లండన్ మారథాన్లో కెన్యాకు చెందిన లాంగ్-డిస్టెన్స్ రన్నర్ సబాస్టియన్ సావే చరిత్ర సృష్టించాడు. ఏప్రిల్ 26, 2026న జరిగిన ఈ పోటీలో 1 గంట, 59 నిమిషాల, 30 సెకన్లలో లక్ష్యాన్ని చేరుకుని, మారథాన్ చరిత్రలో 2 గంటల అడ్డంకిని (2-hour barrier) అధికారికంగా అధిగమించిన తొలి అథ్లెట్గా నిలిచాడు. కార్బన్-ఫైబర్ షూ టెక్నాలజీ సహాయంతో సాధించిన ఈ విజయం, మానవ శారీరక దారుఢ్య సామర్థ్యాలను పునర్నిర్వచించింది. ఇదే పోటీలో ఇథియోపియాకు చెందిన టిగ్స్ట్ అస్సెఫా మహిళల-మాత్రమే (women's-only) మారథాన్ రికార్డును నెలకొల్పింది. క్రీడలు మరియు టెక్నాలజీ అంశాల పరంగా పోటీ పరీక్షలకు ఇది చాలా ముఖ్యం.
కెన్యా అథ్లెట్ సబాస్టియన్ సావే మారథాన్ చరిత్రలో అసాధ్యమనుకున్న 2 గంటల మార్క్ను అధికారికంగా బద్దలు కొట్టి సరికొత్త చరిత్ర లిఖించాడు. అతను 26.2 మైళ్ల రేసును కేవలం 1:59:30 వ్యవధిలో పూర్తి చేసి, మునుపటి అధికారిక ప్రపంచ రికార్డు సమయాన్ని 65 సెకన్ల పాటు మెరుగుపరిచాడు.
ఈ అత్యుత్తమ క్రీడా ఘట్టం యునైటెడ్ కింగ్డమ్ రాజధానిలో జరిగిన ప్రఖ్యాత లండన్ మారథాన్లో ఏప్రిల్ 26, 2026న చోటుచేసుకుంది.
కెన్యాకు చెందిన సబాస్టియన్ సావే పురుషుల విభాగంలో విజేతగా నిలవగా, ఇథియోపియాకు చెందిన యోమిఫ్ కెజెల్చా, ఉగాండాకు చెందిన జాకబ్ కిప్లిమో తర్వాతి స్థానాల్లో నిలిచారు. మహిళల విభాగంలో టిగ్స్ట్ అస్సెఫా (ఇథియోపియా) గెలుపొందగా, వీల్చైర్ టైటిల్ను మార్సెల్ హగ్ (స్విట్జర్లాండ్) సొంతం చేసుకున్నాడు.
అథ్లెట్ అద్భుతమైన శారీరక దారుఢ్యం మరియు అత్యాధునిక బయోమెకానిక్స్ (Biomechanics) కలయికతో ఈ అద్భుతం సాధ్యమైంది. సావే తన పరుగు కోసం 3.4 ఔన్సుల బరువున్న అడిడాస్ బ్రాండ్ కార్బన్-ఫైబర్ షూలను ఉపయోగించాడు. ఈ షూల అడుగు భాగంలో ఉండే దృఢమైన కార్బన్ ప్లేట్ స్ప్రింగ్బోర్డ్లా పనిచేసి, రన్నర్ ప్రతి అడుగుకూ శక్తిని తిరిగి ఇస్తుంది (energy return).
అధికారిక రేసులో 2 గంటల లోపు లక్ష్యాన్ని చేరుకోవడం మానవ శారీరక సామర్థ్యాల (physiological endurance) సరిహద్దులను పునర్నిర్వచించింది. ఇది ఆధునిక స్పోర్ట్స్ సైన్స్, అడ్వాన్స్డ్ మెటీరియల్స్ ఇంజనీరింగ్ మరియు మానవ సంకల్పం యొక్క కలయికను తెలియజేస్తుంది.
మారథాన్ దూరం (42.2 కి.మీ లేదా 26.2 మైళ్లు) క్రీస్తుపూర్వం గ్రీకు పట్టణం మారథాన్ నుండి ఏథెన్స్కు ఒక సైనికుడు పరుగెత్తిన చారిత్రక సంఘటన ఆధారంగా నిర్ణయించబడింది. గత రెండు దశాబ్దాలుగా 2 గంటల మార్క్ను అధిగమించడం ప్రపంచంలోని ఎందరో అథ్లెట్లకు, షూస్ తయారీ కంపెనీలకు అంతిమ లక్ష్యంగా మారింది.
