థ్యాన్ని పెంపొందించడం.

🔑 Key Points for Revision

• వైస్ అడ్మిరల్ మనీష్ చద్దా ఆగస్టు 3, 2026న డైరెక్టర్ జనరల్ నావల్ ఆపరేషన్స్ (DGNO)గా బాధ్యతలు స్వీకరించారు.
• చద్దా జూలై 1, 1991న భారత నావికాదళంలో అధికారిగా కమిషన్ అయ్యారు.
• ఈయన ఖడక్‌వాస్లాలోని నేషనల్ డిఫెన్స్ అకాడమీ (NDA) 78వ కోర్సు పూర్వ విద్యార్థి.
• చద్దా కమ్యూనికేషన్స్ అండ్ ఎలక్ట్రానిక్ వార్‌ఫేర్‌లో ప్రత్యేక శిక్షణ పొందిన నిపుణుడు.
• DGNOగా నియమించబడక ముందు ఈయన ఇండియన్ నావల్ అకాడమీ (INA) కమాండెంట్‌గా సేవలందించారు.
• INS మైసూర్, INS కిర్పాన్, INS వీర్ వంటి యుద్ధనౌకలకు ఈయన కమాండింగ్ ఆఫీసర్‌గా వ్యవహరించారు.
• రష్యాలోని మోస్కోలో ఉన్న భారత రాయబార కార్యాలయంలో నేవల్ అటాచేగా పనిచేశారు.
• ఉపగ్రహ కమ్యూనికేషన్ ప్రాజెక్ట్ 'రుక్మిణి', VLF ప్రాజెక్ట్ నిర్వహణలో ముఖ్యపాత్ర వహించారు.
• అంతర్జాతీయ ఫ్లీట్ రివ్యూ 2016 (విశాఖపట్నం) డైరెక్టర్‌గా బాధ్యతలు నిర్వహించారు.
• ఈయన గుజరాత్ నావల్ ఏరియా (FOGNA) మరియు మహారాష్ట్ర నావల్ ఏరియా (FOMAG) కమాండర్‌గా విధులు నిర్వర్తించారు.
• 2017లో విశిష్ట సేవా మెడల్ (VSM), 2025లో అతి విశిష్ట సేవా మెడల్ (AVSM) అందుకున్నారు.
• పూర్వ DGNO వైస్ అడ్మిరల్ ఎ.ఎన్. ప్రమోద్ డిప్యూటీ చీఫ్ ఆఫ్ నావల్ స్టాఫ్‌గా నియామకమయ్యారు.
• ఇండియన్ నావల్ అకాడమీ (INA) కేరళలోని ఎజిమలలో కలదు.
• భారత నావికాదళ ప్రధాన కార్యాలయం న్యూఢిల్లీలో కలదు.
• నావికాదళ దినోత్సవాన్ని ప్రతి సంవత్సరం డిసెంబర్ 4న జరుపుకుంటారు.