భారత ప్రభుత్వం గుజరాత్లోని ధోలేరా స్పెషల్ ఎకనామిక్ జోన్ (SEZ)లో దేశంలోని మొట్టమొదటి సెమీకండక్టర్ ఫ్యాబ్రికేషన్ (ఫ్యాబ్) ప్లాంట్ స్థాపనను అధికారికంగా నోటిఫై చేసింది. టాటా సెమీకండక్టర్ మాన్యుఫ్యాక్చరింగ్ ప్రైవేట్ లిమిటెడ్ (TSMPL) ద్వారా నిర్మించబడుతున్న ఈ ప్లాంట్, చిప్ తయారీలో భారత్ కేవలం అసెంబ్లింగ్ (Backend) నుండి అసలైన చిప్ ఉత్పత్తి (Frontend) దిశగా అడుగులు వేయడానికి సహాయపడుతుంది. ₹91,000 కోట్ల పెట్టుబడితో ప్రారంభమవుతున్న ఈ ప్రాజెక్ట్ ద్వారా 21,000 మందికి ఉపాధి లభిస్తుంది. రక్షణ, ఆటోమొబైల్ మరియు టెలికాం రంగాలలో దిగుమతులపై ఆధారపడటాన్ని తగ్గించడం ఈ ప్రాజెక్ట్ ప్రధాన లక్ష్యం.
కేంద్ర వాణిజ్య మరియు పరిశ్రమల మంత్రిత్వ శాఖ ధోలేరాలో ఎలక్ట్రానిక్ హార్డ్వేర్ కోసం ప్రత్యేక SEZని నోటిఫై చేసింది. దీనితో టాటా గ్రూప్ భారతదేశపు మొట్టమొదటి వాణిజ్య సెమీకండక్టర్ ఫ్యాబ్రికేషన్ ప్లాంట్ను ప్రారంభించడానికి మార్గం సుగమమైంది.
దీనికి సంబంధించిన అధికారిక నోటిఫికేషన్ ఏప్రిల్ 16, 2026న జారీ చేయబడింది. ఇది గుజరాత్లోని ధోలేరా (Dholera) వద్ద ఏర్పాటు చేయబడుతోంది.
సెమీకండక్టర్ తయారీలో రెండు భాగాలు ఉంటాయి:
ప్రస్తుతం భారత్ తన చిప్ అవసరాల కోసం దాదాపు 100% దిగుమతులపైనే ఆధారపడుతోంది. ఈ ప్లాంట్ ద్వారా రక్షణ పరికరాలు, 5G నెట్వర్క్ మరియు ఎలక్ట్రిక్ వాహనాలకు అవసరమైన చిప్లు దేశంలోనే తయారవుతాయి. ఇది దేశ భద్రతకు మరియు ఆర్థిక వృద్ధికి చాలా కీలకం.
Q1. భారతదేశపు మొట్టమొదటి సెమీకండక్టర్ ఫ్యాబ్రికేషన్ ప్లాంట్ ఎక్కడ ఏర్పాటు చేయబడుతోంది?
A) సనంద్, గుజరాత్
B) ధోలేరా, గుజరాత్
C) బెంగళూరు, కర్ణాటక
D) మొహాలి, పంజాబ్
Answer: B
Explanation: సనంద్లో మైక్రాన్ ప్లాంట్ (ATMP) ఉండగా, ధోలేరాలో టాటా ఫ్యాబ్రికేషన్ (Fab) ప్లాంట్ వస్తోంది.
Q2. ధోలేరా సెమీకండక్టర్ ప్లాంట్ తయారీలో టాటా గ్రూప్కు సాంకేతిక భాగస్వామి ఎవరు?
A) ఫాక్స్కాన్ (తైవాన్)
B) శామ్సంగ్ (దక్షిణ కొరియా)
C) PSMC (తైవాన్)
D) ఇంటెల్ (USA)
Answer: C
Explanation: తైవాన్కు చెందిన పవర్చిప్ సెమీకండక్టర్ మాన్యుఫ్యాక్చరింగ్ కార్పొరేషన్ (PSMC) టాటాతో కలిసి పనిచేస్తోంది.
Q3. సెమీకండక్టర్ SEZ ల కోసం ప్రభుత్వం కనీస భూమి అవసరాన్ని ఎన్ని హెక్టార్లకు తగ్గించింది?
