భారతదేశ టోకు ధరల సూచీ (WPI) ద్రవ్యోల్బణం మార్చి 2026లో 3.88 శాతానికి పెరిగింది. ఇది వరుసగా ఐదో నెల పెరుగుదల. పశ్చిమాసియాలో నెలకొన్న ఉద్రిక్తతల కారణంగా అంతర్జాతీయ ముడి చమురు ధరలు 50% పైగా పెరగడమే ఇందుకు ప్రధాన కారణం. ఆహార ద్రవ్యోల్బణం కాస్త తగ్గినప్పటికీ, ఇంధన మరియు తయారీ వ్యయాలు భారీగా పెరగడం ఆర్థిక వ్యవస్థకు సవాలుగా మారింది. దీని భారం సామాన్యులపై పడకుండా ఉండేందుకు కేంద్ర ప్రభుత్వం ముందస్తుగా ఇంధనంపై ఎక్సైజ్ డ్యూటీని తగ్గించింది.
మార్చి 2026లో భారతదేశ టోకు ధరల సూచీ (WPI) ద్రవ్యోల్బణం 3.88 శాతానికి చేరుకుంది. పశ్చిమాసియాలో జరుగుతున్న భౌగోళిక రాజకీయ ఘర్షణల వల్ల అంతర్జాతీయంగా ముడి చమురు, సహజ వాయువు ధరలు భారీగా పెరగడమే ఈ పెరుగుదలకు ప్రధాన కారణం.
ఈ ద్రవ్యోల్బణ డేటాను ఏప్రిల్ 15, 2026న న్యూఢిల్లీలో అధికారికంగా విడుదల చేశారు. మిడిల్ ఈస్ట్లో జరుగుతున్న యుద్ధాల వల్ల ప్రపంచవ్యాప్తంగా ఇంధన సరఫరా వ్యవస్థ దెబ్బతింది.
వాణిజ్య మరియు పరిశ్రమల మంత్రిత్వ శాఖ ఈ WPI డేటాను విడుదల చేసింది. రిజర్వ్ బ్యాంక్ ఆఫ్ ఇండియా (RBI) ఈ మార్పులను గమనిస్తుంది. మరోవైపు, సామాన్యులను కాపాడేందుకు కేంద్ర ప్రభుత్వం ఇంధన పన్నులను తగ్గించి జోక్యం చేసుకుంది.
టోకు మార్కెట్లో అమ్ముడయ్యే నిర్దిష్ట వస్తువుల బాస్కెట్ ధరల ఆధారంగా ప్రభుత్వం WPI ని లెక్కిస్తుంది. అంతర్జాతీయ మార్కెట్లో ముడి చమురు ధరలు బ్యారెల్కు $70 నుంచి $122 కి పెరిగినప్పుడు, దేశీయంగా ఇంధనం, విద్యుత్, ముడిసరుకుల వ్యయం పెరుగుతుంది. ఇది నేరుగా WPI పెరుగుదలగా కనిపిస్తుంది.
WPI పెరగడం వల్ల పరిశ్రమల ఉత్పత్తి ఖర్చులు పెరుగుతాయి. ఇది కంపెనీల లాభాలపై ప్రతికూల ప్రభావం చూపుతుంది. పోటీ పరీక్షల కోణంలో, దేశ ఆర్థిక వృద్ధిని అంచనా వేయడంలో మరియు RBI వడ్డీ రేట్లను నిర్ణయించడంలో WPI, CPI లు చాలా కీలకం.
మారుతున్న ఆధునిక ఆర్థిక వ్యవస్థను కచ్చితంగా అంచనా వేయడానికి 2017 లో WPI బేస్ సంవత్సరాన్ని 2004-05 నుండి 2011-12 కి మార్చారు. భారతదేశం తన చమురు అవసరాల్లో 80% పైగా దిగుమతులపైనే ఆధారపడుతుంది కాబట్టి, గ్లోబల్ ఆయిల్ సంక్షోభాల ప్రభావం మనపై ఎక్కువగా ఉంటుంది.
