తెలంగాణ రాష్ట్ర వ్యాప్తంగా ప్రతి ఇంటికి రూ. 5 లక్షల జీవిత బీమా కల్పించే లక్ష్యంతో ముఖ్యమంత్రి ఎ. రేవంత్ రెడ్డి ఆదేశాల మేరకు 'ఇందిరమ్మ కుటుంబ జీవిత బీమా పథకం' (IKJBP) అమలుకు ప్రభుత్వం సన్నద్ధమవుతోంది. ఈ పథకం విధివిధానాలను ఖరారు చేసేందుకు మే 19న ఉప ముఖ్యమంత్రి భట్టి విక్రమార్క అధ్యక్షతన క్యాబినెట్ సబ్ కమిటీ సమావేశం కానుంది. రాష్ట్ర ప్రజల సామాజిక భద్రతకు ఈ పథకం అత్యంత కీలకం కాబట్టి TSPSC మరియు ఇతర పోటీ పరీక్షలకు ఇది చాలా ముఖ్యం.
What Happened
తెలంగాణ ప్రభుత్వం ప్రతిష్టాత్మకంగా ప్రవేశపెట్టనున్న 'ఇందిరమ్మ కుటుంబ జీవిత బీమా పథకం' (IKJBP) విధివిధానాలను ఖరారు చేసేందుకు ఒక కీలక అడుగు పడింది. మే 19, 2026న రాష్ట్ర క్యాబినెట్ సబ్-కమిటీ సమావేశం జరిగింది. ముఖ్యమంత్రి ఎ. రేవంత్ రెడ్డి ఆదేశాల మేరకు ఏర్పాటైన ఈ ఉపసంఘం, రాష్ట్రంలోని ప్రతి ఇంటికి రూ. 5 లక్షల జీవిత బీమాను సులభతరంగా ఎలా అందించాలనే దానిపై చర్చించింది.
When & Where
ఈ సమావేశం 2026 మే 19వ తేదీ సాయంత్రం 5:00 గంటలకు (17:00 hours) తెలంగాణ రాష్ట్ర రాజధాని హైదరాబాద్లో జరిగింది. తెలంగాణ రాష్ట్ర వ్యాప్తంగా అమలయ్యే ఈ పథకం పాలసీ రూపకల్పనకు సచివాలయంలో లేదా ప్రభుత్వ అధికారిక ప్రాంగణంలో ఈ ఉన్నతస్థాయి భేటీ నిర్వహించారు.
Who Is Involved
- ఎ. రేవంత్ రెడ్డి: తెలంగాణ ముఖ్యమంత్రి (ఈ పథకానికి మరియు కమిటీ ఏర్పాటుకు ఆదేశాలు జారీ చేశారు).
- మల్లు భట్టి విక్రమార్క: ఉప ముఖ్యమంత్రి మరియు క్యాబినెట్ సబ్-కమిటీ చైర్మన్ (ఆర్థిక, ప్రణాళిక, విద్యుత్ శాఖల మంత్రి).
- ఎన్. ఉత్తమ్ కుమార్ రెడ్డి: రాష్ట్ర మంత్రి, సబ్-కమిటీ సభ్యుడు.
- దుద్దిళ్ల శ్రీధర్ బాబు: రాష్ట్ర మంత్రి (ఐటీ, పరిశ్రమల శాఖ), సబ్-కమిటీ సభ్యుడు.
- పొంగులేటి శ్రీనివాసరెడ్డి: రాష్ట్ర మంత్రి (రెవెన్యూ, గృహనిర్మాణ శాఖ), సబ్-కమిటీ సభ్యుడు.
- సీనియర్ అధికారులు & స్టేక్ హోల్డర్స్: పథకం అమలుపై ప్రభుత్వ యంత్రాంగం మరియు బీమా సంస్థల ప్రతినిధులు.
How It Works
- విధివిధానాల ఖరారు: ఎవరికి బీమా వర్తిస్తుంది, వయోపరిమితి ఎంత, ప్రీమియం ఎవరు చెల్లిస్తారు వంటి అంశాలను కమిటీ నిర్ణయిస్తుంది.
- డేటా సేకరణ: రాష్ట్రంలోని ప్రతి కుటుంబం వివరాలను సేకరించి, అర్హులను ఒక డేటాబేస్ ద్వారా గుర్తిస్తారు (సాధారణంగా రేషన్ కార్డు లేదా ఆధార్ ఆధారంగా).
