భారత్ మరియు జర్మనీ మధ్య 'ప్రాజెక్ట్ 75I' (Project 75I) కింద 6 అధునాతన జలాంతర్గాముల (Submarines) తయారీ కోసం కీలక చర్చలు జరుగుతున్నాయి. సుమారు ₹43,000 కోట్ల విలువైన ఈ ఒప్పందం ద్వారా జర్మనీకి చెందిన TKMS సంస్థ భారతీయ ప్రభుత్వ రంగ సంస్థ మజగాన్ డాక్ (MDL) తో కలిసి ఈ జలాంతర్గాములను నిర్మించనుంది. ఇది భారత నౌకాదళ సామర్థ్యాన్ని పెంచడంతో పాటు రక్షణ రంగంలో 'ఆత్మనిర్భర్ భారత్' కు పెద్దపీట వేస్తుంది. పరీక్షల దృష్ట్యా రక్షణ సాంకేతికత (AIP) మరియు అంతర్జాతీయ సంబంధాల కింద ఇది చాలా ముఖ్యమైన అంశం.
ప్రాజెక్ట్ 75I కింద 6 అధునాతన జలాంతర్గాములను కొనుగోలు చేయడానికి మరియు స్వదేశీంగా నిర్మించడానికి భారత ప్రభుత్వం, జర్మనీ ప్రభుత్వంతో అధునాతన స్థాయిలో చర్చలు జరుపుతోంది. దీనిద్వారా భారత నౌకాదళ దాడి సామర్థ్యం ఎన్నో రెట్లు పెరగనుంది.
ఇటీవల న్యూఢిల్లీలో జరిగిన ఇరు దేశాల ఉన్నత స్థాయి రక్షణ సమావేశాలు మరియు ద్వైపాక్షిక చర్చల సందర్భంగా ఈ ప్రాజెక్ట్ గురించి కీలక పురోగతి సాధించబడింది.
ఈ ప్రాజెక్టులో భారత రక్షణ మంత్రిత్వ శాఖ (MoD), ఇండియన్ నేవీ, జర్మన్ డిఫెన్స్ మాన్యుఫ్యాక్చరింగ్ కంపెనీ TKMS (ThyssenKrupp Marine Systems), మరియు ముంబైకి చెందిన భారతీయ ప్రభుత్వ రంగ సంస్థ మజగాన్ డాక్ షిప్బిల్డర్స్ లిమిటెడ్ (MDL) ప్రధాన పాత్రధారులు.
జాతీయ భద్రత, సముద్ర తీరాల రక్షణ కోసం ఇండియన్ నేవీ ఆధునీకరణ చాలా ముఖ్యం. ముఖ్యంగా ఇండో-పసిఫిక్ ప్రాంతంలో సముద్ర మార్గాల భద్రతను పెంపొందించడానికి, వ్యూహాత్మక స్వయం సమృద్ధి సాధించడానికి ఈ ప్రాజెక్ట్ కీలకం.
1999లో భారత ప్రభుత్వం నావికాదళం కోసం "30 ఏళ్ల జలాంతర్గామి నిర్మాణ ప్రణాళిక"ను ఆమోదించింది. ఇందులో భాగంగా 2005లో ఫ్రాన్స్ సహకారంతో ప్రాజెక్ట్ 75 ప్రారంభమైంది. ఆ పరంపరలో తదుపరి అధునాతన దశే ఈ ప్రాజెక్ట్ 75I.
ప్రాజెక్ట్ 75 కింద కల్వరి, ఖండేరి, కరంజ్, వేలా, వాగీర్, వాగ్షీర్ అనే 6 కల్వరి క్లాస్ జలాంతర్గాములను ఫ్రాన్స్ సహకారంతో స్వదేశీంగా నిర్మించి, ఇప్పటికే నావికాదళానికి అప్పగించారు.
సాధారణ డీజిల్-ఎలక్ట్రిక్ జలాంతర్గాములు బ్యాటరీలను ఛార్జ్ చేయడానికి తరచుగా ఉపరితలంపైకి (స్నార్కెలింగ్ కోసం) రావాలి. కానీ, AIP (Air Independent Propulsion) టెక్నాలజీ వల్ల అవి ఉపరితలంపైకి రాకుండానే ఎక్కువ రోజులు నీటి అడుగున శత్రువుల కంటికి చిక్కకుండా ఉండగలవు.
