భారత ప్రభుత్వం సూక్ష్మ, చిన్న మరియు మధ్య తరహా పరిశ్రమల అభివృద్ధి కోసం క్లస్టర్ ఆధారిత కార్యక్రమాలను అమలు చేస్తోంది. సూక్ష్మ, చిన్న పరిశ్రమల క్లస్టర్ అభివృద్ధి కార్యక్రమం (MSE-CDP) కింద దేశవ్యాప్తంగా 364 ప్రాజెక్టులు పూర్తి అయ్యాయి. ఈ కార్యక్రమం ద్వారా సాధారణ సదుపాయ కేంద్రాలు మరియు మౌలిక సదుపాయాలు ఏర్పాటు చేసి MSME సంస్థల ఉత్పాదకతను పెంచడం లక్ష్యం. అలాగే SFURTI పథకం ద్వారా సంప్రదాయ పరిశ్రమల క్లస్టర్లు అభివృద్ధి చేసి కళాకారులు మరియు గ్రామీణ ఉపాధిని బలోపేతం చేస్తున్నారు.
భారత ప్రభుత్వం సూక్ష్మ, చిన్న మరియు మధ్య తరహా పరిశ్రమల (MSME) అభివృద్ధి కోసం క్లస్టర్ ఆధారిత కార్యక్రమాలను అమలు చేస్తోంది. సూక్ష్మ, చిన్న పరిశ్రమల క్లస్టర్ అభివృద్ధి కార్యక్రమం (MSE-CDP) కింద దేశవ్యాప్తంగా 364 ప్రాజెక్టులు పూర్తయ్యాయి.
MSE-CDP ఒక కేంద్ర ప్రభుత్వ పథకం. దీని ప్రధాన లక్ష్యం MSME పరిశ్రమల ఉత్పాదకత, సాంకేతిక సామర్థ్యం మరియు పోటీ సామర్థ్యాన్ని పెంచడం.
• కామన్ ఫెసిలిటీ సెంటర్లు (Common Facility Centres)
• ఇండస్ట్రీ 4.0 లెర్నింగ్ సదుపాయాలు
• అడిటివ్ మాన్యుఫాక్చరింగ్ సదుపాయాలు
• డిజైన్ మరియు ఇన్క్యూబేషన్ కేంద్రాలు
• శిక్షణ మరియు నైపుణ్యాభివృద్ధి కేంద్రాలు
• పరిశోధన మరియు అభివృద్ధి సదుపాయాలు
ఇంకా సంప్రదాయ పరిశ్రమల అభివృద్ధి కోసం SFURTI (Scheme of Fund for Regeneration of Traditional Industries) పథకం అమలు చేస్తున్నారు.
• 2015-16 నుండి 513 క్లస్టర్లు ఆమోదం
• ₹1,332.95 కోట్లు ప్రభుత్వ సహాయం
• సుమారు 3.03 లక్షల కళాకారులకు ప్రయోజనం
• 378 క్లస్టర్లు ప్రస్తుతం కార్యకలాపాలు నిర్వహిస్తున్నాయి
• హ్యాండిక్రాఫ్ట్స్
• హ్యాండ్లూమ్ పరిశ్రమ
• కోయిర్ పరిశ్రమ
• తేనె ఉత్పత్తి
• అగ్రో ప్రాసెసింగ్ పరిశ్రమ
MSME రంగాన్ని డిజిటల్ చేయడానికి ప్రభుత్వం ఉద్యమ్ రిజిస్ట్రేషన్, డిజిటల్ చెల్లింపులు, ఈ-కామర్స్ వంటి కార్యక్రమాలను కూడా ప్రోత్సహిస్తోంది.
