భారత రాష్ట్రపతి చేతుల మీదుగా పద్మ పురస్కారాల ప్రదానం 2026 (సివిల్ ఇన్వెస్టిచర్ సెర్మనీ-I)

What Happened

రాష్ట్రపతి భవన్‌లో 2026 సంవత్సరానికి గాను పద్మ పురస్కారాల ప్రదానోత్సవం (సివిల్ ఇన్వెస్టిచర్ సెర్మనీ-I) అట్టహాసంగా జరిగింది. భారత రాష్ట్రపతి ద్రౌపది ముర్ము వివిధ రంగాలకు చెందిన అసాధారణ వ్యక్తులకు పద్మ విభూషణ్, పద్మ భూషణ్, పద్మ శ్రీ పతకాలను అందజేశారు. ఈ వేడుక దేశంలో అనామక హీరోలు (Unsung heroes) మరియు విశిష్ట వ్యక్తుల సేవలను గుర్తించడానికి ఏర్పాటు చేయబడింది.

When & Where

ఈ కార్యక్రమం మే 25, 2026న న్యూఢిల్లీలోని రాష్ట్రపతి భవన్‌లో ఉన్న దర్బార్ హాల్ లేదా అశోక హాల్‌లో జరిగింది. రాష్ట్రపతి భవన్ అనేది భారతదేశ అత్యున్నత రాజ్యాంగ అధినేత అధికారిక నివాసం.

Who Is Involved

• భారత రాష్ట్రపతి: పురస్కారాలను స్వయంగా ప్రదానం చేశారు.
• ఉపరాష్ట్రపతి & ప్రధాన మంత్రి: గౌరవ అతిథులుగా హాజరయ్యారు.
• కేంద్ర హోం మంత్రిత్వ శాఖ: ఈ కార్యక్రమాన్ని సమన్వయం చేసే నోడల్ ఏజెన్సీ.
• అవార్డు గ్రహీతలు: దేశవ్యాప్తంగా మరియు అంతర్జాతీయ స్థాయిలో విశేష సేవలు అందించిన ప్రముఖులు.

How It Works

1. నామినేషన్లు: మే నుంచి సెప్టెంబర్ వరకు ఆన్‌లైన్ (పద్మ పోర్టల్) ద్వారా నామినేషన్లు స్వీకరిస్తారు. ఎవరైనా తమను తాము లేదా ఇతరులను నామినేట్ చేయవచ్చు.
2. కమిటీ పరిశీలన: క్యాబినెట్ సెక్రటరీ ఆధ్వర్యంలోని పద్మ అవార్డ్స్ కమిటీ ఈ నామినేషన్లను పరిశీలిస్తుంది.
3. ఆమోదం: కమిటీ సిఫార్సులను ప్రధాన మంత్రి మరియు రాష్ట్రపతి ఆమోదం కోసం పంపుతారు.
4. ప్రకటన & ప్రదానం: జనవరి 26న ప్రకటన చేసి, సాధారణంగా మార్చి/ఏప్రిల్/మే నెలల్లో రాష్ట్రపతి భవన్‌లో ప్రదానం చేస్తారు.

Why It Matters

ఈ అవార్డులు సామాజిక మార్పును ప్రోత్సహించే వ్యక్తులకు ప్రభుత్వ గుర్తింపును అందిస్తాయి. యూపీఎస్సీ మరియు పబ్లిక్ సర్వీస్ కమిషన్ పరీక్షలకు (GS Paper 2 - Governance) ఇది అత్యంత కీలకం. ఇది పౌర సేవల విలువను పెంచడమే కాకుండా, రాజ్యాంగంలోని ఆర్టికల్ 18పై చర్చలకు అవకాశం కల్పిస్తుంది.

Historical Background

భారత ప్రభుత్వం పౌర పురస్కారాలను (భారత రత్న మరియు పద్మ విభూషణ్) 1954లో నెలకొల్పింది. ఆ తర్వాత పద్మ విభూషణ్‌ను పద్మ విభూషణ్, పద్మ భూషణ్, పద్మ శ్రీ గా విభజించారు. రాజకీయ మరియు న్యాయపరమైన కారణాల వల్ల 1978, 1979 మరియు 1993-97 మధ్య ఈ అవార్డులను తాత్కాలికంగా నిలిపివేశారు. ఆ తర్వాత మళ్లీ నిరంతరాయంగా ఇస్తున్నారు.

