లడఖ్ లెఫ్టినెంట్ గవర్నర్ (L-G) వినయ్ కుమార్ సక్సేనా ఏప్రిల్ 27, 2026 న కేంద్ర పాలిత ప్రాంతమైన లడఖ్ లో 5 కొత్త జిల్లాల ఏర్పాటుకు సంబంధించిన అధికారిక నోటిఫికేషన్కు ఆమోదం తెలిపారు. ఈ నిర్ణయంతో లడఖ్లోని మొత్తం జిల్లాల సంఖ్య రెండు (లేహ్, కార్గిల్) నుంచి ఏడుకు పెరిగింది. పరిపాలనను స్థానిక ప్రజలకు చేరువ చేయడం, సుదూర ప్రాంతాల ప్రయాణ భారాన్ని తగ్గించడం మరియు వ్యూహాత్మక సరిహద్దు ప్రాంతాలలో మౌలిక సదుపాయాలను వేగవంతం చేయడం ఈ నిర్ణయం యొక్క ప్రధాన ఉద్దేశ్యం. భౌగోళికం మరియు పాలిటీ కోణంలో రాబోయే పోటీ పరీక్షలకు ఇది అత్యంత ముఖ్యమైన కరెంట్ అఫైర్.
లడఖ్ లెఫ్టినెంట్ గవర్నర్ (L-G) వినయ్ కుమార్ సక్సేనా ఏప్రిల్ 27, 2026 న లడఖ్లో ఐదు కొత్త జిల్లాలను (నుబ్రా, శామ్, చాంగ్తంగ్, జంస్కర్, ద్రాస్) ఏర్పాటు చేస్తూ అధికారిక నోటిఫికేషన్ విడుదల చేశారు. ఇది ప్రజల దశాబ్దాల కలలను నెరవేర్చిన చారిత్రక పరిపాలనా నిర్ణయం.
ఈ పరిణామం 27 ఏప్రిల్ 2026 న చోటుచేసుకుంది. భౌగోళికంగా ఇది భారతదేశ విస్తీర్ణంలో అతిపెద్ద కేంద్ర పాలిత ప్రాంతమైన లడఖ్ కు సంబంధించినది.
ఈ ప్రక్రియలో కేంద్ర హోం మంత్రిత్వ శాఖ (MHA) మరియు లడఖ్ UT అడ్మినిస్ట్రేషన్ (L-G వినయ్ కుమార్ సక్సేనా) ప్రధాన భూమిక పోషించారు.
లడఖ్ కఠినమైన భౌగోళిక పరిస్థితుల (High-altitude) కారణంగా ఒకే చోట నుండి పరిపాలన సాగించడం కష్టం. ఈ పరిపాలనా వికేంద్రీకరణ ద్వారా పౌర సేవలు సులభంగా అందుతాయి. ఇది రాజ్యాంగంలోని కేంద్ర పాలిత ప్రాంతాల నిర్వహణ (Part VIII) మరియు భారత భూభాగం (Part I) చాప్టర్లకు సంబంధించిన ముఖ్యమైన అంశం.
భారత రాజ్యాంగంలోని 8వ భాగంలో (Part VIII) ఆర్టికల్ 239 ప్రకారం కేంద్ర పాలిత ప్రాంతాల పరిపాలన రాష్ట్రపతి చేత నియమించబడిన అడ్మినిస్ట్రేటర్ (L-G) ద్వారా జరుగుతుంది. కేంద్ర ప్రభుత్వ (హోం శాఖ) సలహాతో వీరు నిర్ణయాలు తీసుకుంటారు.
ఈ ఐదు కొత్త జిల్లాల ఏర్పాటుతో నిధుల కేటాయింపులు పెరుగుతాయి. చైనా మరియు పాకిస్తాన్ సరిహద్దులకు ఆనుకుని ఉన్న మారుమూల ప్రాంతాల్లో (నుబ్రా, చాంగ్తంగ్) రక్షణ మరియు మౌలిక సదుపాయాల నిర్మాణం అత్యంత వేగంగా జరుగుతుంది.