- నోడల్ ఏజెన్సీ ఎంపిక: ఈ పథకాన్ని అమలు చేయడానికి ప్రభుత్వ శాఖతో పాటు అనుభవజ్ఞులైన బీమా సంస్థలను (LIC లేదా ఇతర సంస్థలు) ఎంపిక చేస్తారు.
- ఆర్థిక సాయం బదిలీ: దురదృష్టవశాత్తు కుటుంబంలో ఎవరైనా మరణిస్తే, ఎటువంటి జాప్యం లేకుండా రూ. 5 లక్షల బీమా మొత్తం నేరుగా నామినీ బ్యాంకు ఖాతాలో జమ అయ్యేలా ఆటోమేటిక్ వ్యవస్థను రూపొందిస్తారు.
Why It Matters
ఈ పథకం పోటీ పరీక్షల దృష్ట్యా చాలా ముఖ్యమైనది. ఇది పాలసీ అండ్ గవర్నెన్స్ (GS Paper 2 - Governance and Social Justice) పరిధిలోకి వస్తుంది. పేదరిక నిర్మూలన, సామాజిక భద్రత కల్పనలో ఇది కీలక పాత్ర పోషిస్తుంది. ఊహించని మరణాలు సంభవించినప్పుడు కుటుంబాలు అప్పులపాలు కాకుండా ఈ పథకం ఆర్థిక రక్షణ కవచంగా నిలుస్తుంది. ఇది రాష్ట్ర మానవ అభివృద్ధి సూచికను మెరుగుపరచడానికి కూడా దోహదపడుతుంది.
Historical Background
సామాజిక భద్రతా పథకాలను అందించడంలో భారత ప్రభుత్వాలకు సుదీర్ఘ చరిత్ర ఉంది.
- 1956లో LIC జాతీయీకరణతో బీమా రంగం ప్రజలకు చేరువైంది.
- 2015లో కేంద్ర ప్రభుత్వం PMJJBY (జీవిత బీమా) మరియు PMSBY (ప్రమాద బీమా) లను ప్రవేశపెట్టింది.
- తెలంగాణ రాష్ట్ర ఏర్పాటు (2014) తర్వాత, నిర్దిష్ట వర్గాల కోసం 2018లో 'రైతు బీమా', ఆ తర్వాత 'నేతన్న బీమా', 'గీత కార్మికుల బీమా' వంటి పథకాలను అమలు చేశారు. ఇప్పుడు వాటన్నింటికీ మించి రాష్ట్రంలోని 'ప్రతి ఇంటికి' వర్తించేలా ఈ IKJBP ని రూపొందిస్తున్నారు.
Previous Related Events
- రైతు బీమా (2018): తెలంగాణలోని రైతుల కోసం ఏకగ్రీవంగా రూ. 5 లక్షల బీమాను అందించడం ప్రారంభించారు.
- నేతన్న బీమా (2022): చేనేత కార్మికులకు సామాజిక భద్రత కోసం ప్రవేశపెట్టారు.
- గీత కార్మికుల బీమా (2023): తాటిచెట్లు ఎక్కే గీత కార్మికుల కోసం రూ. 5 లక్షల బీమా కవరేజ్ కల్పించారు.
Static GK Connection
- DPSP (ఆదేశిక సూత్రాలు): భారత రాజ్యాంగంలోని పార్ట్ IV, ముఖ్యంగా ఆర్టికల్ 41 (నిరుద్యోగం, వృద్ధాప్యం, అనారోగ్యం వంటి సందర్భాల్లో పబ్లిక్ అసిస్టెన్స్) సామాజిక భద్రతా పథకాలకు పునాది.
- ఆర్థిక సమ్మిళితం (Financial Inclusion): సమాజంలోని అట్టడుగు వర్గాలకు బ్యాంకింగ్ మరియు బీమా సేవలను అందించడాన్ని ఫైనాన్షియల్ ఇంక్లూజన్ అంటారు. ఈ పథకం దీనికి ఒక ఉత్తమ ఉదాహరణ.
India & World Comparison
భారతదేశంలో బీమా విస్తరణ (Insurance Penetration) ప్రపంచ సగటు కంటే చాలా తక్కువగా ఉంది. అభివృద్ధి చెందిన దేశాలలో యూనివర్సల్ లైఫ్ అండ్ హెల్త్ ఇన్సూరెన్స్ చాలా సాధారణం. తెలంగాణ ప్రభుత్వ ఈ ప్రతిపాదన కనుక విజయవంతంగా అమలైతే, పూర్తి స్థాయి సార్వత్రిక జీవిత బీమా కవరేజ్ కల్పించిన దేశంలోని అగ్రగామి రాష్ట్రాల్లో తెలంగాణ ఒకటిగా నిలుస్తుంది.
