వైజాగ్‌లో 15 బిలియన్ డాలర్ల గూగుల్ ఏఐ డేటా సెంటర్‌కు ఏపీ సీఎం నాయుడు శంకుస్థాపన

ఆంధ్రప్రదేశ్ ముఖ్యమంత్రి ఎన్. చంద్రబాబు నాయుడు మరియు కేంద్ర ఐటీ శాఖ మంత్రి అశ్విని వైష్ణవ్ ఏప్రిల్ 28, 2026న విశాఖపట్నం సమీపంలో 15 బిలియన్ డాలర్ల (సుమారు రూ. 1.35 లక్షల కోట్లు) వ్యయంతో నిర్మించనున్న గూగుల్ ఆర్టిఫిషియల్ ఇంటెలిజెన్స్ (AI) డేటా సెంటర్‌కు శంకుస్థాపన చేశారు. ఇది ఆసియాలోనే అతిపెద్ద 1-గీగావాట్ (GW) డేటా సెంటర్‌గా నిలవనుంది. భారతదేశపు డిజిటల్ మరియు క్లౌడ్ మౌలిక సదుపాయాలను మెరుగుపరచడం, వేలాది సాంకేతిక ఉద్యోగాలను సృష్టించడం మరియు విశాఖపట్నాన్ని ప్రధాన డేటా హబ్‌గా మార్చడం దీని ప్రధాన ఉద్దేశ్యం. పోటీ పరీక్షలకు సంబంధించి విదేశీ ప్రత్యక్ష పెట్టుబడులు (FDI), డిజిటల్ ఇండియా మరియు మౌలిక సదుపాయాల అభివృద్ధి పరంగా ఇది చాలా ముఖ్యమైనది.

What Happened

ఏప్రిల్ 28, 2026న ఆంధ్రప్రదేశ్ సీఎం చంద్రబాబు నాయుడు, కేంద్ర మంత్రి అశ్విని వైష్ణవ్ సమక్షంలో విశాఖపట్నంలో గూగుల్ AI డేటా సెంటర్‌కు శంకుస్థాపన చేశారు. ఇది ఆసియాలోనే అతిపెద్ద 1 GW సామర్థ్యం గల డేటా సెంటర్‌గా రికార్డు సృష్టించనుంది.

When & Where

ఈ కార్యక్రమం ఏప్రిల్ 28, 2026న విశాఖపట్నం జిల్లాలోని తర్లువాడ, అడవివరం మరియు అనకాపల్లి జిల్లాలోని రాంబిల్లి పరిధిలోని 601.4 ఎకరాల విస్తీర్ణంలో జరిగింది.

Who Is Involved

గూగుల్ క్లౌడ్ (అనుబంధ సంస్థ రైడెన్ ఇన్ఫోటెక్), అదానీ గ్రూప్ (అదానీ కనెక్స్), మరియు ఎయిర్‌టెల్ (Nxtra by Airtel) ఈ ప్రాజెక్టును సంయుక్తంగా అభివృద్ధి చేస్తున్నాయి. ఏపీ రాష్ట్ర ప్రభుత్వం, కేంద్ర ఐటీ మంత్రిత్వ శాఖ దీనికి మద్దతు ఇస్తున్నాయి.

How It Works

ఈ ప్రాజెక్టు మూడు క్యాంపస్‌ల ద్వారా 1-GW డేటా ఎకోసిస్టమ్‌ను ఏర్పాటు చేస్తుంది.
ఇది హై-పెర్ఫార్మెన్స్ కంప్యూటింగ్, ఆర్టిఫిషియల్ ఇంటెలిజెన్స్ (AI) వర్క్‌లోడ్‌లు మరియు లార్జ్-స్కేల్ డిజిటల్ సేవలను అందిస్తుంది.
సముద్రగర్భ కేబుల్ (Undersea cable) ల్యాండింగ్ ద్వారా గ్లోబల్ కనెక్టివిటీని వేగవంతం చేస్తుంది.

