మే 26, 2026న నిషేధిత సిపిఐ (మాోయిస్ట్) పార్టీకి చెందిన ఇద్దరు సీనియర్ భూగర్భ నేతలు పసునూరి నరహరి (అలియాస్ విశ్వనాథ్), ఆయన భార్య మేదర దనమ్మ (అలియాస్ లత) తెలంగాణ పోలీస్ డైరెక్టర్ జనరల్ (DGP) సి.వి. ఆనంద్ ముందు లొంగిపోయారు. నరహరి సెంట్రల్ కమిటీ సభ్యుడిగా, బీహార్-జార్ఖండ్ స్పెషల్ ఏరియా కమిటీ సెక్రటరీగా పనిచేస్తుండగా, దనమ్మ స్టేట్ కమిటీ సభ్యురాలిగా బాధ్యతలు నిర్వహించారు. దశాబ్దాలుగా మావోయిస్ట్ ఉద్యమంలో క్రియాశీలకంగా ఉన్న వీరి లొంగుబాటు, ముఖ్యంగా మాోయిస్టుల ఈస్టర్న్ రీజినల్ బ్యూరోకు మరియు వారి సాంకేతిక విభాగానికి పెద్ద దెబ్బగా భావిస్తున్నారు. ప్రభుత్వ పునరావాస విధానం మరియు మారుతున్న క్షేత్రస్థాయి పరిస్థితుల నేపథ్యంలో ఈ లొంగుబాటు జరిగింది.
What Happened
మే 26, 2026న నిషేధిత సీపీఐ (మావోయిస్ట్) కేంద్ర కమిటీ సభ్యుడు పసునూరి నరహరి (అలియాస్ విశ్వనాథ్), ఆయన భార్య, రాష్ట్ర కమిటీ సభ్యురాలు మేదర దనమ్మ (అలియాస్ లత) తెలంగాణ పోలీసుల ఎదుట లొంగిపోయారు. సుదీర్ఘకాలం పాటు సాయుధ పోరాటంలో ఉన్న వీరు, పార్టీ అంతర్గత సంక్షోభం, అనారోగ్యం మరియు ప్రభుత్వ పునరావాస కార్యక్రమాలకు ఆకర్షితులై హింసను వీడాలని నిర్ణయించుకున్నారు. తెలంగాణ డీజీపీ సి.వి. ఆనంద్ వీరి లొంగుబాటును అధికారికంగా ప్రకటించి, నరహరికి రూ.25 లక్షలు, దనమ్మకు రూ.20 లక్షల విలువైన రివార్డు మొత్తాలను అందజేశారు.
When & Where
ఈ లొంగుబాటు మే 26, 2026న తెలంగాణ రాజధాని హైదరాబాద్లోని పోలీస్ ప్రధాన కార్యాలయంలో జరిగింది. లొంగిపోయిన ఈ నేతలు గత కొన్నేళ్లుగా బీహార్, జార్ఖండ్ మరియు ఛత్తీస్గఢ్ అటవీ ప్రాంతాల్లోని ఈస్టర్న్ రీజినల్ బ్యూరో పరిధిలో పనిచేస్తున్నారు. ఈ లొంగుబాటు కేవలం తెలంగాణలోనే కాకుండా, మధ్య భారతదేశం మరియు తూర్పు భారతదేశంలో మావోయిస్ట్ నెట్వర్క్ను బలహీనపరిచే వ్యూహాత్మక ప్రాంతంలో జరిగింది.
Who Is Involved
ఈ పరిణామంలో కీలకమైన పాత్రధారులు:
- పసునూరి నరహరి (64): సీపీఐ (మావోయిస్ట్) కేంద్ర కమిటీ సభ్యుడు మరియు ఆయుధాల తయారీలో సాంకేతిక నిపుణుడు.
- మేదర దనమ్మ (55): బీహార్-జార్ఖండ్ స్పెషల్ ఏరియా కమిటీలో రాష్ట్ర కమిటీ సభ్యురాలు.
- తెలంగాణ పోలీస్ యంత్రాంగం: డీజీపీ సి.వి. ఆనంద్ నేతృత్వంలో ఈ లొంగుబాటు ప్రక్రియ విజయవంతమైంది.
- కేంద్ర హోం మంత్రిత్వ శాఖ: దేశవ్యాప్త యాంటీ నక్సల్ వ్యూహాలను పర్యవేక్షించే నోడల్ సంస్థ.