ఈ ప్రాజెక్ట్ విజయవంతంగా పూర్తయితే, రాబోయే దశాబ్దాల్లో ఇండియన్ నేవీకి అత్యాధునిక అండర్ వాటర్ పోరాట సామర్థ్యాలు సొంతమవుతాయి. హిందూ మహాసముద్రంలో (Indian Ocean Region) వేగంగా విస్తరిస్తున్న చైనా నౌకాదళానికి ఇది దీటైన సమాధానం ఇస్తుంది.
Core Concept: Air-Independent Propulsion (AIP) Technology
Q1. ప్రాజెక్ట్ 75I కింద భారత నావికాదళం కోసం ఎన్ని జలాంతర్గాములను నిర్మించాలని ప్రతిపాదించారు?
A) 4
B) 6
C) 8
D) 12
Answer: B
Explanation: సుమారు ₹43,000 కోట్ల భారీ వ్యయంతో 6 అధునాతన సంప్రదాయ జలాంతర్గాములను నిర్మించాలని ప్రాజెక్ట్ 75I నిర్దేశిస్తుంది.
Q2. ప్రాజెక్ట్ 75I లో జర్మనీకి చెందిన ఏ సంస్థ భారతీయ సంస్థతో కలిసి పనిచేయడానికి కీలక చర్చలు జరుపుతోంది?
A) డాసాల్ట్ ఏవియేషన్
B) నవాంటియా (Navantia)
C) థిస్సెన్క్రుప్ మెరైన్ సిస్టమ్స్ (TKMS)
D) బోయింగ్ (Boeing)
Answer: C
Explanation: జర్మనీకి చెందిన థిస్సెన్క్రుప్ మెరైన్ సిస్టమ్స్ (TKMS) మరియు ప్రభుత్వ రంగ సంస్థ మజగాన్ డాక్ (MDL) సంయుక్తంగా ఈ ప్రాజెక్ట్ లో పాలుపంచుకునే దిశగా చర్చలు సాగుతున్నాయి.
Q3. జలాంతర్గాములలో ఉపయోగించే "AIP" టెక్నాలజీ అనగానేమి?
A) Advanced Internal Propulsion
B) Air-Independent Propulsion
C) Automated Integrated Propulsion
D) Artificial Intelligence Power
Answer: B
Explanation: ఎయిర్-ఇండిపెండెంట్ ప్రొపల్షన్ (AIP) సిస్టమ్స్ జలాంతర్గాములు ఉపరితలంపైకి రాకుండానే ఎక్కువ కాలం నీటిలో శత్రువుల కంటికి చిక్కకుండా ఉండటానికి సహాయపడతాయి.
Q4. రక్షణ కొనుగోళ్లలో 'Strategic Partnership (SP) నమూనా' యొక్క ముఖ్య ఉద్దేశ్యం ఏమిటి?
A) కేవలం విదేశాల నుండి నేరుగా ఆయుధాలు కొనడం
B) ప్రైవేట్/ప్రభుత్వ రంగ సంస్థలతో సాంకేతిక బదిలీ ద్వారా స్వదేశీ రక్షణ ఉత్పత్తుల తయారీని ప్రోత్సహించడం
C) ఇతర దేశాలతో సైనిక విన్యాసాలు చేయడం
D) పాత ఆయుధాలను కేవలం మరమ్మతు చేయడం
Answer: B
Explanation: SP మోడల్ కింద భారతీయ సంస్థలు, విదేశీ సంస్థలతో కలిసి దేశీయంగా రక్షణ పరికరాలను (డిజైన్ మరియు టెక్నాలజీ బదిలీ ద్వారా) స్వదేశంలోనే నిర్మిస్తాయి.
Q5. ప్రాజెక్ట్ 75 కింద ఫ్రాన్స్ సహకారంతో నిర్మించిన మొదటి జలాంతర్గామి పేరు ఏమిటి?
A) INS వేలా
B) INS కల్వరి
C) INS అరిహంత్
D) INS సింధుఘోష్
Answer: B
Explanation: ప్రాజెక్ట్ 75 కింద స్కార్పీన్ (Scorpene) క్లాస్ లో దేశీయంగా నిర్మించిన తొలి జలాంతర్గామి INS కల్వరి.
