కేంద్ర ఆరోగ్య మంత్రిత్వ శాఖ ఇటీవల విడుదల చేసిన నేషనల్ హెల్త్ అకౌంట్స్ (NHA) 2022-23 అంచనాల ప్రకారం, భారతదేశంలో ప్రభుత్వ ఆరోగ్య వ్యయం గత దశాబ్దంలో దాదాపు మూడు రెట్లు పెరిగి రూ. 3.85 లక్షల కోట్లకు చేరుకుంది. అదే సమయంలో ప్రజలు వైద్యం కోసం సొంత జేబుల్లోంచి పెట్టుకునే ఖర్చు (Out-of-Pocket Expenditure) 64.2% నుండి 43.4% కి గణనీయంగా తగ్గింది. 'ఆయుష్మాన్ భారత్' వంటి ప్రభుత్వ పథకాలు సామాన్యులపై ఆర్థిక భారాన్ని తగ్గించడంలో మరియు యూనివర్సల్ హెల్త్ కవరేజీని (UHC) సాధించడంలో సత్పలితాలు ఇస్తున్నాయని ఈ నివేదిక స్పష్టం చేస్తోంది.
What Happened
ఇటీవల కేంద్ర ఆరోగ్య మంత్రిత్వ శాఖ, నేషనల్ హెల్త్ అకౌంట్స్ (NHA) 2022-23 నివేదికను అధికారికంగా విడుదల చేసింది. ఈ నివేదిక ప్రకారం భారతదేశంలో ప్రభుత్వ ఆరోగ్య వ్యయం పదేళ్ల వ్యవధిలో (2013-14 నుండి 2022-23 వరకు) దాదాపు మూడు రెట్లు పెరిగి రూ. 3.85 లక్షల కోట్లకు చేరుకుంది. వైద్య సేవలకు ప్రజలు సొంతంగా భరించే ఖర్చు గణనీయంగా తగ్గడం దీనిలో ప్రధాన సానుకూల పరిణామం.
When & Where
మే 28, 2026 న న్యూఢిల్లీలో కేంద్ర ఆరోగ్య మంత్రిత్వ శాఖ ఈ నివేదికను విడుదల చేసింది. దేశవ్యాప్తంగా ఆరోగ్య రంగంలో జరుగుతున్న ప్రభుత్వ మరియు ప్రైవేట్ పెట్టుబడుల సరళిని, ఆర్థిక పురోగతిని ఈ నివేదిక జాతీయ స్థాయిలో ప్రతిబింబిస్తుంది.
Who Is Involved
- కేంద్ర ఆరోగ్య మరియు కుటుంబ సంక్షేమ మంత్రిత్వ శాఖ: ఈ నివేదికను అధికారికంగా ఆమోదించి ప్రచురించిన నోడల్ మంత్రిత్వ శాఖ.
- నేషనల్ హెల్త్ సిస్టమ్స్ రిసోర్స్ సెంటర్ (NHSRC): దీని ఆధ్వర్యంలోని 'NHA టెక్నికల్ సెక్రటేరియట్' అంచనాలను తయారు చేసే బాధ్యతను తీసుకుంది.
- ప్రపంచ ఆరోగ్య సంస్థ (WHO): ఆరోగ్య వ్యయాలను లెక్కించడానికి WHO రూపొందించిన 'సిస్టమ్ ఆఫ్ హెల్త్ అకౌంట్స్ 2011' ప్రమాణాలను ఈ నివేదికలో ఉపయోగించారు.
How It Works
- దశ 1 (సమాచార సేకరణ): కేంద్ర, రాష్ట్ర ప్రభుత్వాలు, పంచాయతీ రాజ్ సంస్థలు మరియు మునిసిపాలిటీలు ఆరోగ్య రంగంపై చేసిన వ్యయ డేటాను సేకరిస్తారు.
- దశ 2 (ప్రైవేట్ వ్యయాల అంచనా): సామాన్య గృహాలు (households) సొంతంగా చేసిన ఖర్చులు, ప్రైవేట్ ఆరోగ్య బీమా సంస్థలు, ఎన్జీవోల ఖర్చులను సర్వేల ద్వారా అంచనా వేస్తారు.
- దశ 3 (వర్గీకరణ): సేకరించిన డేటాను మూలధన (Capital), రెవెన్యూ (Revenue) వ్యయాలుగా మరియు ప్రాథమిక, ద్వితీయ, తృతీయ ఆరోగ్య సంరక్షణ వ్యయాలుగా విభజిస్తారు.
- దశ 4 (గ్లోబల్ ఫ్రేమ్వర్క్): చివరగా, అంతర్జాతీయంగా ఆమోదించబడిన WHO SHA-2011 ఫ్రేమ్వర్క్ ఉపయోగించి తుది అంచనాలను లెక్కించి నివేదికను ప్రచురిస్తారు.
