Udyo Logo

Udyo

Get the Udyo Mobile App

Sign in to save your progress and access all features.

ఆంధ్రప్రదేశ్‌లో జనాభా గణన-2027 ప్రారంభం: డిజిటల్ విధానంలో తొలిసారి గృహాల లెక్కింపు

ఆంధ్రప్రదేశ్‌లో మే 1, 2026 నుండి జనాభా గణన-2027 మొదటి దశ ప్రక్రియ ప్రారంభమైంది. మొదటి దశలో భాగంగా ఎన్యుమరేటర్లు గృహాల లెక్కింపు (Housing Census) చేపడుతున్నారు. దేశ చరిత్రలో తొలిసారిగా ఈ ప్రక్రియను పూర్తిగా డిజిటల్ విధానంలో మొబైల్ యాప్ ద్వారా నిర్వహిస్తున్నారు. దీనికి ముందు ఏప్రిల్ 16 నుండి 30 వరకు ప్రజలు స్వయంగా ఆన్‌లైన్‌లో వివరాలు నమోదు చేసుకునే 'సెల్ఫ్-ఎన్యుమరేషన్' అవకాశం కల్పించారు. ఈ డేటాతో భవిష్యత్తులో సంక్షేమ పథకాలు, మౌలిక సదుపాయాల కల్పనకు ప్రభుత్వం ప్రణాళికలు రూపొందిస్తుంది.

What Happened

ఆంధ్రప్రదేశ్ రాష్ట్ర వ్యాప్తంగా జనాభా గణన-2027 (Census 2027) కు సంబంధించిన మొదటి దశ అధికారికంగా ప్రారంభమైంది. ఇందులో భాగంగా మే 1, 2026 నుండి సచివాలయ సిబ్బంది, ఎన్యుమరేటర్లు ఇల్లిల్లూ తిరిగి ప్రతిష్టాత్మకమైన గృహాల లెక్కింపు (Housing Census) ప్రక్రియను క్షేత్ర స్థాయిలో నిర్వహిస్తున్నారు.

When & Where

ఈ బృహత్తర ప్రక్రియ మే 1 న ఆంధ్రప్రదేశ్ రాష్ట్రంలోని మొత్తం 28 జిల్లాల్లోని అన్ని పట్టణ, గ్రామీణ ప్రాంతాల్లో మొదలైంది. ఇది మే 30 వరకు కొనసాగుతుంది. దీనికి ముందు ఏప్రిల్ 16 నుండి 30 వరకు పౌరులు ఆన్‌లైన్‌లో సెల్ఫ్-ఎన్యుమరేషన్ (స్వీయ-గణన) చేసుకునే వెసులుబాటు కల్పించారు.

Who Is Involved

కేంద్ర హోం వ్యవహారాల మంత్రిత్వ శాఖ పరిధిలోని రిజిస్ట్రార్ జనరల్ ఆఫ్ ఇండియా ఆధ్వర్యంలో ఈ కార్యక్రమం దేశవ్యాప్తంగా జరుగుతుంది. రాష్ట్ర స్థాయిలో ఆంధ్రప్రదేశ్ సెన్సస్ ఆపరేషన్స్ డైరెక్టర్ జె. నివాస్ దీనిని పర్యవేక్షిస్తున్నారు. గ్రామ, వార్డు సచివాలయాల సిబ్బందిని ప్రధానంగా ఎన్యుమరేటర్లుగా నియమించారు.

How It Works

  • ఈసారి జనాభా గణనను పూర్తిగా పేపర్‌లెస్ డిజిటల్ విధానంలో మొబైల్ యాప్ ద్వారా నిర్వహిస్తున్నారు.
  • ఎన్యుమరేటర్లు ఇంటికి వచ్చి మొత్తం 33 ప్రశ్నలకు సమాధానాలు మొబైల్ యాప్‌లో నమోదు చేస్తారు.
  • తాగునీరు, విద్యుత్, మరుగుదొడ్లు, వంట చెరకు, వాహనాలు వంటి ఆస్తుల వివరాలు ఇందులో అడుగుతారు.
  • ప్రజలు తమ బ్యాంక్ ఖాతాలు, ఆధార్ లేదా ఎలాంటి ఇతర ధృవీకరణ పత్రాలు అధికారులకు సమర్పించాల్సిన అవసరం లేదు.

