ఆసియా ఖండంలో విద్యుత్ మరియు డిజిటల్ నెట్వర్క్లను భారీగా విస్తరించేందుకు ఆసియా అభివృద్ధి బ్యాంకు (ADB) 70 బిలియన్ డాలర్ల (సుమారు రూ. 5.8 లక్షల కోట్లు) కనెక్టివిటీ ప్రణాళికను ప్రకటించింది. ఈ బృహత్తర ప్రాజెక్టును 2035 నాటికి పూర్తి చేయాలని లక్ష్యంగా నిర్దేశించింది. ఆసియా దేశాల మధ్య క్రాస్-బోర్డర్ విద్యుత్ గ్రిడ్ల నిర్మాణం, ఇంటర్నెట్ సౌకర్యాల పెంపు ద్వారా ప్రాంతీయ వాణిజ్యాన్ని ప్రోత్సహించడం, స్వచ్ఛమైన ఇంధన వినియోగాన్ని పెంచడం దీని ప్రధాన ఉద్దేశ్యం. యూపీఎస్సీ, బ్యాంకింగ్ మరియు గ్రూప్స్ పరీక్షల్లో అంతర్జాతీయ సంస్థలు, మౌలిక సదుపాయాలు మరియు ప్రాంతీయ సహకారం (IR) విభాగాల కింద ఈ అంశం అత్యంత కీలకం.
ఆసియా ప్రాంతంలో ప్రాంతీయ అనుసంధానాన్ని (Regional Connectivity) బలోపేతం చేయడానికి ఆసియా అభివృద్ధి బ్యాంకు (ADB) 70 బిలియన్ డాలర్ల ప్రణాళికను ఆవిష్కరించింది. ప్రధానంగా దేశాల మధ్య విద్యుత్ పంపిణీ గ్రిడ్లు మరియు అత్యాధునిక డిజిటల్ నెట్వర్క్లను ఏర్పాటు చేయడం ఈ ప్రాజెక్టు ఉద్దేశ్యం.
ఈ ప్రణాళిక అమలు తక్షణమే ప్రారంభమై, 2035 సంవత్సరం నాటికి పూర్తిస్థాయిలో ఆసియా-పసిఫిక్ దేశాలన్నింటికీ విస్తరించబడుతుంది.
ఆసియా అభివృద్ధి బ్యాంకు (ADB) ప్రధాన పెట్టుబడిదారుగా వ్యవహరిస్తుంది. ఇందులో ADB సభ్య దేశాల ప్రభుత్వాలు, ప్రైవేట్ రంగ సంస్థలు మరియు టెలికాం, ఇంధన శాఖల మంత్రులు భాగస్వామ్యం వహిస్తారు.
ఈ పెట్టుబడుల వల్ల ఆసియా దేశాల మధ్య ఆర్థిక సమైక్యత (Economic Integration) పెరుగుతుంది. ముఖ్యంగా గ్రామీణ, మారుమూల ప్రాంతాలకు వేగవంతమైన ఇంటర్నెట్ అందడం వల్ల డిజిటల్ అంతరం తగ్గుతుంది. శిలాజ ఇంధనాల వాడకం తగ్గి, పర్యావరణ పరిరక్షణకు మేలు జరుగుతుంది.
ప్రాంతీయ సహకారాన్ని పెంపొందించడానికి ADB గతంలో కూడా అనేక కార్యక్రమాలు చేపట్టింది. 'గ్రేటర్ మెకాంగ్ సబ్రీజియన్' (GMS) మరియు 'సౌత్ ఏషియా సబ్ రీజినల్ ఎకనామిక్ కోఆపరేషన్' (SASEC) వంటి కనెక్టివిటీ ప్రాజెక్టులకు దశాబ్దాలుగా నిధులు సమకూరుస్తోంది.
ఇటీవల ఆసియా దేశాలు కర్బన ఉద్గారాలను తగ్గించడానికి COP సదస్సులలో చేసిన వాగ్దానాల (Net Zero Targets) నేపథ్యంలో, ADB తన 'క్లైమేట్ ఫైనాన్స్' (వచ్చే దశాబ్దానికి $100 బిలియన్లు) లక్ష్యాలను పెంచింది. ఈ తాజా $70 బిలియన్ల ప్రణాళిక దానికి కొనసాగింపే.
ఆసియా అభివృద్ధి బ్యాంకు (ADB) లో అత్యధిక వాటా (Voting Power) కలిగిన దేశాలు వరుసగా జపాన్ (15.6%), అమెరికా (15.6%), చైనా (6.4%) మరియు భారతదేశం (6.3%). ADB ప్రధాన కార్యాలయం ఫిలిప్పీన్స్ లోని మనీలాలో ఉంది.
