మణిపూర్‌లో కింది స్థాయి పోలీసులకు UAPA అధికారాలు: హక్కుల సంఘాల తీవ్ర వ్యతిరేకత

What Happened

మణిపూర్ రాష్ట్ర ప్రభుత్వం UAPA (Unlawful Activities Prevention Act), 1967 లోని సెక్షన్ 43A ను అమలు చేస్తూ ఒక కీలక నోటిఫికేషన్ జారీ చేసింది. దీని ద్వారా కింది స్థాయి పోలీసు అధికారులు అనగా హెడ్ కానిస్టేబుల్ లేదా హవల్దార్ స్థాయి సిబ్బందికి రాష్ట్రవ్యాప్తంగా అరెస్టులు, సోదాలు మరియు జప్తులు చేసేందుకు అనుమతి లభించింది. ఈ కఠిన నిర్ణయాన్ని స్థానిక మానవ హక్కుల సంఘాలు తీవ్రంగా వ్యతిరేకిస్తున్నాయి.

When & Where

ఈ అత్యవసర నోటిఫికేషన్ ఏప్రిల్ 22, 2026 న మణిపూర్ రాష్ట్ర హోం శాఖ ద్వారా అధికారికంగా విడుదల చేయబడింది. ఇది రాష్ట్రవ్యాప్తంగా తక్షణమే అమలులోకి వస్తుందని ప్రకటించారు.

Who Is Involved

మణిపూర్ రాష్ట్ర హోం శాఖ, రాష్ట్ర సివిల్ మరియు సాయుధ పోలీసులు (Armed Police) ఇందులో ప్రధానంగా ఉన్నారు. ఈ నిర్ణయాన్ని యూత్స్ ఫోరమ్ ఫర్ ప్రొటెక్షన్ ఆఫ్ హ్యూమన్ రైట్స్ (YFPHR) తీవ్రంగా వ్యతిరేకించింది. మణిపూర్ హోం శాఖ కార్యదర్శి దీనికి చట్టబద్ధమైన 'నిర్దేశిత అధికారి' (Designated Authority)గా వ్యవహరిస్తారు.

How It Works

• సెక్షన్ 43A ప్రకారం, సంబంధిత పోలీసులు ఎవరైనా చట్టవ్యతిరేక నేరం చేశారని లేదా చేసే అవకాశం ఉందని "నమ్మడానికి కారణం" (reason to believe) ఉంటే వారిని అరెస్టు చేయవచ్చు.
• పగలు లేదా రాత్రి సమయంలో ఎప్పుడైనా ఇళ్లు, వాహనాలు లేదా ఆస్తులను సోదా చేయవచ్చు.
• నేరాలకు సంబంధించిన పత్రాలను మరియు ఆస్తులను ఎలాంటి ముందస్తు నోటీసులు లేకుండానే జప్తు చేయవచ్చు.

Why It Matters

రాష్ట్రంలో జాతిపరమైన అశాంతి ఉన్న సమయంలో పోలీసు కిందిస్థాయి అధికారులకు ఇంతటి విస్తృత అధికారాలు ఇవ్వడం ప్రాథమిక హక్కుల ఉల్లంఘనకు దారితీయవచ్చు. పౌరుల భావప్రకటన స్వేచ్ఛ, స్వేచ్ఛగా జీవించే హక్కుల (ఆర్టికల్ 19, 21, 22) పై దీని ప్రతికూల ప్రభావం ఉంటుంది కాబట్టి UPSC మరియు పబ్లిక్ సర్వీస్ పరీక్షల్లో గవర్నెన్స్ మరియు ఇంటర్నల్ సెక్యూరిటీ కింద ఇది అత్యంత ముఖ్యమైన అంశం.

Historical Background

UAPA చట్టాన్ని భారతదేశ సార్వభౌమాధికారానికి ముప్పు కలిగించే కార్యకలాపాలను నిర్మూలించడానికి 1967లో తీసుకువచ్చారు. మణిపూర్‌లో మే 2023 నుండి మైతేయ్ మరియు కుకీ వర్గాల మధ్య తీవ్ర ఘర్షణలు చెలరేగుతున్నాయి, దీనివల్ల ఇప్పటివరకు 58,800 మందికి పైగా పౌరులు నిరాశ్రయులయ్యారు.

Previous Related Events

గతంలో కేంద్ర ప్రభుత్వం మణిపూర్ లోని పలు సున్నితమైన జిల్లాల్లో సాయుధ దళాల ప్రత్యేక అధికారాల చట్టం (AFSPA) ని ఆరు నెలల పాటు పొడిగించింది. దానికి అదనంగా, ఇప్పుడు UAPA కింద స్థానిక పోలీసులకు కూడా అధికారాలు పెంచారు.