2026 ఫిబ్రవరిలో WPI 2.13 శాతంగా ఉంది. అంతర్జాతీయంగా చమురు ధరలు అకస్మాత్తుగా పెరగడంతో, ముందస్తు జాగ్రత్తగా కేంద్ర ప్రభుత్వం మార్చి 26 న పెట్రోల్, డీజిల్పై ఎక్సైజ్ డ్యూటీని లీటరుకు రూ.10 తగ్గించింది.
WPI కేవలం భౌతిక వస్తువుల (Goods) ధరలను మాత్రమే పరిగణనలోకి తీసుకుంటుంది, సేవలను (Services) పూర్తిగా మినహాయిస్తుంది. వడ్డీ రేట్లను నిర్ణయించడానికి RBI అధికారికంగా CPI ని ఉపయోగిస్తుంది, కానీ WPI అనేది భవిష్యత్తు ద్రవ్యోల్బణానికి ఒక ముందస్తు హెచ్చరిక లాంటిది.
పశ్చిమాసియాలో అశాంతి వల్ల చమురు ధరలు ఇలాగే ఎక్కువగా ఉంటే, "పాస్-త్రూ ఎఫెక్ట్" (Pass-through effect) ద్వారా ఆ భారం సామాన్యులపై పడి రిటైల్ ద్రవ్యోల్బణం (CPI) పెరుగుతుంది. దీనివల్ల RBI వడ్డీ రేట్లను (Repo Rate) తగ్గించకుండా ఎక్కువ కాలం అలాగే ఉంచే అవకాశం ఉంది.
Core Concept: టోకు ధరల సూచీ (Wholesale Price Index - WPI)
Q1. భారతదేశంలో టోకు ధరల సూచీ (WPI) డేటాను ప్రచురించే సంస్థ ఏది?
A) రిజర్వ్ బ్యాంక్ ఆఫ్ ఇండియా (RBI)
B) జాతీయ గణాంక కార్యాలయం (NSO)
C) ఆఫీస్ ఆఫ్ ది ఎకనామిక్ అడ్వైజర్, వాణిజ్య మరియు పరిశ్రమల మంత్రిత్వ శాఖ
D) ఆర్థిక మంత్రిత్వ శాఖ
Answer: C
Explanation: భారత ప్రభుత్వ వాణిజ్య, పరిశ్రమల మంత్రిత్వ శాఖకు చెందిన 'ఆర్థిక సలహాదారు కార్యాలయం' WPI ని ప్రచురిస్తుంది.
Q2. భారతదేశంలో టోకు ధరల సూచీని లెక్కించడానికి ప్రస్తుతం ఉపయోగిస్తున్న బేస్ సంవత్సరం ఏది?
A) 2004-05
B) 2011-12
C) 2015-16
D) 2018-19
Answer: B
Explanation: మారుతున్న ఆధునిక ఆర్థిక వ్యవస్థను ప్రతిబింబించేలా WPI బేస్ సంవత్సరాన్ని 2017లో '2011-12'కి మార్చారు.
Q3. భారతదేశ WPI బాస్కెట్లో, కింది వాటిలో దేనికి అత్యధిక వెయిటేజీ ఉంటుంది?
A) ప్రైమరీ ఆర్టికల్స్
B) ఇంధనం మరియు విద్యుత్
C) తయారీ ఉత్పత్తులు (Manufactured Products)
D) ఆహార వస్తువులు
Answer: C
Explanation: తయారీ ఉత్పత్తులు (Manufactured Products) WPI బాస్కెట్లో అత్యధికంగా సుమారు 64.2% వెయిటేజీని కలిగి ఉంటాయి.
Q4. టోకు ధరల సూచీ (WPI) నుండి కింది వాటిలో ఏది పూర్తిగా మినహాయించబడుతుంది?
A) వ్యవసాయ ఉత్పత్తులు
B) ఆరోగ్యం, విద్య లాంటి సేవలు (Services)
C) ముడి చమురు
D) తయారీ వస్త్రాలు
Answer: B
Explanation: WPI కేవలం భౌతిక వస్తువుల ధరలను మాత్రమే కొలుస్తుంది మరియు సేవల రంగాన్ని పూర్తిగా మినహాయిస్తుంది.
Q5. అంతర్జాతీయ ముడి చమురు ధరలు అకస్మాత్తుగా పెరిగినప్పుడు స్వల్పకాలంలో భారత ఆర్థిక వ్యవస్థపై ఎలాంటి ప్రభావం ఉంటుంది?