2035 నాటికి ఆసియా ఒక ఉమ్మడి డిజిటల్ మరియు ఎనర్జీ మార్కెట్గా అవతరించే అవకాశం ఉంది. ఇది ప్రాంతీయ ఉపాధి అవకాశాలను పెంచడంతో పాటు, పాశ్చాత్య దేశాలపై ఆసియా ఆధారపడటాన్ని గణనీయంగా తగ్గిస్తుంది.
Core Concept: ఆసియా అభివృద్ధి బ్యాంకు (Asian Development Bank - ADB)
Q1. ఆసియా విద్యుత్ మరియు డిజిటల్ కనెక్టివిటీని పెంచడానికి ఆసియా అభివృద్ధి బ్యాంకు (ADB) ఇటీవల ప్రకటించిన ప్రణాళిక విలువ ఎంత?
A) $50 బిలియన్లు
B) $70 బిలియన్లు
C) $100 బిలియన్లు
D) $150 బిలియన్లు
Answer: B) $70 బిలియన్లు
Explanation: ఆసియా వ్యాప్తంగా విద్యుత్ మరియు డిజిటల్ నెట్వర్క్లను విస్తరించడానికి ADB 70 బిలియన్ డాలర్ల భారీ కనెక్టివిటీ ప్లాన్ను ఆవిష్కరించింది.
Q2. ADB చేపట్టిన ఈ తాజా కనెక్టివిటీ ప్రాజెక్టులను ఏ సంవత్సరం నాటికి పూర్తి చేయాలని లక్ష్యంగా పెట్టుకున్నారు?
A) 2030
B) 2035
C) 2040
D) 2050
Answer: B) 2035
Explanation: మౌలిక సదుపాయాల కల్పన, క్రాస్ బోర్డర్ గ్రిడ్లు మరియు ఇంటర్నెట్ కేబుల్స్ నిర్మాణాన్ని 2035 నాటికి పూర్తి చేయాలని నిర్దేశించారు.
Q3. ఆసియా అభివృద్ధి బ్యాంకు (ADB) ప్రధాన కార్యాలయం ఎక్కడ ఉంది?
A) బీజింగ్, చైనా
B) న్యూఢిల్లీ, ఇండియా
C) మనీలా, ఫిలిప్పీన్స్
D) జకార్తా, ఇండోనేషియా
Answer: C) మనీలా, ఫిలిప్పీన్స్
Explanation: ఆసియా-పసిఫిక్ ప్రాంత అభివృద్ధికి కృషి చేసే ADB ప్రధాన కార్యాలయం ఫిలిప్పీన్స్ రాజధాని మనీలాలో ఉంది.
Q4. ఆసియా అభివృద్ధి బ్యాంకు (ADB) లో అత్యధిక వాటా (Shareholding) కలిగి ఉన్న దేశాలు ఏవి?
A) చైనా మరియు ఇండియా
B) అమెరికా మరియు జపాన్
C) ఆస్ట్రేలియా మరియు దక్షిణ కొరియా
D) రష్యా మరియు చైనా
Answer: B) అమెరికా మరియు జపాన్
Explanation: ADB లో జపాన్ మరియు అమెరికా చెరో 15.6% వాటాతో మొదటి స్థానంలో ఉండగా, చైనా (6.4%) మరియు భారత్ (6.3%) ఆ తర్వాతి స్థానాల్లో ఉన్నాయి.
Q5. ADB కనెక్టివిటీ ప్లాన్ కింద "క్రాస్-బోర్డర్ పవర్ గ్రిడ్ల" ప్రధాన ఉద్దేశ్యం ఏమిటి?
A) బొగ్గు ఎగుమతులను సులభతరం చేయడం
B) ఆయుధాల రవాణాను పర్యవేక్షించడం
C) దేశాల మధ్య పునరుత్పాదక ఇంధనాన్ని (Renewable Energy) పంచుకోవడం
D) పెట్రోలియం పైప్లైన్లను నిర్మించడం
Answer: C) దేశాల మధ్య పునరుత్పాదక ఇంధనాన్ని (Renewable Energy) పంచుకోవడం
Explanation: క్రాస్ బోర్డర్ గ్రిడ్ల ద్వారా విద్యుత్ మిగులు ఉన్న దేశాలు, లోటు ఉన్న దేశాలకు స్వచ్ఛమైన ఇంధనాన్ని సరఫరా చేయడానికి వీలు కలుగుతుంది.