Previous Related Events

• 2024-2025 సంవత్సరాల్లో సామాన్యులను (Unsung heroes) ఎక్కువగా గుర్తించడం పద్మ అవార్డుల ప్రధాన అజెండాగా మారింది.
• 2023లో ఆన్‌లైన్ పద్మ అవార్డ్స్ పోర్టల్ ద్వారా రికార్డు స్థాయిలో పౌరుల నుంచి నామినేషన్లు వచ్చాయి.
• అవార్డుల ప్రక్రియలో పూర్తిగా ప్రభుత్వ జోక్యాన్ని తగ్గించి, ప్రజల భాగస్వామ్యాన్ని (People's Padma) పెంచారు.

Static GK Connection

• ఆర్టికల్ 18: బిరుదుల రద్దు (Abolition of Titles). పద్మ అవార్డులను పేర్లకు ముందు లేదా వెనుక బిరుదులుగా ఉపయోగించరాదు.
• బాలాజీ రాఘవన్ కేసు (1995): ఈ ప్రతిష్టాత్మక అవార్డులు రాజ్యాంగంలోని ఆర్టికల్ 18(1)కి విరుద్ధం కాదని సుప్రీంకోర్టు తీర్పునిచ్చింది.

India & World Comparison

భారతదేశ పద్మ అవార్డులు.. ఫ్రాన్స్ దేశపు 'లెజియన్ ఆఫ్ ఆనర్' (Legion of Honour), అమెరికాకు చెందిన 'ప్రెసిడెన్షియల్ మెడల్ ఆఫ్ ఫ్రీడమ్', యూకే యొక్క 'నైట్‌హుడ్' అవార్డులతో సమానమైన హోదాను కలిగి ఉంటాయి. అయితే బ్రిటన్‌లో లాగా మన దేశంలో ఈ అవార్డుల పేర్లను బిరుదులుగా వాడుకోకూడదు.

Future Impact

ప్రస్తుత ప్రభుత్వం అవార్డుల ప్రక్రియలో 'పీపుల్స్ పద్మ' అనే విధానాన్ని మరింత పటిష్టం చేస్తోంది. భవిష్యత్తులో కేవలం పట్టణ ప్రాంతాలకే పరిమితం కాకుండా, మారుమూల గిరిజన మరియు గ్రామీణ ప్రాంతాల్లో విశేష కృషి చేసిన సామాన్యులకు మరిన్ని పురస్కారాలు అందే అవకాశం ఉంది. నామినేషన్ల విధానం మరింత టెక్నాలజీ ఆధారితంగా మారనుంది.