• MSE-CDP MSME రంగానికి క్లస్టర్ అభివృద్ధి పథకం
• దేశవ్యాప్తంగా 364 ప్రాజెక్టులు పూర్తి
• మొత్తం 606 ప్రాజెక్టులు ఆమోదం
• 242 ప్రాజెక్టులు ఇంకా అమలులో ఉన్నాయి
• SFURTI సంప్రదాయ పరిశ్రమలకు మద్దతు ఇస్తుంది
• 513 క్లస్టర్లు ఆమోదం పొందాయి
• ₹1,332.95 కోట్లు ప్రభుత్వ సహాయం
• 3.03 లక్షల కళాకారులకు ప్రయోజనం
• క్లస్టర్ మోడల్ ద్వారా ఉత్పాదకత పెరుగుతుంది
క్లస్టర్ అభివృద్ధి భావన
• ఒకే ప్రాంతంలో సమాన పరిశ్రమల సమూహాన్ని క్లస్టర్ అంటారు
• క్లస్టర్లు సాధారణ మౌలిక సదుపాయాలను పంచుకుంటాయి
• ఉత్పత్తి ఖర్చు తగ్గుతుంది
• సాంకేతిక అభివృద్ధి వేగంగా జరుగుతుంది
• మార్కెట్ యాక్సెస్ మెరుగవుతుంది
• చిన్న పరిశ్రమల పోటీ సామర్థ్యం పెరుగుతుంది
1.MSE-CDP పథకం ఏ రంగానికి సంబంధించినది?
A) వ్యవసాయం
B) MSME అభివృద్ధి
C) రక్షణ తయారీ
D) బ్యాంకింగ్
Answer: B
2.MSE-CDP పథకాన్ని అమలు చేసే మంత్రిత్వ శాఖ ఏది?
A) ఆర్థిక మంత్రిత్వ శాఖ
B) వాణిజ్య మంత్రిత్వ శాఖ
C) MSME మంత్రిత్వ శాఖ
D) గ్రామీణ అభివృద్ధి మంత్రిత్వ శాఖ
Answer: C
3.SFURTI పథకం ప్రధానంగా ఎవరికి మద్దతు ఇస్తుంది?
A) పెద్ద పరిశ్రమలు
B) ఐటీ కంపెనీలు
C) సంప్రదాయ కళాకారులు
D) విదేశీ పెట్టుబడిదారులు
Answer: C
4.SFURTI పథకం ప్రధాన లక్ష్యం ఏమిటి?
A) ఆటోమొబైల్ పరిశ్రమ అభివృద్ధి
B) సంప్రదాయ పరిశ్రమల అభివృద్ధి
C) బ్యాంకింగ్ సంస్కరణలు
D) రక్షణ పరిశ్రమ
Answer: B
5.క్లస్టర్ అభివృద్ధి కార్యక్రమం ప్రధానంగా ఏ రంగాన్ని బలోపేతం చేస్తుంది?
A) దిగుమతులు
B) చిన్న పరిశ్రమలు
C) పర్యాటకం
D) ప్రైవేటీకరణ
Answer: B
Q1. SFURTI పథకాన్ని అమలు చేసే మంత్రిత్వ శాఖ ఏది?
Answer: సూక్ష్మ, చిన్న మరియు మధ్య తరహా పరిశ్రమల మంత్రిత్వ శాఖ (MSME)
Q2. క్లస్టర్ అభివృద్ధి కార్యక్రమం ప్రధానంగా ఏ రంగానికి సంబంధించినది?
Answer: సూక్ష్మ, చిన్న మరియు మధ్య తరహా పరిశ్రమలు (MSME)
చాలా మంది విద్యార్థులు SFURTI మరియు MSE-CDP పథకాలను గందరగోళం చేస్తారు.
• MSE-CDP → MSME పరిశ్రమ క్లస్టర్లు
• SFURTI → సంప్రదాయ పరిశ్రమ క్లస్టర్లు
పరీక్షల్లో సాధారణంగా అడిగే అంశాలు:
• పథకాన్ని అమలు చేసే మంత్రిత్వ శాఖ
• SFURTI లక్ష్యం
• క్లస్టర్ అభివృద్ధి భావన
• లబ్ధిదారులు