How It Works
మావోయిస్ట్ లొంగుబాటు మరియు పునరావాస ప్రక్రియ క్రింది దశల ఆధారంగా పనిచేస్తుంది:
- మొదటి సంప్రదింపులు: ఇంటెలిజెన్స్ విభాగాలు లేదా నక్సల్స్ కుటుంబ సభ్యుల ద్వారా భూగర్భ నేతలతో లొంగుబాటు చర్చలు ప్రారంభమవుతాయి.
- ఆయుధాల లొంగుబాటు మరియు ధృవీకరణ: నేతలు తమ హింసాత్మక మార్గాన్ని వీడి పోలీసుల ముందు హాజరవుతారు మరియు వారి గుర్తింపును, పార్టీలోని హోదాను ఇంటెలిజెన్స్ విభాగాలు నిర్ధారిస్తాయి.
- ఆర్థిక ఉపశమనం పంపిణీ: లొంగిపోయిన నేతల హోదాను బట్టి ప్రభుత్వం ప్రకటించిన రివార్డు మొత్తాన్ని తక్షణ సహాయంగా డిమాండ్ డ్రాఫ్ట్ (DD) రూపంలో అందజేస్తారు.
- సమాజ స్రవంతిలో పునరావాసం: వీరికి నివాస స్థలం, ఉపాధి అవకాశాలు, ఉచిత ఆరోగ్య కార్డులు మరియు భద్రత కల్పించడం ద్వారా సాధారణ పౌరులుగా జీవించేలా ప్రభుత్వం చర్యలు తీసుకుంటుంది.
Why It Matters
ఈ లొంగుబాటు పోటీ పరీక్షల కోణంలో అత్యంత ప్రాధాన్యత కలిగినది. ఇది యూపీఎస్సీ జీఎస్ పేపర్ 3 (అంతర్గత భద్రత - Internal Security) సిలబస్కు నేరుగా సంబంధించింది. నరహరి మావోయిస్ట్ పార్టీలో రాకెట్ లాంచర్లు, గ్రెనేడ్లు మరియు అధునాతన ఆయుధాల తయారీ విభాగంలో (Technical Wing) కీలక నిపుణుడు కావడం వల్ల, ఆయన లొంగుబాటుతో సంస్థ సాంకేతిక సామర్థ్యం కోల్పోతుంది. ఇది దేశంలో వామపక్ష తీవ్రవాదం (Left Wing Extremism) ముగింపు దశకు చేరుకుందనే దానికి స్పష్టమైన సంకేతం.
Historical Background
భారతదేశంలో నక్సల్స్ ఉద్యమం 1967 లో పశ్చిమ బెంగాల్లోని నక్సల్బరి గ్రామంలో చారిత్రాత్మక సాయుధ తిరుగుబాటుతో ప్రారంభమైంది. ఆ తర్వాత 1980 లో కొండపల్లి సీతారామయ్య నేతృత్వంలో పీపుల్స్ వార్ గ్రూప్ (PWG) ఆంధ్రప్రదేశ్లో ఏర్పాటైంది. పసునూరి నరహరి 1982 లో రాడికల్ స్టూడెంట్స్ యూనియన్ (RSU) ద్వారా ఆకర్షితుడై 1983 లో భూగర్భంలోకి వెళ్లారు. 2004 లో PWG మరియు MCC విలీనమై ప్రస్తుత సీపీఐ (మావోయిస్ట్) పార్టీగా అవతరించింది.
Previous Related Events
గత మూడు నుంచి ఐదేళ్లలో నక్సల్స్ నెట్వర్క్పై భద్రతా దళాలు తీవ్ర ఒత్తిడి తెచ్చాయి.
- 2024-2025: భద్రతా దళాల నిరంతర ఆపరేషన్ల వల్ల దేశవ్యాప్తంగా 500 మందికి పైగా కేడర్ లొంగిపోయారు.
- ఫిబ్రవరి 2026: తిప్పరి తిరుపతి (అలియాస్ దేవుజీ) వంటి పొలిట్బ్యూరో సభ్యులు మరియు మల్లా రాజిరెడ్డి వంటి అగ్రనేతలు తెలంగాణ పోలీసుల ముందు లొంగిపోయారు.
- ఏప్రిల్ 2026: ఛత్తీస్గఢ్కు చెందిన 47 మంది మావోయిస్టులు ఒకేసారి హైదరాబాద్లో లొంగిపోయి ఆయుధాలను అప్పగించారు.