Future Impact
- ప్రభుత్వ బడ్జెట్ పై ప్రభావం: ప్రతి ఇంటికి బీమా ప్రీమియం చెల్లించడం వల్ల రాష్ట్ర ఎక్స్ఛెకర్పై ఏటా వేల కోట్ల భారం పడుతుంది.
- పాలసీ అమలు సవాళ్లు: నకిలీ క్లెయిమ్లను నిరోధించడం, అర్హులను పక్కాగా గుర్తించడం వంటివి భవిష్యత్తులో ప్రధాన సవాళ్లుగా మారతాయి.
- ఇతర రాష్ట్రాలకు ఆదర్శం: ఈ పథకం విజయవంతమైతే, దేశవ్యాప్తంగా ఇతర రాష్ట్రాలు కూడా ఇదే తరహా ఉచిత జీవిత బీమా పథకాలను ప్రవేశపెట్టే అవకాశం ఉంది.
🔑 Key Points for Revision
- తెలంగాణ ప్రభుత్వం 'ఇందిరమ్మ కుటుంబ జీవిత బీమా పథకం' (IKJBP) ను ప్రారంభించనుంది.
- ప్రతి ఇంటికి రూ. 5 లక్షల జీవిత బీమా అందించడమే దీని ప్రధాన ఉద్దేశం.
- పథకం విధివిధానాల కోసం మే 19న క్యాబినెట్ సబ్-కమిటీ సమావేశమైంది.
- కమిటీకి ఉప ముఖ్యమంత్రి మల్లు భట్టి విక్రమార్క అధ్యక్షత వహిస్తున్నారు.
- ఆయన వద్ద ఆర్థిక, ప్రణాళిక, విద్యుత్ శాఖలు ఉన్నాయి.
- మంత్రులు ఎన్. ఉత్తమ్ కుమార్ రెడ్డి, దుద్దిళ్ల శ్రీధర్ బాబు, పొంగులేటి శ్రీనివాసరెడ్డి ఇందులో సభ్యులు.
- ఇది ఒక సార్వత్రిక (Universal) జీవిత బీమా పథకం.
- ముఖ్యమంత్రి ఎ. రేవంత్ రెడ్డి ఆదేశాల మేరకు ఇది రూపొందుతోంది.
- రాజ్యాంగంలోని ఆర్టికల్ 41 స్ఫూర్తితో సామాజిక భద్రత కల్పిస్తుంది.
- గతంలోని రైతు బీమా, నేతన్న బీమా మోడల్ ను విస్తరిస్తూ ఇది ప్లాన్ చేయబడింది.
- పేద కుటుంబాలకు పెద్ద దిక్కు కోల్పోతే ఆసరాగా నిలిచే లక్ష్యంతో డిజైన్ చేశారు.
- రాష్ట్ర ఆర్థిక వ్యవస్థపై ఈ ప్రీమియంల భారం ఎంతనేది సబ్-కమిటీ తేలుస్తుంది.
- నకిలీ క్లెయిమ్లు జరగకుండా టెక్నాలజీ (ఆధార్ లింకింగ్) వాడకం కీలకం.
- కేంద్ర ప్రభుత్వ PMJJBY, PMSBY తరహాలో రాష్ట్రం పూర్తి ప్రీమియం భరించనుంది.
- తెలంగాణ గ్రూప్స్, మరియు ఇతర రాష్ట్ర స్థాయి పరీక్షలకు ఈ పథకం వివరాలు ఎంతో ముఖ్యం.
🧠 Concept Link (Static GK Deep Dive)
Core Concept: సామాజిక భద్రత (Social Security)
- Definition: సమాజంలోని వ్యక్తులకు అనారోగ్యం, నిరుద్యోగం, వృద్ధాప్యం లేదా మరణం వంటి క్లిష్ట పరిస్థితుల్లో ప్రభుత్వం లేదా సంస్థలు అందించే ఆర్థిక రక్షణ వ్యవస్థను సామాజిక భద్రత అంటారు.
- Constitutional / Legal Basis: భారత రాజ్యాంగంలోని పార్ట్-IV (ఆదేశిక సూత్రాలు) లోని ఆర్టికల్ 41 (Right to work, to education and to public assistance in certain cases) మరియు ఆర్టికల్ 43.