Why It Matters

ఈ జనాభా, గృహాల గణాంకాల ఆధారంగానే కేంద్ర, రాష్ట్ర ప్రభుత్వాలు సంక్షేమ పథకాలను కచ్చితమైన లబ్ధిదారులకు చేరుస్తాయి. పట్టణ, నగర ప్రణాళిక, మౌలిక సదుపాయాల అభివృద్ధికి మరియు బడ్జెట్‌లో నిధుల కేటాయింపుకు ఈ డేటా అత్యంత కీలకం. ఏపీపీఎస్సీ, యూపీఎస్సీ పరీక్షల్లో పాలిటీ, ఎకానమీ విభాగాలకు ఇది ముఖ్యం.

Historical Background

భారతదేశంలో మొట్టతొలి జనాభా గణన 1872లో బ్రిటిష్ వైస్రాయ్ లార్డ్ మేయో కాలంలో జరిగింది. అయితే మొదటి పూర్తి స్థాయి, క్రమబద్ధమైన గణన 1881లో లార్డ్ రిపన్ కాలంలో మొదలైంది. ప్రతి పదేళ్లకు ఒకసారి జరిగే ఈ ప్రక్రియ చివరిసారిగా 2011లో జరిగింది. 2021లో జరగాల్సిన గణన కోవిడ్-19 మహమ్మారి కారణంగా అనేకసార్లు వాయిదా పడుతూ వచ్చింది.

Previous Related Events

ఇటీవల కాలంలో బీహార్, ఆంధ్రప్రదేశ్ వంటి రాష్ట్రాలు తమ సొంత ఖర్చుతో కుల గణన చేపట్టడానికి ప్రయత్నించాయి. ఇప్పుడు కేంద్ర ప్రభుత్వం 2027 సెన్సస్ రెండవ దశలో ఎస్సీ, ఎస్టీలతో పాటు మతపరమైన వివరాలను గోప్యంగా సేకరించనున్నట్లు ప్రకటించింది. తొలిసారి డిజిటల్ విధానం వాడటం కూడా దేశ చరిత్రలో ఇదే ప్రథమం.

Static GK Connection

  • భారత రాజ్యాంగంలోని 7వ షెడ్యూల్ (ఆర్టికల్ 246) లోని యూనియన్ లిస్ట్ (కేంద్ర జాబితా) లో జనాభా గణన 69వ అంశంగా (Entry 69) పొందుపరచబడింది.
  • దీనికి చట్టబద్ధత కల్పించేందుకు కేంద్ర ప్రభుత్వం "సెన్సస్ చట్టం-1948" ని మరియు "సెన్సస్ రూల్స్-1990" ని తీసుకువచ్చింది.

Future Impact

ఈ మొదటి దశ పూర్తయిన తర్వాత, రెండవ దశలో (ఫిబ్రవరి 2027) వ్యక్తుల వారీగా పూర్తి జనాభా గణన జరుగుతుంది. ఈ సెన్సస్ డేటా ఆధారంగానే భవిష్యత్తులో లోక్‌సభ, అసెంబ్లీ నియోజకవర్గాల డీలిమిటేషన్ (పునర్విభజన) జరుగుతుంది. అంతేకాకుండా, చట్టసభల్లో మహిళలకు 33% రిజర్వేషన్లు కల్పించే నారీ శక్తి వందన్ చట్టం అమలు కూడా ఈ జనాభా గణన పూర్తయిన తర్వాతే అమల్లోకి వస్తుంది.

