Udyo Logo

Udyo

Get the Udyo Mobile App

Sign in to save your progress and access all features.

కేంద్ర కేబినెట్ ఆమోదం: మార్చి 2028 వరకు PMGSY-III పొడిగింపు (₹83,977 కోట్ల బడ్జెట్)

కేంద్ర మంత్రివర్గం ప్రధాన మంత్రి గ్రామ సడక్ యోజన-III (PMGSY-III) ని మార్చి 2025 నుండి మార్చి 2028 వరకు పొడిగించింది. ఈ పథకం సవరించిన బడ్జెట్ ₹83,977 కోట్లకు పెంచబడింది. గ్రామీణ వ్యవసాయ మార్కెట్లు (GrAMs), ఉన్నత పాఠశాలలు మరియు ఆసుపత్రులకు గ్రామాలను అనుసంధానించడం కోసం ఇప్పటికే ఉన్న రోడ్లను మెరుగుపరచడం దీని ప్రధాన ఉద్దేశ్యం. కొండ ప్రాంతాల్లోని వంతెనల నిర్మాణానికి మార్చి 2029 వరకు ప్రత్యేక గడువు ఇచ్చారు. గ్రామీణ ఆర్థిక వ్యవస్థ అభివృద్ధికి, వ్యవసాయ మార్కెట్లకు సులభంగా చేరుకోవడానికి మరియు "వికసిత్ భారత్ 2047" లక్ష్య సాధనలో ఈ పొడిగింపు ఎంతో కీలకం.

What Happened

ప్రధాని నరేంద్ర మోదీ అధ్యక్షతన జరిగిన కేంద్ర మంత్రివర్గ సమావేశంలో ఏప్రిల్ 18, 2026న ప్రధాన మంత్రి గ్రామ సడక్ యోజన-III (PMGSY-III) పొడిగింపునకు ఆమోదం లభించింది. ఈ పథకం గడువును మార్చి 2025 నుండి మార్చి 2028 వరకు పొడిగించారు. అదనంగా సవరించిన బడ్జెట్ ₹83,977 కోట్లను కేటాయించారు.

When & Where

ఈ కేబినెట్ నిర్ణయం ఏప్రిల్ 18, 2026న న్యూఢిల్లీలో ప్రకటించబడింది. దేశవ్యాప్తంగా అన్ని రాష్ట్రాల్లో ఈ ప్రాజెక్టులు అమలవుతాయి. మైదాన ప్రాంతాల్లో పనులకు మార్చి 2028, కొండ ప్రాంతాల్లోని వంతెనల నిర్మాణానికి మార్చి 2029 వరకు గడువు ఇచ్చారు.

Who Is Involved

నిధుల విడుదలకు కేంద్ర మంత్రివర్గం ఆమోదం తెలిపింది. కేంద్ర గ్రామీణాభివృద్ధి మంత్రిత్వ శాఖ (MoRD) దీనికి ప్రధాన నోడల్ ఏజెన్సీగా ఉంటుంది. క్షేత్రస్థాయిలో ఆయా రాష్ట్రాల గ్రామీణ రోడ్ల అభివృద్ధి సంస్థలు దీనిని అమలు చేస్తాయి.

How It Works

ఈ దశలో కొత్త రోడ్లు వేయడం కంటే, ఇప్పటికే ఉన్న "త్రూ రూట్స్ మరియు మేజర్ రూరల్ లింక్స్" అప్‌గ్రేడ్ చేయడంపై ఎక్కువ దృష్టి పెడతారు. మార్చి 2025కి ముందు మంజూరై, ఇంకా ప్రారంభం కాని పనులు ఇప్పుడు టెండర్ దశకు వెళ్తాయి. మంజూరైన రోడ్లపై పెండింగ్‌లో ఉన్న 161 పొడవైన వంతెనలను (₹961 కోట్లతో) కూడా నిర్మిస్తారు.

Why It Matters

నాణ్యమైన గ్రామీణ రోడ్లు ఆర్థికాభివృద్ధికి ఇంజిన్ లాంటివి. గ్రామీణ వ్యవసాయ మార్కెట్లకు (GrAMs) కనెక్టివిటీ ఉండటం వల్ల రవాణా ఖర్చులు, సమయం తగ్గి రైతులకు గిట్టుబాటు ధర అందుతుంది. పాఠశాలలు, ఆసుపత్రులకు సులభంగా చేరుకోవడం వల్ల గ్రామీణ ప్రజల జీవన ప్రమాణాలు మెరుగుపడతాయి. ఇది UPSC GS Paper 2 (సంక్షేమ పథకాలు) మరియు GS Paper 3 (మౌలిక సదుపాయాలు) కి చాలా ముఖ్యమైనది.