- Scientific / Economic Principle: వెల్ఫేర్ ఎకనామిక్స్ (సంక్షేమ అర్థశాస్త్రం) మరియు ఫైనాన్షియల్ ఇంక్లూజన్ సూత్రాలపై ఇది పనిచేస్తుంది.
- How it connects to this event: ఇందిరమ్మ కుటుంబ జీవిత బీమా పథకం (IKJBP) ద్వారా తెలంగాణ ప్రభుత్వం రాష్ట్ర పౌరులందరికీ నేరుగా సామాజిక భద్రతను (జీవిత బీమా రూపంలో) అందిస్తోంది.
- Origin & History: ఆధునిక సామాజిక భద్రతా వ్యవస్థలు జర్మనీలో ఓట్టో వాన్ బిస్మార్క్ (1880ల) కాలంలో ప్రారంభమయ్యాయి. భారతదేశంలో స్వాతంత్ర్యం తర్వాత EPF యాక్ట్, తదితర చట్టాలతో బలపడింది.
- Key milestone 1: 1956లో భారత ప్రభుత్వం జీవిత బీమా సంస్థలను జాతీయీకరించి లైఫ్ ఇన్సూరెన్స్ కార్పొరేషన్ (LIC) ను ఏర్పాటు చేసింది.
- Key milestone 2: 2015లో కేంద్ర ప్రభుత్వం పేదల కోసం అత్యంత తక్కువ ప్రీమియంతో PMJJBY మరియు PMSBY లను ప్రారంభించింది.
- Related Acts / Schemes / Treaties: అసంఘటిత కార్మికుల సామాజిక భద్రతా చట్టం 2008, ఆయుష్మాన్ భారత్, ప్రధాన మంత్రి శ్రమ యోగి మాన్-ధన్ (PM-SYM).
- Nodal Ministry / Body: జాతీయ స్థాయిలో కేంద్ర కార్మిక మరియు ఉపాధి మంత్రిత్వ శాఖ, ఆర్థిక మంత్రిత్వ శాఖ (బీమా విభాగం).
- India-specific relevance: భారతదేశంలో 80% పైగా శ్రామికశక్తి అసంఘటిత రంగంలో ఉన్నందున, వారి కుటుంబాలను పేదరికం నుండి కాపాడటానికి ప్రభుత్వ బీమా పథకాలు అత్యవసరం.
- Global comparison: స్కాండినేవియన్ దేశాలు (నార్వే, స్వీడన్) పటిష్టమైన మరియు సార్వత్రిక సామాజిక భద్రతా వ్యవస్థలను (Cradle to Grave) కలిగి ఉన్నాయి.
- Data point: ఎకనామిక్ సర్వే ప్రకారం భారతదేశంలో బీమా విస్తరణ సుమారు 4.2% వద్ద మాత్రమే ఉంది (ప్రపంచ సగటు సుమారు 7%).
- Common exam angle: "ఆదేశిక సూత్రాలు - సామాజిక భద్రతా పథకాలు" లింక్ చేస్తూ మెయిన్స్ లో ప్రశ్నలు వస్తాయి. ఫ్యాక్ట్స్ ఆధారంగా ప్రిలిమ్స్ లో ఆర్టికల్స్, స్కీమ్ పేర్లు అడుగుతారు.
- Easy memory hook: "Social Security = Article 41 + Financial Protection".
❓ Practice MCQs
Q1. ఇటీవల తెలంగాణ ప్రభుత్వం ప్రకటించిన 'ఇందిరమ్మ కుటుంబ జీవిత బీమా పథకం' (IKJBP) కింద ప్రతి ఇంటికి ఎంత బీమా మొత్తం అందిస్తారు?
A) రూ. 2 లక్షలు
B) రూ. 3 లక్షలు
C) రూ. 5 లక్షలు
D) రూ. 10 లక్షలు
Answer: C
Explanation: ఈ పథకం కింద తెలంగాణ రాష్ట్రంలోని ప్రతి ఇంటికి రూ. 5 లక్షల జీవిత బీమా కవరేజ్ అందించనున్నారు.
Q2. ఇందిరమ్మ కుటుంబ జీవిత బీమా పథకం (IKJBP) విధివిధానాలను ఖరారు చేయడానికి ఏర్పాటైన క్యాబినెట్ సబ్-కమిటీకి ఎవరు అధ్యక్షత వహిస్తున్నారు?
