ఏప్రిల్ 15, 2026న, రిజర్వ్ బ్యాంక్ ఆఫ్ ఇండియా (RBI) 'NBFC శాఖల అనుమతి నిబంధనల (సవరణ) 2026'ను విడుదల చేసింది. దీని ప్రకారం, నాన్-బ్యాంకింగ్ ఫైనాన్షియల్ కంపెనీలు (NBFCs) ముందస్తుగా RBI అనుమతి లేకుండానే భారతదేశం అంతటా తమ శాఖలను ప్రారంభించవచ్చు. వ్యాపార నిర్వహణను సులభతరం చేయడం (Ease of Doing Business) మరియు ఆర్థిక సమ్మిళితత్వాన్ని పెంపొందించడం ఈ నిర్ణయ ప్రధాన ఉద్దేశ్యం. అయితే, డిపాజిట్లు స్వీకరించే NBFCలకు మాత్రం వారి నికర సొంత నిధులు (Net Owned Funds) మరియు క్రెడిట్ రేటింగ్ ఆధారంగా కొన్ని పరిమితులను విధించింది.
రిజర్వ్ బ్యాంక్ ఆఫ్ ఇండియా (RBI) నాన్-బ్యాంకింగ్ ఫైనాన్షియల్ కంపెనీల (NBFC) శాఖల విస్తరణ నిబంధనలను సరళీకరించింది. దీనివల్ల NBFCలు తమ వ్యాపారాన్ని విస్తరించుకోవడానికి గతంలో ఉన్న పరిపాలనాపరమైన అడ్డంకులు తొలగిపోయాయి.
ఈ ఉత్తర్వులు ఏప్రిల్ 15, 2026న ముంబైలోని RBI ప్రధాన కార్యాలయం నుండి వెలువడ్డాయి. ఇవి దేశంలోని అన్ని NBFCలకు వర్తిస్తాయి.
బ్యాంకింగ్ సేవలు తక్కువగా ఉన్న ప్రాంతాల్లో NBFCలు కీలక పాత్ర పోషిస్తాయి. ఈ నిర్ణయం వల్ల MSMEలు మరియు గ్రామీణ ప్రజలకు రుణాలు సులభంగా అందుతాయి. ఇది 'ఆర్థిక సమ్మిళితత్వం' (Financial Inclusion) సాధించడంలో తోడ్పడుతుంది.
NBFCలు కంపెనీల చట్టం, 2013 కింద నమోదవుతాయి. కానీ వీటి ఆర్థిక కార్యకలాపాలను RBI చట్టం, 1934 (చాప్టర్ III-B) నియంత్రిస్తుంది. ఇవి బ్యాంకుల్లాగా 'డిమాండ్ డిపాజిట్లను' స్వీకరించలేవు మరియు తమ పేరుతో చెక్కులను జారీ చేయలేవు.
దీనివల్ల టైర్-2 మరియు టైర్-3 నగరాల్లో NBFCల శాఖలు పెరుగుతాయి. పోటీ పెరగడం వల్ల సామాన్యులకు వడ్డీ రేట్లు తగ్గే అవకాశం ఉంది. సంస్థలు తమ రేటింగ్ను కాపాడుకోవడానికి మరింత క్రమశిక్షణతో వ్యవహరిస్తాయి.
Core Concept: NBFC vs. Banks (బ్యాంకులు మరియు NBFCల మధ్య తేడాలు)
Q1. ఏప్రిల్ 2026 RBI మార్గదర్శకాల ప్రకారం, డిపాజిట్ తీసుకునే NBFC దేశవ్యాప్తంగా శాఖలు తెరవాలంటే కనీస క్రెడిట్ రేటింగ్ ఎంత ఉండాలి?
A) A+
B) AA
C) AAA
D) BBB
Answer: B
వివరణ: దేశవ్యాప్తంగా విస్తరించడానికి కనీసం 'AA' రేటింగ్ మరియు ₹50 కోట్ల కంటే ఎక్కువ NOF ఉండాలి.
Q2. NBFCలు ప్రధానంగా ఏ చట్టం కింద నియంత్రించబడతాయి?
