న్యూఢిల్లీలో జరిగిన 'ఉన్నత్ కృషి మహోత్సవ్' సందర్భంగా కేంద్ర వ్యవసాయ శాఖ మంత్రి శివరాజ్ సింగ్ చౌహాన్ కీలక ప్రకటన చేశారు. దేశంలోని విభిన్న ప్రాంతాల పంటల వైవిధ్యం మరియు శీతోష్ణస్థితి సవాళ్లను పరిష్కరించడానికి కేంద్రం రాష్ట్రాల వారీగా వ్యవసాయ రోడ్మ్యాప్లను రూపొందిస్తోంది. రైతుల ఆదాయాన్ని రెట్టింపు చేయడం కోసం: ఉత్పత్తి పెంపు, పెట్టుబడి ఖర్చు తగ్గింపు, గిట్టుబాటు ధర, పంట వైవిధ్యం, కోత అనంతర నిర్వహణ మరియు ప్రకృతి వ్యవసాయం అనే ఆరు స్తంభాలపై ప్రభుత్వం దృష్టి సారిస్తోంది. అలాగే, రైతుల సమస్యలు మరియు భూవివాదాల పరిష్కారం కోసం డిజిటల్ "కృషి అదాలత్" వ్యవస్థను ప్రారంభించనున్నారు.
కేంద్ర ప్రభుత్వం వ్యవసాయ రంగంలో "అందరికీ ఒకటే పద్ధతి" (one-size-fits-all) అనే విధానాన్ని పక్కన పెట్టి, రాష్ట్రాల అవసరాలకు అనుగుణంగా వ్యూహాలను మారుస్తోంది. ఉన్నత్ కృషి మహోత్సవ్లో భాగంగా, ప్రతి రాష్ట్రం యొక్క నేల స్వభావం, నీటి లభ్యత ఆధారంగా రోడ్మ్యాప్లను రూపొందించనున్నట్లు ప్రకటించింది.
ఈ కార్యక్రమం ఏప్రిల్ 17-18, 2026 తేదీలలో న్యూఢిల్లీలో నిర్వహించబడింది.
ఈ రోడ్మ్యాప్ వికేంద్రీకృత నమూనాను అనుసరిస్తుంది:
భారతదేశ జీడీపీలో వ్యవసాయం ~18% వాటా కలిగి ఉంది మరియు 45% మందికి ఉపాధినిస్తోంది. పంజాబ్, హర్యానా వంటి రాష్ట్రాలకు మరియు ఇతర రాష్ట్రాలకు మధ్య ఉన్న అసమానతలను తొలగించడానికి ఈ రాష్ట్రాల వారీ రోడ్మ్యాప్లు కీలకం. ఇది UPSC GS-III లోని "Cropping Patterns" అంశానికి నేరుగా సంబంధం కలిగి ఉంటుంది.
1960ల నాటి హరిత విప్లవం కేవలం ఆహార భద్రతపై దృష్టి సారించింది. కానీ ఇప్పుడు ప్రభుత్వం రైతుల ఆదాయంపై దృష్టి పెడుతోంది (దల్వాయి కమిటీ సిఫార్సుల మేరకు). రాష్ట్రాల జాబితాలో వ్యవసాయం ఉండటంతో, సహకార సమాఖ్య స్ఫూర్తితో ఈ అడుగులు వేస్తున్నారు.
ప్రధాన కాన్సెప్ట్: భారత రాజ్యాంగం - వ్యవసాయం (Federalism in Agriculture)
Q1. భారత రాజ్యాంగంలోని ఏ షెడ్యూల్ ప్రకారం వ్యవసాయం రాష్ట్ర జాబితాలో చేర్చబడింది?
A) 5వ షెడ్యూల్
B) 7వ షెడ్యూల్
C) 9వ షెడ్యూల్
D) 12వ షెడ్యూల్
జవాబు: B
వివరణ: 7వ షెడ్యూల్లోని స్టేట్ లిస్ట్ (ఎంట్రీ 14) ప్రకారం వ్యవసాయం రాష్ట్ర పరిధిలోకి వస్తుంది.
Q2. ప్రతిపాదిత "డిజిటల్ కృషి అదాలత్" ప్రధాన ఉద్దేశ్యం ఏమిటి?