Why It Matters

ఆర్థికంగా ఇది భారతదేశపు అతిపెద్ద సింగిల్ FDI ప్రాజెక్టులలో ఒకటి. సాంకేతికంగా ఇది AI మరియు క్లౌడ్ సామర్థ్యాలను పెంచుతుంది. UPSC మరియు ఇతర పబ్లిక్ సర్వీస్ పరీక్షలలో 'సైన్స్ అండ్ టెక్నాలజీ' (సమాచార సాంకేతికత) మరియు 'ఎకానమీ' (మౌలిక సదుపాయాలు) విభాగాలకు ఇది అత్యంత కీలకం.

Historical Background

భారతదేశంలో 2000ల ప్రారంభంలో డేటా సెంటర్లు కేవలం సర్వర్ల భద్రతకే పరిమితమయ్యాయి. అయితే 2015లో డిజిటల్ ఇండియా లాంచ్ అయ్యాక వీటి అవసరం భారీగా పెరిగింది. 2020లో కేంద్రం జాతీయ డేటా సెంటర్ పాలసీ డ్రాఫ్ట్‌ను తీసుకువచ్చింది.

Previous Related Events

ఇటీవల కాలంలో దేశంలో హైదరాబాద్, ముంబై, చెన్నై నగరాలు ప్రధాన డేటా సెంటర్ హబ్‌లుగా ఎదిగాయి. మైక్రోసాఫ్ట్, అమెజాన్ (AWS) వంటి సంస్థలు కూడా తెలంగాణ మరియు మహారాష్ట్రలలో భారీ పెట్టుబడులు పెట్టిన విషయం తెలిసిందే.

Static GK Connection

సముద్రగర్భ ఆప్టికల్ ఫైబర్ కేబుల్స్ (Submarine Communications Cable) భౌతిక శాస్త్రంలోని 'కాంతి సంపూర్ణాంతర పరావర్తనం' (Total Internal Reflection) సూత్రం ఆధారంగా డేటాను అత్యంత వేగంగా ప్రసారం చేస్తాయి. విశాఖపట్నం తూర్పు తీరంలో ఉండటం ఈ సదుపాయానికి ఎంతో అనుకూలం.

Future Impact

సెప్టెంబర్ 28, 2028 నాటికి ప్రధాని మోదీ చేతుల మీదుగా ఈ ప్రాజెక్ట్ ప్రారంభమయ్యే అవకాశం ఉంది. ఇది పూర్తయితే 3,000 పైగా ప్రత్యక్ష సాంకేతిక ఉద్యోగాలు వస్తాయి. ఆంధ్రప్రదేశ్ ప్రభుత్వం లక్ష్యంగా పెట్టుకున్న 6.5 GW డిజిటల్ ఎకోసిస్టమ్‌లో ఇది ప్రధాన భాగం కానుంది.

🔑 Key Points for Revision

ప్రాజెక్ట్: గూగుల్ ఏఐ డేటా సెంటర్ (1 GW సామర్థ్యం).
పెట్టుబడి: 15 బిలియన్ డాలర్లు (రూ. 1.35 లక్షల కోట్లు).
ప్రదేశం: విశాఖపట్నం (తర్లువాడ, అడవివరం, రాంబిల్లి).
భూ విస్తీర్ణం: 601.4 ఎకరాలు.
శంకుస్థాపన: ఏప్రిల్ 28, 2026.
నిర్వహణ సంస్థ: రైడెన్ ఇన్ఫోటెక్ (గూగుల్ అనుబంధ సంస్థ).
భాగస్వామ్య సంస్థలు: అదానీ కనెక్స్, ఎయిర్‌టెల్ నెక్స్‌ట్రా.
ప్రస్తుత జాతీయ సామర్థ్యం: 1.3 GW.
కనెక్టివిటీ ఫీచర్: సముద్రగర్భ కేబుల్ ల్యాండింగ్ స్టేషన్.
ఉపాధి అవకాశాలు: 3,000 పైగా ప్రత్యక్ష సాంకేతిక ఉద్యోగాలు.
సంబంధిత ప్రకటన: హైదరాబాద్, చెన్నై, బెంగళూరు, అమరావతిని కలిపే బుల్లెట్ రైలు.

