హైదరాబాద్లోని ఇంజనీరింగ్ స్టాఫ్ కాలేజ్ ఆఫ్ ఇండియాలో ఏప్రిల్ 18, 2026న జరిగిన సమావేశంలో ఇస్రో (ISRO) చైర్మన్ డాక్టర్ వి. నారాయణన్ కీలక ప్రకటన చేశారు. పర్యావరణం మరియు వాతావరణ మార్పులను పర్యవేక్షించడం కోసం రూపొందిస్తున్న 'G20 శాటిలైట్' 2027లో ప్రయోగించబడుతుందని ఆయన వెల్లడించారు. 2023లో భారత G20 ప్రెసిడెన్సీ సమయంలో ప్రధాని మోదీ ఈ ప్రతిపాదన చేశారు. ఇది కేవలం భారత్కే కాకుండా, G20 దేశాలకు మరియు గ్లోబల్ సౌత్ (అభివృద్ధి చెందుతున్న దేశాలకు) పర్యావరణ డేటాను ఉచితంగా అందిస్తూ "గ్లోబల్ పబ్లిక్ గుడ్"గా పనిచేస్తుంది.
భారత అంతరిక్ష పరిశోధనా సంస్థ (ISRO) ఒక ప్రత్యేకమైన పర్యావరణ ఉపగ్రహాన్ని అభివృద్ధి చేస్తోంది. దీనిని 2027లో ప్రయోగించనున్నారు. ఇది వాతావరణ మార్పుల డేటాను ప్రపంచ దేశాలతో పంచుకోవడానికి ఉద్దేశించిన మిషన్.
ఈ ప్రకటన ఏప్రిల్ 18, 2026న హైదరాబాద్ వేదికగా జరిగింది.
ఈ ఉపగ్రహం ఒక "స్పేస్-బేస్డ్ అబ్జర్వేటరీ"గా పనిచేస్తుంది:
Q1. ఏప్రిల్ 2026 నాటికి ఇస్రో (ISRO) ప్రస్తుత చైర్మన్ ఎవరు?
A) ఎస్. సోమనాథ్
B) కె. శివన్
C) వి. నారాయణన్
D) కిరణ్ కుమార్
సమాధానం: C
వివరణ: డాక్టర్ వి. నారాయణన్ 2025 జనవరిలో ఎస్. సోమనాథ్ తర్వాత ఇస్రో చైర్మన్గా బాధ్యతలు స్వీకరించారు.
Q2. G20 శాటిలైట్ ఏ సంవత్సరంలో ప్రయోగించబడుతుందని అంచనా వేయబడింది?
A) 2024
B) 2025
C) 2027
D) 2030
సమాధానం: C
వివరణ: ఇస్రో చీఫ్ వి. నారాయణన్ ఏప్రిల్ 2026లో ఈ మిషన్ 2027 నాటికి సిద్ధమవుతుందని ప్రకటించారు.
Q3. పర్యావరణ పరిశీలన ఉపగ్రహాలను సాధారణంగా ఏ కక్ష్యలో ఉంచుతారు?
A) భూస్థిర కక్ష్య (Geostationary Orbit)
B) సన్-సింక్రోనస్ ఆర్బిట్ (SSO)
C) అత్యంత దీర్ఘవృత్తాకార కక్ష్య (HEO)
D) మీడియం ఎర్త్ ఆర్బిట్ (MEO)
సమాధానం: B
వివరణ: స్థిరమైన కాంతి పరిస్థితులలో భూమిని పర్యవేక్షించడానికి సన్-సింక్రోనస్ ఆర్బిట్ ఉత్తమమైనది.
Q4. G20 శాటిలైట్ ప్రధానంగా వేటిని పర్యవేక్షించడానికి ఉద్దేశించబడింది?
A) సరిహద్దు భద్రత
B) అంతర్జాల వేగం
C) వాతావరణ మార్పులు మరియు వాయు కాలుష్యం
D) ఖనిజాల అన్వేషణ
సమాధానం: C
వివరణ: ఈ ఉపగ్రహం పర్యావరణ డేటా మరియు గ్రీన్హౌస్ వాయువుల సేకరణ కోసం రూపొందించబడింది.
Q5. ఇస్రో ఏ ప్రాజెక్టులో భాగంగా టైటానియం వెసెల్ను నిర్మిస్తోంది?
A) గగన్యాన్
B) ఆదిత్య L-1
C) సముద్రయాన్ (డీప్ ఓషన్ మిషన్)
D) చంద్రయాన్-4
సమాధానం: C
వివరణ: 6000 మీటర్ల లోతులో సముద్ర పరిశోధన కోసం చేపట్టే సముద్రయాన్ మిషన్ కోసం ఇస్రో సహాయం చేస్తోంది.
Q6. భారత్ చంద్రుడిపై మానవుడిని దించాలని లక్ష్యంగా పెట్టుకున్న సంవత్సరం ఏది?
A) 2030
B) 2035
C) 2040
D) 2045
సమాధానం: C
వివరణ: భారత అంతరిక్ష రోడ్మ్యాప్ ప్రకారం 2040 నాటికి చంద్రునిపైకి భారతీయుడిని పంపడం లక్ష్యం.
PYQ 1:
దక్షిణాసియా ఉపగ్రహం (GSAT-9) ఏ ప్రాంత దేశాల కోసం ప్రయోగించబడింది?
సమాధానం: SAARC దేశాల కోసం. (భారతదేశం తన పొరుగు దేశాలకు ఉచితంగా సమాచార సేవలను అందించడానికి దీనిని 2017లో ప్రయోగించింది).
PYQ 2:
ప్రకటన (A): రిమోట్ సెన్సింగ్ ఉపగ్రహాలు తరచుగా సన్-సింక్రోనస్ కక్ష్యలలో ఉంచబడతాయి.
కారణం (R): ఈ కక్ష్యలు ఉపగ్రహం నిర్ణీత ప్రదేశం మీదుగా ప్రతిరోజూ ఒకే స్థానిక సౌర సమయానికి వెళ్లేలా చేస్తాయి.
సమాధానం: A మరియు R రెండూ సరైనవి; R అనేది A కి సరైన వివరణ.
ప్రిలిమ్స్ కోసం ఈ ఉపగ్రహం యొక్క ప్రయోగ సంవత్సరం (2027) మరియు ఇస్రో కొత్త చైర్మన్ పేరు గుర్తుంచుకోండి. మెయిన్స్ పరీక్షలో భారత్ యొక్క "అంతరిక్ష దౌత్యం" (Space Diplomacy) గురించి రాసేటప్పుడు ఈ G20 శాటిలైట్ మరియు సౌత్ ఏషియా శాటిలైట్ గురించి ఉదాహరణలుగా రాయడం వల్ల ఎక్కువ మార్కులు వచ్చే అవకాశం ఉంటుంది.