Historical Background

అన్ని గ్రామాలకు రోడ్డు సదుపాయం కల్పించాలనే లక్ష్యంతో డిసెంబర్ 25, 2000 న PMGSY మొదటిసారిగా ప్రారంభమైంది. 2013లో 50,000 కి.మీ రోడ్ల అప్‌గ్రేడ్ కోసం PMGSY-II మొదలైంది. 2019లో 1,25,000 కి.మీ కీలక గ్రామీణ కారిడార్ల అభివృద్ధికి PMGSY-III కి ఆమోదం లభించింది.

Previous Related Events

2019లో ప్రారంభమైన PMGSY-III విధానం, మారుమూల గ్రామాలకు కొత్త రోడ్లు వేయడం అనే దశ నుండి, ప్రస్తుతం ఉన్న మార్గాలను అత్యుత్తమ ఆర్థిక కారిడార్లుగా మార్చడం అనే దశకు మారింది. గ్రామీణ ఆర్థిక సంక్షోభాన్ని ఎదుర్కోవడానికి కేంద్ర బడ్జెట్లలో ఈ పథకానికి నిరంతరం నిధులు కేటాయిస్తున్నారు.

Static GK Connection

PMGSY అనేది ఒక కేంద్ర ప్రాయోజిత పథకం (Centrally Sponsored Scheme - CSS). భౌగోళికంగా, కొండ ప్రాంతాలకు మరియు ఈశాన్య రాష్ట్రాలకు వంతెనల నిర్మాణంలో అదనపు గడువు ఇవ్వడం అక్కడి కఠినమైన వాతావరణ పరిస్థితులను, భూగర్భ సవాళ్లను సూచిస్తుంది.

Future Impact

ఈ పథకం పొడిగింపు వల్ల గ్రామీణ నిర్మాణ రంగంలో ఉపాధి అవకాశాలు మరింతగా పెరుగుతాయి. పట్టణ మరియు గ్రామీణ మౌలిక సదుపాయాల మధ్య ఉన్న అంతరాన్ని తగ్గించడం ద్వారా "వికసిత్ భారత్ 2047" లక్ష్యాలను చేరుకోవడానికి ఇది తోడ్పడుతుంది.

🔑 Key Points for Revision

  • PMGSY-III గడువు మార్చి 2025 నుండి మార్చి 2028 వరకు పొడిగింపు.
  • సవరించిన బడ్జెట్ ₹80,250 కోట్ల నుండి ₹83,977 కోట్లకు పెంపు.
  • మైదాన ప్రాంతాల్లోని రోడ్లు, వంతెనలు పూర్తి చేయడానికి గడువు మార్చి 2028.
  • కొండ ప్రాంతాల్లోని వంతెనలకు మార్చి 2029 వరకు ప్రత్యేక పొడిగింపు.
  • గ్రామీణ వ్యవసాయ మార్కెట్లకు (GrAMs) సులభమైన అనుసంధానం.
  • ఉన్నత పాఠశాలలు, ఆసుపత్రులకు మెరుగైన కనెక్టివిటీ కల్పించడం.
  • గ్రామీణాభివృద్ధి మంత్రిత్వ శాఖ (MoRD) ఈ పథకానికి నోడల్ ఏజెన్సీ.
  • ₹961 కోట్లతో 161 లాంగ్ స్పాన్ (పొడవైన) వంతెనల నిర్మాణానికి ఆమోదం.
  • వాజ్‌పేయి హయాంలో 2000 డిసెంబర్ 25న PMGSY ప్రారంభం.
  • ఇది ఒక కేంద్ర ప్రాయోజిత పథకం (CSS).
  • వికసిత్ భారత్ 2047 లక్ష్యాల సాధనలో గ్రామీణ ఆర్థికాభివృద్ధికి అత్యంత కీలకం.