🧠 Concept Link (Static GK Deep Dive)

Core Concept: డేటా సెంటర్లు మరియు సముద్రగర్భ కేబుల్స్ (Data Centers & Submarine Cables)

నిర్వచనం: డేటా సెంటర్ అనేది కంప్యూటింగ్ సిస్టమ్స్ మరియు దాని సంబంధిత పరికరాలను (సర్వర్లు, స్టోరేజ్) ఒకే చోట భద్రపరిచే భారీ భవనం లేదా సదుపాయం.
శాస్త్రీయ సూత్రం: ఇంటర్నెట్ డేటా అంతా ఆప్టికల్ ఫైబర్ కేబుల్స్ ద్వారా ప్రయాణిస్తుంది. ఇది 'కాంతి సంపూర్ణాంతర పరావర్తనం' (Total Internal Reflection) అనే సూత్రంపై ఆధారపడి పనిచేస్తుంది.
ప్రస్తుత అంశంతో అనుసంధానం: విశాఖలో నిర్మిస్తున్న గూగుల్ డేటా సెంటర్ సముద్రగర్భ కేబుల్ ల్యాండింగ్ స్టేషన్‌ను ఉపయోగించి అంతర్జాతీయ డేటా రవాణాను వేగవంతం చేస్తుంది.
చారిత్రక నేపథ్యం: భారతదేశంలో మొదటి సముద్రగర్భ కేబుల్ ల్యాండింగ్ స్టేషన్ ముంబైలో ఏర్పాటైంది.
సంబంధిత పాలసీ: డ్రాఫ్ట్ నేషనల్ డేటా సెంటర్ పాలసీ 2020. దీని లక్ష్యం భారతదేశాన్ని "గ్లోబల్ డేటా సెంటర్ హబ్"గా మార్చడం.
భారతదేశ ప్రాముఖ్యత: డిజిటల్ ఇండియా, UPI, ఈ-గవర్నెన్స్ పెరగడం వల్ల దేశంలో డేటా ఉత్పత్తి విపరీతంగా పెరిగింది. డేటా లోకలైజేషన్ (Data Localization) కింద మన డేటా దేశంలోనే నిల్వ చేయాలి.
గ్లోబల్ పోలిక: ప్రపంచంలో అత్యధిక డేటా సెంటర్లు అమెరికాలో ఉన్నాయి. ఆ తర్వాత చైనా, యూరప్ దేశాలు ఉన్నాయి. ఆసియాలో భారత్ వేగంగా అభివృద్ధి చెందుతున్న మార్కెట్.
పరీక్ష కోణం: డేటా లోకలైజేషన్, డేటా ప్రొటెక్షన్ యాక్ట్, క్లౌడ్ కంప్యూటింగ్ మరియు సైబర్ సెక్యూరిటీ గురించి పరీక్షల్లో పదేపదే ప్రశ్నలు అడుగుతుంటారు.

❓ Practice MCQs

Q1. ఆంధ్రప్రదేశ్‌లోని విశాఖపట్నంలో ఏర్పాటు చేయనున్న గూగుల్ AI డేటా సెంటర్ సామర్థ్యం ఎంత?
A) 500 మెగావాట్లు
B) 1 గీగావాట్ (GW)
C) 2 గీగావాట్లు (GW)
D) 5 గీగావాట్లు (GW)

Answer: B) 1 గీగావాట్ (GW)

Explanation: విశాఖపట్నంలో నిర్మిస్తున్న ఈ ఏఐ డేటా సెంటర్ సామర్థ్యం 1 గీగావాట్. ఇది ప్రస్తుతం భారతదేశం మొత్తంలో ఉన్న 1.3 గీగావాట్ల సామర్థ్యానికి దాదాపు సమానం.

Q2. 15 బిలియన్ డాలర్ల గూగుల్ డేటా సెంటర్ కోసం గూగుల్ అనుబంధ సంస్థ రైడెన్ ఇన్ఫోటెక్ ఏ దేశీయ సంస్థలతో భాగస్వామ్యం కుదుర్చుకుంది?
A) టాటా కమ్యూనికేషన్స్ మరియు రిలయన్స్ జియో
B) విప్రో మరియు ఇన్ఫోసిస్
C) అదానీ కనెక్స్ మరియు నెక్స్‌ట్రా బై ఎయిర్‌టెల్
D) ఎల్ అండ్ టి మరియు టెక్ మహీంద్రా

Answer: C) అదానీ కనెక్స్ మరియు నెక్స్‌ట్రా బై ఎయిర్‌టెల్

Explanation: కోర్ ఇన్‌ఫ్రాస్ట్రక్చర్ మరియు కనెక్టివిటీ అభివృద్ధి కోసం గూగుల్, అదానీ కనెక్స్ మరియు ఎయిర్‌టెల్ నెక్స్‌ట్రాలతో భాగస్వామ్యం కుదుర్చుకుంది.

