అఖిల భారత సాంకేతిక విద్యా మండలి (AICTE), ఏప్రిల్ 17, 2026న VAANI 3.0 పథకాన్ని ప్రారంభించింది. జాతీయ విద్యా విధానం (NEP) 2020లో భాగంగా, సాంకేతిక విద్యను 22 భారతీయ భాషల్లోకి తీసుకెళ్లడమే దీని ప్రధాన లక్ష్యం. AI, క్వాంటం కంప్యూటింగ్ వంటి అధునాతన అంశాలపై ప్రాంతీయ భాషల్లో సదస్సులు నిర్వహించడానికి కళాశాలలకు ఈ పథకం కింద ఆర్థిక సహాయం అందిస్తారు.
AICTE ఛైర్మన్ ప్రొఫెసర్ యోగేష్ సింగ్ అధికారికంగా VAANI 3.0ని ప్రారంభించారు. ప్రాంతీయ భాషలను ఉన్నత విద్యా మాధ్యమంగా మార్చడం ద్వారా సాంకేతిక విద్యలో 'భాషా వివక్ష'ను తొలగించడానికి ఈ పథకం ప్రాధాన్యతనిస్తుంది.
ఈ కార్యక్రమం ఏప్రిల్ 17, 2026న న్యూఢిల్లీలో జరిగింది. దీని ద్వారా దేశవ్యాప్తంగా ఉన్న ఇంజనీరింగ్ మరియు పాలిటెక్నిక్ కళాశాలలకు ప్రయోజనం చేకూరుతుంది.
కేంద్ర విద్యా మంత్రిత్వ శాఖ పర్యవేక్షణలో AICTE దీనిని అమలు చేస్తోంది. దీనితో పాటు AICTE-గుర్తింపు పొందిన సంస్థలు మరియు పరిశోధకులు ఇందులో ప్రధాన పాత్ర పోషిస్తారు.
సంక్లిష్టమైన సాంకేతిక విషయాలను (ఉదా: హైడ్రోజన్ ఎనర్జీ) మాతృభాషలో బోధించడం వల్ల విద్యార్థుల అవగాహన సామర్థ్యం పెరుగుతుంది. ఇది వికసిత్ భారత్ 2047 లక్ష్యాలను చేరుకోవడానికి సహాయపడుతుంది.
కోర్ కాన్సెప్ట్: రాజ్యాంగంలోని 8వ షెడ్యూల్
Q1. VAANI పథకం యొక్క ప్రధాన ఉద్దేశ్యం ఏమిటి?
A) గ్రామీణ విద్యార్థులకు ఇంగ్లీష్ నేర్పించడం
B) సాంకేతిక విద్యలో భారతీయ భాషలను ప్రోత్సహించడం
C) విదేశీ యూనివర్సిటీలకు నిధులు ఇవ్వడం
D) ఉచిత ల్యాప్టాప్ల పంపిణీ
జవాబు: B
వివరణ: సాంకేతిక విజ్ఞానాన్ని ప్రాంతీయ భాషల్లోకి తీసుకురావడమే ఈ పథకం లక్ష్యం.
Q2. VAANI 3.0 కింద ఒక్కో సంస్థకు ఇచ్చే ఆర్ధిక సహాయం ఎంత?
A) ₹50,000
B) ₹1 లక్ష
C) ₹2 లక్షలు
D) ₹5 లక్షలు
జవాబు: C
వివరణ: సెమినార్లు లేదా వర్క్షాప్ల నిర్వహణ కోసం AICTE ₹2 లక్షల గ్రాంట్ను అందిస్తుంది.
Q3. ఈ పథకం ఏ రాజ్యాంగ షెడ్యూల్లోని భాషలను కవర్ చేస్తుంది?
A) 7వ షెడ్యూల్
B) 8వ షెడ్యూల్
C) 10వ షెడ్యూల్
D) 12వ షెడ్యూల్
జవాబు: B
వివరణ: రాజ్యాంగంలోని 8వ షెడ్యూల్లో ఉన్న 22 భాషలను ఈ పథకం గుర్తిస్తుంది.
Q4. VAANI పథకాన్ని ఏ నోడల్ ఏజెన్సీ నిర్వహిస్తుంది?
A) UGC
B) AICTE
C) NCERT
D) NITI Aayog
జవాబు: B
వివరణ: ఆల్ ఇండియా కౌన్సిల్ ఫర్ టెక్నికల్ ఎడ్యుకేషన్ (AICTE) దీనిని అమలు చేస్తోంది.
Q5. AICTE ఏ సంవత్సరంలో చట్టబద్ధమైన సంస్థగా (Statutory Body) మారింది?
A) 1947
B) 1987
C) 1992
D) 2003
జవాబు: B
వివరణ: AICTE చట్టం 1987 ద్వారా ఇది చట్టబద్ధమైన హోదాను పొందింది.
Q6. VAANI పథకం ఎన్ని కీలక (Thrust) రంగాలపై దృష్టి పెడుతుంది?
A) 5 రంగాలు
B) 10 రంగాలు
C) 16 రంగాలు
D) 22 రంగాలు
జవాబు: C
వివరణ: క్వాంటం టెక్, సెమీకండక్టర్లు వంటి 16 ఆధునిక సాంకేతిక రంగాలను ఇది ఎంచుకుంది.
PYQ 1:
'నేషనల్ ఎడ్యుకేషన్ పాలసీ (NEP) 2020' కింద మాతృభాషలో విద్యకు సంబంధించి సరైనది ఏది?
1. ఉన్నత విద్యలో మాతృభాషను ఒక మాధ్యమంగా ప్రోత్సహించడం.
2. 2035 నాటికి ఉన్నత విద్యలో GERని 50%కి పెంచడం.
జవాబు: పై రెండు సరైనవే. VAANI పథకం నేరుగా 1వ పాయింట్ను అమలు చేస్తుంది.
PYQ 2:
Assertion (A): భారతదేశంలో సాంకేతిక విద్య ప్రాంతీయ భాషల్లోకి మారుతోంది.
Reason (R): మాతృభాషలో నేర్చుకోవడం వల్ల విద్యార్థుల్లో సృజనాత్మకత మరియు అవగాహన పెరుగుతుందని పరిశోధనలు చెబుతున్నాయి.
జవాబు: A మరియు R రెండూ సరైనవి, R అనేది Aకి సరైన వివరణ.
ప్రశ్న: "భారతదేశంలో సాంకేతిక విద్యను అందరికీ చేరువ చేయడంలో AICTE-VAANI పథకం పాత్రను చర్చించండి."
APPSC/TSPSC గ్రూప్స్ రాసేవారు ఈ పథకాన్ని 'గవర్నెన్స్' మరియు 'ఎడ్యుకేషన్' టాపిక్స్లో ఉదహరించవచ్చు. రాజ్యాంగంలోని 8వ షెడ్యూల్ సవరణల (21st, 71st, 92nd Amendments) సంవత్సరాలను గుర్తుంచుకోవడం ప్రిలిమ్స్ పరంగా చాలా ముఖ్యం.