🧠 Concept Link (Static GK Deep Dive)

Core Concept: కేంద్ర ప్రాయోజిత పథకాలు (Centrally Sponsored Schemes - CSS)

  • Definition: కేంద్ర, రాష్ట్ర ప్రభుత్వాలు రెండూ నిధులు సమకూర్చే పథకాలను కేంద్ర ప్రాయోజిత పథకాలు అంటారు. అయితే వీటిని రాష్ట్ర ప్రభుత్వాలే అమలు చేస్తాయి.
  • Constitutional Basis: రాజ్యాంగంలోని ఆర్టికల్ 282 ప్రకారం కేంద్రం లేదా రాష్ట్రాలు ఏదైనా ప్రజా ప్రయోజనం కోసం గ్రాంట్లు ఇవ్వవచ్చు.
  • Connection to Current Event: PMGSY అనేది గ్రామీణ రోడ్ల అనుసంధానం కోసం రూపొందించిన అతిపెద్ద కేంద్ర ప్రాయోజిత పథకం.
  • Funding Pattern: సాధారణంగా మైదాన రాష్ట్రాలకు నిధుల వాటా 60:40 (కేంద్రం:రాష్ట్రం) గా ఉంటుంది. ఈశాన్య, హిమాలయ రాష్ట్రాలకు ఇది 90:10 నిష్పత్తిలో ఉంటుంది.
  • Implementation Mechanism: కేంద్ర ప్రభుత్వం రూపొందించిన విస్తృత మార్గదర్శకాలకు అనుగుణంగా రాష్ట్ర ప్రభుత్వాలు పనులను పూర్తి చేస్తాయి.
  • Historical Context: సహకార సమాఖ్య స్ఫూర్తితో (Cooperative Federalism) దేశవ్యాప్తంగా సమాన అభివృద్ధి కోసం వివిధ ఆర్థిక సంఘాల సిఫార్సుల ద్వారా ఇవి ఉద్భవించాయి.
  • Core Objective: విద్య, వైద్యం, రోడ్లు వంటి కనీస మౌలిక సదుపాయాలు దేశవ్యాప్తంగా ఒకే ప్రమాణంలో ఉండేలా చూడటం.
  • India-Specific Relevance: వనరులు అధికంగా ఉన్న రాష్ట్రాలకు, తక్కువగా ఉన్న పేద రాష్ట్రాలకు మధ్య ఉన్న అసమానతలను ఇది తగ్గిస్తుంది.
  • Exam Angle: UPSC ప్రిలిమ్స్‌లో "సెంట్రల్ సెక్టార్ స్కీమ్స్" (100% కేంద్ర నిధులు) మరియు "సెంట్రల్లీ స్పాన్సర్డ్ స్కీమ్స్" మధ్య వ్యత్యాసం, వాటి నిధుల నిష్పత్తి, నోడల్ మంత్రిత్వ శాఖలపై తరచుగా ప్రశ్నలు అడుగుతారు.

❓ Practice MCQs

Q1. PMGSY-III కింద మైదాన ప్రాంతాల్లోని రోడ్లు, వంతెనలు పూర్తి చేయడానికి నిర్ణయించిన కొత్త గడువు ఏది?
A) మార్చి 2026
B) మార్చి 2027
C) మార్చి 2028
D) మార్చి 2029

Answer: C

Explanation: మైదాన ప్రాంతాల్లోని రోడ్లు, వంతెనల నిర్మాణాన్ని పూర్తి చేయడానికి కేంద్ర కేబినెట్ గడువును మార్చి 2028 వరకు పొడిగించింది.

Q2. ప్రధాన మంత్రి గ్రామ సడక్ యోజన (PMGSY) అమలుకు ఏ కేంద్ర మంత్రిత్వ శాఖ నోడల్ ఏజెన్సీగా వ్యవహరిస్తుంది?
A) రోడ్డు రవాణా మరియు రహదారుల మంత్రిత్వ శాఖ (MoRTH)
B) గ్రామీణాభివృద్ధి మంత్రిత్వ శాఖ (MoRD)
C) పంచాయతీ రాజ్ మంత్రిత్వ శాఖ
D) వ్యవసాయం, రైతు సంక్షేమ మంత్రిత్వ శాఖ

Answer: B

Explanation: గ్రామీణ మౌలిక సదుపాయాలను మెరుగుపరచడానికి గ్రామీణాభివృద్ధి మంత్రిత్వ శాఖ (MoRD) ఈ పథకాన్ని పర్యవేక్షిస్తుంది.

Q3. PMGSY-III ప్రధానంగా ఏయే ప్రదేశాలకు రోడ్ల అనుసంధానాన్ని మెరుగుపరచడంపై దృష్టి సారిస్తుంది?
A) జాతీయ రహదారులు, ఎక్స్‌ప్రెస్‌వేలు
B) గ్రామీణ వ్యవసాయ మార్కెట్లు (GrAMs), ఆసుపత్రులు
C) ప్రధాన ఓడరేవులు, విమానాశ్రయాలు
D) పారిశ్రామిక కారిడార్లు, స్మార్ట్ సిటీలు

Answer: B

Explanation: ఫేజ్-III కింద గ్రామీణ ఆర్థిక వ్యవస్థను బలోపేతం చేయడానికి గ్రామాలను GrAMs, ఉన్నత పాఠశాలలు మరియు ఆసుపత్రులకు అనుసంధానిస్తారు.