A) ఎ. రేవంత్ రెడ్డి
B) మల్లు భట్టి విక్రమార్క
C) ఎన్. ఉత్తమ్ కుమార్ రెడ్డి
D) దుద్దిళ్ల శ్రీధర్ బాబు
Answer: B
Explanation: తెలంగాణ రాష్ట్ర ఉప ముఖ్యమంత్రి, ఆర్థిక మంత్రి అయిన మల్లు భట్టి విక్రమార్క ఈ ఉన్నతస్థాయి క్యాబినెట్ సబ్-కమిటీకి చైర్మన్గా ఉన్నారు.
Q3. ప్రభుత్వాలు అమలు చేసే సార్వత్రిక జీవిత బీమా మరియు సామాజిక భద్రతా పథకాలు భారత రాజ్యాంగంలోని ఏ ఆర్టికల్ స్ఫూర్తితో రూపొందించబడతాయి?
A) ఆర్టికల్ 14
B) ఆర్టికల్ 21
C) ఆర్టికల్ 32
D) ఆర్టికల్ 41
Answer: D
Explanation: ఆదేశిక సూత్రాల్లోని ఆర్టికల్ 41 అనేది నిరుద్యోగం, వృద్ధాప్యం, అనారోగ్యం తదితర సందర్భాల్లో పబ్లిక్ అసిస్టెన్స్ మరియు సామాజిక భద్రతను నిర్దేశిస్తుంది.
Q4. తెలంగాణ ప్రభుత్వ ఆర్థిక, ప్రణాళిక మరియు విద్యుత్ శాఖల మంత్రిగా ప్రస్తుతం ఎవరున్నారు?
A) కోమటిరెడ్డి వెంకట్ రెడ్డి
B) పొంగులేటి శ్రీనివాసరెడ్డి
C) మల్లు భట్టి విక్రమార్క
D) దామోదర రాజనర్సింహ
Answer: C
Explanation: మల్లు భట్టి విక్రమార్క ఉప ముఖ్యమంత్రితో పాటుగా ఆర్థిక, ప్రణాళిక మరియు ఎనర్జీ (విద్యుత్) పోర్ట్ఫోలియోలను నిర్వహిస్తున్నారు.
Q5. ఒక సామాన్య కుటుంబానికి ప్రభుత్వ ఖర్చుతో సార్వత్రిక జీవిత బీమా కల్పించడం ఆర్థిక శాస్త్రంలోని ఏ భావన కిందకు వస్తుంది?
A) ద్రవ్యోల్బణ నియంత్రణ (Inflation Control)
B) ఆర్థిక సమ్మిళితం మరియు సామాజిక భద్రత (Financial Inclusion & Social Security)
C) పరోక్ష పన్నుల పంపిణీ (Indirect Tax Distribution)
D) ఆర్థిక లోటు నిర్వహణ (Fiscal Deficit Management)
Answer: B
Explanation: పేదలకు బీమా మరియు బ్యాంకింగ్ సేవలు కల్పించడం ద్వారా వారిని ఆర్థిక సమ్మిళితంలోకి (Financial Inclusion) తెచ్చి సామాజిక భద్రత కల్పించడం దీని ఉద్దేశం.
Q6. తెలంగాణ ప్రభుత్వం గతంలో విజయవంతంగా అమలు చేసిన 'రైతు బీమా' పథకం ఏ సంవత్సరంలో ప్రారంభించబడింది?
A) 2014
B) 2016
C) 2018
D) 2020
Answer: C
Explanation: తెలంగాణలో కేవలం రైతుల కోసం ఉద్దేశించిన 'రైతు బీమా' పథకం 2018 ఆగస్టులో ప్రారంభించబడింది.
Q7. క్యాబినెట్ సబ్-కమిటీకి సంబంధించి కింది వాటిలో సరైనది ఏది?
A) దీనిలో రాష్ట్రంలోని మంత్రులందరూ సభ్యులుగా ఉంటారు
B) ఒక నిర్దిష్ట పాలసీ లేదా విధానాన్ని లోతుగా అధ్యయనం చేసి ప్రభుత్వానికి సిఫార్సులు చేసేందుకు కొందరు మంత్రులతో దీనిని ఏర్పాటు చేస్తారు
C) ఇది శాసనసభ ద్వారా మాత్రమే ఆమోదించబడిన కమిటీ
D) దీని నిర్ణయాలు నేరుగా చట్టాలుగా మారుతాయి
Answer: B
Explanation: క్యాబినెట్ సబ్-కమిటీ అనేది పాలసీ విధానాలను, విధివిధానాలను క్షుణ్ణంగా పరిశీలించి ముఖ్యమంత్రికి/క్యాబినెట్కు సిఫార్సు చేయడానికి కొందరు మంత్రులతో ఏర్పాటయ్యే చిన్న కమిటీ.
