భారతదేశంలో అక్రమ వలసలు మరియు ఇతర అసాధారణ కారణాల వల్ల సంభవిస్తున్న జనాభా మార్పులపై (Demographic Changes) అధ్యయనం చేయడానికి కేంద్ర ప్రభుత్వం ఒక ఉన్నత స్థాయి కమిటీని (High-Level Committee) ఏర్పాటు చేసింది. ఈ ప్రతిపాదనను ప్రధానమంత్రి నరేంద్ర మోదీ 2025 ఆగస్టు 15న ప్రకటించగా, 2025 సెప్టెంబర్ 11న కేంద్ర మంత్రిమండలి ఆమోదం తెలిపింది. రిటైర్డ్ జస్టిస్ ప్రకాష్ ప్రభాకర్ నావ్లేకర్ అధ్యక్షతన ఏర్పడిన ఈ కమిటీ, దేశ సార్వభౌమాధికారం, జాతీయ భద్రత మరియు గిరిజన సమాజాల రక్షణను దెబ్బతీసే అసాధారణ జనాభా మార్పులను పరిశీలించి, ఒక ఏడాదిలోగా నివేదికను సమర్పిస్తుంది.
What Happened
భారతదేశంలో అక్రమ వలసలు మరియు ఇతర అసాధారణ కారణాల వల్ల జరుగుతున్న జనాభా మార్పులను (Demographic Changes) అధ్యయనం చేయడానికి కేంద్ర ప్రభుత్వం ఒక ఉన్నత స్థాయి కమిటీని ఏర్పాటు చేసింది. రిటైర్డ్ జస్టిస్ ప్రకాష్ ప్రభాకర్ నావ్లేకర్ అధ్యక్షతన ఈ కమిటీ పని చేస్తుంది. సరిహద్దుల గుండా జరుగుతున్న అక్రమ చొరబాట్లు, దేశీయ సామాజిక నిర్మాణంలో వస్తున్న తీవ్ర మార్పులు మరియు గిరిజన తెగల రక్షణకు ఎదురవుతున్న ముప్పును అరికట్టడమే ఈ కమిటీ ఏర్పాటు యొక్క తక్షణ లక్ష్యం.
When & Where
ఈ కమిటీ ఏర్పాటుకు సంబంధించిన నేపథ్యం 2025 ఆగస్టు 15న ప్రధానమంత్రి చేసిన ప్రకటనతో ప్రారంభమైంది. ఆ తర్వాత 2025 సెప్టెంబర్ 11న కేంద్ర మంత్రిమండలి దీనికి ఆమోదం తెలిపింది. ప్రస్తుతం 2026 మే నెలలో ఈ కమిటీ అధికారికంగా విధులను ప్రారంభించింది. దేశవ్యాప్తంగా ఉన్న సరిహద్దు ప్రాంతాలు, ముఖ్యంగా ఈశాన్య రాష్ట్రాలు మరియు అక్రమ వలసల ప్రభావం ఎక్కువగా ఉన్న జిల్లాలపై ఈ కమిటీ ప్రధానంగా దృష్టి సారిస్తుంది.
Who Is Involved
ఈ కమిటీ ఏర్పాటులో మరియు నిర్వహణలో పలువురు కీలక వ్యక్తులు మరియు మంత్రిత్వ శాఖలు భాగస్వామ్యమై ఉన్నాయి:
- కేంద్ర హోం మంత్రిత్వ శాఖ (MHA): ఈ కమిటీ కార్యకలాపాలను పర్యవేక్షించే ప్రధాన నోడల్ మంత్రిత్వ శాఖ.
- జస్టిస్ ప్రకాష్ ప్రభాకర్ నావ్లేకర్ (రిటైర్డ్): ఈ ఉన్నత స్థాయి కమిటీకి చైర్మన్గా వ్యవహరిస్తున్నారు.
- కమిటీ సభ్యులు: దేశ సెన్సస్ కమిషనర్, రిటైర్డ్ ఐఏఎస్ దుర్గా శంకర్ మిశ్రా, రిటైర్డ్ ఐపీఎస్ బాలాజీ శ్రీవాస్తవ మరియు ప్రముఖ ఆర్థికవేత్త డాక్టర్ షమిక రవి సభ్యులుగా ఉన్నారు.
- మెంబర్ సెక్రటరీ: హోం మంత్రిత్వ శాఖలోని జాయింట్ సెక్రటరీ (ఫారినర్స్-1) ఈ బాధ్యతలను నిర్వర్తిస్తారు.