Static GK Connection
ఈ అంశం రెండు ముఖ్యమైన పాఠ్యపుస్తక భావనలతో ముడిపడి ఉంది:
- ఆర్టికల్ 21 (భారత రాజ్యాంగం): జీవించే హక్కు మరియు వ్యక్తిగత స్వేచ్ఛను ప్రసాదిస్తుంది. లొంగుబాటు విధానాలు తీవ్రవాదులకు చట్టబద్ధంగా సాధారణ పౌరులుగా జీవించే హక్కును కల్పిస్తాయి.
- వామపక్ష తీవ్రవాదం (LWE): ఇది మార్క్సిజం-లెనినిజం-మావోయిజం సిద్ధాంతాలపై ఆధారపడి, సాయుధ విప్లవం ద్వారా ప్రజాస్వామ్య ప్రభుత్వాన్ని కూలదోయాలని లక్ష్యంగా పెట్టుకున్న అంతర్గత భద్రతా సవాలు.
India & World Comparison
ప్రపంచవ్యాప్తంగా అంతర్గత సాయుధ తిరుగుబాట్లను అణచివేయడంలో భారత్ అనుసరిస్తున్న బహుముఖ వ్యూహం (భద్రత + అభివృద్ధి + పునరావాసం) విజయవంతమైన నమూనాగా నిలిచింది. కొలంబియాలో 'FARC' గెరిల్లాలతో జరిగిన శాంతి ఒప్పందాల మాదిరిగానే, భారతదేశం కూడా కేడర్ను సమాజ స్రవంతిలోకి తీసుకురావడానికి పెద్దపీట వేస్తోంది. గ్లోబల్ టెర్రరిజం ఇండెక్స్ (GTI) ప్రకారం, గత ఐదేళ్లలో భారతదేశంలో నక్సల్ హింస కారణంగా జరుగుతున్న మరణాల రేటు గణనీయంగా తగ్గింది.
Future Impact
ఈ లొంగుబాటు భవిష్యత్తులో మావోయిస్ట్ అగ్రనాయకత్వం మరింత కుప్పకూలడానికి దారితీస్తుంది. తెలంగాణ పోలీస్ రికార్డుల ప్రకారం, ప్రస్తుతం తెలంగాణకు చెందిన అగ్రనేతలు కేవలం ముగ్గురు (గణపతి, సుజాత, మంగ్తూ) మాత్రమే బయట యాక్టివ్గా ఉన్నారు. సాంకేతిక పరిజ్ఞానం ఉన్న నేతలు దూరమవడంతో మావోయిస్టుల ఆయుధ సంపత్తి క్షీణిస్తుంది. దీనివల్ల 2026 చివరి నాటికి నక్సలిజం ప్రభావిత ప్రాంతాలలో మైనింగ్, రహదారుల నిర్మాణం మరియు గిరిజన సంక్షేమ పథకాలు మరింత వేగంగా అమలు కావడానికి మార్గం సుగమం అవుతుంది.
🔑 Key Points for Revision
- మే 26, 2026 న అగ్ర మావోయిస్ట్ నేతలు నరహరి, దనమ్మ తెలంగాణ పోలీసుల ఎదుట లొంగిపోయారు.
- పసునూరి నరహరి సీపీఐ (మావోయిస్ట్) పార్టీలో అత్యున్నత నిర్ణయాత్మక విభాగమైన సెంట్రల్ కమిటీ సభ్యుడు.
- నరహరి సుమారు 44 ఏళ్లు, ఆయన భార్య దనమ్మ దాదాపు 38 ఏళ్లు భూగర్భంలో గడిపారు.
- లొంగిపోయిన నరహరికి రూ. 25 లక్షలు, దనమ్మకు రూ. 20 లక్షల ప్రభుత్వ రివార్డులు అందజేశారు.
- నరహరి మావోయిస్ట్ ఆయుధాల తయారీ మరియు సాంకేతిక విభాగం (Technical Wing) లో నిపుణుడు.
- వీరు బీహార్-జార్ఖండ్ స్పెషల్ ఏరియా కమిటీ (BJSAC) పరిధిలో సుదీర్ఘకాలం పనిచేశారు.
- తెలంగాణలో 2026 లో ఇప్పటివరకు మొత్తం 264 మంది మావోయిస్టులు లొంగిపోయారు.
- ఈ ఏడాది తెలంగాణలో మావోయిస్టుల నుండి 238 అధునాతన ఆయుధాలను పోలీసులు స్వాధీనం చేసుకున్నారు.
- ప్రస్తుతం తెలంగాణ మూలాలున్న అగ్రనేతలు కేవలం ముగ్గురు మాత్రమే భూగర్భంలో మిగిలి ఉన్నారు.