🔑 Key Points for Revision

  • జనాభా గణన-2027 పూర్తిగా డిజిటల్ విధానంలో (మొబైల్ యాప్ ద్వారా) జరుగుతుంది.
  • ఏపీలో మొదటి దశ (గృహాల లెక్కింపు) మే 1 నుండి మే 30, 2026 వరకు జరుగుతుంది.
  • పౌరులకు తొలిసారిగా ఆన్‌లైన్ సెల్ఫ్-ఎన్యుమరేషన్ (స్వీయ-గణన) సదుపాయం కల్పించారు.
  • గృహాల లెక్కింపు దశలో పౌరులను మొత్తం 33 ప్రశ్నలు అడుగుతారు.
  • సమాచారం ఇవ్వడానికి ఎలాంటి ధృవీకరణ పత్రాలు (ఆధార్, పాన్, ఆదాయ ధృవీకరణ) అవసరం లేదు.
  • ఏపీలో సెల్ఫ్-ఎన్యుమరేషన్‌లో పార్వతీపురం మన్యం జిల్లా (15.08%) మొదటి స్థానంలో ఉంది.
  • భారత రాజ్యాంగం ప్రకారం జనాభా గణన అనేది కేంద్ర జాబితా (Union List - Entry 69) కు చెందుతుంది.
  • దీనిని చట్టబద్ధంగా సెన్సస్ చట్టం-1948 కింద కేంద్ర హోం శాఖ నిర్వహిస్తుంది.
  • 2027 సెన్సస్ డేటా ఆధారంగానే భవిష్యత్తులో నియోజకవర్గాల డీలిమిటేషన్ జరుగుతుంది.
  • రెండవ దశ జనాభా (మరియు కుల) గణన ఫిబ్రవరి 2027 లో నిర్వహించబడుతుంది.

🧠 Concept Link (Static GK Deep Dive)

Core Concept: భారతదేశంలో జనాభా గణన (Census of India)

  • నిర్వచనం: దేశంలోని జనాభాకు సంబంధించిన సామాజిక, ఆర్థిక, జనాభా వివరాలను అధికారికంగా సేకరించి, విశ్లేషించి, ప్రచురించే ప్రభుత్వ ప్రక్రియ.
  • రాజ్యాంగ అధికారం: ఆర్టికల్ 246 కింద జనాభా గణన కేంద్ర ప్రభుత్వ బాధ్యత (7వ షెడ్యూల్, జాబితా-1, ఎంట్రీ-69).
  • నోడల్ ఏజెన్సీ: కేంద్ర హోం మంత్రిత్వ శాఖలోని "రిజిస్ట్రార్ జనరల్ అండ్ సెన్సస్ కమిషనర్ (RGI)".
  • చారిత్రక నేపథ్యం: 1872లో లార్డ్ మేయో కాలంలో మొదటిసారి ప్రారంభమైంది. 1881 (లార్డ్ రిపన్) నుండి ప్రతి 10 ఏళ్లకోసారి నిరంతరాయంగా జరుగుతోంది.
  • చట్టపరమైన మద్దతు: జనాభా గణన చట్టం, 1948 (Census Act, 1948) ద్వారా ఇది చట్టబద్ధంగా జరుగుతుంది. ఈ చట్టం ప్రకారం పౌరులు ఇచ్చిన డేటా పూర్తిగా గోప్యమైనది.
  • ప్రస్తుత వార్తలతో సంబంధం: 2021లో జరగాల్సిన 16వ సెన్సస్ (స్వాతంత్ర్యం తర్వాత 8వది) వాయిదా పడి, ఇప్పుడు 2027 పేరుతో డిజిటల్ విధానంలో ప్రారంభమైంది.
  • భారతదేశ ప్రాముఖ్యత: సంక్షేమ పథకాల రూపకల్పన, ఆర్థిక ప్రణాళికలు (Finance Commission grants), రిజర్వేషన్ల అమలుకు ఇదే ఏకైక ప్రామాణికం.
  • డీలిమిటేషన్ లింక్: భారత రాజ్యాంగంలోని ఆర్టికల్ 82 ప్రకారం నియోజకవర్గాల పునర్విభజన తాజా సెన్సస్ ఆధారంగా జరగాలి. మహిళా రిజర్వేషన్ బిల్లు కూడా దీనిపైనే ఆధారపడి ఉంది.