How It Works
ఈ కమిటీ దేశంలో జనాభా మార్పులను అరికట్టడానికి క్రింది పద్ధతుల ద్వారా పని చేస్తుంది:
- శాస్త్రీయ అంచనా: అక్రమ వలసలు మరియు అసాధారణ స్థిరనివాసాల వల్ల వివిధ ప్రాంతాలలో జరిగిన జనాభా మార్పులను శాస్త్రీయ డేటా ఆధారంగా విశ్లేషిస్తుంది.
- సామాజిక వర్గాల విశ్లేషణ: మతపరమైన లేదా సామాజిక వర్గాల స్థాయిలో సాధారణ పోకడలకు భిన్నంగా జరిగిన జనాభా పెరుగుదల నమూనాలను కమిటీ అధ్యయనం చేస్తుంది.
- చట్టపరమైన సిఫార్సులు: అక్రమ వలసదారులను గుర్తించడం, నిర్బంధించడం (Detention) మరియు తిరిగి పంపించివేయడం (Deportation) కోసం కాలపరిమితితో కూడిన శాశ్వత యంత్రాంగాన్ని ప్రతిపాదిస్తుంది.
- సమన్వయ ఫ్రేమ్వర్క్: అక్రమ వలసల వల్ల ఏర్పడే జనాభా అసమతుల్యతను ఎదుర్కోవడానికి కేంద్ర మరియు రాష్ట్ర ప్రభుత్వాల మధ్య సమన్వయాన్ని పెంచే విధానాన్ని రూపొందిస్తుంది.
Why It Matters
ఈ అంశం పోటీ పరీక్షల దృష్ట్యా అత్యంత ప్రాధాన్యత కలిగినది, ఎందుకంటే ఇది 'UPSC GS పేపర్ 2 (గవర్నెన్స్ మరియు అంతర్గత భద్రత)' సిలబస్తో నేరుగా ముడిపడి ఉంది. అసాధారణ జనాభా మార్పులు అనేవి దేశ సార్వభౌమాధికారానికి, జాతీయ భద్రతకు మరియు అంతర్గత శాంతిభద్రతలకు సవాలుగా మారాయి. అంతేకాకుండా, స్థానిక గిరిజన సమాజాల సంస్కృతి, ఉనికి ప్రమాదంలో పడకుండా రక్షించడానికి ఈ కమిటీ సిఫార్సులు చట్టపరంగా ఎంతో కీలకమైనవి.
Historical Background
భారతదేశంలో అక్రమ వలసలు మరియు జనాభా మార్పుల సమస్యకు దశాబ్దాల చరిత్ర ఉంది.
- 1951: భారతదేశంలో మొదటి అధికారిక జనాభా గణన (Census) జరిగింది, అప్పటి నుండి సరిహద్దు ప్రాంతాల్లో జనాభా మార్పులను గమనిస్తున్నారు.
- 1985: అస్సాం ఉద్యమం తర్వాత చొరబాట్లను అరికట్టడానికి చారిత్రాత్మక 'అస్సాం ఒప్పందం' (Assam Accord) కుదిరింది.
- 2019: అక్రమ వలసదారులను గుర్తించే ప్రక్రియలో భాగంగా అస్సాంలో జాతీయ పౌర పట్టిక (NRC) తుది జాబితాను విడుదల చేశారు. ఈ కమిటీ ఏర్పాటు అనేది గతానుభవాల ఆధారంగా దేశవ్యాప్తంగా ఒకే రకమైన విధానాన్ని తేవడానికి తీసుకున్న చర్య.
Previous Related Events
గడిచిన కొన్ని సంవత్సరాలుగా ఈ దిశగా జరిగిన కీలక పరిణామాలు:
- 2021-22: మయన్మార్ రాజకీయ సంక్షోభం కారణంగా మిజోరాం, మణిపూర్ సరిహద్దుల్లోకి పెద్ద ఎత్తున చొరబాట్లు జరిగాయి.
- 2024: పౌరసత్వ సవరణ చట్టం (CAA) నిబంధనలను కేంద్ర ప్రభుత్వం దేశవ్యాప్తంగా అమలులోకి తెచ్చింది.
- 2025 ఆగస్టు 15: ప్రధానమంత్రి నరేంద్ర మోదీ ఎర్రకోట ప్రసంగంలో 'హై పవర్డ్ డెమోగ్రఫీ మిషన్' ను ప్రకటించడం ఈ కమిటీ ఏర్పాటుకు తక్షణ కారణంగా నిలిచింది.