Why It Matters
- ఆర్థిక భద్రత: అవుట్-ఆఫ్-పాకెట్ ఖర్చు 64.2% నుండి 43.4% కు తగ్గడం వల్ల, వైద్య ఖర్చుల భయంతో దారిద్య్రరేఖకు దిగువకు జారిపోయే సామాన్యుల సంఖ్య (Medical poverty) తగ్గుతుంది.
- పాలసీ ప్రాముఖ్యత: ప్రాథమిక ఆరోగ్య సంరక్షణపై వ్యయం రూ. 0.5 లక్షల కోట్ల నుండి 1.4 లక్షల కోట్లకు పెరగడం, ప్రభుత్వం వ్యాధి నివారణ (preventive healthcare) పై పెడుతున్న దృష్టిని తెలియజేస్తుంది.
- యూపీఎస్సీ సిలబస్ లింక్: ఈ నివేదిక GS పేపర్ 2 లోని 'ఆరోగ్య రంగం పాలన' (Governance) మరియు GS పేపర్ 3 లోని 'ఆర్థిక అభివృద్ధి' (Economic Development) విభాగాలకు నేరుగా సంబంధించినది.
Historical Background
- 2005: జాతీయ గ్రామీణ ఆరోగ్య మిషన్ (NRHM) ప్రారంభంతో భారత ప్రభుత్వ ఆరోగ్య వ్యయంలో నిర్మాణాత్మక పెరుగుదల మొదలైంది.
- 2014: 'సిస్టమ్ ఆఫ్ హెల్త్ అకౌంట్స్ (SHA) 2011' విధానాన్ని భారతదేశం అధికారికంగా లెక్కల కోసం అవలంబించడం ప్రారంభించింది.
- 2017: జాతీయ ఆరోగ్య విధానం (National Health Policy 2017) ఆమోదించబడింది. 2025 నాటికి ప్రభుత్వ ఆరోగ్య వ్యయాన్ని జీడీపీలో 2.5 శాతానికి పెంచడం దీని ముఖ్య లక్ష్యం.
Previous Related Events
- కోవిడ్-19 మహమ్మారి (2020-2022): ఈ కష్టకాలంలో ఆరోగ్య మౌలిక సదుపాయాలపై మరియు వ్యాక్సినేషన్పై ప్రభుత్వ ఖర్చు ఆకస్మికంగా పెరిగి 2021-22 లో జీడీపీలో 1.84 శాతానికి చేరింది.
- ఆయుష్మాన్ భారత్ ప్రారంభం (2018): ప్రపంచంలోనే అతిపెద్ద ఆరోగ్య బీమా పథకమైన ఇది సామాజిక భద్రతా వ్యయాన్ని పెంచి, పేద ప్రజల సొంత ఖర్చును భారీగా తగ్గించింది.
- 15వ ఆర్థిక సంఘం నివేదిక (2021): ఆరోగ్య రంగానికి రాష్ట్రాలు తమ మొత్తం బడ్జెట్లో కనీసం 8% కేటాయించాలని సిఫార్సు చేసింది.
Static GK Connection
- ఆర్టికల్ 47 (ఆదేశిక సూత్రాలు): ప్రజల పోషకాహార స్థాయిని, జీవన ప్రమాణాలను పెంచడం మరియు ప్రజారోగ్యాన్ని మెరుగుపరచడం రాష్ట్రం (ప్రభుత్వం) యొక్క అత్యున్నత బాధ్యత అని తెలుపుతుంది.
- ఆర్టికల్ 21 (ప్రాథమిక హక్కులు): సుప్రీంకోర్టు వివిధ తీర్పుల్లో 'గౌరవప్రదంగా జీవించే హక్కు'లో 'ఆరోగ్య హక్కు (Right to Health)' కూడా అంతర్భాగమేనని స్పష్టం చేసింది.
India & World Comparison
భారతదేశంలో ప్రభుత్వ ఆరోగ్య వ్యయం జీడీపీలో 1.43% (2022-23) కు పెరిగినప్పటికీ, అమెరికా (16%+), యూకే (10%+) వంటి అభివృద్ధి చెందిన దేశాలతో పోలిస్తే ఇది చాలా తక్కువ. ప్రపంచ ఆరోగ్య సంస్థ (WHO) కనీసం 4-5% ఖర్చు చేయాలని సిఫార్సు చేస్తోంది. అలాగే, ప్రపంచ సగటు అవుట్-ఆఫ్-పాకెట్ ఖర్చు (OOPE) 18-20% మధ్య ఉండగా, భారత్లో ఇది ఇంకా 43.4% గానే కొనసాగుతోంది.
Future Impact
- 2.5% జీడీపీ లక్ష్యం: 2025 నాటికి ప్రభుత్వ ఆరోగ్య వ్యయాన్ని జీడీపీలో 2.5 శాతానికి చేర్చాలనే లక్ష్యానికి చేరువయ్యేందుకు రాబోయే బడ్జెట్లలో భారీ కేటాయింపులు అవసరం.
- యూనివర్సల్ హెల్త్ కవరేజ్ (UHC): 2030 నాటికి ఐక్యరాజ్యసమితి సుస్థిర అభివృద్ధి లక్ష్యాల (SDG 3) కింద అందరికీ ఉచిత నాణ్యమైన వైద్యాన్ని అందించే దిశగా ఈ పురోగతి సహకరిస్తుంది.