Static GK Connection

భారత రాజ్యాంగంలోని ప్రాథమిక హక్కుల విభాగం (Part III) లో ఆర్టికల్ 22 ముందస్తు అరెస్టులు మరియు నిర్బంధాల నుండి పౌరులకు రక్షణ కల్పిస్తుంది. కానీ, నివారక నిర్బంధ (Preventive Detention) చట్టాల కింద అరెస్టయిన వారికి ఈ రక్షణలు వర్తించవు. UAPA అనేది అలాంటి ఒక కఠినమైన చట్టం.

Future Impact

ఈ అధికారాల విస్తరణ వల్ల మణిపూర్ రాష్ట్రంలో సామాన్య ప్రజలు, పౌర సంఘాలు మరియు ప్రభుత్వ బలగాల మధ్య ఘర్షణలు మరింత పెరిగే ప్రమాదం ఉంది. ఈ నోటిఫికేషన్‌ను తక్షణమే వెనక్కి తీసుకోవాలని డిమాండ్ చేస్తూ హక్కుల సంఘాలు సుప్రీంకోర్టును ఆశ్రయించే అవకాశం బలంగా కనిపిస్తోంది.

---

🔑 Key Points for Revision

• మణిపూర్ ప్రభుత్వం UAPA సెక్షన్ 43A ను అమలులోకి తెచ్చింది.
• ఈ నోటిఫికేషన్ ఏప్రిల్ 22, 2026 న వెలువడింది.
• కిందిస్థాయి పోలీసు అధికారులకు (హెడ్ కానిస్టేబుల్/హవల్దార్) విస్తృత అధికారాలు.
• మణిపూర్ హోం శాఖ కార్యదర్శి "నిర్దేశిత అధికారి"గా ఉంటారు.
• YFPHR (యూత్స్ ఫోరమ్ ఫర్ ప్రొటెక్షన్ ఆఫ్ హ్యూమన్ రైట్స్) ఈ నిర్ణయాన్ని వ్యతిరేకించింది.
• ఈ చట్టంతో రాత్రి సమయాల్లో కూడా వారెంట్ లేకుండా సోదాలు చేయవచ్చు.
• మే 2023 నుంచి మణిపూర్‌లో జరిగిన జాతి హింస కారణంగా 58,800 మంది నిరాశ్రయులయ్యారు.
• రాజ్యాంగంలోని ఆర్టికల్ 21, 22 ప్రాథమిక హక్కులకు ఇది ముప్పు అని ఆందోళన.
• సామాన్య పౌరులపై మానసిక భయం (psychological fear) నెలకొనే అవకాశం.
• క్షేత్రస్థాయిలో ఆపరేషనల్ రెస్పాన్స్ కోసమే ఈ చర్య అని ప్రభుత్వం సమర్థన.

---

🧠 Concept Link (Static GK Deep Dive)

Core Concept: UAPA 1967 (చట్ట వ్యతిరేక కార్యకలాపాల నిరోధక చట్టం)

• నిర్వచనం: భారతదేశ సార్వభౌమాధికారం, భద్రత మరియు సమగ్రతకు భంగం కలిగించే తీవ్రవాద కార్యకలాపాలను నిరోధించడానికి రూపొందించిన ఒక కఠినమైన జాతీయ చట్టం UAPA.
• రాజ్యాంగ సంబంధం: ఇది ఆర్టికల్ 19 విధించే "సహేతుకమైన పరిమితుల" (Reasonable Restrictions) పరిధిలోకి వస్తుంది. ఆర్టికల్ 22 కింద ఉన్న అరెస్టు రక్షణలను ఇది నిలుపుదల చేస్తుంది.
• ప్రస్తుత వార్తతో సంబంధం: సెక్షన్ 43A ద్వారా ఉపా చట్టంలో ఉన్న కఠినమైన అరెస్టు అధికారాలను మణిపూర్‌లో కిందిస్థాయి సివిల్ పోలీసులకు బదిలీ చేయడం.
• చారిత్రక నేపథ్యం: ఈ చట్టాన్ని మొదట 1967 లో ఆమోదించారు. తీవ్రవాదాన్ని అరికట్టే ఉద్దేశ్యంతో 2004, 2008, 2012 మరియు 2019 లో దీనికి సవరణలు చేశారు.
• 2019 సవరణ ప్రాముఖ్యత: ఈ సవరణ ద్వారా కేవలం సంస్థలనే కాకుండా, వ్యక్తులను కూడా ఉగ్రవాదులుగా (Terrorists) ప్రకటించే అధికారం కేంద్ర ప్రభుత్వానికి లభించింది.
• భారతదేశ ప్రాముఖ్యత: ఉగ్రవాద నిర్మూలన కోసం జాతీయ దర్యాప్తు సంస్థ (NIA) కు UAPA చట్టం అపరిమిత అధికారాలు ఇస్తుంది.
• అంతర్జాతీయ పోలిక: అమెరికాలో 9/11 దాడుల తర్వాత తీసుకువచ్చిన 'పాట్రియాట్ యాక్ట్' (Patriot Act) తరహాలోనే ఇది అత్యంత కఠినమైన చట్టంగా పరిగణించబడుతుంది.
• పరీక్షల కోణం: UPSC మెయిన్స్‌లో ఇంటర్నల్ సెక్యూరిటీ (GS-3) మరియు పౌర హక్కుల పరిరక్షణ (GS-2) మధ్య ఉండాల్సిన సమతుల్యతపై తరచుగా ప్రశ్నలు వస్తుంటాయి.