A) బ్యాంకింగ్ రెగ్యులేషన్ చట్టం, 1949
B) SEBI చట్టం, 1992
C) RBI చట్టం, 1934
D) కంపెనీల చట్టం, 1956
Answer: C
వివరణ: వీటి ఆర్థిక నియంత్రణ RBI చట్టం, 1934 లోని చాప్టర్ III-B ద్వారా జరుగుతుంది.
Q3. ఒక డిపాజిట్ NBFCకి ₹40 కోట్ల నికర సొంత నిధులు (NOF) ఉంటే, అది ఎక్కడ శాఖలు తెరవగలదు?
A) భారతదేశం అంతటా
B) కేవలం మెట్రో నగరాల్లోలో
C) అది రిజిస్టర్ అయిన రాష్ట్రంలో మాత్రమే
D) అసలు శాఖలు తెరవకూడదు
Answer: C
వివరణ: NOF ₹50 కోట్ల కంటే తక్కువ ఉంటే కేవలం హోమ్ స్టేట్ (సొంత రాష్ట్రం) లోనే అనుమతి ఉంటుంది.
Q4. ఈ క్రింది వాటిలో NBFCలు చేయలేని పని ఏది?
A) రుణాలు ఇవ్వడం
B) డిమాండ్ డిపాజిట్లను స్వీకరించడం
C) షేర్లలో పెట్టుబడి పెట్టడం
D) వాహన రుణాలు ఇవ్వడం
Answer: B
వివరణ: NBFCలు సేవింగ్స్ లేదా కరెంట్ అకౌంట్ల వంటి డిమాండ్ డిపాజిట్లను స్వీకరించలేవు.
Q5. NBFCల కోసం 'Scale-Based Regulation' (SBR) ఫ్రేమ్వర్క్ను ఏ సంవత్సరంలో ప్రవేశపెట్టారు?
A) 2014
B) 2018
C) 2021
D) 2026
Answer: C
వివరణ: 2021లో రిస్క్ ఆధారిత నియంత్రణ కోసం RBI SBR విధానాన్ని తెచ్చింది.
Q6. ఈ కొత్త నిబంధనల వల్ల కలిగే ప్రధాన ప్రయోజనం ఏమిటి?
A) పన్నుల పెరుగుదల
B) వ్యాపార నిర్వహణ సులభతరం కావడం (Ease of Doing Business)
C) అన్ని NBFCలను బ్యాంకుల్లో విలీనం చేయడం
D) NBFCలను పూర్తిగా మూసివేయడం
Answer: B
వివరణ: ముందస్తు అనుమతుల అవసరం లేకపోవడం వల్ల వ్యాపార విస్తరణ సులభమవుతుంది.
PYQ 1:
భారతదేశంలోని NBFCల గురించి ఈ క్రింది ప్రకటనలను గమనించండి:
1. అవి డిమాండ్ డిపాజిట్లను స్వీకరించలేవు.
2. డిపాజిట్ ఇన్సూరెన్స్ (DICGC) సౌకర్యం వీటికి వర్తించదు.
పై వాటిలో ఏవి సరైనవి?
Answer: 1 మరియు 2 రెండూ సరైనవే. NBFCలకు డిపాజిట్ బీమా ఉండదు మరియు డిమాండ్ డిపాజిట్లు తీసుకోలేవు.
PYQ 2:
Assertion (A): RBI చాలా వరకు NBFCలకు శాఖల విస్తరణకు ముందస్తు అనుమతిని రద్దు చేసింది.
Reason (R): దీనివల్ల గ్రామీణ ప్రాంతాల్లో ఆర్థిక సేవల లభ్యత పెరుగుతుంది.
Answer: A మరియు R రెండూ సరైనవి, మరియు R అనేది A కి సరైన వివరణ.
ప్రశ్న: "భారతదేశ ఆర్థిక సమ్మిళిత లక్ష్య సాధనలో NBFC శాఖల నిబంధనల సరళీకరణ ఏ విధంగా దోహదపడుతుందో చర్చించండి."
ప్రిలిమ్స్ పరీక్ష కోసం ₹50 కోట్ల NOF మరియు 'AA' రేటింగ్ అనే సంఖ్యలను బాగా గుర్తుంచుకోండి. మెయిన్స్ కోసం 'ఆర్థిక సమ్మిళితత్వం' మరియు 'SBR ఫ్రేమ్వర్క్' గురించి ప్రస్తావించడం వల్ల అదనపు మార్కులు వస్తాయి.