Q4. ఏప్రిల్ 2026లో కేంద్ర కేబినెట్ PMGSY-III కోసం ఆమోదించిన సవరించిన బడ్జెట్ ఎంత?
A) ₹60,500 కోట్లు
B) ₹75,000 కోట్లు
C) ₹80,250 కోట్లు
D) ₹83,977 కోట్లు

Answer: D

Explanation: మొదట ఆమోదించిన బడ్జెట్ ₹80,250 కోట్లు కాగా, దానిని ఇప్పుడు ₹83,977 కోట్లకు పెంచారు.

Q5. PMGSY-III కింద కొండ ప్రాంతాల్లోని వంతెనల నిర్మాణానికి ఏ సంవత్సరం వరకు ప్రత్యేక గడువు ఇచ్చారు?
A) మార్చి 2027
B) మార్చి 2028
C) మార్చి 2029
D) మార్చి 2030

Answer: C

Explanation: కొండ ప్రాంతాల్లోని కఠినమైన భౌగోళిక పరిస్థితుల కారణంగా, అక్కడ వంతెనల నిర్మాణానికి మార్చి 2029 వరకు అదనపు సమయం ఇచ్చారు.

Q6. ప్రధాన మంత్రి గ్రామ సడక్ యోజన (PMGSY) ని మొదటిసారిగా ఏ సంవత్సరంలో ప్రారంభించారు?
A) 1998
B) 2000
C) 2005
D) 2014

Answer: B

Explanation: మారుమూల గ్రామాలకు సైతం రోడ్డు సదుపాయం కల్పించాలనే లక్ష్యంతో 2000 డిసెంబర్ 25న ఈ పథకాన్ని ప్రారంభించారు.

📜 Previous Year Question Style (PYQ)

PYQ 1:

ప్రధాన మంత్రి గ్రామ సడక్ యోజన-III (PMGSY-III) కి సంబంధించి కింది వాక్యాలను పరిశీలించండి:

1. ఇది కేంద్ర రోడ్డు రవాణా, రహదారుల మంత్రిత్వ శాఖ అమలు చేస్తున్న 'సెంట్రల్ సెక్టార్ స్కీమ్'.
2. గ్రామీణ వ్యవసాయ మార్కెట్లకు (GrAMs) అనుసంధానాన్ని మెరుగుపరచడం దీని ప్రధాన ఉద్దేశ్యం.

పై వాక్యాలలో ఏది/ఏవి సరైనది/సరైనవి?

A) 1 మాత్రమే
B) 2 మాత్రమే
C) 1, 2 రెండూ
D) ఏదీ కాదు

Answer: B

Explanation: వాక్యం 1 తప్పు. ఎందుకంటే ఇది గ్రామీణాభివృద్ధి మంత్రిత్వ శాఖ అమలు చేసే 'కేంద్ర ప్రాయోజిత పథకం' (Centrally Sponsored Scheme). గ్రామీణ మార్కెట్లకు అనుసంధానం కల్పించడం దీని లక్ష్యం కాబట్టి వాక్యం 2 సరైనది.

PYQ 2:

Assertion (A): PMGSY-III కింద మైదాన ప్రాంతాలతో పోలిస్తే కొండ ప్రాంతాల్లోని వంతెనలు పూర్తి చేయడానికి ఎక్కువ గడువు ఇవ్వబడింది.
Reason (R): పర్వత ప్రాంతాల్లో ఉండే కఠినమైన భౌగోళిక పరిస్థితులు, ప్రతికూల వాతావరణం కారణంగా నిర్మాణ పనులకు తక్కువ సమయం మాత్రమే లభిస్తుంది.

సరైన సమాధానాన్ని ఎంచుకోండి:

A) A, R రెండూ సరైనవి, మరియు A కి R సరైన వివరణ.
B) A, R రెండూ సరైనవి, కానీ A కి R సరైన వివరణ కాదు.
C) A సరైనది కానీ R తప్పు.
D) A తప్పు కానీ R సరైనది.

Answer: A

Explanation: మైదాన ప్రాంతాలకు మార్చి 2028 గడువు కాగా, కొండ ప్రాంతాలకు మార్చి 2029 వరకు గడువు ఇవ్వడానికి ప్రధాన కారణం అక్కడి వాతావరణ మరియు భౌగోళిక సవాళ్లే.