Static GK Connection
ఈ కమిటీ అంశం క్రింది ప్రాథమిక పాఠ్యపుస్తక భావనలతో ముడిపడి ఉంది:
- సార్వభౌమాధికారం (Sovereignty): రాజ్యాంగ ప్రవేశికలోని ముఖ్య భావన. విదేశీయుల అక్రమ ప్రవేశం దేశ సార్వభౌమత్వాన్ని ప్రభావితం చేస్తుంది.
- చట్టాలు: పౌరసత్వ చట్టం 1955 (Citizenship Act) మరియు ఫారినర్స్ యాక్ట్ 1946 (Foreigners Act). ఇవి దేశంలో విదేశీయుల ప్రవేశాన్ని, నివాసాన్ని నియంత్రిస్తాయి.
India & World Comparison
అక్రమ వలసలు మరియు జనాభా మార్పుల సమస్య కేవలం భారతదేశానికే పరిమితం కాదు. గ్లోబల్ ట్రెండ్స్ ప్రకారం, యూరప్ దేశాలు (ముఖ్యంగా మెడిటరేనియన్ సరిహద్దులు) మరియు అమెరికా (మెక్సికో సరిహద్దు) కూడా తీవ్రమైన అక్రమ వలసల సమస్యలను ఎదుర్కొంటున్నాయి. అయితే భారతదేశం సుదీర్ఘమైన మరియు సున్నితమైన అంతర్జాతీయ సరిహద్దులను (ముఖ్యంగా బంగ్లాదేశ్, మయన్మార్ లతో) కలిగి ఉండటం వల్ల ఇక్కడి భద్రతా సవాళ్లు మిగతా దేశాల కంటే భిన్నంగా మరియు సంక్లిష్టంగా ఉంటాయి.
Future Impact
ఈ కమిటీ సిఫార్సుల వల్ల భవిష్యత్తులో క్రింది మార్పులు వచ్చే అవకాశం ఉంది:
- సరిహద్దు నిర్వహణ: సరిహద్దు రక్షణ వ్యవస్థ (Border Management) మరింత పటిష్టం కానుంది మరియు నిరంతర పర్యవేక్షణకు సరికొత్త సాంకేతికతను ఉపయోగిస్తారు.
- నూతన చట్టాలు: అక్రమ వలసదారుల గుర్తింపు మరియు బహిష్కరణ ప్రక్రియను వేగవంతం చేయడానికి పార్లమెంట్లో కొత్త చట్టాలు లేదా సవరణలు రావచ్చు.
- డేటా బేస్: దేశవ్యాప్తంగా జనాభా స్థిరీకరణను పర్యవేక్షించడానికి మరియు అసాధారణ వలసలను గుర్తించడానికి కేంద్రం ఒక కేంద్రీకృత ఐడెంటిఫికేషన్ సిస్టమ్ను ఏర్పాటు చేసే అవకాశం ఉంది.
🔑 Key Points for Revision
- జనాభా మార్పులపై అధ్యయనానికి కేంద్ర ప్రభుత్వం ఒక హై-లెవెల్ కమిటీని ఏర్పాటు చేసింది.
- ఈ కమిటీకి సుప్రీంకోర్టు రిటైర్డ్ జస్టిస్ ప్రకాష్ ప్రభాకర్ నావ్లేకర్ అధ్యక్షుడిగా వ్యవహరిస్తారు.
- 2025 ఆగస్టు 15న ప్రధానమంత్రి ఈ మిషన్ను తొలిసారిగా ప్రకటించారు.
- కేంద్ర మంత్రిమండలి 2025 సెప్టెంబర్ 11న ఈ ప్రతిపాదనకు ఆమోదం తెలిపింది.
- ఈ కమిటీని కేంద్ర హోం వ్యవహారాల మంత్రిత్వ శాఖ (MHA) పరిధిలో ఏర్పాటు చేశారు.
- హోం శాఖ జాయింట్ సెక్రటరీ (ఫారినర్స్-1) ఈ కమిటీకి మెంబర్ సెక్రటరీగా ఉంటారు.
- రిటైర్డ్ ఐఏఎస్ అధికారి దుర్గా శంకర్ మిశ్రా కమిటీలో ఒక సభ్యుడిగా ఉన్నారు.
- రిటైర్డ్ ఐపీఎస్ బాలాజీ శ్రీవాస్తవ, డాక్టర్ షమిక రవి కూడా సభ్యులుగా నియమితులయ్యారు.
- దేశ సెన్సస్ కమిషనర్ (జనాభా గణన కమిషనర్) ఈ కమిటీలో అధికారిక సభ్యుడిగా ఉంటారు.