- ముప్పాల లక్ష్మణ్ రావు (అలియాస్ గణపతి) ప్రస్తుతం యాక్టివ్గా ఉన్న ముగ్గురు నేతలలో ఒకరు.
- కేంద్ర ప్రభుత్వం 'సమధాన్' (SAMADHAN) వ్యూహం ద్వారా నక్సలిజాన్ని ఎదుర్కొంటోంది.
- కేంద్ర హోం శాఖ నిర్దేశించిన గడువు ప్రకారం 2026 నాటికి నక్సలిజం నిర్మూలన లక్ష్యం.
- లొంగుబాటు దారులకు తెలంగాణ ప్రభుత్వం ఆర్థిక సహాయంతో పాటు ఉచిత ఆరోగ్య కార్డులు అందిస్తుంది.
- అంతర్గత భద్రత అంశాలు యూపీఎస్సీ మెయిన్స్ జీఎస్ పేపర్ 3 సిలబస్లో భాగం.
- సిద్ధాంతపరమైన విభేదాలు, నాయకత్వ లోపం వల్లే లొంగుబాట్లు పెరుగుతున్నట్లు పోలీసులు తెలిపారు.
🧠 Concept Link (Static GK Deep Dive)
Core Concept: వామపక్ష తీవ్రవాదం మరియు ప్రభుత్వ వ్యూహాలు (Left Wing Extremism & Government Strategies)
- Definition: ప్రజాస్వామ్య బద్ధంగా ఎన్నికైన ప్రభుత్వాన్ని సాయుధ పోరాటం ద్వారా కూలదోయాలనే మావోయిజం సిద్ధాంతాన్ని వామపక్ష తీవ్రవాదం లేదా నక్సలిజం అంటారు.
- Constitutional / Legal Basis: శాంతిభద్రతలు (Law and Order) రాజ్యాంగంలోని 7వ షెడ్యూల్ ప్రకారం రాష్ట్ర జాబితా (State List) లోని అంశం. ఉపా చట్టం (UAPA, 1967) కింద సీపీఐ (మావోయిస్ట్) నిషేధించబడింది.
- Scientific / Economic Principle: భూస్వామ్య దోపిడీ, గిరిజన హక్కుల ఉల్లంఘన మరియు వెనుకబాటుతనాన్ని సాకుగా చూపిస్తూ ఈ సిద్ధాంతం గ్రామీణ ప్రాంతాలలో విస్తరించింది.
- How it connects to this event: నరహరి మరియు దనమ్మ లొంగుబాటు అనేది ఈ సాయుధ సిద్ధాంతం పట్ల కేడర్లో ఆదరణ మరియు విశ్వాసం తగ్గుతుందనడానికి ప్రత్యక్ష నిదర్శనం.
- Origin & History: భారతదేశంలో ఈ భావన 1967లో పశ్చిమ బెంగాల్లోని నక్సల్బరి ఉద్యమంతో ప్రారంభమైంది.
- Key milestone 1: 1980 లో కొండపల్లి సీతారామయ్య చేత పీపుల్స్ వార్ గ్రూప్ (PWG) స్థాపన.
- Key milestone 2: 2004 లో పీపుల్స్ వార్ గ్రూప్ (PWG) మరియు మావోయిస్ట్ కమ్యూనిస్ట్ సెంటర్ (MCC) విలీనంతో సీపీఐ (మావోయిస్ట్) ఏర్పాటు.
- Related Acts / Schemes / Treaties: కేంద్ర హోం శాఖ పరిధిలోని 'SAMADHAN' వ్యూహం మరియు నక్సల్స్ ప్రభావిత జిల్లాల అభివృద్ధికి ఉద్దేశించిన 'స్పెషల్ సెంట్రల్ అసిస్టెన్స్' (SCA) పథకం.
- Nodal Ministry / Body: కేంద్ర స్థాయిలో కేంద్ర హోం మంత్రిత్వ శాఖ (MHA) మరియు రాష్ట్ర స్థాయిలో రాష్ట్ర పోలీస్ విభాగాలు.
- India-specific relevance: మావోయిజంను భారతదేశ అంతర్గత భద్రతకు అత్యంత ప్రమాదకరమైన సవాలుగా గతంలో ప్రధానమంత్రులు అభివర్ణించారు.
- Global Comparison: పెరూలోని 'షైనింగ్ పాత్', కొలంబియాలోని 'FARC' గెరిల్లా ఉద్యమాల తరహాలోనే భారత్లో నక్సలిజం సాగింది.