A) రైతులకు తక్కువ వడ్డీకి రుణాలు ఇవ్వడం
B) విత్తనాల నాణ్యతను పరీక్షించడం
C) రైతు ఫిర్యాదులు మరియు భూవివాదాలను పరిష్కరించడం
D) పంటల ఎగుమతులను పర్యవేక్షించడం
జవాబు: C
వివరణ: ఇది రైతుల పరిపాలనాపరమైన మరియు చట్టపరమైన సమస్యలను వేగంగా పరిష్కరించడానికి ఉద్దేశించిన వేదిక.
Q3. భారతదేశాన్ని ఎన్ని అగ్రో-క్లైమాటిక్ జోన్లుగా (వ్యవసాయ-శీతోష్ణస్థితి మండలాలు) విభజించారు?
A) 10
B) 12
C) 15
D) 21
జవాబు: C
వివరణ: దేశంలోని మట్టి, వాతావరణం ఆధారంగా నీతి ఆయోగ్ 15 జోన్లుగా విభజించింది.
Q4. 'లఖ్పతి దీదీ' పథకం కింద ప్రభుత్వం ఎవరికి ఆదాయం పెంచాలని లక్ష్యంగా పెట్టుకుంది?
A) పురుష రైతులు
B) గ్రామీణ స్వయం సహాయక బృందాల (SHG) మహిళలు
C) వ్యవసాయ శాస్త్రవేత్తలు
D) ఐటీ ఉద్యోగులు
జవాబు: B
వివరణ: స్వయం సహాయక బృందాల్లోని మహిళల వార్షిక ఆదాయాన్ని కనీసం ₹1 లక్షకు చేర్చడమే దీని లక్ష్యం.
Q5. 'ఉన్నత్ కృషి మహోత్సవ్' ఎక్కడ నిర్వహించబడింది?
A) హైదరాబాద్
B) న్యూఢిల్లీ
C) భోపాల్
D) బెంగళూరు
జవాబు: B
వివరణ: ఈ జాతీయ స్థాయి వ్యవసాయ కార్యక్రమం 2026 ఏప్రిల్లో న్యూఢిల్లీలో జరిగింది.
Q6. వాతావరణ మార్పులను తట్టుకునే ఎన్ని కొత్త పంట రకాల విత్తనాలను ఇటీవల విడుదల చేశారు?
A) 50
B) 75
C) 109
D) 150
జవాబు: C
వివరణ: ICAR అభివృద్ధి చేసిన 109 విత్తన రకాలను ప్రధాని ఇటీవల విడుదల చేశారు.
PYQ 1:
'AgriStack' లేదా డిజిటల్ అగ్రికల్చర్ మిషన్ ఉద్దేశ్యం ఏమిటి?
1. ప్రతి రైతుకు ఒక యూనిక్ ఐడీ (FPR) కేటాయించడం.
2. భూమి రికార్డులను డిజిటలైజ్ చేసి సేవలందించడం.
జవాబు: 1 మరియు 2 రెండూ సరైనవే. (వివరణ: ఇది రైతులకు సంబంధించిన మొత్తం డేటాను అనుసంధానిస్తుంది).
PYQ 2:
ప్రకటన (A): కేంద్రం ఇప్పుడు రాష్ట్రాల వారీగా వ్యవసాయ వ్యూహాలను రూపొందిస్తోంది.
కారణం (R): భారతదేశంలో అన్ని రాష్ట్రాలకు ఒకే రకమైన వ్యవసాయ విధానం వర్తించదు, ఎందుకంటే ప్రాంతీయంగా శీతోష్ణస్థితులు మారుతుంటాయి.
జవాబు: A మరియు R రెండూ సరైనవి, మరియు R అనేది A కి సరైన వివరణ.
ప్రశ్న: "భారతదేశంలో వ్యవసాయ రంగం ఎదుర్కొంటున్న ప్రాంతీయ అసమానతలను తొలగించడంలో 'రాష్ట్రాల వారీ రోడ్మ్యాప్ల' ప్రాధాన్యతను చర్చించండి."
APPSC/TSPSC అభ్యర్థులు తమ రాష్ట్రం ఈ రోడ్మ్యాప్ కింద ఏ పంటలను (ఉదా: మిర్చి, పసుపు, వరి) ప్రత్యేకంగా ఎంచుకుంటుందో గమనించాలి. గ్రూప్-1 మెయిన్స్ రాసేటప్పుడు "Crop Diversification" (పంట మార్పిడి) అనే పదాన్ని ఖచ్చితంగా వాడండి.