2019లో కెన్యా అథ్లెట్ ఎలియుడ్ కిప్చోగే "1:59 ఛాలెంజ్" పేరుతో వియన్నాలో జరిగిన అనధికారిక రేసులో 1:59:40 వ్యవధిలో ఈ ఫీట్ సాధించాడు. మునుపటి అధికారిక రికార్డు కెల్విన్ కిప్టమ్ (కెన్యా) పేరిట నమోదై ఉండేది.
ఈ విజయం ఏరోబిక్ ఎండ్యూరెన్స్ (aerobic endurance) మరియు VO2 మ్యాక్స్ (VO2 max) అనే మానవ శరీరధర్మ శాస్త్రానికి సంబంధించినది. అలాగే స్పోర్ట్స్ సైన్స్లో కార్బన్-ఫైబర్ షూల వాడకం "టెక్నాలజీ డోపింగ్" (Technology Doping) అనే నైతిక చర్చకు దారితీసింది.
ఈ రికార్డు లాంగ్-డిస్టెన్స్ రన్నింగ్ ప్రమాణాలను ప్రపంచవ్యాప్తంగా శాశ్వతంగా మార్చేసింది. భవిష్యత్తులో వరల్డ్ అథ్లెటిక్స్ (World Athletics) లాంటి అంతర్జాతీయ క్రీడా సంస్థలు క్రీడల్లో వాడే షూల డిజైన్, మందం మరియు టెక్నాలజీపై మరింత కఠినమైన నిబంధనలు తీసుకువచ్చే అవకాశం ఉంది.
Core Concept: క్రీడల్లో టెక్నాలజీ డోపింగ్ (Technology Doping in Sports)
Q1. ఓపెన్ రేసులో 2 గంటల మారథాన్ అడ్డంకిని అధికారికంగా అధిగమించిన తొలి అథ్లెట్ ఎవరు?
A) ఎలియుడ్ కిప్చోగే
B) కెల్విన్ కిప్టమ్
C) సబాస్టియన్ సావే
D) యోమిఫ్ కెజెల్చా
Answer: C
Explanation: 2026 లండన్ మారథాన్లో 1:59:30 అధికారిక సమయంతో సబాస్టియన్ సావే ఈ అద్భుతమైన రికార్డు సృష్టించాడు.
Q2. సబాస్టియన్ సావే 2 గంటల మారథాన్ అడ్డంకిని బద్దలు కొట్టినప్పుడు అతను రేసును ముగించిన ఖచ్చితమైన సమయం ఎంత?
A) 1:59:40
B) 1:59:30
C) 1:59:41
D) 2:00:28
Answer: B
Explanation: సావే రేసును 1 గంట, 59 నిమిషాల, 30 సెకన్లలో ముగించి పాత రికార్డును 65 సెకన్ల మెరుగుపరిచాడు.
Q3. 2026 లండన్ మారథాన్లో మహిళల-మాత్రమే (women's-only) విభాగంలో అత్యంత వేగవంతమైన సమయాన్ని నమోదు చేసింది ఎవరు?
A) హెలెన్ ఒబిరి
B) జాయ్సిలిన్ జెప్కోస్గే
C) టిగ్స్ట్ అస్సెఫా
D) పౌలా రాడ్క్లిఫ్
Answer: C
Explanation: ఇథియోపియాకు చెందిన టిగ్స్ట్ అస్సెఫా 2:15:41 సమయంతో మహిళల రేసును గెలుచుకుని ఈ రికార్డు నమోదు చేసింది.
Q4. ఆధునిక మారథాన్లలో "టెక్నాలజీ డోపింగ్" అనే చర్చ ప్రధానంగా రన్నింగ్ షూలలో ఏ పదార్థం వాడకానికి సంబంధించినది?
A) గ్రాఫీన్ సోల్స్
B) కార్బన్-ఫైబర్ ప్లేట్లు
C) పాలియురేతేన్ ఫోమ్
D) టైటానియం స్పైక్స్
Answer: B
Explanation: ఆధునిక రన్నింగ్ షూలు రన్నర్కు స్ప్రింగ్బోర్డ్ లాంటి శక్తిని ఇవ్వడానికి దృఢమైన కార్బన్-ఫైబర్ ప్లేట్లను ఉపయోగిస్తాయి.
Q5. 2026లో ఏ నగరంలో జరిగిన మారథాన్లో ఈ చారిత్రక అధికారిక సబ్-టూ-అవర్ (రెండు గంటల లోపు) ప్రపంచ రికార్డు నమోదైంది?