Core Concept: Union Territories and District Formation (కేంద్ర పాలిత ప్రాంతాలు - జిల్లాల ఏర్పాటు)
Q1. ఇటీవల కేంద్ర ప్రభుత్వం ఏ కేంద్ర పాలిత ప్రాంతంలో 5 కొత్త జిల్లాలను అధికారికంగా ఏర్పాటు చేసింది?
A) జమ్మూ & కాశ్మీర్
B) అండమాన్ & నికోబార్
C) లడఖ్
D) పుదుచ్చేరి
Answer: C
Explanation: పరిపాలనా సౌలభ్యం కోసం లడఖ్ L-G వినయ్ కుమార్ సక్సేనా లడఖ్ లో 5 కొత్త జిల్లాలను (నుబ్రా, శామ్, చాంగ్తంగ్, జంస్కర్, ద్రాస్) ఏర్పాటు చేశారు.
Q2. ఈ క్రింది ఏ కొత్త జిల్లాలు కార్గిల్ జిల్లా నుండి విభజించబడ్డాయి?
A) నుబ్రా మరియు శామ్
B) జంస్కర్ మరియు ద్రాస్
C) శామ్ మరియు చాంగ్తంగ్
D) ద్రాస్ మరియు నుబ్రా
Answer: B
Explanation: జంస్కర్ మరియు ద్రాస్ జిల్లాలు కార్గిల్ జిల్లా నుండి విభజించబడగా, మిగతా మూడు జిల్లాలు (నుబ్రా, శామ్, చాంగ్తంగ్) లేహ్ నుండి ఏర్పడ్డాయి.
Q3. కేంద్ర పాలిత ప్రాంతాల (UTs) పరిపాలనకు సంబంధించిన రాజ్యాంగ ప్రకరణలు (Articles) ఏవి?
A) Articles 1 to 4
B) Articles 153 to 167
C) Articles 239 to 241
D) Articles 324 to 329
Answer: C
Explanation: భారత రాజ్యాంగంలోని 8వ భాగంలో ఉన్న ఆర్టికల్ 239 నుండి 241 వరకు కేంద్ర పాలిత ప్రాంతాల పరిపాలనా యంత్రాంగాన్ని వివరిస్తాయి.
Q4. లడఖ్ కు సంబంధించి కింది వాటిలో ఏది సరైనది?
A) ఇది స్వంత శాసనసభను కలిగిన UT.
B) 2019 కు ముందు ఇది హిమాచల్ ప్రదేశ్ లో భాగంగా ఉండేది.
C) ఇది భారతదేశంలో అత్యధిక జనాభా కలిగిన UT.
D) దీనిని 2019 జమ్మూ కాశ్మీర్ పునర్వ్యవస్థీకరణ చట్టం ద్వారా ఏర్పాటు చేశారు.
Answer: D
Explanation: లడఖ్ కు స్వంత శాసనసభ లేదు. ఇది జమ్మూ & కాశ్మీర్ పునర్వ్యవస్థీకరణ చట్టం-2019 ద్వారా జమ్మూ కాశ్మీర్ రాష్ట్రం నుండి విడిపోయి ప్రత్యేక UT గా ఏర్పడింది.
Q5. ఒక కేంద్ర పాలిత ప్రాంతం లోపల (శాసనసభ లేనివి) కొత్త జిల్లాలు ఏర్పాటు చేయాలంటే తుది ఆమోదం ఎవరి నుండి రావాలి?
A) భారత రాష్ట్రపతి
B) కేంద్ర హోం మంత్రిత్వ శాఖ (MHA)
C) భారత పార్లమెంటు (ఆర్టికల్ 3 కింద)
D) నీతి ఆయోగ్
Answer: B
Explanation: శాసనసభ లేని కేంద్ర పాలిత ప్రాంతాల్లో పరిపాలనాపరమైన నిర్ణయాలు, కొత్త జిల్లాల ఏర్పాటుకు సంబంధించిన తుది నిర్ణయం కేంద్ర హోం శాఖ (MHA) తీసుకుంటుంది.
Q6. ప్రపంచంలోనే రెండవ అత్యంత శీతల నివాసిత ప్రాంతంగా (second coldest inhabited place) ప్రసిద్ధి చెంది, ఇప్పుడు కొత్త జిల్లాగా మారిన ప్రాంతం ఏది?