---

🔑 Key Points for Revision

• 1954లో భారత ప్రభుత్వం భారత రత్నతో పాటు పద్మ పురస్కారాలను ప్రారంభించింది.
• పద్మ అవార్డులలో మూడు రకాలు ఉన్నాయి: పద్మ విభూషణ్, పద్మ భూషణ్, పద్మ శ్రీ.
• ప్రతి సంవత్సరం రిపబ్లిక్ డే (జనవరి 26) సందర్భంగా వీటిని ప్రకటిస్తారు.
• ఒక ఏడాదిలో గరిష్టంగా 120 మందికి మాత్రమే (కొన్ని మినహాయింపులతో) అవార్డులు ఇస్తారు.
• అవార్డు గ్రహీతలకు రాష్ట్రపతి సంతకం చేసిన సనద్ (సర్టిఫికెట్) మరియు పతకం ఇస్తారు.
• ఈ అవార్డులతో పాటు ఎలాంటి నగదు బహుమతి (Cash prize) ఇవ్వరు.
• రైల్వే లేదా విమాన ప్రయాణాల్లో ఉచిత ప్రయాణ సదుపాయాలు ఈ అవార్డులకు వర్తించవు.
• ఆర్టికల్ 18 ప్రకారం, ఈ అవార్డులను పేర్ల ముందు (Prefix) లేదా వెనుక (Suffix) వాడకూడదు.
• పద్మ అవార్డుల కమిటీకి సాధారణంగా క్యాబినెట్ సెక్రటరీ చైర్మన్‌గా ఉంటారు.
• హోం మంత్రిత్వ శాఖ ఈ కార్యక్రమ నిర్వహణ బాధ్యతలను తీసుకుంటుంది.
• 1995 బాలాజీ రాఘవన్ కేసు సుప్రీంకోర్టు తీర్పు ఈ అవార్డుల రాజ్యాంగబద్ధతను సమర్థించింది.
• డాక్టర్లు మరియు సైంటిస్టులు మినహా, ప్రభుత్వ ఉద్యోగులు (PSUs లో పనిచేసేవారితో సహా) ఈ అవార్డులకు అర్హులు కారు.
• మరణానంతరం పద్మ అవార్డులు సాధారణంగా ఇవ్వరు, కానీ ప్రత్యేక కేసుల్లో మాత్రమే మినహాయింపు ఉంటుంది.
• క్రీడలు, కళలు, పబ్లిక్ ఎఫైర్స్, సైన్స్ వంటి ఎంచుకున్న రంగాలకే ఇది పరిమితం.
• 2026 పౌర అలంకరణ వేడుక-I రాష్ట్రపతి భవన్‌లో మే 25న జరిగింది.

---

🧠 Concept Link (Static GK Deep Dive)

Core Concept: పద్మ పురస్కారాలు మరియు ఆర్టికల్ 18 (Abolition of Titles)

• Definition: పద్మ అవార్డులు అనగా కళలు, విద్యా, సాహిత్యం, క్రీడలు మరియు సామాజిక సేవల్లో అత్యుత్తమ కృషి చేసిన భారతీయ పౌరులకు ఇచ్చే ప్రతిష్టాత్మక ప్రభుత్వ గుర్తింపులు.
• Constitutional / Legal Basis: భారత రాజ్యాంగంలోని ప్రాథమిక హక్కులలో ఉన్న ఆర్టికల్ 18 (సమానత్వపు హక్కు కింద).
• Scientific / Economic Principle: (వర్తించదు) ఇది పూర్తిగా రాజ్యాంగ మరియు పాలనాపరమైన భావన.
• How it connects to this event: రాష్ట్రపతి పద్మ అవార్డులను ప్రదానం చేసిన నేపథ్యంలో, వీటి చట్టబద్ధత మరియు ఆర్టికల్ 18 గురించి ప్రశ్నలు వస్తాయి.
• Origin & History: జనవరి 2, 1954న భారత రాష్ట్రపతి కార్యాలయం నుంచి వెలువడిన రెండు నోటిఫికేషన్ల ద్వారా ఇవి ప్రారంభమయ్యాయి.
• Key milestone 1: 1977లో అప్పటి ప్రభుత్వ నిర్ణయంతో వీటిని తొలిసారిగా నిలిపివేశారు (1978, 1979 సంవత్సరాలకు).
• Key milestone 2: బాలాజీ రాఘవన్ vs యూనియన్ ఆఫ్ ఇండియా కేసులో (1995) సుప్రీంకోర్టు ఈ అవార్డులు 'టైటిల్స్' కావని స్పష్టం చేసింది.
• Related Acts / Schemes / Treaties: రాజ్యాంగంలోని ప్రాథమిక హక్కులు (ఆర్టికల్ 18).
• Nodal Ministry / Body: కేంద్ర హోం మంత్రిత్వ శాఖ (Ministry of Home Affairs).
• India-specific relevance: దేశంలో కుల, మత, వర్గ విభేదాలు లేకుండా ప్రజాస్వామ్య బద్ధంగా ప్రతిభను గుర్తించే సమానత్వ సూచికగా ఇవి పనిచేస్తాయి.
• Global comparison: బ్రిటన్‌లో 'నైట్‌హుడ్' (Sir బిరుదు) లాగా పేరు ముందు పెట్టుకునే అవకాశం భారత్‌లో లేదు.
• Data point: ఒక ఏడాదిలో గరిష్ట పద్మ అవార్డుల సంఖ్య 120 కి మించరాదు.
• Common exam angle: ఈ అవార్డుల్లో నగదు బహుమతి ఉంటుందా? ప్రభుత్వ ఉద్యోగులు అర్హులేనా? అనే కోణంలో ప్రశ్నలు వస్తాయి.
• Easy memory hook: పద్మ అవార్డులకు C.A.S.H (Cash) లేదు, T.I.T.L.E (Title) కాదు — కేవలం సేవకు గుర్తింపు మాత్రమే!