Q6. ఏషియన్ డెవలప్మెంట్ అవుట్లుక్ (Asian Development Outlook) నివేదికను ఏ సంస్థ ప్రచురిస్తుంది?
A) ప్రపంచ బ్యాంకు (World Bank)
B) ఆసియా అభివృద్ధి బ్యాంకు (ADB)
C) వరల్డ్ ఎకనామిక్ ఫోరమ్ (WEF)
D) ఆసియన్ ఇన్ఫ్రాస్ట్రక్చర్ ఇన్వెస్ట్మెంట్ బ్యాంక్ (AIIB)
Answer: B) ఆసియా అభివృద్ధి బ్యాంకు (ADB)
Explanation: ఆసియా-పసిఫిక్ దేశాల ఆర్థిక వృద్ధి మరియు అంచనాలను వివరిస్తూ ADB ప్రతి సంవత్సరం ఈ నివేదికను విడుదల చేస్తుంది.
PYQ 1:
కింది వాక్యాలను పరిశీలించండి:
1. ఆసియా అభివృద్ధి బ్యాంకు (ADB) లో ఆసియా ఖండానికి చెందిన దేశాలకు మాత్రమే సభ్యత్వం ఉంటుంది.
2. ADB ఓటింగ్ విధానంలో జపాన్ మరియు అమెరికా దేశాలు అత్యధిక వాటాను కలిగి ఉన్నాయి.
పైన ఇచ్చిన వాటిలో సరైనవి ఏవి?
Answer: వాక్యం 2 మాత్రమే సరైనది. ADB లో ఆసియా దేశాలే కాకుండా బయటి ప్రాంతాలకు చెందిన దేశాలు (ఉదాహరణకు అమెరికా, యూరోపియన్ దేశాలు) కూడా సభ్యత్వం కలిగి ఉన్నాయి. (మొత్తం 68 లో 19 ఆసియాయేతర దేశాలు). ఓటింగ్ వాటాలో జపాన్, అమెరికా అగ్రస్థానంలో ఉన్నాయి.
PYQ 2:
ప్రతిపాదన (Assertion-A): ప్రాంతీయ క్రాస్-బోర్డర్ విద్యుత్ గ్రిడ్లు వాతావరణ మార్పుల (Climate Change) నియంత్రణకు సహాయపడతాయి.
కారణం (Reason-R): ఇవి ఒక దేశంలో ఉత్పత్తి అయిన పునరుత్పాదక సౌర, పవన విద్యుత్ను ఇతర దేశాలకు ఎగుమతి చేయడం ద్వారా బొగ్గు ఆధారిత విద్యుత్ పై ఆధారపడటాన్ని తగ్గిస్తాయి.
Answer: A మరియు R రెండూ సరైనవి. R అనేది A కు సరైన వివరణ. దేశాల మధ్య గ్రిడ్ల అనుసంధానం వల్ల సూర్యరశ్మి, గాలి ఎక్కువగా ఉండే ప్రాంతాల నుండి మిగులు విద్యుత్ ను లోటు ఉన్న ప్రాంతాలకు పంపిణీ చేయవచ్చు, తద్వారా శిలాజ ఇంధనాల వాడకం తగ్గుతుంది.
Question: "ఆసియా-పసిఫిక్ ప్రాంత సమగ్ర ఆర్థిక అభివృద్ధిలో క్రాస్-బోర్డర్ డిజిటల్ మరియు విద్యుత్ కనెక్టివిటీ పాత్రను విశ్లేషించండి. 2035 నాటికి ఆసియా అభివృద్ధి బ్యాంకు (ADB) ప్రతిపాదించిన $70 బిలియన్ల ప్రణాళిక ఈ లక్ష్య సాధనకు ఎలా ఉపకరిస్తుంది?" (250 words)
ప్రిలిమ్స్ (UPSC/APPSC) కోసం ఈ ప్రాజెక్ట్ యొక్క బడ్జెట్ ($70 బిలియన్లు), లక్ష్యిత సంవత్సరం (2035) మరియు ADB హెడ్ క్వార్టర్స్/వాటాలను ఖచ్చితంగా గుర్తుపెట్టుకోండి. మెయిన్స్ రాసే అభ్యర్థులు ప్రాంతీయ సంస్థల (Regional Organizations) ప్రాముఖ్యత మరియు "వన్ సన్ వన్ వరల్డ్ వన్ గ్రిడ్ (OSOWOG)" తో ఈ టాపిక్ ను అనుసంధానం చేసి చదవడం మంచి స్కోర్ కు సహాయపడుతుంది.