Q3. ఇటీవల వార్తల్లో నిలిచిన 'తర్లువాడ, అడవివరం మరియు రాంబిల్లి' ఏ ప్రాజెక్టుకు సంబంధించిన ప్రదేశాలు?
A) కొత్త బల్క్ డ్రగ్ పార్క్క్
B) గూగుల్ ఆర్టిఫిషియల్ ఇంటెలిజెన్స్ డేటా సెంటర్
C) నేవీ బేస్ (INS వర్ష)
D) గ్రీన్ హైడ్రోజన్ ప్లాంట్

Answer: B) గూగుల్ ఆర్టిఫిషియల్ ఇంటెలిజెన్స్ డేటా సెంటర్

Explanation: ఈ మూడు గ్రామాల పరిధిలో 601.4 ఎకరాల విస్తీర్ణంలో 1.35 లక్షల కోట్ల వ్యయంతో ఈ ప్రతిష్టాత్మక డేటా సెంటర్ నిర్మిస్తున్నారు.

Q4. అంతర్జాతీయ ఇంటర్నెట్ డేటా ప్రసారానికి ఉపయోగించే సముద్రగర్భ ఆప్టికల్ ఫైబర్ కేబుల్స్ ఏ సూత్రం ఆధారంగా పనిచేస్తాయి?
A) కాంతి వక్రీభవనం (Refraction of Light)
B) కాంతి సంపూర్ణాంతర పరావర్తనం (Total Internal Reflection)
C) డాప్లర్ ప్రభావం (Doppler Effect)
D) విద్యుదయస్కాంత క్షేత్రం (Electromagnetic Field)

Answer: B) కాంతి సంపూర్ణాంతర పరావర్తనం (Total Internal Reflection)

Explanation: ఆప్టికల్ ఫైబర్ కేబుల్స్ ద్వారా కాంతి సంపూర్ణాంతర పరావర్తనం చెందడం వల్ల డేటా సిగ్నల్స్ తక్కువ నష్టంతో చాలా వేగంగా ప్రయాణిస్తాయి.

Q5. భారతదేశంలో డేటా లోకలైజేషన్ (Data Localization) ప్రధాన ఉద్దేశ్యం ఏమిటి?
A) భారతీయ పౌరుల డేటాను దేశం వెలుపల నిల్వ చేయడం
B) డేటా మొత్తాన్ని నాశనం చేయడం
C) భారతీయ పౌరుల డేటాను భౌతికంగా దేశ సరిహద్దులలోనే సర్వర్లలో నిల్వ చేయడం
D) కేవలం ప్రభుత్వ డేటాను మాత్రమే నిల్వ చేయడం

Answer: C) భారతీయ పౌరుల డేటాను భౌతికంగా దేశ సరిహద్దులలోనే సర్వర్లలో నిల్వ చేయడం

Explanation: జాతీయ భద్రత, సైబర్ సెక్యూరిటీ మరియు గోప్యతా చట్టాల ఉల్లంఘన జరగకుండా మన డేటాను మన దేశంలోనే ఉంచడమే డేటా లోకలైజేషన్ ముఖ్య ఉద్దేశ్యం.

Q6. ఆంధ్రప్రదేశ్ ప్రభుత్వం దీర్ఘకాలికంగా రాష్ట్రంలో ఎంత సామర్థ్యంతో డిజిటల్ ఎకోసిస్టమ్‌ను అభివృద్ధి చేయాలని లక్ష్యంగా పెట్టుకుంది?
A) 1 GW
B) 3.5 GW
C) 6.5 GW
D) 10 GW

Answer: C) 6.5 GW

Explanation: ఏపీ రాష్ట్ర ప్రభుత్వం మొత్తం 6.5 గీగావాట్ల (GW) సామర్థ్యంతో డిజిటల్ ఎకోసిస్టమ్‌ను అభివృద్ధి చేయాలనే దీర్ఘకాలిక విజన్‌ను రూపొందించింది.