---

❓ Practice MCQs

Q1. పద్మ పురస్కారాలను భారత ప్రభుత్వం ఏ సంవత్సరంలో అధికారికంగా ప్రారంభించింది?

A) 1947

B) 1950

C) 1954

D) 1961

Answer: C

Explanation: పద్మ అవార్డులు మరియు భారత రత్న పురస్కారాలను ప్రభుత్వం జనవరి 1954లో ప్రారంభించింది.

Q2. పద్మ అవార్డులను సాధారణంగా ప్రతి సంవత్సరం ఏ రోజున ప్రకటిస్తారు?

A) స్వాతంత్ర్య దినోత్సవం (ఆగస్టు 15)

B) గణతంత్ర దినోత్సవం (జనవరి 26)

C) గాంధీ జయంతి (అక్టోబర్ 2)

D) జాతీయ సైన్స్ దినోత్సవం (ఫిబ్రవరి 28)

Answer: B

Explanation: హోం మంత్రిత్వ శాఖ ప్రతి ఏటా జనవరి 26న గణతంత్ర దినోత్సవం సందర్భంగా ఈ అవార్డు గ్రహీతల పేర్లను ప్రకటిస్తుంది.

Q3. కేంద్ర ప్రభుత్వ శాఖలలో ఏ మంత్రిత్వ శాఖ పద్మ అవార్డులకు నోడల్ ఏజెన్సీగా వ్యవహరిస్తుంది?

A) రక్షణ మంత్రిత్వ శాఖ

B) కేంద్ర హోం మంత్రిత్వ శాఖ

C) సాంస్కృతిక మంత్రిత్వ శాఖ

D) మానవ వనరుల అభివృద్ధి మంత్రిత్వ శాఖ

Answer: B

Explanation: పద్మ అవార్డులకు సంబంధించిన నామినేషన్లు, ఎంపిక మరియు ప్రకటనల ప్రక్రియ అంతా కేంద్ర హోం మంత్రిత్వ శాఖ పర్యవేక్షిస్తుంది.

Q4. సుప్రీంకోర్టు తీర్పు ప్రకారం, పద్మ పురస్కారాలు రాజ్యాంగంలోని ఏ ఆర్టికల్ కిందకు రావు?

A) ఆర్టికల్ 14

B) ఆర్టికల్ 17

C) ఆర్టికల్ 18

D) ఆర్టికల్ 21

Answer: C

Explanation: ఆర్టికల్ 18(1) బిరుదులను (Titles) నిషేధిస్తుంది, కానీ పద్మ అవార్డులు బిరుదులు కావని సుప్రీంకోర్టు స్పష్టం చేసింది.

Q5. ప్రధాన మంత్రి ఏర్పాటు చేసే 'పద్మ అవార్డ్స్ కమిటీ'కి సాధారణంగా ఎవరు నేతృత్వం (చైర్మన్) వహిస్తారు?

A) కేంద్ర హోం మంత్రి

B) సుప్రీంకోర్టు ప్రధాన న్యాయమూర్తి

C) క్యాబినెట్ సెక్రటరీ

D) ఉప రాష్ట్రపతి

Answer: C

Explanation: పద్మ అవార్డ్స్ కమిటీకి క్యాబినెట్ సెక్రటరీ చైర్మన్‌గా ఉంటారు, ఇందులో హోం సెక్రటరీ మరియు రాష్ట్రపతి కార్యదర్శి సభ్యులుగా ఉంటారు.

Q6. పద్మ పురస్కారాలకు సంబంధించి కింది వాటిలో సరైనది ఏది?