- Data Point: కేంద్ర హోం శాఖ నివేదిక ప్రకారం, గత పదేళ్లలో నక్సల్ హింసాత్మక ఘటనలు 70% పైగా తగ్గాయి.
- Common Exam Angle: పరీక్షలలో నక్సలిజానికి గల సామాజిక-ఆర్థిక కారణాలు, భద్రతా దళాల వ్యూహాలు మరియు పునరావాస విధానాల (Rehabilitation Policy) పై ప్రశ్నలు అడుగుతారు.
- Easy Memory Hook: SAMADHAN (S-Smart Leadership, A-Aggressive Strategy, M-Motivation, A-Actionable Intelligence, D-Dashboard KPIs, H-Harnessing Technology, A-Action Plan, N-No access to funds).
❓ Practice MCQs
Q1. ఇటీవల మే 2026లో తెలంగాణ పోలీసుల ముందు లొంగిపోయిన అగ్ర మావోయిస్ట్ నేత పసునూరి నరహరి పార్టీలో ఏ హోదాలో పనిచేశారు?
A) పొలిట్బ్యూరో సభ్యుడు
B) సెంట్రల్ కమిటీ సభ్యుడు
C) డివిజనల్ కమిటీ కార్యదర్శి
D) లోకల్ గెరిల్లా స్క్వాడ్ కమాండర్
Answer: B
Explanation: పసునూరి నరహరి అలియాస్ విశ్వనాథ్ సీపీఐ (మావోయిస్ట్) పార్టీలో సెంట్రల్ కమిటీ సభ్యుడిగా మరియు సాంకేతిక విభాగ నిపుణుడిగా పనిచేశారు.
Q2. లొంగిపోయిన మావోయిస్ట్ నేత పసునూరి నరహరి తలపై తెలంగాణ ప్రభుత్వం ప్రకటించిన రివార్డు మొత్తం ఎంత?
A) రూ. 10 లక్షలు
B) రూ. 15 లక్షలు
C) రూ. 25 lakh
D) రూ. 50 లక్షలు
Answer: C
Explanation: సెంట్రల్ కమిటీ సభ్యుడైన నరహరిపై రూ. 25 లక్షల రివార్డు ఉండగా, ఆయన భార్య దనమ్మపై రూ. 20 లక్షల రివార్డు ఉంది.
Q3. భారతదేశంలో నక్సలైట్ ఉద్యమం ఏ సంవత్సరంలో పశ్చిమ బెంగాల్లోని నక్సల్బరి అనే గ్రామంలో ప్రారంభమైంది?
A) 1962
B) 1967
C) 1975
D) 1980
Answer: B
Explanation: చారు మజుందార్, కానూ సన్యాల్ నేతృత్వంలో 1967 లో నక్సల్బరి గ్రామంలో ఈ ఉద్యమం పుట్టింది.
Q4. కేంద్ర హోం మంత్రిత్వ శాఖ ప్రవేశపెట్టిన 'SAMADHAN' వ్యూహంలో 'M' అనగా ఏమిటి?
A) మేనేజ్మెంట్ (Management)
B) మోడరనైజేషన్ (Modernisation)
C) మోటివేషన్ అండ్ ట్రైనింగ్ (Motivation and Training)
D) మిలిటరీ ఆపరేషన్ (Military Operation)
Answer: C
Explanation: 'SAMADHAN' లోని 'M' అంటే మోటివేషన్ అండ్ ట్రైనింగ్ (భద్రతా దళాలలో ప్రేరణ మరియు శిక్షణ).
Q5. రాజ్యాంగంలోని ఏ షెడ్యూల్ ప్రకారం శాంతిభద్రతల నిర్వహణ (Law and Order) పూర్తిగా రాష్ట్ర పరిధిలోకి వస్తుంది?
A) 5వ షెడ్యూల్
B) 7వ షెడ్యూల్
C) 9వ షెడ్యూль
D) 11వ షెడ్యూల్
Answer: B
Explanation: 7వ షెడ్యూల్లోని స్టేట్ లిస్ట్ ప్రకారం శాంతిభద్రతలు రాష్ట్ర ప్రభుత్వాల బాధ్యత.
Q6. మావోయిస్ట్ పార్టీ కేంద్ర కమిటీ సభ్యుల వరుస లొంగుబాట్లు దేనిని సూచిస్తున్నాయి?