- అక్రమ వలసలు, అసాధారణ స్థిరనివాసాల కారణాలను శాస్త్రీయంగా విశ్లేషించడం దీని ముఖ్య విధి.
- మత, సామాజిక వర్గాల స్థాయిలో జరిగే అసాధారణ జనాభా మార్పులను ఈ కమిటీ అధ్యయనం చేస్తుంది.
- అక్రమ వలసదారుల గుర్తింపు, బహిష్కరణకు ఒక శాశ్వత కార్యాచరణ యంత్రాంగాన్ని ఇది సిఫార్సు చేస్తుంది.
- కమిటీ తన నివేదికను సమర్పించడానికి ఒక సంవత్సరం (12 నెలలు) కాలపరిమితి విధించారు.
- అవసరమైతే హోం మంత్రిత్వ శాఖ ఈ కమిటీ గడువును మరో 6 నెలల వరకు పొడిగించవచ్చు.
- ఈ కమిటీ సిఫార్సులు దేశ సార్వభౌమత్వానికి, అంతర్గత భద్రతకు అత్యంత కీలకమైనవిగా మారనున్నాయి.
🧠 Concept Link (Static GK Deep Dive)
Core Concept: డెమోగ్రాఫిక్ ట్రాన్సిషన్ (జనాభా పరివర్తనం)
- Definition: ఒక దేశం లేదా ప్రాంతంలో కాలక్రమేణా జనన, మరణాల రేట్లలో వచ్చే మార్పుల వల్ల జనాభా నిర్మాణంలో జరిగే మార్పును జనాభా పరివర్తనం అంటారు.
- Constitutional / Legal Basis: భారత రాజ్యాంగంలోని 7వ షెడ్యూల్ లోని యూనియన్ లిస్ట్ (కేంద్ర జాబితా) లోని ఎంట్రీ 69 ప్రకారం జనాభా గణన (Census) కేంద్ర ప్రభుత్వం పరిధిలోకి వస్తుంది.
- Scientific / Economic Principle: డెమోగ్రాఫిక్ ట్రాన్సిషన్ థియరీ ప్రకారం ఒక సమాజం వ్యవసాయ ఆధారిత, నిరక్షరాస్యత దేశం నుండి పారిశ్రామిక, పట్టణీకరణ దేశంగా మారేటప్పుడు జనాభా వృద్ధి రేటు వివిధ దశల గుండా వెళుతుంది.
- How it connects to this event: ప్రస్తుత కమిటీ అక్రమ వలసల వంటి బాహ్య కారణాల వల్ల సహజ సిద్ధమైన జనాభా పరివర్తనానికి భిన్నంగా జరుగుతున్న 'అసాధారణ జనాభా మార్పులను' అధ్యయనం చేస్తుంది.
- Origin & History: భారతదేశంలో మొదటి సమగ్ర జనాభా గణన బ్రిటీష్ కాలంలో 1881లో ప్రారంభమైంది. స్వాతంత్ర్యానంతరం 1948 జనాభా గణన చట్టం ప్రకారం ఇది కొనసాగుతోంది.
- Key milestone 1: 1921 సంవత్సరాన్ని భారత జనాభా చరిత్రలో 'గ్రేట్ డివైడ్ ఇయర్' (మహా విభాజక సంవత్సరం) అని పిలుస్తారు, ఎందుకంటే ఆ తర్వాత జనాభా ఎప్పుడూ తగ్గలేదు.
- Key milestone 2: 1976 లో భారతదేశం తన మొదటి 'జాతీయ జనాభా విధానాన్ని' (National Population Policy) ప్రకటించింది.
- Related Acts / Schemes / Treaties: ఫారินర్స్ యాక్ట్ 1946, పాస్పోర్ట్ చట్టం 1967 మరియు పౌరసత్వ చట్టం 1955 ఈ అంశానికి సంబంధించిన ప్రధాన చట్టాలు.
- Nodal Ministry / Body: రిజిస్ట్రార్ జనరల్ మరియు సెన్సస్ కమిషనర్ కార్యాలయం, కేంద్ర హోం మంత్రిత్వ శాఖ దీనిని నిర్వహిస్తుంది.
- India-specific relevance: భారతదేశం ప్రస్తుతం 'డెమోగ్రాఫిక్ డివిడెండ్' (యువ జనాభా ఆధిక్యత) దశలో ఉంది, దీనిని సరైన మార్గంలో ఉపయోగించుకోవడానికి స్థిరమైన జనాభా నిర్మాణం అవసరం.