❓ Practice MCQs

Q1. ఆంధ్రప్రదేశ్‌లో ప్రారంభమైన జనాభా గణన-2027 మొదటి దశ (గృహాల లెక్కింపు) లో భాగంగా ఎన్యుమరేటర్లు ఎన్ని ప్రశ్నలు అడుగుతారు?
A) 25
B) 29
C) 33
D) 35

Answer: C

Explanation: డిజిటల్ మొబైల్ యాప్ ద్వారా ఇళ్ల నిర్మాణం, ఆస్తులు, మౌలిక వసతులకు సంబంధించి పౌరులను మొత్తం 33 ప్రశ్నలు అడుగుతారు.

Q2. జనాభా గణన (Census) భారత రాజ్యాంగంలోని ఏ షెడ్యూల్, ఏ జాబితా కిందకు వస్తుంది?
A) 7వ షెడ్యూల్ - రాష్ట్ర జాబితా
B) 7వ షెడ్యూల్ - ఉమ్మడి జాబితా
C) 7వ షెడ్యూల్ - కేంద్ర జాబితా (యూనియన్ లిస్ట్)
D) 8వ షెడ్యూల్ - కేంద్ర జాబితా

Answer: C

Explanation: రాజ్యాంగంలోని 7వ షెడ్యూల్‌లో కేంద్ర జాబితా (ఎంట్రీ 69) కింద జనాభా గణన అనేది పూర్తి కేంద్ర ప్రభుత్వ బాధ్యత.

Q3. దేశంలో మొట్టమొదటి క్రమబద్ధమైన (Synchronous) జనాభా గణన ఏ సంవత్సరంలో, ఎవరి కాలంలో జరిగింది?
A) 1872 - లార్డ్ మేయో
B) 1881 - లార్డ్ రిపన్
C) 1901 - లార్డ్ కర్జన్
D) 1951 - సి. రాజగోపాలాచారి

Answer: B

Explanation: తొలి సెన్సస్ 1872లో (మేయో) జరిగినప్పటికీ, 1881లో లార్డ్ రిపన్ కాలంలో మొదటి క్రమబద్ధమైన జనాభా గణన మొదలైంది.

Q4. జనాభా గణన-2027 కి సంబంధించి క్రింది వాటిలో సరైన వాక్యాన్ని గుర్తించండి.
1. ఇది పూర్తిగా డిజిటల్ విధానంలో జరుగుతున్న తొలి జనాభా గణన.
2. ఈ సెన్సస్‌లో పౌరులు తమ పత్రాలను (ఆధార్, పాన్) తప్పనిసరిగా చూపించాలి.

A) 1 మాత్రమే సరైనది
B) 2 మాత్రమే సరైనది
C) 1 మరియు 2 సరైనవి
D) ఏదీ కాదు

Answer: A

Explanation: ఇది పూర్తిగా డిజిటల్ సెన్సస్. కానీ దీనికోసం ఎలాంటి డాక్యుమెంట్లు, ధృవీకరణ పత్రాలు అధికారులకు సమర్పించాల్సిన అవసరం లేదు. కాబట్టి వాక్యం 2 తప్పు.

Q5. జనాభా గణన-2027 లో ప్రవేశపెట్టిన 'సెల్ఫ్-ఎన్యుమరేషన్' (స్వీయ-గణన) విధానంలో ఆంధ్రప్రదేశ్‌లో ఏ జిల్లా అత్యధిక శాతంతో ప్రథమ స్థానంలో నిలిచింది?
A) శ్రీకాకుళం
B) పార్వతీపురం మన్యం
C) బాపట్ల
D) కడప

Answer: B

Explanation: ఆన్‌లైన్ సెల్ఫ్-ఎన్యుమరేషన్ విధానంలో పార్వతీపురం మన్యం జిల్లా 15.08 శాతంతో ఏపీలో మొదటి స్థానంలో నిలిచింది.