A) గ్రహీతలకు ఒక కోటి రూపాయల నగదు బహుమతి ఇస్తారు

B) గ్రహీతలకు జీవితకాలం విమాన ప్రయాణాలు ఉచితం

C) అవార్డు పొందినవారు తమ పేరు ముందు దీన్ని బిరుదుగా వాడుకోవచ్చు

D) ఈ అవార్డులో ఎలాంటి నగదు బహుమతి ఇవ్వరు

Answer: D

Explanation: పద్మ అవార్డుల కింద కేవలం సర్టిఫికెట్ మరియు మెడల్ మాత్రమే ఇస్తారు, ఎటువంటి నగదు బహుమతి లేదా ఉచిత ప్రయాణ సదుపాయాలు ఉండవు.

Q7. ఈ క్రింది వృత్తులలో ఉన్నవారిలో, సాధారణంగా పద్మ పురస్కారాలకు అర్హత లేని వారు ఎవరు?

A) ప్రైవేట్ రంగంలో పనిచేసే శాస్త్రవేత్తలు

B) స్వచ్ఛంద సంస్థలు నడిపే సామాజిక కార్యకర్తలు

C) ప్రభుత్వ రంగ సంస్థలలో (PSUs) పనిచేసే ఉద్యోగులు

D) విదేశాల్లో స్థిరపడిన ప్రవాస భారతీయులు (NRIs)

Answer: C

Explanation: ప్రభుత్వ ఉద్యోగులు మరియు పబ్లిక్ సెక్టార్ అండర్‌టేకింగ్స్ (PSUs) లో పనిచేసేవారు (డాక్టర్లు, శాస్త్రవేత్తలు మినహా) ఈ అవార్డులకు అర్హులు కారు.

Q8. మరణానంతరం (Posthumous) మరియు విదేశీయులకు ఇచ్చే అవార్డులను మినహాయిస్తే, ఒక సంవత్సరంలో ఇవ్వగలిగే గరిష్ట పద్మ అవార్డుల సంఖ్య ఎంత?

A) 50

B) 100

C) 120

D) 150

Answer: C

Explanation: నిబంధనల ప్రకారం, ఒక సంవత్సరంలో ప్రదానం చేసే మొత్తం పద్మ అవార్డుల సంఖ్య 120కి మించకూడదు.

---

📜 Previous Year Question Style (PYQ)

PYQ 1:

కింది వాటిలో భారత ప్రభుత్వం ఇచ్చే పౌర పురస్కారాల సరైన క్రమం (అత్యున్నత స్థాయి నుంచి కింది స్థాయికి) ఏది?

A) భారత రత్న, పద్మ శ్రీ, పద్మ భూషణ్, పద్మ విభూషణ్

B) భారత రత్న, పద్మ విభూషణ్, పద్మ భూషణ్, పద్మ శ్రీ

C) పద్మ విభూషణ్, భారత రత్న, పద్మ భూషణ్, పద్మ శ్రీ

D) భారత రత్న, పద్మ విభూషణ్, పద్మ శ్రీ, పద్మ భూషణ్

Answer: B

Explanation: భారతదేశ అత్యున్నత పౌర పురస్కారం భారత రత్న. ఆ తర్వాత వరుసగా పద్మ విభూషణ్, పద్మ భూషణ్ మరియు పద్మ శ్రీ వస్తాయి.

---

PYQ 2:

పద్మ అవార్డులకు సంబంధించి కింది వాక్యాలను పరిశీలించండి:

1. పద్మ అవార్డుల గ్రహీతలు ఆ అవార్డు పేరును తమ పేరుకు ముందు (Prefix) వాడకూడదు.
**2.*8 1954లో ప్రారంభమైన ఈ అవార్డులను ఇప్పటివరకు ఏ సంవత్సరంలోనూ నిలిపివేయలేదు.
3. ప్రభుత్వ ఆసుపత్రుల్లో పనిచేసే డాక్టర్లు ఈ అవార్డులు పొందడానికి అర్హులే.

పై వాక్యాలలో ఏది/ఏవి సరైనవి?