A) తక్షణమే టోకు ధరల సూచీ తగ్గుతుంది
B) ఉత్పాదక ఖర్చులు పెరిగి WPI లో వేగంగా పెరుగుదల కనిపిస్తుంది
C) రిటైల్ ద్రవ్యోల్బణం వెంటనే పడిపోతుంది
D) వడ్డీ రేట్లను వెంటనే తగ్గించాలని RBI పై ఒత్తిడి వస్తుంది
Answer: B
Explanation: ముడి చమురు ధరలు పెరిగితే ఇంధన, తయారీ ఖర్చులు పెరుగుతాయి, దీనివల్ల నేరుగా WPI ద్రవ్యోల్బణం పెరుగుతుంది.
Q6. ద్రవ్య విధానాన్ని (Monetary policy) నిర్ణయించడానికి RBI ప్రస్తుతం దేనిని ప్రధాన ఆధారంగా ఉపయోగిస్తుంది?
A) టోకు ధరల సూచీ (WPI)
B) వినియోగదారుల ధరల సూచీ (CPI)
C) పారిశ్రామిక ఉత్పత్తి సూచీ (IIP)
D) GDP డిఫ్లేటర్
Answer: B
Explanation: వడ్డీ రేట్లు (ఉదా: రెపో రేటు) నిర్ణయించడానికి RBI వినియోగదారుల ధరల సూచీ (CPI) ని ప్రధాన ద్రవ్యోల్బణ కొలమానంగా ఉపయోగిస్తుంది.
PYQ 1:
'వినియోగదారుల ధరల సూచీ - పారిశ్రామిక కార్మికులు' (CPI for Industrial Workers) ను ఏ సంస్థ విడుదల చేస్తుంది? (UPSC Prelims)
Answer: దీనిని 'లేబర్ బ్యూరో' (Labour Bureau) తీసుకువస్తుంది. అయితే సాధారణ కంబైన్డ్ CPI ని జాతీయ గణాంక కార్యాలయం (NSO) విడుదల చేస్తుంది.
PYQ 2: ఈ క్రింది వాక్యాలను పరిశీలించండి:
1. టోకు ధరల సూచీ (WPI) తో పోలిస్తే వినియోగదారుల ధరల సూచీ (CPI) లో ఆహారానికి (Food) వెయిటేజీ ఎక్కువ.
2. సేవల్లో వచ్చే ధరల మార్పులను WPI పరిగణనలోకి తీసుకోదు, కానీ CPI తీసుకుంటుంది.
పై వాక్యాలలో ఏది/ఏవి సరైనవి?
Answer: 1 మరియు 2 రెండూ సరైనవే. WPI లో సేవలు ఉండవు మరియు CPI లో ఆహారం వెయిటేజీ (దాదాపు 45%) ఎక్కువగా ఉంటుంది.
Question: "WPI మరియు CPI మధ్య నిరంతరం కొనసాగుతున్న వ్యత్యాసం భారతదేశంలో స్థూల ఆర్థిక విధాన రూపకల్పనకు (Macroeconomic policymaking) గణనీయమైన సవాళ్లను విసురుతోంది." ఈ వ్యత్యాసానికి గల కారణాలను మరియు ఆర్థిక వ్యవస్థపై దాని ప్రభావాన్ని విశ్లేషించండి. (250 పదాలు)
UPSC ప్రిలిమ్స్ ఎల్లప్పుడూ WPI మరియు CPI మధ్య ఉన్న భావనాత్మక వ్యత్యాసాలపై (వాటి బాస్కెట్, బేస్ ఇయర్స్, వెయిటేజీలు) దృష్టి పెడుతుంది. రాష్ట్ర స్థాయి PSC లు, బ్యాంకింగ్ మరియు SSC పరీక్షల కోసం ద్రవ్యోల్బణ తాజా గణాంకాలను, ప్రచురించే సంస్థల పేర్లను మరియు అంతర్జాతీయ ముడి చమురు ధరల ప్రత్యక్ష ప్రభావాన్ని కచ్చితంగా గుర్తుంచుకోండి.