A) గెరిల్లా పోరాటం మరింత తీవ్రతరం కాబోతోందని
B) పార్టీ అంతర్గత సిద్ధాంత సంక్షోభం మరియు నాయకత్వ క్షీణతను
C) ప్రభుత్వం వారితో రహస్య శాంతి ఒప్పందం చేసుకుందని
D) అటవీ ప్రాంతాలలో గిరిజనుల మద్దతు విపరీతంగా పెరిగిందని
Answer: B
Explanation: వరుస లొంగుబాట్లు మరియు అగ్రనేతల వయసు పైబడటం మావోయిస్ట్ పార్టీలోని అంతర్గత విభేదాలను, కేడర్ కొరతను స్పష్టం చేస్తున్నాయి.
Q7. లొంగిపోయిన నక్సలైట్లకు అందించే పునరావాస కార్యక్రమాలలో క్రింది వాటిలో ఏది భాగం కాదు?
A) తక్షణ ఆర్థిక సహాయం అందించడం
B) ఉపాధి శిక్షణ మరియు గృహ వసతి కల్పించడం
C) ప్రభుత్వ ఉద్యోగాలలో నేరుగా శాశ్వత నియామకం చేపట్టడం
D) ఉచిత వైద్య సదుపాయాలు మరియు ఆరోగ్య కార్డులు ఇవ్వడం
Answer: C
Explanation: పునరావాస విధానంలో ఆర్థిక సాయం, ఉపాధి శిక్షణ ఉంటాయి కానీ ప్రభుత్వ ఉద్యోగాలలో నేరుగా శాశ్వత నియామకాలు చేపట్టే నిబంధన లేదు.
Q8. పసునూరి నరహరి లొంగుబాటు మావోయిస్ట్ ఆర్గనైజేషన్కు ఏ విభాగంలో పూడ్చలేని నష్టాన్ని కలిగిస్తుంది?
A) సాంకేతిక మరియు ఆయుధాల తయారీ విభాగం (Technical & Arms Manufacturing)
B) నిధుల సేకరణ విభాగం (Funding Wing)
C) అంతర్జాతీయ సంబంధాల విభాగం (International Relations)
D) విద్యార్థి సంఘాల నిర్వహణ విభాగం (Student Unions)
Answer: A
Explanation: నరహరి దశాబ్దాలుగా ఆయుధాలు, మోర్టార్లు, గ్రెనేడ్ల తయారీ సాంకేతిక విభాగంలో కీలక పాత్ర పోషించారు, కాబట్టి ఆయన లేకపోవడం సాంకేతిక విభాగానికి పెద్ద దెబ్బ.
📜 Previous Year Question Style (PYQ)
PYQ 1:
భారతదేశంలో వామపక్ష తీవ్రవాదాన్ని (Left Wing Extremism) అణచివేయడానికి కేంద్ర ప్రభుత్వం వ్యూహాత్మకంగా ప్రారంభించిన పథకం/కార్యక్రమం ఏది?
A) ఆపరేషన్ గ్రీన్ హంట్
B) సమధాన్ వ్యూహం (SAMADHAN)
C) ఆపరేషన్ సదాభావన
D) ఆపరేషన్ బ్లూస్టార్
Answer: B
Explanation: కేంద్ర హోం శాఖ నక్సలిజంపై సమగ్ర పోరాటానికి ఎనిమిది సూత్రాల 'SAMADHAN' వ్యూహాన్ని అమలు చేస్తోంది.
PYQ 2:
క్రింది ప్రకటనలను పరిశీలించండి:
1. పీపుల్స్ వార్ గ్రూప్ (PWG) మరియు మావోయిస్ట్ కమ్యూనిస్ట్ సెంటర్ (MCC) విలీనం ద్వారా 2004 లో సీపీఐ (మావోయిస్ట్) ఏర్పడింది.
2. నక్సలిజం ప్రభావిత ప్రాంతాలలో మౌలిక వసతుల కల్పనకు కేంద్ర ప్రభుత్వం 'స్పెషల్ సెంట్రల్ అసిస్టెన్స్' (SCA) నిధులు సమకూరుస్తుంది.
3. పోలీస్ మరియు శాంతిభద్రతల అంశాలు భారత రాజ్యాంగం ప్రకారం కేంద్ర జాబితాలోకి వస్తాయి.
పై ప్రకటనలలో ఏది/వి సరైనవి?
A) 1 మాత్రమే
B) 1 మరియు 2 మాత్రమే
C) 2 మరియు 3 మాత్రమే
D) 1, 2 మరియు 3
Answer: B
Explanation: ప్రకటన 3 తప్పు, ఎందుకంటే పోలీస్ మరియు శాంతిభద్రతలు రాష్ట్ర జాబితా (State List) లోని అంశాలు. 1 మరియు 2 సరైనవి.