Q8. కేంద్ర ప్రభుత్వం అమలు చేస్తున్న ఏ పథకం తెలంగాణ ప్రభుత్వం తీసుకురానున్న ఇందిరమ్మ కుటుంబ జీవిత బీమా పథకానికి (IKJBP) అత్యంత సమీప పోలికను కలిగి ఉంది?
A) ప్రధాన మంత్రి ఆవాస్ యోజన (PMAY)
B) ఆయుష్మాన్ భారత్ (PM-JAY)
C) ప్రధాన మంత్రి జీవన్ జ్యోతి బీమా యోజన (PMJJBY)
D) అటల్ పెన్షన్ యోజన (APY)
Answer: C
Explanation: PMJJBY అనేది జీవిత బీమా అందించే కేంద్ర పథకం, కాగా తెలంగాణ ప్రభుత్వం తెస్తున్న IKJBP కూడా రాష్ట్ర స్థాయి సమగ్ర జీవిత బీమా పథకం (ఆయుష్మాన్ భారత్ అనేది ఆరోగ్య బీమా).
📜 Previous Year Question Style (PYQ)
PYQ 1:
భారతదేశంలో సామాజిక భద్రతను పెంపొందించే దిశగా ప్రభుత్వాలు వివిధ పథకాలను ప్రవేశపెడుతున్నాయి. ఈ నేపథ్యంలో, తెలంగాణ రాష్ట్ర ప్రభుత్వం ఇటీవల వార్తల్లో నిలిచిన 'ఇందిరమ్మ కుటుంబ జీవిత బీమా పథకం' (IKJBP) కి సంబంధించి ప్రధాన లబ్ధిదారులకు ఎంత మొత్తాన్ని అందిస్తుంది?
A) రూ. 2 లక్షలు
B) రూ. 3 లక్షలు
C) రూ. 5 లక్షలు
D) రూ. 10 లక్షలు
Answer: C
Explanation: ఈ పథకం కింద రాష్ట్రంలోని ప్రతి ఇంటికి రూ. 5 లక్షల జీవిత బీమా కవరేజ్ కల్పించాలని ప్రభుత్వం నిర్ణయించింది.
PYQ 2:
తెలంగాణ 'ఇందిరమ్మ కుటుంబ జీవిత బీమా పథకం' (IKJBP) గురించి కింది వాక్యాలను పరిశీలించండి:
1. ఈ పథకం విధివిధానాలను ఖరారు చేయడానికి ఉప ముఖ్యమంత్రి భట్టి విక్రమార్క అధ్యక్షతన క్యాబినెట్ సబ్-కమిటీ ఏర్పాటైంది.
2. ఈ పథకం కేవలం దారిద్ర్య రేఖకు దిగువన (BPL) ఉన్న వ్యవసాయ కూలీలకు మాత్రమే ఉద్దేశించబడింది.
3. దీని కింద అందించే బీమా కవరేజ్ రూ. 5 లక్షలు.
పై వాక్యాలలో ఏది/ఏవి సరైనవి?
A) 1 మరియు 2 మాత్రమే
B) 1 మరియు 3 మాత్రమే
C) 2 మరియు 3 మాత్రమే
D) పైవన్నీ సరైనవే
Answer: B
Explanation: వాక్యం 1 మరియు 3 సరైనవి. వాక్యం 2 తప్పు, ఎందుకంటే ఇది వ్యవసాయ కూలీలకే కాకుండా రాష్ట్రంలోని ప్రతి ఇంటికి (Universal) వర్తించేలా రూపొందుతున్న పథకం.
PYQ 3:
కింది వాటిని జతపరచండి:
పథకం / పాలసీ ——————— లక్ష్యం / వర్తించే వర్గం
1. రైతు బీమా ——————— ఎ. చేనేత కార్మికులు
2. నేతన్న బీమా —————— బి. రాష్ట్రంలోని ప్రతి కుటుంబం
3. IKJBP ————————— సి. పట్టాదార్ రైతులు
సరిగ్గా జతపరచబడిన ఆప్షన్ ఏది?