A) నుబ్రా
B) చాంగ్తంగ్
C) ద్రాస్
D) శామ్
Answer: C
Explanation: ద్రాస్ (Drass) ప్రాంతం తీవ్రమైన చలికి ప్రసిద్ధి చెందింది మరియు వ్యూహాత్మకంగా కూడా చాలా కీలకం.
PYQ 1:
భారత రాజ్యాంగం ప్రకారం, ఒక రాష్ట్రంలో లేదా కేంద్ర పాలిత ప్రాంతంలో కొత్త జిల్లాలను ఏర్పాటు చేసే ప్రక్రియకు సంబంధించి క్రింది వాటిలో ఏది సరైనది?
A) దీనికి రాజ్యాంగంలోని ఆర్టికల్ 3 ప్రకారం పార్లమెంట్ ఆమోదం అవసరం.
B) రాష్ట్రాల్లో అయితే కార్యనిర్వాహక ఉత్తర్వు (Executive order) ద్వారా రాష్ట్ర ప్రభుత్వం ఏర్పాటు చేయవచ్చు.
C) దీని కోసం రాజ్యాంగంలోని 368వ అధికరణం కింద రాజ్యాంగ సవరణ చేయాలి.
D) రాష్ట్రాల శాసనసభకు ఈ విషయంలో ఎలాంటి అధికారం లేదు.
Answer: B. రాష్ట్రాల్లో కొత్త జిల్లాల ఏర్పాటు అధికారం రాష్ట్ర ప్రభుత్వాలకు కార్యనిర్వాహక ఉత్తర్వులు లేదా రాష్ట్ర రెవెన్యూ చట్టాల ద్వారా ఉంటుంది. దీనికి పార్లమెంటు ఆమోదం (Article 3) గానీ, రాజ్యాంగ సవరణ గానీ అవసరం లేదు.
PYQ 2:
కింది ప్రకటనలను పరిశీలించండి:
1. జమ్మూ కాశ్మీర్ మరియు లడఖ్ రెండూ స్వంత శాసనసభలు కలిగిన కేంద్ర పాలిత ప్రాంతాలు.
2. నుబ్రా లోయ మరియు చాంగ్తంగ్ పీఠభూమి లడఖ్ లోని అత్యంత కీలకమైన వ్యూహాత్మక భౌగోళిక ప్రాంతాలు.
పైన ఇచ్చిన వాటిలో ఏది/ఏవి సరైనవి?
A) 1 మాత్రమే
B) 2 మాత్రమే
C) 1 మరియు 2
D) ఏదీ కాదు
Answer: B (2 మాత్రమే). జమ్మూ కాశ్మీర్ కు శాసనసభ ఉంది కానీ లడఖ్ కు శాసనసభ లేదు (Without Legislature). నుబ్రా లోయ మరియు చాంగ్తంగ్ లు లడఖ్ లోని కీలకమైన భౌగోళిక ప్రాంతాలు, ఇప్పుడు ఇవి కొత్త జిల్లాలుగా మారాయి.
Question: లడఖ్లో ఇటీవల 5 కొత్త జిల్లాల ఏర్పాటు వెనుక ఉన్న పరిపాలనా మరియు వ్యూహాత్మక కారణాలను విశ్లేషించండి. సరిహద్దు ప్రాంతాల అభివృద్ధిపై ఈ నిర్ణయం ఎలాంటి ప్రభావం చూపుతుందో చర్చించండి. (250 words)
Introduction:
Body (Key Dimensions):
Conclusion:
UPSC/State PSC Prelims పరీక్షల్లో ఈ కొత్త జిల్లాల పేర్లు ఇచ్చి అవి ఏ పాత జిల్లా (లేహ్ లేదా కార్గిల్) నుండి విడిపోయాయో జతపరచండి (Match the following) అని అడిగే అవకాశం ఎక్కువ. Mains లో అయితే సరిహద్దు నిర్వహణ (Border Management) మరియు కేంద్ర పాలిత ప్రాంతాల సవాళ్ల కోణంలో ప్రశ్నలు రావచ్చు.