Udyo Logo

Udyo

Get the Udyo Mobile App

Sign in to save your progress and access all features.

కల్పక్కంలో 500 MWe PFBR క్రిటికాలిటీ సాధన – భారత అణు రంగంలో కీలక ఘట్టం

2026 ఏప్రిల్ 6న తమిళనాడులోని కల్పక్కంలో 500 MWe Prototype Fast Breeder Reactor (PFBR) మొదటి క్రిటికాలిటీని సాధించింది. ఇది అణు శృంఖల చర్య స్వయంచాలకంగా కొనసాగుతున్న దశ. BHAVINI సంస్థ నిర్మించిన ఈ రియాక్టర్ భారత మూడు దశల అణు కార్యక్రమంలో రెండో దశకు చెందినది. ఇది ఉపయోగించిన ఇంధనం కంటే ఎక్కువ ఫిషైల్ పదార్థాన్ని ఉత్పత్తి చేస్తుంది. ఇది భవిష్యత్తులో థోరియం ఆధారిత శక్తి ఉత్పత్తికి కీలకం.

కల్పక్కం (తమిళనాడు)లో ఉన్న 500 MWe Prototype Fast Breeder Reactor (PFBR) 2026 ఏప్రిల్ 6న మొదటి క్రిటికాలిటీ సాధించింది. క్రిటికాలిటీ అంటే అణు రియాక్షన్ నిరంతరం కొనసాగుతూ స్థిర స్థితిలో ఉండటం. ఈ విజయాన్ని Department of Atomic Energy (DAE) మరియు Atomic Energy Commission (AEC) శాస్త్రవేత్తల సమక్షంలో సాధించారు.

ఈ రియాక్టర్‌ను BHAVINI సంస్థ నిర్మించింది. ఇది Mixed Oxide (MOX) ఇంధనం ఉపయోగిస్తుంది, ఇందులో యురేనియం మరియు ప్లూటోనియం ఉంటాయి. అలాగే లిక్విడ్ సోడియం కూలెంట్‌గా ఉపయోగించడం వల్ల అధిక ఉష్ణోగ్రతల వద్ద పని చేస్తుంది.

PFBR ముఖ్య లక్షణాలు:

  • ఇది బ్రీడర్ రియాక్టర్
  • యురేనియం-238 ను ప్లూటోనియం-239గా మారుస్తుంది
  • వినియోగించినదానికంటే ఎక్కువ ఇంధనం ఉత్పత్తి చేస్తుంది

ఇది భారత మూడు దశల అణు కార్యక్రమంలో భాగం:

  • 1వ దశ: PHWR (యురేనియం)
  • 2వ దశ: Fast Breeder Reactors (PFBR)
  • 3వ దశ: థోరియం ఆధారిత రియాక్టర్లు

ఈ ప్రాజెక్ట్:

  • శక్తి భద్రతను పెంచుతుంది
  • తక్కువ కార్బన్ విద్యుత్ ఉత్పత్తి చేస్తుంది
  • దేశీయ సాంకేతికతను ప్రోత్సహిస్తుంది

🔑 Key Points

  • 2026 ఏప్రిల్ 6న క్రిటికాలిటీ సాధించారు
  • స్థలం: కల్పక్కం, తమిళనాడు
  • సంస్థ: BHAVINI
  • ఇంధనం: MOX (యురేనియం + ప్లూటోనియం)
  • కూలెంట్: లిక్విడ్ సోడియం
  • బ్రీడర్ రియాక్టర్ లక్షణం ఉంది
  • రెండో దశ అణు కార్యక్రమంలో భాగం
  • థోరియం వినియోగానికి మార్గం

🧠 Concept Link (Very Important)

  • హోమీ జే. భాభా రూపొందించిన మూడు దశల అణు కార్యక్రమం
  • 1వ దశలో సహజ యురేనియం ఉపయోగం
  • 2వ దశలో ఫాస్ట్ బ్రీడర్ రియాక్టర్లు
  • 3వ దశలో థోరియం-232 ఉపయోగం
  • క్రిటికాలిటీ అంటే స్థిర అణు శృంఖల చర్య
  • ట్రాన్స్‌మ్యూటేషన్ ద్వారా U-238 → Pu-239 మార్పు

❓ Practice Questions (MCQ)

Q1. PFBR క్రిటికాలిటీ ఏ సంవత్సరంలో సాధించింది?
A) 2024
B) 2025
C) 2026
D) 2023

Answer: C

Q2. PFBR నిర్మాణ బాధ్యత వహించిన సంస్థ ఏది?
A) NPCIL
B) BARC
C) BHAVINI
D) ISRO

Answer: C

Q3. PFBR ఏ దశకు చెందినది?
A) మొదటి
B) రెండో
C) మూడో
D) నాలుగో

Answer: B

Q4. PFBRలో ఉపయోగించే కూలెంట్ ఏది?
A) హెవీ వాటర్
B) లైట్ వాటర్
C) లిక్విడ్ సోడియం
D) గ్రాఫైట్

Answer: C

Q5. బ్రీడర్ రియాక్టర్ ప్రధాన లక్షణం ఏమిటి?
A) ఎక్కువ ఇంధనం వినియోగిస్తుంది
B) తక్కువ శక్తి ఉత్పత్తి
C) ఎక్కువ ఇంధనం ఉత్పత్తి చేస్తుంది
D) థోరియం మాత్రమే ఉపయోగిస్తుంది

Answer: C

📜 Previous Year Question (Similar Type)

రశ్న: భారత అణు కార్యక్రమంలో థోరియం ఏ దశలో ఉపయోగిస్తారు?
A) మొదటి
B) రెండో
C) మూడో
D) నాలుగో

Answer: C

⚠️ Examiner Trap

విద్యార్థులు PHWR మరియు FBRలను గందరగోళపరుస్తారు. PHWRలో హెవీ వాటర్, FBRలో సోడియం ఉపయోగిస్తారు.

🧭 Exam Tip

కూలెంట్, ఇంధనం, దశలపై ప్రశ్నలు ఎక్కువగా వస్తాయి.

🏷️ Topics Covered

  • PFBR
  • BHAVINI
  • అణు క్రిటికాలిటీ
  • మూడు దశల అణు కార్యక్రమం
  • MOX ఇంధనం
  • సోడియం కూలెంట్
  • థోరియం శక్తి
  • కల్పక్కం
  • భారత అణు శక్తి