A) 5 హెక్టార్లు
B) 10 హెక్టార్లు
C) 20 హెక్టార్లు
D) 50 హెక్టార్లు
Answer: B
Explanation: 2025లో చేసిన సవరణల ప్రకారం, ఈ రంగం కోసం భూమి అవసరాన్ని 50 నుండి 10 హెక్టార్లకు తగ్గించారు.
Q4. 'ఇండియా సెమీకండక్టర్ మిషన్' (ISM) ఏ కేంద్ర మంత్రిత్వ శాఖ పరిధిలోకి వస్తుంది?
A) వాణిజ్య మంత్రిత్వ శాఖ
B) సైన్స్ & టెక్నాలజీ మంత్రిత్వ శాఖ
C) ఎలక్ట్రానిక్స్ మరియు ఐటీ మంత్రిత్వ శాఖ (MeitY)
D) భారీ పరిశ్రమల మంత్రిత్వ శాఖ
Answer: C
Explanation: సెమీకండక్టర్ రంగాన్ని ప్రోత్సహించడానికి MeitY నోడల్ ఏజెన్సీగా వ్యవహరిస్తుంది.
Q5. సెమీకండక్టర్ తయారీలో "ఫ్యాబ్" (Fab) అంటే ఏమిటి?
A) చిప్లను మార్కెట్ చేయడం
B) సిలికాన్ వేఫర్లపై సర్క్యూట్లను రూపొందించడం (Front-end)
C) చిప్లను కేవలం ప్యాకింగ్ చేయడం (Back-end)
D) సాఫ్ట్వేర్ కోడింగ్ చేయడం
Answer: B
Explanation: ఫ్యాబ్రికేషన్ అంటే చిప్ యొక్క కోర్ పార్ట్ తయారీ; ఇది అత్యంత క్లిష్టమైన ప్రక్రియ.
Q6. ధోలేరా ఫ్యాబ్ ప్రాజెక్ట్ మొత్తం అంచనా వ్యయం ఎంత?
A) ₹13,000 కోట్లు
B) ₹76,000 కోట్లు
C) ₹91,000 కోట్లు
D) ₹1,50,000 కోట్లు
Answer: C
Explanation: టాటా ధోలేరా ప్లాంట్ సుమారు ₹91,000 కోట్ల భారీ పెట్టుబడితో నిర్మించబడుతోంది.
PYQ 1:
భారతదేశంలో సెమీకండక్టర్ పరిశ్రమ అభివృద్ధి కోసం ప్రభుత్వం చేపట్టిన చర్యలను పరిగణించండి:
1. ఇండియా సెమీకండక్టర్ మిషన్ (ISM) ప్రారంభం.
2. డిజైన్ లింక్డ్ ఇన్సెంటివ్ (DLI) పథకం ద్వారా స్టార్టప్లను ప్రోత్సహించడం.
పైన పేర్కొన్న వాటిలో ఏవి సరైనవి?
Answer: 1 మరియు 2 రెండూ సరైనవే. (వివరణ: ISM ద్వారా మౌలిక సదుపాయాలు, DLI ద్వారా డిజైన్ రంగాన్ని భారత్ బలోపేతం చేస్తోంది).
PYQ 2:
Assertion (A): భారతదేశం గ్లోబల్ సెమీకండక్టర్ హబ్గా మారాలని లక్ష్యంగా పెట్టుకుంది.
Reason (R): సెమీకండక్టర్ చిప్ల దిగుమతులపై ఆధారపడటం వల్ల రక్షణ మరియు ఎలక్ట్రానిక్ రంగాల్లో భద్రతా పరమైన ముప్పులు ఉన్నాయి.
Answer: A మరియు R రెండూ సరైనవి, మరియు R అనేది A కి సరైన వివరణ.
గ్రూప్-1 లేదా సివిల్స్ రాసే అభ్యర్థులు "Strategic Autonomy" మరియు "Supply Chain Resilience" అనే పదాలను తమ మెయిన్స్ సమాధానాలలో వాడాలి. ప్రిలిమ్స్ కోసం PSMC (తైవాన్) భాగస్వామ్యం మరియు ధోలేరా అనే ప్రాంతం పేరు గుర్తుంచుకోవడం చాలా ముఖ్యం.