✍️ Mains Answer Pointers
Question 1 (150 words): భారతదేశంలో వామపక్ష తీవ్రవాదం (LWE) క్రమంగా బలహీనపడటానికి దారితీసిన కారణాలను మరియు ప్రభుత్వ పునరావాస విధానాల పాత్రను చర్చించండి.
- Introduction: ఇటీవల సీనియర్ మావోయిస్ట్ నేతలు నరహరి, దనమ్మ లొంగుబాటు వంటి పరిణామాలు దేశంలో వామపక్ష తీవ్రవాదం ముగింపు దశకు చేరుకుందనడానికి నిదర్శనం అని పేర్కొనాలి.
- Body Point 1: భద్రతా దళాల వ్యూహాత్మక ఆపరేషన్లు మరియు ఇంటెలిజెన్స్ గ్రిడ్ బలోపేతం కావడం వల్ల మావోయిస్టుల కదలికలు పరిమితమయ్యాయి.
- Body Point 2: నక్సల్స్ ప్రభావిత ప్రాంతాల్లో రోడ్లు, కమ్యూనికేషన్ టవర్లు మరియు గిరిజన విద్యా సంస్థల (ఏకలవ్య పాఠశాలలు) ఏర్పాటు ద్వారా పెరిగిన ప్రభుత్వ విశ్వసనీయత.
- Body Point 3: ఆకర్షణీయమైన లొంగుబాటు-పునరావాస విధానాలు (Surrender policies) పెద్ద ఎత్తున కేడర్ సాయుధ మార్గాన్ని వీడడానికి దోహదపడ్డాయి.
- Conclusion: కేవలం భద్రతా పరమైన చర్యలే కాకుండా అభివృద్ధి ఆధారిత వ్యూహాల వల్లే నక్సలిజం తగ్గుముఖం పట్టిందని ముగించాలి.
- Data/Diagram to include: గత పదేళ్లలో నక్సల్ ప్రభావిత జిల్లాల సంఖ్య తగ్గుదలను చూపే చిన్న మ్యాప్ లేదా బార్ చార్ట్ ప్రస్తావన.
Question 2 (250 words): "వామపక్ష తీవ్రవాదం కేవలం ఒక శాంతిభద్రతల సమస్య మాత్రమే కాదు, అది ఒక సంక్లిష్టమైన సామాజిక-ఆర్థిక సవాలు." ఈ ప్రకటన వెలుగులో, భారతదేశ అంతర్గత భద్రతపై దీని ప్రభావాన్ని విశ్లేషించండి.
- Introduction: వామపక్ష తీవ్రవాదాన్ని కేవలం తుపాకీ సమస్యగా కాకుండా గిరిజన హక్కులు, భూ సంస్కరణల వైఫల్యాలు మరియు వెనుకబాటుతనం నుండి ఉద్భవించిన సమస్యగా నిర్వచించాలి.
- Body Point 1: చారిత్రక నేపథ్యం - జల, జంగిల్, జమీన్ (నీరు, అడవి, భూమి) పై స్థానిక గిరిజనులకు హక్కులు కోల్పోవడం వల్ల ప్రారంభంలో ఈ ఉద్యమానికి ఆదరణ లభించింది.
- Body Point 2: అంతర్గత భద్రతపై ప్రభావం - సమాంతర ప్రభుత్వాల నిర్వహణ (జన అదాలత్), మౌలిక సదుపాయాల (రైల్వేలు, టెలికాం) ధ్వంసం మరియు భద్రతా దళాలపై దాడులు.
- Body Point 3: ఆర్థిక నష్టం - మైనింగ్ మరియు పారిశ్రామికాభివృద్ధి నిలిచిపోవడం వల్ల దేశ ఆర్థిక వృద్ధికి ఆటంకం కలగడం.
- Body Point 4: అంతర్జాతీయ లింకులు - పొరుగు దేశాల సరిహద్దుల గుండా అక్రమ ఆయుధాల సరఫరా మరియు ఇతర తీవ్రవాద శక్తులతో సంబంధాల ముప్పు.
- Body Point 5: ప్రస్తుత సంక్షోభం - సిద్ధాంతాల పట్ల యువతలో ఆదరణ తగ్గడం, అగ్రనాయకత్వం వయసు పైబడటం మరియు తీవ్రమైన అంతర్గత విభేదాలు.
- Conclusion: శాశ్వత శాంతి కోసం గిరిజన ప్రాంతాలలో 5వ, 6వ షెడ్యూల్ నిబంధనలను కచ్చితంగా అమలు చేస్తూ, అభివృద్ధి ఫలాలను చివరి వ్యక్తికి అందించడమే ఏకైక మార్గం.