---

❓ Practice MCQs

Q1. UAPA చట్టంలోని సెక్షన్ 43A ప్రకారం మణిపూర్ ప్రభుత్వం ఇటీవల కిందిస్థాయి అధికారులలో కనీసం ఏ ర్యాంకు వారికి అరెస్టులు చేసే అధికారాలు కల్పించింది?
A) సబ్ ఇన్స్పెక్టర్
B) అసిస్టెంట్ కమిషనర్
C) హెడ్ కానిస్టేబుల్ లేదా హవల్దార్
D) కానిస్టేబుల్

Answer: C

Explanation: తాజా నోటిఫికేషన్ ప్రకారం హెడ్ కానిస్టేబుల్ లేదా హవల్దార్ కంటే తక్కువ స్థాయి లేని అధికారులు అరెస్టులు మరియు సోదాలు నిర్వహించవచ్చు.

Q2. ఏప్రిల్ 2026 నాటి మణిపూర్ నోటిఫికేషన్ ప్రకారం, UAPA సెక్షన్ 43A కింద 'నిర్దేశిత అధికారి' (Designated Authority) గా ఎవరిని నియమించారు?
A) రాష్ట్ర డైరెక్టర్ జనరల్ ఆఫ్ పోలీస్ (DGP)
B) మణిపూర్ ముఖ్యమంత్రి
C) రాష్ట్ర హోం శాఖ కార్యదర్శి
D) జిల్లా మేజిస్ట్రేట్

Answer: C

Explanation: సెక్షన్ 43A కింద రాష్ట్ర హోం శాఖ కార్యదర్శిని ఈ ప్రత్యేక అధికారాల అమలు కోసం నిర్దేశిత అధికారిగా నియమించారు.

Q3. UAPA (Unlawful Activities Prevention Act) చట్టాన్ని భారత పార్లమెంటు మొదట ఏ సంవత్సరంలో ఆమోదించింది?
A) 1958
B) 1967
C) 1978
D) 2004

Answer: B

Explanation: దేశ సమగ్రతకు భంగం కలిగించే చర్యలను నిరోధించడానికి ఈ చట్టాన్ని మొదటిసారిగా 1967లో ఆమోదించారు.

Q4. పౌరులకు అక్రమ అరెస్టులు మరియు నిర్బంధాలకు వ్యతిరేకంగా రక్షణ కల్పించే ప్రాథమిక హక్కు రాజ్యాంగంలోని ఏ ఆర్టికల్ లో ఉంది?
A) ఆర్టికల్ 14
B) ఆర్టికల్ 19
C) ఆర్టికల్ 21
D) ఆర్టికల్ 22

Answer: D

Explanation: ఆర్టికల్ 22 పౌరులకు అక్రమ అరెస్టుల నుండి రక్షణ కల్పిస్తుంది, అయితే నివారక నిర్బంధ చట్టాల కింద ఇది వర్తించదు.

Q5. మణిపూర్ రాష్ట్రంలో UAPA నోటిఫికేషన్‌ను వ్యతిరేకిస్తూ ఇటీవల ప్రకటన విడుదల చేసిన మానవ హక్కుల సంఘం ఏది?
A) అమ్నెస్టీ ఇంటర్నేషనల్
B) పీపుల్స్ యూనియన్ ఫర్ సివిల్ లిబర్టీస్ (PUCL)
C) యూత్స్ ఫోరమ్ ఫర్ ప్రొటెక్షన్ ఆఫ్ హ్యూమన్ రైట్స్ (YFPHR)
D) హ్యూమన్ రైట్స్ వాచ్

Answer: C

Explanation: YFPHR ఈ నోటిఫికేషన్‌ను తీవ్రంగా వ్యతిరేకిస్తూ, ఇది పౌరుల్లో మానసిక భయాన్ని కలిగిస్తుందని హెచ్చరించింది.

