ఏప్రిల్ 2026లో ప్రచురించబడిన ఒక తాజా అధ్యయనం ప్రకారం, ఉత్తరాఖండ్లోని అలకనంద బేసిన్లో 219 అస్థిరమైన హ్యాంగింగ్ గ్లేసియర్స్ (వ్రేలాడే హిమానీనదాలు) ఉన్నట్లు గుర్తించారు. ఇవి నిటారుగా ఉన్న పర్వత వాలులపై వ్రేలాడుతూ, ఎప్పుడైనా విరిగిపడే ప్రమాదం ఉంది. దీనివల్ల బద్రీనాథ్, మనా వంటి దిగువ ప్రాంతాలకు ఆకస్మిక వరదలు మరియు మంచు తుఫానుల ముప్పు పొంచి ఉంది. IISc బెంగళూరు, IIT భువనేశ్వర్ మరియు DGRE పరిశోధకులు ఈ అధ్యయనాన్ని నిర్వహించారు. భూతాపం వల్ల ఈ మంచు గడ్డలు కరిగి అస్థిరంగా మారుతున్నాయని, 2030 నాటికి ఈ ప్రమాద ప్రాంతాల్లో జనాభా 18 రెట్లు పెరుగుతుందని వారు హెచ్చరించారు.
ఏప్రిల్ 2026లో, మధ్య హిమాలయాల్లోని 'హ్యాంగింగ్ గ్లేసియర్స్' వల్ల కలిగే ప్రమాదాలపై శాస్త్రవేత్తల బృందం ఒక నివేదికను విడుదల చేసింది. శాటిలైట్ డేటా మరియు గ్రిడ్-ఆధారిత నమూనాల ద్వారా వందలాది అస్థిర మంచు గడ్డలను మ్యాపింగ్ చేశారు.
ఈ అధ్యయనం ఏప్రిల్ 19, 2026న ప్రచురించబడింది. ఇది ఉత్తరాఖండ్లోని అత్యంత కీలకమైన మరియు పుణ్యక్షేత్రాలున్న అలకనంద నదీ పరివాహక ప్రాంతంపై దృష్టి సారించింది.
దీనిని IISc బెంగళూరు (డైవేచా సెంటర్ ఫర్ క్లైమేట్ చేంజ్), IIT భువనేశ్వర్ మరియు DGRE (Defence Geoinformatics Research Establishment) శాస్త్రవేత్తలు సంయుక్తంగా నిర్వహించారు.
హ్యాంగింగ్ గ్లేసియర్స్ అంటే పర్వత శిఖరాల అంచున వ్రేలాడుతూ ఉండే చిన్న హిమానీనదాలు.
ఇది విపత్తు నిర్వహణ (Disaster Management) పరంగా అత్యంత కీలకం. 2021 చమోలి విపత్తు వంటి సంఘటనలు పునరావృతం కాకుండా ఉండాలంటే ఈ హిమానీనదాల పర్యవేక్షణ అవసరం. ఇది బద్రీనాథ్ వంటి పర్యాటక ప్రాంతాల భద్రతకు సంబంధించిన అంశం.
కోర్ కాన్సెప్ట్: హ్యాంగింగ్ గ్లేసియర్స్ (Hanging Glaciers)
Q1. ఏప్రిల్ 2026 నాటి అధ్యయనం ప్రకారం, ఉత్తరాఖండ్లోని ఏ నదీ పరివాహక ప్రాంతంలో 219 హ్యాంగింగ్ గ్లేసియర్స్ గుర్తించబడ్డాయి?
A) భాగీరథి
B) అలకనంద
C) యమున
D) మందాకిని
జవాబు: B
వివరణ: అలకనంద బేసిన్పై జరిపిన తాజా పరిశోధనలో ఈ 219 అస్థిర హిమానీనదాలను కనుగొన్నారు.
Q2. హ్యాంగింగ్ గ్లేసియర్స్ విరిగిపడటానికి ప్రధానంగా కారణమవుతున్న సగటు వాలు కోణం ఎంత?