Q6. భారతదేశంలో జనాభా గణనను అధికారికంగా నిర్వహించే నోడల్ మంత్రిత్వ శాఖ ఏది?
A) కేంద్ర గణాంకాలు మరియు కార్యక్రమ అమలు మంత్రిత్వ శాఖ (MoSPI)
B) కేంద్ర హోం వ్యవహారాల మంత్రిత్వ శాఖ (MHA)
C) కేంద్ర ఆర్థిక మంత్రిత్వ శాఖ
D) నీతి ఆయోగ్

Answer: B

Explanation: జనాభా గణన ప్రక్రియను కేంద్ర హోం వ్యవహారాల మంత్రిత్వ శాఖ పరిధిలోని "రిజిస్ట్రార్ జనరల్ అండ్ సెన్సస్ కమిషనర్" పర్యవేక్షిస్తారు.

📜 Previous Year Question Style (PYQ)

PYQ 1:

భారతదేశ జనాభా గణనకు చట్టబద్ధమైన ఆధారాన్ని కల్పించే చట్టం ఏది, మరియు ఆ చట్టం ప్రకారం సేకరించిన సమాచారాన్ని కోర్టులో సాక్ష్యంగా ఉపయోగించవచ్చా?

Answer: సెన్సస్ చట్టం, 1948 (Census Act, 1948) జనాభా గణనకు చట్టబద్ధత కల్పిస్తుంది. ఈ చట్టంలోని సెక్షన్ 15 ప్రకారం, సేకరించిన సమాచారం పూర్తిగా గోప్యమైనది మరియు దీనిని ఏ న్యాయస్థానంలోనూ సాక్ష్యంగా ఉపయోగించడానికి వీల్లేదు.

PYQ 2:

క్రింది వాక్యాలను పరిశీలించండి:

ప్రతిపాదన (A): రాబోయే నియోజకవర్గాల పునర్విభజన (Delimitation) మరియు మహిళా రిజర్వేషన్ చట్టం అమలు 2027 జనాభా గణన పూర్తయిన తర్వాతే జరుగుతాయి.

కారణం (R): రాజ్యాంగ నిబంధనల ప్రకారం డీలిమిటేషన్ ప్రక్రియ అనేది అధికారికంగా ప్రచురించబడిన తాజా జనాభా గణాంకాలపైనే ఆధారపడి ఉంటుంది.

A) A మరియు R రెండూ సరైనవి, మరియు A కి R సరైన వివరణ.
B) A మరియు R రెండూ సరైనవి, కానీ A కి R సరైన వివరణ కాదు.
C) A సరైనది కానీ R తప్పు.
D) A తప్పు కానీ R సరైనది.

Answer: A (A మరియు R రెండూ సరైనవి, మరియు A కి R సరైన వివరణ). తాజా జనాభా లెక్కల ఆధారంగా డీలిమిటేషన్ కమిషన్ నియోజకవర్గాలను పునర్విభజిస్తుంది. ఆ తర్వాతే నారీ శక్తి వందన్ (మహిళా రిజర్వేషన్) చట్టం అమల్లోకి వస్తుంది.

✍️ Mains Answer Pointers

Question: భారతదేశంలో జనాభా గణన (Census) కేవలం తలల లెక్కింపు మాత్రమే కాదు, అది ఒక సమగ్ర సామాజిక-ఆ ఆర్థిక ప్రాజెక్టు. 2027 డిజిటల్ జనాభా గణన ప్రాముఖ్యతను మరియు అందులోని సవాళ్లను విశ్లేషించండి. (250 words)