📜 Previous Year Question Style (PYQ)

PYQ 1:

గూగుల్ ఆర్టిఫిషియల్ ఇంటెలిజెన్స్ డేటా సెంటర్ మరియు సంబంధిత సముద్రగర్భ కేబుల్స్ కు సంబంధించి ఈ క్రింది వాక్యాలను పరిగణించండి:

1. ఈ ప్రాజెక్ట్ పూర్తయితే విశాఖపట్నం భారతదేశపు మొట్టమొదటి డేటా గేట్‌వే అవుతుంది.
2. ఈ ప్రాజెక్ట్ భారతదేశపు మొత్తం ప్రస్తుత డేటా సెంటర్ సామర్థ్యాన్ని దాదాపు రెట్టింపు చేస్తుంది.

పై వాటిలో సరైనవి ఏవి?

A) 1 మాత్రమే
B) 2 మాత్రమే
C) 1 మరియు 2
D) ఏదీ కాదు

Answer: B) 2 మాత్రమే

Explanation: భారతదేశపు మొదటి డేటా గేట్‌వే ముంబై. కాబట్టి వాక్యం 1 తప్పు. ప్రస్తుతం దేశ సామర్థ్యం 1.3 GW ఉండగా, విశాఖ ప్రాజెక్ట్ ద్వారా దానికి దాదాపు సమానమైన మరో 1 GW చేరుతుంది కాబట్టి వాక్యం 2 సరైనది.

PYQ 2:

ప్రతిపాదన (A): మల్టీనేషనల్ టెక్ కంపెనీలు భారతదేశంలో తమ డేటా సెంటర్ల ఏర్పాటును ముమ్మరం చేస్తున్నాయి.

కారణం (R): భారతదేశంలో డిజిటల్ లావాదేవీలు పెరగడం మరియు ప్రభుత్వ డేటా లోకలైజేషన్ నిబంధనల వల్ల స్థానిక డేటా సెంటర్ల అవసరం ఏర్పడింది.

A) A మరియు R రెండూ సరైనవి, మరియు R అనేది A కి సరైన వివరణ.
B) A మరియు R రెండూ సరైనవి, కానీ R అనేది A కి సరైన వివరణ కాదు.
C) A సరైనది, R తప్పు.
D) A తప్పు, R సరైనది.

Answer: A) A మరియు R రెండూ సరైనవి, మరియు R అనేది A కి సరైన వివరణ.

Explanation: భారత ప్రభుత్వం తెచ్చిన డిజిటల్ పర్సనల్ డేటా ప్రొటెక్షన్ చట్టం మరియు డేటా లోకలైజేషన్ నిబంధనల వల్ల గ్లోబల్ కంపెనీలు తప్పనిసరిగా భారత్‌లో డేటాను స్టోర్ చేయాలి. అందుకే ఈ పెట్టుబడులు వేగంగా పెరుగుతున్నాయి.

✍️ Mains Answer Pointers

Question: విదేశీ ప్రత్యక్ష పెట్టుబడులను (FDI) ఆకర్షించడంలో మరియు డిజిటల్ ఇండియా దార్శనికతను సాకారం చేయడంలో డేటా సెంటర్ల పాత్రను విశ్లేషించండి. విశాఖపట్నంలో ప్రతిపాదిత ఏఐ డేటా సెంటర్ ప్రాముఖ్యతను వివరించండి. (250 words)