A) 1 మరియు 2 మాత్రమే

B) 2 మరియు 3 మాత్రమే

C) 1 మరియు 3 మాత్రమే

D) 1, 2 మరియు 3

Answer: C

Explanation: వాక్యం 2 తప్పు, ఎందుకంటే 1978, 1979 మరియు 1993-97 మధ్య ఈ అవార్డులను నిలిపివేశారు. ఆర్టికల్ 18 ప్రకారం పేరు ముందు వాడకూడదు (వాక్యం 1 సరైనది). ప్రభుత్వ డాక్టర్లు మరియు శాస్త్రవేత్తలకు ఈ నిబంధనల నుంచి మినహాయింపు ఉంది (వాక్యం 3 సరైనది).

PYQ 3:

ప్రతిపాదన (Assertion - A): పద్మ పురస్కారాలు రాజ్యాంగంలోని ఆర్టికల్ 18 (బిరుదుల రద్దు) నిబంధనను ఉల్లంఘించవు.

కారణం (Reason - R): పద్మ పురస్కారాలు వ్యక్తుల సామాజిక, క్రీడా మరియు కళాత్మక సేవలను గుర్తించడానికి ఇచ్చే జాతీయ గౌరవాలు మాత్రమే తప్ప వాటిని టైటిల్స్‌గా పరిగణించలేమని బాలాజీ రాఘవన్ కేసులో సుప్రీంకోర్టు తీర్పునిచ్చింది.

A) A మరియు R రెండూ సరైనవి, మరియు R అనేది A కి సరైన వివరణ.

B) A మరియు R రెండూ సరైనవి, కానీ R అనేది A కి సరైన వివరణ కాదు.

C) A సరైనది, కానీ R తప్పు.

D) A తప్పు, కానీ R సరైనది.

Answer: A

Explanation: సుప్రీంకోర్టు 1995 నాటి తీర్పు ప్రకారం పద్మ అవార్డులు కేవలం పౌరుల సేవలకు గుర్తింపు మాత్రమే. అందువల్ల అవి ఆర్టికల్ 18 ను ఉల్లంఘించవు.

---

✍️ Mains Answer Pointers

Question 1 (150 words): భారతదేశంలో సామాన్యులను (Unsung heroes) గుర్తించే దిశగా పద్మ అవార్డుల ప్రక్రియలో ఇటీవలి కాలంలో వచ్చిన మార్పులను వివరించండి.

• Introduction: పద్మ అవార్డులు దేశ అత్యున్నత పౌర పురస్కారాలు అని తెలుపుతూ, ఇటీవలి కాలంలో ఇవి "పీపుల్స్ పద్మ" (People's Padma) గా ఎలా మారాయో పరిచయం చేయాలి.
• Body Point 1: ఆన్‌లైన్ నామినేషన్లు (Padma Portal) ప్రవేశపెట్టడం ద్వారా పారదర్శకత పెరిగింది మరియు ప్రభుత్వ జోక్యం తగ్గింది.
• Body Point 2: సెలబ్రిటీలు మరియు రాజకీయ ప్రాబల్యం ఉన్నవారి స్థానంలో గిరిజన, గ్రామీణ, పర్యావరణ పరిరక్షణ రంగాల్లో నిస్వార్థ సేవ చేస్తున్న సామాన్యుల (Unsung heroes) ఎంపిక పెరిగింది.
• Body Point 3: సమాజంలో అట్టడుగు వర్గాలకు కూడా ఈ జాతీయ వేదికపై గుర్తింపు దక్కడం సామాజిక సమానత్వానికి ప్రతీక.
• Conclusion: ఈ పారదర్శక విధానం ప్రజాస్వామ్య స్ఫూర్తిని పెంచడమే కాకుండా దేశ నిర్మాణంలో పౌరుల భాగస్వామ్యాన్ని ప్రోత్సహిస్తుంది.
• Data/Diagram to include: ఆన్‌లైన్ క్రౌడ్‌సోర్సింగ్ కారణంగా నామినేషన్ల సంఖ్య లక్షలు దాటిందనే వాస్తవాన్ని ప్రస్తావించండి.