Q6. 2019 లో చేయబడిన UAPA సవరణ చట్టం ద్వారా తీసుకువచ్చిన ప్రధాన మార్పు ఏమిటి?
A) రాష్ట్ర ప్రభుత్వాలకు ఉగ్రవాద చట్టాలు చేసే అధికారం
B) కేవలం సంస్థలను మాత్రమే ఉగ్రవాద సంస్థలుగా ప్రకటించడం
C) వ్యక్తులను కూడా ఉగ్రవాదులుగా ప్రకటించే అధికారం
D) కింది స్థాయి కోర్టులకు ఉగ్రవాద కేసుల విచారణ బదిలీ

Answer: C

Explanation: 2019 సవరణ ద్వారా కేంద్ర ప్రభుత్వానికి ఒక వ్యక్తిని ఉగ్రవాదిగా ప్రకటించే అవకాశం లభించింది.

---

📜 Previous Year Question Style (PYQ)

PYQ 1:

Assertion (A): మణిపూర్ ప్రభుత్వం UAPA సెక్షన్ 43A ని అమలు చేస్తూ కిందిస్థాయి పోలీసులకు అరెస్టులు చేసే అధికారం కల్పించింది.

Reason (R): క్షేత్రస్థాయిలో ఉగ్రవాద మరియు చట్టవ్యతిరేక కార్యకలాపాలపై ఆపరేషనల్ రెస్పాన్స్‌ను వేగవంతం చేయడమే దీని ప్రధాన ఉద్దేశ్యం అని ప్రభుత్వం ప్రకటించింది.

A) A మరియు R రెండూ సరైనవి, మరియు R అనేది A కి సరైన వివరణ.
B) A మరియు R రెండూ సరైనవి, కానీ R అనేది A కి సరైన వివరణ కాదు.
C) A సరైనది, కానీ R తప్పు.
D) A తప్పు, కానీ R సరైనది.

Answer: A

Explanation: క్షేత్రస్థాయి పరిస్థితులను సమర్థవంతంగా ఎదుర్కొని ఆపరేషనల్ రెస్పాన్స్‌ను వేగవంతం చేయడానికే కిందిస్థాయి పోలీసులకు ఈ అధికారాలు ఇచ్చామని మణిపూర్ ప్రభుత్వం స్పష్టం చేసింది. కాబట్టి R సరైన వివరణ.

PYQ 2:

భారతదేశంలో చట్టవ్యతిరేక కార్యకలాపాల నిరోధక చట్టం (UAPA) కు సంబంధించి కింది వ్యాఖ్యలను పరిశీలించండి:

1. ఈ చట్టం కింద అరెస్టు చేయబడిన వ్యక్తికి సాధారణ కేసుల వలె సులభంగా ముందస్తు బెయిల్ పొందే హక్కు ఉంటుంది.
2. 2019 సవరణ ద్వారా కేంద్ర ప్రభుత్వం ఒక వ్యక్తిని ఉగ్రవాదిగా ప్రకటించవచ్చు.
3. మణిపూర్‌లో ఇటీవల సెక్షన్ 43A కింద హెడ్ కానిస్టేబుల్ స్థాయి అధికారికి కూడా సోదాలు చేసే అధికారం ఇచ్చారు.

పై వాటిలో సరైనవి ఏవి?

A) 1, 2 మాత్రమే
B) 2, 3 మాత్రమే
C) 1, 3 మాత్రమే
D) 1, 2, 3

Answer: B

Explanation: 1వ వ్యాఖ్య తప్పు ఎందుకంటే UAPA కింద అరెస్టు చేయబడిన వారికి బెయిల్ నిబంధనలు చాలా కఠినంగా ఉంటాయి. 2 మరియు 3 వ్యాఖ్యలు సరైనవి.