A) బెర్లిన్
B) టోక్యో
C) చికాగో
D) లండన్
Answer: D
Explanation: ఏప్రిల్ 26న జరిగిన 2026 లండన్ మారథాన్లో ఈ అధికారిక రికార్డు సృష్టించబడింది.
Q6. 2019లో ప్రత్యేకంగా ఏర్పాటు చేసిన అనధికారిక ఈవెంట్లో తొలిసారిగా 2 గంటల మారథాన్ బారియర్ను బ్రేక్ చేసిన రన్నర్ ఎవరు?
A) హైలే గెబ్రెసెలాసీ
B) ఎలియుడ్ కిప్చోగే
C) ఖలీద్ ఖన్నౌచి
D) రోజర్ బన్నిస్టర్
Answer: B
Explanation: ఎలియుడ్ కిప్చోగే 2019లో వియన్నాలో 1:59:40 సమయంతో రేసు పూర్తి చేశాడు. కానీ పేస్మేకర్ల వాడకం వల్ల అది అనధికారిక రేసుగా మిగిలిపోయింది.
PYQ 1:
ప్రతిపాదన (A): 2026లో సబాస్టియన్ సావే పూర్తి చేసిన సబ్-టూ-అవర్ (2 గంటల లోపు) మారథాన్ మొదటి అధికారిక రికార్డుగా పరిగణించబడుతుంది.
కారణం (R): 2019లో ఎలియుడ్ కిప్చోగే చేసిన సబ్-టూ-అవర్ రేసులో రొటేటింగ్ పేస్మేకర్లను వాడటం వల్ల, వరల్డ్ అథ్లెటిక్స్ నిబంధనల ప్రకారం అది అధికారిక రికార్డుల పుస్తకాలకు అనర్హమైనది.
Answer: A మరియు R రెండూ సరైనవే మరియు A కు R సరైన వివరణ. 2019 రేసులో పేస్మేకింగ్ నిబంధనలు ఉల్లంఘించబడటం వల్లే సావే 2026 రేసు తొలి అధికారిక రికార్డుగా నిలిచింది.
PYQ 2:
మారథాన్ రేసుకు సంబంధించి క్రింది వ్యాఖ్యలను పరిశీలించండి:
1. ప్రామాణిక మారథాన్ రేసు యొక్క అధికారిక దూరం సరిగ్గా 42.2 కిలోమీటర్లు.
2. క్రీడల్లో "టెక్నాలజీ డోపింగ్" అనే పదాన్ని తరచుగా ఆధునిక రన్నింగ్ షూలలో కార్బన్-ఫైబర్ ప్లేట్ల వాడకంతో ముడిపెట్టి వాడుతుంటారు.
పైన ఇచ్చిన వ్యాఖ్యలలో ఏది/ఏవి సరైనవి?
Answer: 1 మరియు 2 రెండూ సరైనవే. మారథాన్ ప్రామాణిక దూరం 42.2 కి.మీ (26.2 మైళ్లు), మరియు కార్బన్-ఫైబర్ ప్లేట్ల వాడకం టెక్నాలజీ డోపింగ్గా విమర్శలు ఎదుర్కొంటోంది.
Question: "రెండు గంటల మారథాన్ అడ్డంకిని బద్దలు కొట్టడం అనేది మానవ శారీరక దారుఢ్యానికి ఎంత నిదర్శనమో, స్పోర్ట్స్ సైన్స్ మరియు టెక్నాలజీ విజయానికి కూడా అంతే నిదర్శనం." ఆధునిక క్రీడలలో సాంకేతికత పాత్రను మరియు "టెక్నాలజీ డోపింగ్" (Technology Doping) చుట్టూ ఉన్న నైతిక ఆందోళనలను చర్చించండి. (250 పదాలు)
SSC, Railway వంటి ఆబ్జెక్టివ్ పరీక్షలలో రికార్డు సాధించిన క్రీడాకారుడి పేరు (సబాస్టియన్ సావే), సమయం (1:59:30) మరియు ప్రదేశం (లండన్) పదేపదే అడుగుతారు. అదే UPSC, APPSC, TSPSC గ్రూప్స్ లాంటి పరీక్షల్లో అయితే సైన్స్ & టెక్నాలజీ విభాగం నుండి 'కార్బన్-ఫైబర్ ఉపయోగాలు' మరియు 'టెక్నాలజీ డోపింగ్' అనే నైతిక కోణంపై దృష్టి పెట్టాలి.