A) 1-సి, 2-ఎ, 3-బి
B) 1-ఎ, 2-బి, 3-సి
C) 1-సి, 2-బి, 3-ఎ
D) 1-బి, 2-సి, 3-ఎ
Answer: A
Explanation: రైతు బీమా (రైతులకు), నేతన్న బీమా (చేనేత కార్మికులకు), మరియు ప్రతిపాదిత IKJBP (రాష్ట్రంలోని ప్రతి ఇంటికి) వర్తిస్తాయి.
✍️ Mains Answer Pointers
Question 1 (150 words): తెలంగాణ ప్రభుత్వం ప్రతిపాదించిన 'ఇందిరమ్మ కుటుంబ జీవిత బీమా పథకం' (IKJBP) సామాజిక భద్రత కల్పనలో ఎలా కీలక పాత్ర పోషిస్తుందో వివరించండి.
- Introduction: తెలంగాణ ప్రభుత్వం రాష్ట్రంలోని ప్రతి ఇంటికి రూ. 5 లక్షల బీమా అందించే లక్ష్యంతో IKJBP కి రూపకల్పన చేస్తోంది. ఇది వల్యూనరబుల్ సెక్షన్స్ కు రక్షణ కవచం.
- Body Point 1 (Governance): ఆదేశిక సూత్రాల్లోని ఆర్టికల్ 41 స్ఫూర్తితో ప్రభుత్వం ఒక "సంక్షేమ రాజ్యంగా" తన బాధ్యతను నెరవేరుస్తోంది.
- Body Point 2 (Economic): కుటుంబ పెద్ద లేదా ఆదాయం ఆర్జించే వ్యక్తి మరణిస్తే, ఆ కుటుంబం అప్పుల ఊబిలో కూరుకుపోకుండా ఈ రూ. 5 లక్షలు తక్షణ ఆర్థిక సహాయంగా నిలుస్తాయి.
- Body Point 3 (Social): ఇది గ్రామీణ మరియు పట్టణ పేదలలో ఆర్థిక అసమానతలను తగ్గించి, పేదరికంలోకి జారిపోకుండా (Out of pocket expenditure prevention) అడ్డుకుంటుంది.
- Conclusion: మెరుగైన క్లెయిమ్ సెటిల్మెంట్ మెకానిజం ద్వారా దీనిని పారదర్శకంగా అమలు చేస్తే, దేశంలోనే ఇది ఒక ఆదర్శవంతమైన నమూనాగా నిలుస్తుంది.
- Data/Diagram to include: తెలంగాణ సామాజిక భద్రతా పథకాల పరిణామ క్రమం తెలిపే చిన్న ఫ్లోచార్ట్ (రైతు బీమా -> నేతన్న బీమా -> IKJBP).
Question 2 (250 words): భారతదేశంలో సామాజిక భద్రతా పథకాల (Social Security Schemes) ఆవశ్యకతను విశ్లేషిస్తూ, తెలంగాణ రాష్ట్రంలో 'సార్వత్రిక జీవిత బీమా' అమలు వల్ల ఎదురయ్యే ఆర్థిక, పరిపాలనా సవాళ్లను చర్చించండి.
- Introduction: అసంఘటిత రంగ కార్మికులు అధికంగా ఉన్న భారతదేశంలో సామాజిక భద్రత ఎంతో అవసరం. ఈ దిశగా తెలంగాణ ప్రతిపాదించిన IKJBP సార్వత్రిక జీవిత బీమాలో ఒక విప్లవాత్మక అడుగు.
- Body Point 1 (Background): రాజ్యాంగంలోని పార్ట్-4 లో ఉన్న ఆదేశిక సూత్రాలు ప్రభుత్వాలు ప్రజలకు కనీస ఆర్థిక భద్రతను కల్పించాలని నిర్దేశిస్తున్నాయి.
- Body Point 2 (Current Event Context): తెలంగాణలోని ప్రతి ఇంటికి రూ. 5 లక్షల కవరేజ్ కోసం భట్టి విక్రమార్క నేతృత్వంలోని సబ్-కమిటీ విధివిధానాలు రూపొందిస్తోంది.
- Body Point 3 (Economic Challenges): ప్రధాన సవాలు నిధుల సమీకరణ. లక్షలాది కుటుంబాలకు ప్రభుత్వం తన ఖజానా నుంచే ప్రీమియం చెల్లించడం వల్ల ఆర్థిక లోటు (Fiscal Deficit) పెరిగే ప్రమాదం ఉంది.
- Body Point 4 (Administrative Challenges): అర్హులను గుర్తించడం, ఒకే కుటుంబంలో బహుళ క్లెయిమ్లు రాకుండా చూడటం, ఆధార్/రేషన్ కార్డుల డేటా సింక్ చేయడం, మరియు ఇన్సూరెన్స్ కంపెనీలతో సమన్వయం చేసుకోవడం.