- Data/Diagram to include: కేంద్ర హోం శాఖ యొక్క 'SAMADHAN' వ్యూహాన్ని వివరించే ఫ్లోచార్ట్.
⚠️ Examiner Trap
- Trap 1: అభ్యర్థులు తరచుగా సీపీఐ (మావోయిస్ట్) ను ఒక చట్టబద్ధమైన రాజకీయ పార్టీగా భావిస్తుంటారు. కానీ వాస్తవానికి ఇది ఉపా (UAPA) చట్టం కింద నిషేధించబడిన ఉగ్రవాద/తీవ్రవాద సంస్థ. ఎలక్షన్ కమిషన్ గుర్తింపు పొందిన సీపీఐ, సీపీఐ(ఎం) వేరు, ఈ నిషేధిత సంస్థ వేరు.
- Trap 2: శాంతిభద్రతల నిర్వహణ కేంద్ర ప్రభుత్వ పరిధిలోకి వస్తుందని అభ్యర్థులు తప్పుగా భావిస్తారు. పరీక్షలో ఆప్షన్లలో కన్ఫ్యూజ్ అవ్వకండి; పోలీస్ మరియు లా అండ్ ఆర్డర్ రాజ్యాంగం ప్రకారం పూర్తిగా 'రాష్ట్ర జాబితా' (State List) లోని అంశాలు. కేంద్రం కేవలం సహాయాన్ని మాత్రమే అందిస్తుంది.
- Trap 3: నక్సలిజం కేవలం ఛత్తీస్గఢ్, జార్ఖండ్లకే పరిమితమైందని అనుకుంటారు. కానీ దీని ప్రభావం ఒడిశా, ఏపీ, తెలంగాణ, మహారాష్ట్రల సరిహద్దు ప్రాంతాలపై (రెడ్ కారిడార్) కూడా ఉంది. కాబట్టి ప్రాంతీయ పరిధిని విస్తృతంగా అర్థం చేసుకోవాలి.
🧭 Exam Tip
- Prelims Angle: ప్రిలిమ్స్ పరీక్షల కోసం లొంగిపోయిన నేతల పేర్లు (నరహరి, దనమ్మ), వారి కమిటీల పేర్లు, అలాగే కేంద్ర ప్రభుత్వ వ్యూహమైన 'SAMADHAN' యొక్క పూర్తి రూపం మరియు లొంగుబాటు విధానాల కింద ఇచ్చే రివార్డుల గణాంకాలను గుర్తుపెట్టుకోవాలి.
- Mains Angle: మెయిన్స్ అభ్యర్థులు వామపక్ష తీవ్రవాదానికి గల మూల కారణాలు (సామాజిక, ఆర్థిక, గిరిజన హక్కుల ఉల్లంఘన), ప్రభుత్వ బహుముఖ వ్యూహాలు మరియు అంతర్గత భద్రతకు ఎదురవుతున్న ఆధునిక సవాళ్ల కోణంలో విశ్లేషణాత్మక నోట్స్ సిద్ధం చేసుకోవాలి.
- Interview Angle: ఇంటర్వ్యూ బోర్డులో "మీరు నక్సల్ ప్రభావిత జిల్లాకు కలెక్టర్గా వెళ్తే ఎలాంటి చర్యలు తీసుకుంటారు?" అనే ప్రశ్న వచ్చే అవకాశం ఉంది. దీనికి భద్రతా చర్యలతో పాటు, గిరిజనులతో మమేకమవడం, విద్యా-వైద్య సదుపాయాలు పెంచడం వంటి సానుకూల వ్యూహాలను సమాధానంగా చెప్పాల్సి ఉంటుంది.
- High-Probability Prediction: రాబోయే పరీక్షలలో 'SAMADHAN' వ్యూహం లేదా భారతదేశంలో వామపక్ష తీవ్రవాద క్షీణతకు గల కారణాలపై నేరుగా 10 లేదా 15 మార్కుల మెయిన్స్ ప్రశ్న వచ్చే అవకాశాలు చాలా ఎక్కువగా ఉన్నాయి.
Telangana Police Internal Security Analysis
ఈ వీడియో ద్వారా తెలంగాణ డీజీపీ సమక్షంలో జరిగిన అగ్ర మావోయిస్ట్ నేతల లొంగుబాటు ప్రక్రియ మరియు దానికి సంబంధించిన అధికారిక వివరాలను ప్రత్యక్షంగా వీక్షించవచ్చు.