- Global comparison: ఐక్యరాజ్యసమితి జనాభా నిధి (UNFPA) ప్రపంచవ్యాప్తంగా జనాభా పోకడలను పర్యవేక్షిస్తుంది, దీని ప్రకారం భారతదేశం ప్రపంచంలోనే అత్యధిక జనాభా కలిగిన దేశం.
- Data point: 2011 జనాభా లెక్కల ప్రకారం భారతదేశ జనాభా వృద్ధి రేటు 17.7% గా నమోదైంది.
- Common exam angle: పరీక్షలలో తరచుగా జనాభా పరివర్తన సిద్ధాంతంలోని దశలు, జనాభా సాంద్రత మరియు అక్రమ వలసలకు సంబంధించిన చట్టపరమైన నిబంధనలపై ప్రశ్నలు అడుగుతుంటారు.
- Easy memory hook: జనాభా మార్పుల కమిటీ చైర్మన్ పేరును గుర్తుంచుకోవడానికి 'జనాభా లెక్కలు - నావ్లేకర్' (Navlekar) అనే ప్రాసను గుర్తుంచుకోండి.
❓ Practice MCQs
Q1. ఇటీవల కేంద్ర ప్రభుత్వం ఏర్పాటు చేసిన 'జనాభా మార్పుల ఉన్నత స్థాయి కమిటీ' కి చైర్మన్గా ఎవరు నియమితులయ్యారు?
A) జస్టిస్ రంజన్ గొగోయ్
B) జస్టిస్ ప్రకాష్ ప్రభాకర్ నావ్లేకర్
C) శ్రీ దుర్గా శంకర్ మిశ్రా
D) డాక్టర్ షమిక రవి
Answer: B
Explanation: ఈ ఉన్నత స్థాయి కమిటీకి సుప్రీంకోర్టు రిటైర్డ్ జస్టిస్ ప్రకాష్ ప్రభాకర్ నావ్లేకర్ అధ్యక్షుడిగా వ్యవహరిస్తున్నారు.
Q2. 'హై-లెవెల్ కమిటీ ఆన్ డెమోగ్రాఫిక్ చేంజ్' ఏ మంత్రిత్వ శాఖ పరిధిలో ఏర్పాటు చేయబడింది?
A) కేంద్ర ఆరోగ్య మరియు కుటుంబ సంక్షేమ మంత్రిత్వ శాఖ
B) కేంద్ర సామాజిక న్యాయం మరియు సాధికారత మంత్రిత్వ శాఖ
C) కేంద్ర హోం వ్యవహారాల మంత్రిత్వ శాఖ
D) కేంద్ర గిరిజన వ్యవహారాల మంత్రిత్వ శాఖ
Answer: C
Explanation: ఈ కమిటీ కేంద్ర హోం వ్యవహారాల మంత్రిత్వ శాఖ (Ministry of Home Affairs) పరిధిలో పనిచేస్తుంది.
Q3. ప్రధానమంత్రి నరేంద్ర మోదీ 'హై పవర్డ్ డెమోగ్రフィー మిషన్' ను ఏ రోజున ప్రకటించారు?
A) 2024 జనవరి 26
B) 2025 ఆగస్టు 15
C) 2025 సెప్టెంబర్ 11
D) 2026 మే 1
Answer: B
Explanation: ప్రధానమంత్రి నరేంద్ర మోదీ 2025 ఆగస్టు 15న ఎర్రకోట నుండి చేసిన స్వాతంత్ర్య దినోత్సవ ప్రసంగంలో ఈ మిషన్ను ప్రకటించారు.
Q4. జనాభా మార్పులపై ఏర్పాటు చేసిన ఉన్నత స్థాయి కమిటీకి సంబంధించి క్రింది వారిలో సభ్యులు కాని వారు ఎవరు?
A) శ్రీ బాలాజీ శ్రీవాస్తవ
B) శ్రీ దుర్గా శంకర్ మిశ్రా
C) డాక్టర్ షమిక రవి
D) జస్టిస్ డి.వై. చంద్రచూడ్
Answer: D
Explanation: జస్టిస్ చంద్రచూడ్ ఈ కమిటీలో సభ్యుడు కాదు; ఈ కమిటీలో దుర్గా శంకర్ మిశ్రా, బాలాజీ శ్రీవాస్తవ, మరియు డాక్టర్ షమిక రవి సభ్యులుగా ఉన్నారు.
Q5. జనాభా మార్పుల హై-లెవెల్ కమిటీ తన నివేదికను సమర్పించడానికి కేంద్ర ప్రభుత్వం విధించిన ప్రాథమిక కాలపరిమితి ఎంత?