- Body Point 5 (International/Comparative): అభివృద్ధి చెందిన దేశాలు (ఉదా. యూరప్) తమ పౌరులకు అధిక పన్నులు వసూలు చేసి సామాజిక భద్రత ఇస్తాయి. కానీ మన లాంటి అభివృద్ధి చెందుతున్న దేశాల్లో ప్రభుత్వ నిధుల పరిమితుల దృష్ట్యా ఇది సంక్లిష్టం.
- Body Point 6 (Way Forward / Criticism): ఉచిత పథకాల కంటే ఉపాధి కల్పనకు ప్రాధాన్యత ఇవ్వాలనే విమర్శలు ఉన్నప్పటికీ, కటిక పేదరిక నిర్మూలనకు ఇవి తప్పనిసరి. టెక్నాలజీ వాడి అవినీతి లేకుండా అమలు చేయాలి.
- Conclusion: ఆర్థిక క్రమశిక్షణ (Fiscal prudence) ను పాటిస్తూనే, పేదలకు ఇలాంటి భరోసా కల్పించడం ఒక సంక్షేమ ప్రభుత్వ ప్రథమ కర్తవ్యం.
- Data/Diagram to include: భారతదేశంలో బీమా విస్తరణ (Insurance Penetration) రేటు ~4% మాత్రమే ఉందన్న గణంకాలు చూపడం.
⚠️ Examiner Trap
- Trap 1: విద్యార్థులు ఈ పథకాన్ని ఆరోగ్య బీమా (Health Insurance) తో కన్ఫ్యూజ్ అయ్యే అవకాశం ఉంది (ఉదాహరణకు ఆరోగ్యశ్రీ లేదా ఆయుష్మాన్ భారత్ లాగా అనుకుంటారు). సరైన వాస్తవం ఏమిటంటే, IKJBP అనేది ఒక జీవిత బీమా పథకం (Life Insurance).
- Trap 2: ఇది కేవలం రేషన్ కార్డు ఉన్న పేదలకు లేదా ఒక వర్గానికి (రైతుల లాగా) పరిమితం అని అనుకోవడం ఒక సాధారణ తప్పు. వాస్తవానికి, ఈ వార్త ప్రకారం ఇది ప్రతి ఇంటికి ఉద్దేశించిన సార్వత్రిక (Universal) బీమా.
- Trap 3: క్యాబినెట్ సబ్-కమిటీకి ముఖ్యమంత్రి (CM) అధ్యక్షత వహిస్తారని విద్యార్థులు తప్పుగా ఆన్సర్ చేస్తారు. ఎల్లప్పుడూ గుర్తుంచుకోండి, ఈ నిర్దిష్ట సబ్-కమిటీకి చైర్మన్ ఉప ముఖ్యమంత్రి మల్లు భట్టి విక్రమార్క.
🧭 Exam Tip
- Prelims: పథకం పూర్తి పేరు (IKJBP), ఎంత బీమా ఇస్తారు (రూ. 5 లక్షలు), మరియు క్యాబినెట్ సబ్-కమిటీకి ఎవరు నేతృత్వం వహిస్తున్నారు (మల్లు భట్టి విక్రమార్క) అనే వాస్తవాలపై ఎక్కువగా ప్రశ్నలు వస్తాయి.
- Mains: సంక్షేమ పథకాలు రాష్ట్ర ఖజానాపై చూపే ప్రభావం వర్సెస్ సామాజిక భద్రత ఆవశ్యకత (Welfare vs Fiscal Deficit) అనే కోణంలో విశ్లేషణాత్మక ప్రశ్న వస్తుంది.
- Interview: గ్రూప్-1 ఇంటర్వ్యూలలో "సంక్షేమ పథకాలు ఉచితాలా లేక సామాజిక పెట్టుబడులా?" అని అడిగినప్పుడు, ఆర్టికల్ 41 ఉదాహరణతో ఇది ఒక సోషల్ సెక్యూరిటీ అని సమర్థించుకోవాలి.
- Prediction: రాబోయే TSPSC గ్రూప్ 2 లేదా 3 పరీక్షల్లో తెలంగాణ సామాజిక భద్రతా పథకాలను కాలక్రమంలో (Chronology - రైతు బీమా, నేతన్న బీమా, IKJBP) అమర్చమని కచ్చితంగా అడిగే అవకాశం ఉంది.