Q6. ప్రాజెక్ట్ 75I ప్రధానంగా దేనికి సంబంధించినది?
A) విమాన వాహక నౌకల (Aircraft Carriers) నిర్మాణం
B) అణు జలాంతర్గాముల (Nuclear Submarines) కొనుగోలు
C) డీజిల్-ఎలక్ట్రిక్ జలాంతర్గాముల దేశీయ నిర్మాణం
D) ఆధునిక యుద్ధ విమానాల తయారీ
Answer: C
Explanation: ప్రాజెక్ట్ 75I అనేది దేశీయంగా 6 అత్యాధునిక డీజిల్-ఎలక్ట్రిక్ (AIP సదుపాయం గల) జలాంతర్గాముల నిర్మాణానికి ఉద్దేశించిన ప్రతిష్టాత్మక ప్రాజెక్ట్.
PYQ 1:
ప్రాజెక్ట్-75 (Project-75) మరియు ప్రాజెక్ట్-75I మధ్య ప్రధాన వ్యత్యాసం ఏమిటి?
Answer: ప్రాజెక్ట్-75 అనేది ఫ్రాన్స్ (Scorpene-class) సహకారంతో నిర్మించిన సంప్రదాయ డీజిల్-ఎలక్ట్రిక్ జలాంతర్గాముల ప్రాజెక్ట్. కాగా ప్రాజెక్ట్-75I అనేది మునుపటి కంటే మరింత అత్యాధునికమైన "ఎయిర్-ఇండిపెండెంట్ ప్రొపల్షన్" (AIP) టెక్నాలజీని కలిగిన జలాంతర్గాములను టెక్నాలజీ బదిలీ (ToT) ద్వారా మేక్-ఇన్-ఇండియా కింద నిర్మించే తదుపరి దశ.
PYQ 2:
క్రింది వాక్యాలను పరిశీలించండి:
1. AIP టెక్నాలజీ ఉన్న జలాంతర్గాములు అణు జలాంతర్గాముల కంటే ఎక్కువ శబ్దం చేస్తాయి.
2. ప్రాజెక్ట్ 75I డిఫెన్స్ అక్విజిషన్ ప్రొసీజర్ (DAP) లోని 'వ్యూహాత్మక భాగస్వామ్య నమూనా' (SP Model) కింద అమలు చేయబడుతుంది.
పైన ఇచ్చిన వాక్యాలలో ఏది/ఏవి సరైనవి?
A) 1 మాత్రమే
B) 2 మాత్రమే
C) 1 మరియు 2
D) ఏదీ కాదు
Answer: B (2 మాత్రమే)
Explanation: మొదటి వాక్యం తప్పు, ఎందుకంటే AIP టెక్నాలజీ ఉన్న సంప్రదాయ జలాంతర్గాములు అణు జలాంతర్గాముల ఇంజిన్ల కంటే చాలా నిశ్శబ్దంగా పనిచేస్తాయి (Silent operation). రెండవ వాక్యం సరైనది.
Question: భారత నావికాదళ ఆధునికీకరణలో 'ప్రాజెక్ట్ 75I' యొక్క ప్రాముఖ్యతను వివరించండి. హిందూ మహాసముద్ర ప్రాంతంలో (IOR) పెరుగుతున్న భద్రతా సవాళ్లను ఎదుర్కోవడంలో ఇది ఎలా సహాయపడుతుంది? (250 పదాలు)
Answer Pointers:
ప్రిలిమ్స్ (UPSC/APPSC) లో ప్రధానంగా AIP సిస్టమ్ యొక్క సైన్స్ అండ్ టెక్నాలజీ సూత్రాలు మరియు డిఫెన్స్ ప్రొక్యూర్మెంట్ (DAP-2020) కింద ఉన్న కొనుగోలు విధానాలపై ప్రశ్నలు రావచ్చు. మెయిన్స్ లో రక్షణ రంగంలో 'ఆత్మనిర్భర్ భారత్' సాధన, మరియు ఇండో-పసిఫిక్ భౌగోళిక రాజకీయాల (Geopolitics) పై దృష్టి పెట్టి రివిజన్ చేయండి.