A) 6 నెలలు
B) 1 ఏడాది
C) 2 ఏళ్లు
D) 3 ఏళ్లు
Answer: B
Explanation: ఈ కమిటీ ఏర్పాటు చేసిన తేదీ నుండి ఒక ఏడాది (12 నెలలు) లోగా తన నివేదికను సమర్పించాల్సి ఉంటుంది.
Q6. జనాభా మార్పుల కమిటీ విధులకు సంబంధించి క్రింది ప్రకటనలను పరిశీలించండి:
1. అక్రమ వలసల వల్ల జరుగుతున్న జనాభా మార్పులను శాస్త్రీయంగా అంచనా వేయడం.
2. అక్రమ వలసదారుల గుర్తింపు మరియు బహిష్కరణ కోసం శాశ్వత కార్యాచరణ యంత్రాంగాన్ని సిఫార్సు చేయడం.
పై వాటిలో ఏది/ఏవి సరైనవి?
A) 1 మాత్రమే
B) 2 మాత్రమే
C) 1 మరియు 2 రెండూ
D) పైవేవీ కావు
Answer: C
Explanation: ఈ కమిటీ అక్రమ వలసల శాస్త్రీయ అంచనాతో పాటు వారిని గుర్తించి బహిష్కరించే శాశ్వత చట్టపరమైన యంత్రాంగాన్ని కూడా సిఫార్సు చేస్తుంది.
Q7. భారత రాజ్యాంగం ప్రకారం 'జనాభా గణన' (Census) అనే అంశం ఏ జాబితా పరిధిలోకి వస్తుంది?
A) కేంద్ర జాబితా (Union List)
B) రాష్ట్ర జాబితా (State List)
C) ఉమ్మడి జాబితా (Concurrent List)
D) అవశిష్ట అధికారాలు (Residuary Powers)
Answer: A
Explanation: రాజ్యాంగంలోని 7వ షెడ్యూల్ లోని కేంద్ర జాబితా (ఎంట్రీ 69) ప్రకారం జనాభా గణన అనేది పూర్తిగా కేంద్ర ప్రభుత్వ పరిధిలోని అంశం.
Q8. ఈ కమిటీ యొక్క మెంబర్ సెక్రటరీ (Member Secretary) గా వ్యవహరించే అధికారి ఎవరు?
A) కేంద్ర హోం శాఖ కార్యదర్శి
B) రిజిస్ట్రార్ జనరల్ ఆఫ్ ఇండియా
C) జాయింట్ సెక్రటరీ (ఫారినర్స్-1), హోం మంత్రిత్వ శాఖ
D) సెన్సస్ కమిషనర్
Answer: C
Explanation: కేంద్ర హోం మంత్రిత్వ శాఖలోని జాయింట్ సెక్రటరీ (ఫారినర్స్-1) ఈ కమిటీకి మెంబర్ సెక్రటరీగా వ్యవహరిస్తారు.
📜 Previous Year Question Style (PYQ)
PYQ 1:
భారతదేశంలో అక్రమ వలసల నియంత్రణ మరియు విదేశీయుల గుర్తింపునకు సంబంధించి క్రింది ఏ చట్టం కేంద్ర ప్రభుత్వానికి అత్యధిక అధికారాలను కల్పిస్తుంది?
A) పౌరసత్వ చట్టం, 1955
B) ఫారినర్స్ యాక్ట్, 1946
C) పాస్పోర్ట్ చట్టం, 1967
D) జాతీయ పౌర పట్టిక నిబంధనలు, 2003
Answer: B
Explanation: ఫారినర్స్ యాక్ట్, 1946 దేశంలో విదేశీయుల ప్రవేశం, నివాసం మరియు బహిష్కరణపై కేంద్ర ప్రభుత్వానికి సంపూర్ణ అధికారాలను ఇస్తుంది.
PYQ 2:
కేంద్ర ప్రభుత్వం ఇటీవల ఏర్పాటు చేసిన 'జనాభా మార్పుల ఉన్నత స్థాయి కమిటీ' (High-Level Committee on Demographic Change) కి సంబంధించి క్రింది ప్రకటనలను పరిశీలించండి:
1. ఈ కమిటీ ఏర్పాటుకు కేంద్ర మంత్రిమండలి 2025 సెప్టెంబర్ నెలలో ఆమోదం తెలిపింది.
2. ఈ కమిటీ దేశంలోని మతపరమైన లేదా సామాజిక వర్గాల స్థాయిలో జరిగే అసాధారణ జనాభా మార్పుల నమూనాలను కూడా విశ్లేషిస్తుంది.