---

✍️ Mains Answer Pointers

Question: మణిపూర్ లాంటి అశాంతి నెలకొన్న రాష్ట్రాల్లో కిందిస్థాయి పోలీసు అధికారులకు UAPA చట్టం కింద విస్తృత అధికారాలు ఇవ్వడం ప్రాథమిక హక్కుల ఉల్లంఘనకు దారితీస్తుందా? జాతీయ భద్రత మరియు పౌర హక్కుల మధ్య సమతుల్యతను విశ్లేషించండి. (250 పదాలు)

Answer Pointers:

• Introduction: మణిపూర్‌లో ఏప్రిల్ 2026లో UAPA సెక్షన్ 43A కింద హెడ్ కానిస్టేబుల్ స్థాయి పోలీసులకు అరెస్టులు, సోదాలు చేసే అధికారాలను ఇవ్వడం, దాని వెనుక ఉన్న నేపథ్యాన్ని (మే 2023 నుండి కొనసాగుతున్న జాతి హింస) ప్రస్తావిస్తూ ప్రారంభించాలి.
• Governance / Administrative Challenge: తగిన న్యాయపరమైన శిక్షణ లేని కిందిస్థాయి అధికారుల చేతిలో ఇటువంటి అపరిమిత అధికారాలు ఉంచడం వల్ల అవి దుర్వినియోగం అయ్యే తీవ్ర ప్రమాదం ఉంది.
• Social / Human Rights Impact: YFPHR వంటి సంఘాల ఆందోళనల ప్రకారం, సామాన్య మరియు నిరాయుధ పౌరులపై మానసిక భయం (psychological fear) పెరగడం, ఆర్టికల్ 21 (జీవించే హక్కు), 22 కింద ఉన్న ప్రాథమిక హక్కులకు ముప్పు కలుగుతుంది.
• Internal Security Need: ప్రభుత్వ వాదన ప్రకారం క్షేత్ర స్థాయిలో ఆపరేషనల్ రెస్పాన్స్ వేగవంతం కావడం, చట్ట వ్యతిరేక శక్తులపై సత్వర చర్యలు తీసుకోవడం ద్వారా శాంతి భద్రతల పునరుద్ధరణ సులభతరం అవుతుంది.
• Judicial / Legal Outlook: UAPA కింద బెయిల్ నిబంధనలు అత్యంత కఠినంగా ఉండటం వల్ల అమాయకులు సుదీర్ఘకాలం జైలులో మగ్గే ప్రమాదం ఉంది, ఇది ప్రజాస్వామ్య మూలాలకు విరుద్ధం.
• Conclusion: జాతీయ భద్రత పేరుతో పౌర హక్కులను పూర్తిగా కాలరాయడం సహేతుకం కాదు. పోలీసు బలగాలకు తగిన మానవ హక్కుల శిక్షణ ఇవ్వడం, జవాబుదారీతనం (Accountability) పెంచడం మరియు పారదర్శకమైన పర్యవేక్షణ యంత్రాంగాన్ని ఏర్పాటు చేయడం ద్వారా భద్రత మరియు స్వేచ్ఛ మధ్య సరైన సమతుల్యతను సాధించవచ్చు.

---

⚠️ Examiner Trap

• Trap 1: అభ్యర్థులు తరచుగా AFSPA మరియు UAPA చట్టాలను ఒకటిగా భావిస్తుంటారు. The correct fact is AFSPA అనేది సాయుధ దళాలకు (ఆర్మీ, పారామిలటరీ) వర్తించే చట్టం, కానీ UAPA అనేది దేశద్రోహ మరియు ఉగ్రవాద కార్యకలాపాలను నిరోధించడానికి సివిల్ పోలీసులకు మరియు NIA కు వర్తించే చట్టం. ఇక్కడ వివాదం UAPA సెక్షన్ 43A గురించి.
• Trap 2: కింది స్థాయి అధికారులకు జాతీయ భద్రతా చట్టాల కింద అధికారాలు ఇవ్వాలంటే అది కేవలం కేంద్ర ప్రభుత్వం మాత్రమే చేయగలదు అని పొరబడతారు. The reality is that UAPA చట్టం ప్రకారం రాష్ట్ర ప్రభుత్వాలు (హోం శాఖ) కూడా నిర్దేశిత అధికారిని నియమించి ఇటువంటి కఠిన నోటిఫికేషన్లు జారీ చేయవచ్చు.

---

🧭 Exam Tip

ఈ అంశం UPSC/State PSC Prelims లో పాలిటీ మరియు కరెంట్ అఫైర్స్ కింద అడిగే అవకాశం ఎక్కువ. Mains (GS Paper 2 & GS Paper 3) కోసం "Internal Security vs Human Rights" మరియు ఉపా చట్టం (UAPA), ప్రాథమిక హక్కులు (ముఖ్యంగా ఆర్టికల్ 22) మధ్య ఉన్న సున్నితమైన సమతుల్యతపై ప్రత్యేకంగా సమాధానాలు రాయడం సాధన చేయండి.