✍️ Mains Answer Pointers

Question: "గ్రామీణ మౌలిక సదుపాయాలు కేవలం రోడ్ల అనుసంధానానికి మాత్రమే పరిమితం కావు, అవి సమగ్ర సామాజిక-ఆర్థిక అభివృద్ధికి ఉత్ప్రేరకాలుగా పనిచేస్తాయి." PMGSY-III పథకాన్ని పొడిగిస్తూ ఇటీవల తీసుకున్న నిర్ణయం నేపథ్యంలో ఈ వాక్యాన్ని చర్చించండి. (250 words)

Answer Pointers:

  • Introduction: PMGSY-III ని మార్చి 2028 వరకు పొడిగిస్తూ, ₹83,977 కోట్ల బడ్జెట్‌తో కేంద్ర కేబినెట్ ఏప్రిల్ 2026లో తీసుకున్న నిర్ణయాన్ని ప్రస్తావిస్తూ ప్రారంభించండి.
  • Economic Dimension: వ్యవసాయ మార్కెట్లకు (GrAMs) రోడ్లు వేయడం వల్ల రవాణా ఖర్చులు తగ్గుతాయి, తద్వారా రైతులకు గిట్టుబాటు ధర దక్కి వ్యవసాయ ఆదాయం పెరుగుతుంది.
  • Social Dimension: ఆసుపత్రులు, ఉన్నత పాఠశాలలకు సులభంగా చేరుకోవడం వల్ల గ్రామీణ ప్రాంతాల్లో మాతృ మరణాల రేటు తగ్గుతుంది, ముఖ్యంగా బాలికల విద్య మెరుగుపడుతుంది.
  • Employment Dimension: నిర్మాణ పనుల ద్వారా ప్రత్యక్ష ఉపాధి మరియు గ్రామీణ వ్యాపారాలు పెరగడం ద్వారా పరోక్ష ఉపాధి లభిస్తుంది.
  • Geographical Dimension: కొండ ప్రాంతాలకు గడువు పెంచడం (2029 వరకు) ద్వారా అన్ని ప్రాంతాలకు సమానమైన, సమ్మిళిత వృద్ధి అందుతుంది.
  • Conclusion: నాణ్యమైన కారిడార్ల ద్వారా పట్టణ-గ్రామీణ అంతరాలు తొలగిపోతాయని, ఇది "వికసిత్ భారత్ 2047" సాధనకు బలమైన పునాది వేస్తుందని ముగించండి.
  • Suggested Diagram: మధ్యలో ఒక గ్రామాన్ని ఉంచి, దానికి PMGSY-III రోడ్ల ద్వారా GrAM (మార్కెట్), ఆసుపత్రి, మరియు పాఠశాల ఎలా కనెక్ట్ అయ్యాయో చూపే 'Hub-and-Spoke' మోడల్ రేఖాచిత్రం గీయండి.

⚠️ Examiner Trap

  • Trap 1: విద్యార్థులు తరచుగా పేరులో "సడక్" (రోడ్డు) ఉండటం వల్ల ఈ పథకాన్ని 'రోడ్డు రవాణా మరియు రహదారుల మంత్రిత్వ శాఖ (MoRTH)' అమలు చేస్తుందని పొరబడతారు. కానీ వాస్తవానికి ఇది గ్రామీణాభివృద్ధి మంత్రిత్వ శాఖ (MoRD) కిందకు వస్తుంది.
  • Trap 2: చాలామంది PMGSY-III అంటే ఇప్పటివరకు అసలు రోడ్డు లేని గ్రామాలకు కొత్తగా రోడ్లు వేయడం అనుకుంటారు. కానీ వాస్తవానికి, ఫేజ్-III అనేది ఇప్పటికే ఉన్న రోడ్లను గ్రామీణ మార్కెట్లకు, సామాజిక సంస్థలకు అనుసంధానిస్తూ అప్‌గ్రేడ్ చేయడం (మెరుగుపరచడం) పై దృష్టి పెడుతుంది.

🧭 Exam Tip

ప్రిలిమ్స్ కోసం, ఏ మంత్రిత్వ శాఖ కిందకు వస్తుందో, ఫండింగ్ మోడల్ (CSS vs Central Sector) ఏంటో, మరియు ఖచ్చితమైన గడువు సంవత్సరాలు (2028 మరియు 2029) గుర్తుంచుకోండి. మెయిన్స్ (GS Paper 3) కోసం సమ్మిళిత వృద్ధి, వ్యవసాయ మార్కెటింగ్, లేదా గ్రామీణ మౌలిక సదుపాయాలపై సమాధానాలు రాసేటప్పుడు PMGSY-III ని ఒక ఉదాహరణగా వాడండి.