Question 2 (250 words): ప్రాథమిక హక్కులలో ఒకటైన ఆర్టికల్ 18 (Abolition of Titles) ప్రాముఖ్యతను వివరిస్తూ, పద్మ అవార్డులు మరియు బిరుదుల మధ్య ఉన్న వ్యత్యాసాన్ని సుప్రీంకోర్టు తీర్పుల ఆధారంగా విశ్లేషించండి.

• Introduction: భారత రాజ్యాంగంలోని సమానత్వపు హక్కు (ఆర్టికల్స్ 14-18) సమాజంలో అసమానతలను తొలగించడానికి ప్రయత్నిస్తుంది. ఇందులో ఆర్టికల్ 18 ఉద్దేశ్యాన్ని క్లుప్తంగా రాయాలి.
• Body Point 1: వలసపాలన కాలంలో (బ్రిటిష్ కాలంలో) ఇచ్చిన రావ్ బహదూర్, దివాన్ బహదూర్ లాంటి బిరుదులు ప్రజల మధ్య కృత్రిమ వ్యత్యాసాలను సృష్టించాయి. వాటిని నిషేధించడమే ఆర్టికల్ 18 లక్ష్యం.
• Body Point 2: పద్మ అవార్డులు కేవలం పౌరుల విశేష సేవలను, ప్రతిభను గుర్తించడానికి ఇచ్చే జాతీయ గౌరవాలు మాత్రమే.
• Body Point 3: బాలాజీ రాఘవన్ vs యూనియన్ ఆఫ్ ఇండియా (1995) కేసులో సుప్రీంకోర్టు స్పష్టమైన వివరణ ఇచ్చింది. అవార్డులు టైటిల్స్ కావు అని తీర్పునిచ్చింది.
• Body Point 4: ఈ అవార్డులను పేరు ముందు (Prefix) లేదా పేరు వెనుక (Suffix) వాడకూడదనే కఠిన నిబంధన ఆర్టికల్ 18 స్ఫూర్తిని కాపాడుతుంది.
• Body Point 5: అంతర్జాతీయంగా ఫ్రెంచ్ లెజియన్ ఆఫ్ ఆనర్ వంటి పురస్కారాలతో పోలుస్తూ, ప్రతిభను గుర్తించడం రాజ్యాంగ వ్యతిరేకం కాదని సమర్థించాలి.
• Body Point 6: అయితే ఈ అవార్డుల ఎంపికలో రాజకీయ పక్షపాతం ఉందనే విమర్శలను కూడా క్లుప్తంగా ప్రస్తావించాలి.
• Conclusion: ఆర్టికల్ 18 సమానత్వాన్ని రక్షిస్తుండగా, పద్మ అవార్డులు దేశాభివృద్ధికి కృషి చేసిన వారిని గౌరవిస్తాయి. ఈ రెండింటి మధ్య సమతుల్యత దేశ ప్రగతికి అవసరం.
• Data/Diagram to include: ఆర్టికల్ 18(1) నుండి 18(4) వరకు ఉన్న క్లాజుల ఫ్లోచార్ట్.

---

🧭 Exam Tip

Prelims: ఎగ్జామినర్లు ఎప్పుడూ పద్మ అవార్డుల 'నగదు బహుమతి' (ఉండదు), ఆర్టికల్ 18, మరియు ప్రభుత్వ ఉద్యోగుల అర్హత (డాక్టర్లు/సైంటిస్టులు మినహా అర్హులు కారు) పై స్టేట్‌మెంట్ ఆధారిత ప్రశ్నలు అడుగుతారు. Mains: ఇవి 'టైటిల్స్' ఎందుకు కావు అని బాలాజీ రాఘవన్ కేసు ఆధారంగా వివరణ రాయమంటారు. Interview: ఇటీవల సామాన్యులను (Unsung heroes) గుర్తించడం ప్రభుత్వ విధానాల్లో వచ్చిన సానుకూల మార్పునా? అని మీ అభిప్రాయాన్ని అడగవచ్చు. Prediction: రాబోయే గ్రూప్స్ లేదా UPSC ప్రిలిమ్స్‌లో ఆర్టికల్ 18 కి మరియు పద్మ అవార్డుల మధ్య ఉన్న చట్టపరమైన తేడాపై కచ్చితంగా ఒక MCQ ఆశించవచ్చు.