3. అవసరమైతే ఈ కమిటీ కాలపరిమితిని హోం మంత్రిత్వ శాఖ గరిష్టంగా మరో ఆరు నెలల వరకు పొడిగించవచ్చు.
Which of the above statements is/are correct?
A) 1 మరియు 2 మాత్రమే
B) 2 మరియు 3 మాత్రమే
C) 1 మాత్రమే
D) 1, 2 మరియు 3 ఆల్
Answer: D
Explanation: ఇచ్చిన మూడు ప్రకటనలు కూడా కమిటీ యొక్క అధికారిక నిబంధనల ప్రకారం పూర్తిగా సరైనవి.
✍️ Mains Answer Pointers
Question 1 (150 words): భారతదేశంలో అసాధారణ జనాభా మార్పులు జాతీయ భద్రతకు ఏ విధంగా ముప్పుగా మారుతాయో వివరించండి. ఇటీవల ఏర్పాటు చేసిన నావ్లేకర్ కమిటీ ప్రాధాన్యతను పేర్కొనండి.
- Introduction: అక్రమ వలసలు మరియు అసాధారణ స్థిరనివాసాల వల్ల సరిహద్దు ప్రాంతాలలో జనాభా సమతుల్యత దెబ్బతినడాన్ని ప్రస్తావిస్తూ పరిచయం రాయాలి.
- Body Point 1: భద్రతా పరమైన సవాళ్లు - అంతర్గత కలహాలు, చొరబాట్లు, మరియు స్థానిక వనరులపై ఒత్తిడి పెరగడం (UPSC GS Paper 3 - Internal Security లింక్).
- Body Point 2: సామాజిక-సాంస్కృతిక ప్రభావం - స్థానిక గిరిజన తెగల సంస్కృతి, ఉనికి ప్రమాదంలో పడటం మరియు సామాజిక నిర్మాణంలో అస్థిరత.
- Body Point 3: నావ్లేకర్ కమిటీ ప్రాధాన్యత - శాస్త్రీయ డేటా ఆధారంగా అక్రమ వలసదారుల గుర్తింపు మరియు శాశ్వత బహిష్కరణ యంత్రాంగం ఏర్పాటుకు సిఫార్సు చేయడం.
- Conclusion: దేశ సార్వభౌమత్వాన్ని కాపాడుకోవడానికి మానవీయ కోణాన్ని మరియు జాతీయ భద్రతను సమతుల్యం చేసే బలమైన వ్యూహం అవసరం.
- Data/Diagram to include: భారతదేశ ఈశాన్య సరిహద్దు రాష్ట్రాల (అస్సాం, మణిపూర్) మ్యాప్ లేదా సరిహద్దు నిర్వహణ ఫ్లోచార్ట్.
Question 2 (250 words): భారతదేశంలో అక్రమ వలసల సమస్య కేవలం చట్టపరమైన సమస్య మాత్రమే కాదు, అది ఆర్థిక మరియు సామాజిక పరిణామాలతో కూడుకున్నది. విశ్లేషించండి. ఈ నేపథ్యంలో కేంద్ర ప్రభుత్వ 'హై పవర్డ్ డెమోగ్రフィー మిషన్' ఏ మేరకు పరిష్కారం చూపగలదో చర్చించండి.
- Introduction: భారతదేశ సుదీర్ఘ అంతర్జాతీయ సరిహద్దుల భౌగోళిక పరిస్థితులను పేర్కొంటూ, అక్రమ వలసల బహుమితీయ స్వభావాన్ని నిర్వచించడం.
- Body Point 1: చట్టపరమైన నేపథ్యం - ఫారినర్స్ యాక్ట్ 1946, పౌరసత్వ చట్టం 1955 మరియు గతంలో జరిగిన అస్సాం ఒప్పందం (1985) వంటి చారిత్రక మైలురాళ్లు.
- Body Point 2: ఆర్థిక ప్రభావం - స్థానిక ఉపాధి అవకాశాలు దెబ్బతినడం, ప్రభుత్వ సంక్షేమ పథకాలపై అదనపు భారం పడటం మరియు అక్రమ ఆర్థిక కార్యకలాపాలు పెరగడం.
- Body Point 3: సామాజిక మరియు రాజకీయ పరిణామాలు - ఓటు బ్యాంకు రాజకీయాలు, స్థానిక జనాభా నమూనా మారడం వల్ల వచ్చే ఘర్షణలు (ఉదాహరణకు మణిపూర్ సంక్షోభం).