A) 10 డిగ్రీలు
B) 20 డిగ్రీలు
C) 33 డిగ్రీలు
D) 50 డిగ్రీలు
జవాబు: C
వివరణ: 33 డిగ్రీల నిటారుగా ఉన్న వాలులపై ఉండే మంచు గడ్డలు సులభంగా విరిగిపడే అవకాశం ఉందని అధ్యయనం పేర్కొంది.
Q3. 'DGRE' అనే సంస్థ దేనికి సంబంధించింది?
A) వ్యవసాయ పరిశోధన
B) అంతరిక్ష పరిశోధన
C) డిఫెన్స్ జియోఇన్ఫర్మేటిక్స్ (DRDO కింద)
D) అటవీ శాఖ
జవాబు: C
వివరణ: DGRE అనేది మంచు మరియు హిమపాతాల గురించి పరిశోధన చేసే రక్షణ శాఖ అనుబంధ సంస్థ.
Q4. గ్లేసియర్ విరిగిపడితే ప్రవహించే శిధిలాల ఎత్తు గరిష్టంగా ఎంత ఉండవచ్చని శాస్త్రవేత్తలు అంచనా వేశారు?
A) 5 మీటర్లు
B) 10 మీటర్లు
C) 50 మీటర్ల కంటే ఎక్కువ
D) 100 మీటర్లు
జవాబు: C
వివరణ: కంప్యూటర్ మోడల్స్ ప్రకారం, ఈ మంచు శిధిలాలు 50 మీటర్ల కంటే ఎక్కువ ఎత్తులో ప్రవహించి భారీ నష్టాన్ని కలిగిస్తాయి.
Q5. అలకనంద నదిలోని ఏ ఉప-బేసిన్లో అత్యధిక అస్థిర హిమానీనదాలు ఉన్నాయి?
A) ధౌలిగంగా
B) విష్ణుగంగా
C) పిండార్
D) నందాకిని
జవాబు: B
వివరణ: విష్ణుగంగా ప్రాంతంలో అత్యధికంగా ప్రమాదకరమైన హ్యాంగింగ్ గ్లేసియర్స్ కేంద్రీకృతమై ఉన్నాయి.
Q6. హిమాలయ ప్రాంతం ఏ సీస్మిక్ జోన్ (భూకంప మండలం) కిందకు వస్తుంది?
A) జోన్ II
B) జోన్ III
C) జోన్ IV
D) జోన్ V
జవాబు: D
వివరణ: ఉత్తరాఖండ్లోని ఉన్నత హిమాలయ ప్రాంతాలు అత్యంత ప్రమాదకరమైన సీస్మిక్ జోన్ V లో ఉన్నాయి.
PYQ 1:
హిమాలయాల్లోని హిమానీనదాలు కరగడానికి సంబంధించి కింది ప్రకటనలను గమనించండి:
1. హ్యాంగింగ్ గ్లేసియర్స్ ఎప్పుడూ లోయ దిగువ భాగంలో కనిపిస్తాయి.
2. ఇవి విరిగిపడటం వల్ల ఆకస్మిక వరదలు (GLOFs) సంభవించే అవకాశం ఉంది.
జవాబు: 1 తప్పు, 2 సరైనది. (హ్యాంగింగ్ గ్లేసియర్స్ పర్వతాల పైభాగంలో ఉంటాయి).
PYQ 2:
జతపరచండి (విపత్తు - సంవత్సరం):
జవాబు: 1-(a), 2-(b), 3-(c). ఇవన్నీ హిమాలయ గ్లేసియల్ మార్పుల వల్ల జరిగినవే.
ప్రశ్న: "హిమాలయాల్లో పెరుగుతున్న మౌలిక సదుపాయాల నిర్మాణం మరియు హ్యాంగింగ్ గ్లేసియర్స్ ముప్పు మధ్య సమతుల్యతను ఎలా సాధించాలి?"
ఈ టాపిక్ GS పేపర్ 3 (Environment & Disaster Management) కి చాలా ముఖ్యం. అలకనంద నది ఉపనదుల పేర్లు (ధౌలిగంగా, విష్ణుగంగా) జాగ్రత్తగా గుర్తుపెట్టుకోండి.