  • Introduction: జనాభా గణన అనేది దేశ భవిష్యత్తు విధానాలను నిర్దేశించే అత్యంత ముఖ్యమైన డేటాబేస్. 2027లో జరుగుతున్న 16వ జనాభా గణన భారతదేశపు తొలి "డిజిటల్ సెన్సస్" కావడం ఒక కీలక మైలురాయి.
  • ప్రాముఖ్యత (Significance):
    • పాలనాపరమైనది: డీలిమిటేషన్ ప్రక్రియకు, లోక్‌సభ మరియు అసెంబ్లీలో మహిళా రిజర్వేషన్ల అమలుకు ఇది ప్రాతిపదిక.
    • ఆర్థికపరమైనది: ఆర్థిక సంఘం (Finance Commission) పన్నుల వాటాను రాష్ట్రాలకు పంచడానికి ఈ డేటానే వాడుతుంది.
    • సామాజికపరమైనది: ఎస్సీ, ఎస్టీల సంక్షేమం, స్కాలర్‌షిప్‌లు, పీడీఎస్ (PDS) లబ్ధిదారుల గుర్తింపునకు ఆధారం.
    • సాంకేతికపరమైనది: కాగిత రహిత విధానం, సెల్ఫ్-ఎన్యుమరేషన్ వల్ల డేటా త్వరితగతిన (Real-time) ప్రాసెస్ అవుతుంది.
  • సవాళ్లు (Challenges):
    • గ్రామీణ ప్రాంతాల్లో డిజిటల్ అక్షరాస్యత లేకపోవడం, స్మార్ట్‌ఫోన్ల కొరత.
    • యాప్‌లలో సాంకేతిక లోపాలు, డేటా గోప్యత (Data Privacy) పై ప్రజల్లో ఉన్న అనుమానాలు.
    • వలస కార్మికులు, నిరాశ్రయుల వివరాలు నమోదు చేయడంలో కష్టాలు.
    • ఎన్యుమరేటర్లపై విపరీతమైన పని భారం.
  • Conclusion: డిజిటల్ జనాభా గణన భారతదేశ పరిపాలనా వ్యవస్థలో గొప్ప ముందడుగు. సాంకేతిక సవాళ్లను అధిగమించి, ప్రజల్లో అవగాహన పెంచడం ద్వారా ఈ ప్రక్రియను విజయవంతం చేస్తే భవిష్యత్తు పాలనా విధాన రూపకల్పన పారదర్శకంగా మారుతుంది.

⚠️ Examiner Trap

  • Trap 1: Students often confuse జనాభా గణన నిర్వహించే మంత్రిత్వ శాఖ with కేంద్ర గణాంకాల మంత్రిత్వ శాఖ (MoSPI). The correct fact is జనాభా గణనను కేంద్ర హోం వ్యవహారాల మంత్రిత్వ శాఖ (Ministry of Home Affairs) ఆధ్వర్యంలో నిర్వహిస్తారు.
  • Trap 2: A common wrong assumption is జనాభా గణన సమయంలో ప్రజలు తమ ఆధార్ లేదా పాన్ కార్డును తప్పనిసరిగా చూపించాలి. The reality is ప్రజలు ఎలాంటి పత్రాలు అధికారులకు సమర్పించాల్సిన అవసరం లేదు; వారు స్వచ్ఛందంగా చెప్పిన వివరాలే యాప్‌లో నమోదు చేస్తారు.

🧭 Exam Tip

ప్రిలిమ్స్ (APPSC/UPSC) కోసం సెన్సస్ సంబంధిత రాజ్యాంగ ఆర్టికల్స్ (Art 246, 82), చారిత్రక అంశాలు (1872, 1881) మరియు ఎన్ని ప్రశ్నలు అడుగుతారు (33) లాంటి ఫ్యాక్ట్స్ పై దృష్టి పెట్టండి. మెయిన్స్ కోసం పాలిటీ పేపర్‌లో "డీలిమిటేషన్", "మహిళా రిజర్వేషన్ బిల్లుతో సెన్సస్‌కు ఉన్న సంబంధం" పై ఖచ్చితంగా ప్రశ్న వచ్చే అవకాశం ఉంది.