Introduction: డేటా సెంటర్లు ఆధునిక డిజిటల్ ఆర్థిక వ్యవస్థకు వెన్నెముక. విశాఖపట్నంలో 15 బిలియన్ డాలర్ల పెట్టుబడితో గూగుల్ 1-GW ఏఐ డేటా సెంటర్‌ను ఏర్పాటు చేయడం దేశ డిజిటల్ ప్రయాణంలో కీలక మైలురాయి.
Economic Dimension: ఇది సుమారు రూ. 1.35 లక్షల కోట్ల భారీ FDI ని ఆకర్షిస్తుంది. ప్రత్యక్షంగా 3,000 పైగా సాంకేతిక ఉద్యోగాలను, పరోక్షంగా వేలాది ఉపాధి అవకాశాలను కల్పిస్తుంది.
Technological Dimension: హై-పెర్ఫార్మెన్స్ కంప్యూటింగ్ మరియు ఆర్టిఫిషియల్ ఇంటెలిజెన్స్ (AI) అభివృద్ధికి ఇటువంటి అత్యాధునిక క్లౌడ్ ఇన్‌ఫ్రాస్ట్రక్చర్ అవసరం.
Strategic Dimension: ముంబై, చెన్నైలకు మాత్రమే పరిమితమైన ఇంటర్నెట్ సబ్ మెరైన్ కేబుల్ ల్యాండింగ్ స్టేషన్లను తూర్పు తీరంలో విశాఖపట్నానికి విస్తరించడం వల్ల గ్లోబల్ కనెక్టివిటీ పెరుగుతుంది.
Policy Dimension: డేటా లోకలైజేషన్ (Data Localization), జాతీయ డేటా ప్రొటెక్షన్ చట్టాలను సమర్థవంతంగా అమలు చేయడానికి దేశీయంగా ఇటువంటి భారీ డేటా సెంటర్లు తప్పనిసరి.
Environmental Dimension: డేటా సెంటర్లకు నిరంతర భారీ విద్యుత్ సరఫరా మరియు శీతలీకరణ (cooling) వ్యవస్థలు అవసరం. దీని కోసం భవిష్యత్తులో గ్రీన్ ఎనర్జీ (Green Energy) వాడకాన్ని కచ్చితంగా ప్రోత్సహించాలి.
Conclusion: దేశీయంగా పెరుగుతున్న డేటా వినియోగాన్ని భద్రపరచడానికి, ఎగుమతి ఆధారిత ఐటీ సేవలను మెరుగుపరచడానికి గూగుల్ వంటి సంస్థల డేటా సెంటర్లు భారతదేశాన్ని ఆసియాలో 'గ్లోబల్ డేటా హబ్'గా మారుస్తాయి.
Suggested Diagram: భారతదేశ మ్యాప్‌లో ప్రధాన డేటా సెంటర్ హబ్‌లను (ముంబై, చెన్నై, హైదరాబాద్, విశాఖపట్నం, నోయిడా) చూపిస్తూ ఒక రఫ్ స్కెచ్ వేయవచ్చు.

⚠️ Examiner Trap

Trap 1: స్టూడెంట్స్ తరచుగా భారతదేశపు మొదటి లేదా ఏకైక డేటా గేట్‌వే విశాఖపట్నం అని కన్ఫ్యూజ్ అవుతారు. వాస్తవం ఏమిటంటే, ముంబై మరియు చెన్నైలలో ఇప్పటికే భారీ సముద్రగర్భ కేబుల్ ల్యాండింగ్ నెట్‌వర్క్‌లు ఉన్నాయి. ఇది కొత్తగా చేరుతున్న అదనపు గేట్‌వే మాత్రమే.
Trap 2: గూగుల్ డేటా సెంటర్ మొత్తాన్ని కేంద్ర/రాష్ట్ర ప్రభుత్వ నిధులతో నిర్మిస్తున్నారని అనుకోవడం తప్పు. వాస్తవానికి ఇది గూగుల్ సంస్థ యొక్క సొంత 15 బిలియన్ డాలర్ల (FDI) పెట్టుబడి. రాష్ట్ర ప్రభుత్వం కేవలం స్థలం మరియు మౌలిక సదుపాయాల మద్దతు మాత్రమే ఇస్తోంది.

🧭 Exam Tip

ఈ అంశంపై ప్రిలిమ్స్‌లో డేటా సెంటర్ సామర్థ్యం, భాగస్వామ్య సంస్థలు మరియు ప్రాజెక్ట్ లొకేషన్ గురించి ఫ్యాక్ట్-బేస్డ్ ప్రశ్నలు రావచ్చు. మెయిన్స్‌లో (GS-3) ఎకానమీ (FDI, ఇన్‌ఫ్రాస్ట్రక్చర్), S&T (AI, డేటా లోకలైజేషన్) కోణాల్లో విశ్లేషణాత్మక ప్రశ్నలు అడగబడతాయి. APPSC అభ్యర్థులకు ఏపీ పెట్టుబడుల పాలసీ గురించి గ్రూప్-1 ఇంటర్వ్యూలో అడిగే అవకాశం ఉంది.