- Body Point 4: డెమోగ్రఫీ మిషన్ పాత్ర - అసాధారణ వలసల గుర్తింపునకు శాస్త్రీయ పద్ధతులను ప్రవేశపెట్టడం.
- Body Point 5: కేంద్ర-రాష్ట్రాల సమన్వయం - అక్రమ వలసల నియంత్రణలో రెండు ప్రభుత్వాల మధ్య సమగ్ర విధాన ఫ్రేమ్వర్క్ ఏర్పాటు.
- Body Point 6: ఎదురయ్యే సవాళ్లు - వలస వచ్చిన వారిని మానవీయ కోణంలో చూడటం మరియు అంతర్జాతీయ సరిహద్దు దేశాలతో దౌత్యపరమైన సంబంధాలు దెబ్బతినకుండా చూసుకోవడం.
- Conclusion: భద్రత మరియు మానవ హక్కుల మధ్య సమతుల్యతను పాటిస్తూ, శాశ్వత బయోమెట్రిక్ గుర్తింపు వ్యవస్థను బలోపేతం చేయడమే ఏకైక మార్గం.
- Data/Diagram to include: అక్రమ వలసల ప్రభావాలు (ఆర్థిక, సామాజిక, రాజకీయ, భద్రత) చూపించే ఒక మైండ్ మ్యాప్.
⚠️ Examiner Trap
- Trap 1: అభ్యర్థులు తరచుగా ఈ కమిటీ కేంద్ర 'ఆరోగ్య మరియు కుటుంబ సంక్షేమ మంత్రిత్వ శాఖ' కింద ఏర్పడిందని భావిస్తారు, ఎందుకంటే జనాభా (Demography) అనే పదం ఉంది. కానీ అసలు నిజం ఏమిటంటే, ఇది అంతర్గత భద్రతకు సంబంధించినది కాబట్టి కేంద్ర హోం మంత్రిత్వ శాఖ కింద ఏర్పాటు చేయబడింది.
- Trap 2: ఈ కమిటీ కేవలం ఈశాన్య రాష్ట్రాలకే (North-East India) పరిమితం అని భావించడం మరొక తప్పు. ఈ కమిటీ దేశవ్యాప్తంగా (Across India) ఉన్న అసాధారణ జనాభా మార్పులను అధ్యయనం చేస్తుంది.
- Trap 3: పరీక్షలలో ఈ కమిటీ గడువు 3 లేదా 5 సంవత్సరాలు అని అడిగి గందరగోళ పరచవచ్చు. ఎల్లప్పుడూ గుర్తుంచుకోండి, దీని ప్రాథమిక గడువు 1 సంవత్సరం (12 నెలలు) మాత్రమే.
🧭 Exam Tip
- Prelims Angle: ప్రిలిమ్స్ పరీక్షలో కమిటీ చైర్మన్ పేరు (జస్టిస్ ప్రకాష్ ప్రభాకర్ నావ్లేకర్), సభ్యుల పేర్లు, ఇది ఏ మంత్రిత్వ శాఖ కిందకు వస్తుంది, మరియు దీని కాలపరిమితి వంటి ప్రత్యక్ష వాస్తవాలపై ప్రశ్నలు వచ్చే అవకాశం ఎక్కువగా ఉంది.
- Mains Angle: మెయిన్స్ లో జనాభా మార్పులు - అంతర్గత భద్రత మధ్య ఉన్న లింక్, గిరిజన సంస్కృతుల రక్షణ, మరియు కేంద్ర-రాష్ట్రాల మధ్య ఉండే సమన్వయ సవాళ్లపై విశ్లేషణాత్మక ప్రశ్నలు అడుగుతారు.
- Interview Round: ఇంటర్వ్యూలో అక్రమ వలసల సమస్యపై మీ వ్యక్తిగత అభిప్రాయం అడగవచ్చు. అక్కడ మానవీయ కోణాన్ని (Humanitarian grounds) మరియు జాతీయ భద్రతను (National Security) రెండింటినీ సమతుల్యం చేస్తూ సమాధానం చెప్పాల్సి ఉంటుంది.
- High-Probability Prediction: రాబోయే పరీక్షల సైకిల్లో "ఇటీవల వార్తల్లో నిలిచిన జస్టిస్ ప్రకాష్ ప్రభాకర్ నావ్లేకర్ కమిటీ దేనికి సంబంధించినది?" అనే ప్రశ్న ప్రిలిమ్స్ లో వచ్చే అవకాశం 90% పైగా ఉంది.