- బీమా రంగంలో మార్పులు: ప్రైవేట్ ఆరోగ్య బీమా వాటా క్రమంగా పెరుగుతున్నందున, భవిష్యత్తులో బీమా ప్రీమియంల నియంత్రణకు కఠినమైన రెగ్యులేటరీ చట్టాలు వచ్చే అవకాశం ఉంది.
🔑 Key Points for Revision
- NHA 2022-23 అంచనాలను కేంద్ర ఆరోగ్య మంత్రిత్వ శాఖ 2026 మేలో విడుదల చేసింది.
- 2013-14లో రూ. 1.30 లక్షల కోట్లు ఉన్న ప్రభుత్వ ఆరోగ్య వ్యయం 2022-23 నాటికి రూ. 3.85 లక్షల కోట్లకు చేరింది.
- జీడీపీలో ప్రభుత్వ ఆరోగ్య వ్యయం వాటా 1.15% నుంచి 1.43%కి పెరిగింది. (కొత్త 2022-23 బేస్ ఇయర్ ప్రకారం అయితే ఇది 1.48%).
- అవుట్-ఆఫ్-పాకెట్ ఎక్స్పెండిచర్ (OOPE) 64.2% నుంచి 43.4%కి భారీగా తగ్గింది. ఇది సామాన్యులకు గొప్ప ఊరట.
- మొత్తం ఆరోగ్య వ్యయంలో (Total Health Expenditure) ప్రభుత్వ వ్యయం వాటా 28.6% నుంచి 43.7% కి పెరిగింది.
- తలసరి ప్రభుత్వ ఆరోగ్య వ్యయం (Per Capita GHE) రూ. 1,042 నుంచి రూ. 2,786 కి (సుమారు 2.7 రెట్లు) పెరిగింది.
- ప్రాథమిక ఆరోగ్య సంరక్షణపై వ్యయం రూ. 0.5 లక్షల కోట్ల నుండి రూ. 1.4 లక్షల కోట్లకు చేరింది.
- ఆయుష్మాన్ భారత్, ఉద్యోగుల మెడికల్ స్కీమ్స్ తదితర 'సామాజిక భద్రతా వ్యయం (SSE)' 6% నుంచి 9.9% కి పెరిగింది.
- మొత్తం ఖర్చులలో ప్రైవేట్ ఆరోగ్య బీమా వాటా 3.4% నుంచి 9.2% కి పెరిగింది.
- కోవిడ్ సమయంలో (2021-22) అత్యధికంగా ప్రభుత్వ ఆరోగ్య వ్యయం జీడీపీలో 1.84% గా నమోదైంది.
- నేషనల్ హెల్త్ అకౌంట్స్ అంచనాలను NHSRC కి చెందిన 'NHA టెక్నికల్ సెక్రటేరియట్' రూపొందిస్తుంది.
- NHA గణాంకాలను గణించడానికి WHO యొక్క 'సిస్టమ్ ఆఫ్ హెల్త్ అకౌంట్స్ (SHA) 2011' ఫ్రేమ్వర్క్ ని ఉపయోగిస్తారు.
- జాతీయ ఆరోగ్య విధానం (NHP) 2017 ప్రకారం, 2025 నాటికి ప్రభుత్వ ఆరోగ్య వ్యయం జీడీపీలో 2.5% కి చేరాలి.
- రాజ్యాంగంలోని 'ఆర్టికల్ 47' ప్రజారోగ్యాన్ని మెరుగుపరచడం ప్రభుత్వ బాధ్యతగా తెలుపుతుంది.
- తగ్గుతున్న అవుట్-ఆఫ్-పాకెట్ ఖర్చు దేశంలో 'వైద్యపరమైన పేదరికాన్ని (Medical Poverty)' తగ్గిస్తుంది.
🧠 Concept Link (Static GK Deep Dive)
Core Concept: అవుట్-ఆఫ్-పాకెట్ ఎక్స్పెండిచర్ (Out-of-Pocket Expenditure - OOPE)
- Definition: రోగి లేదా వారి కుటుంబం ఎటువంటి బీమా లేదా ప్రభుత్వ సాయం లేకుండా ఆసుపత్రి బిల్లులు, మందులు మరియు పరీక్షల కోసం సొంత జేబులోంచి నేరుగా చెల్లించే మొత్తాన్ని OOPE అంటారు.
- Constitutional / Legal Basis: దీనిపై ప్రత్యేక చట్టం లేనప్పటికీ, రాజ్యాంగంలోని ఆర్టికల్ 47 (ఆదేశిక సూత్రాలు) మరియు ఆర్టికల్ 21 (జీవించే హక్కు) ప్రకారం ప్రజలకు భరించదగిన వైద్యాన్ని అందించాలి.
- Scientific / Economic Principle: 'హెల్త్ ఎకనామిక్స్' ప్రకారం, OOPE ఎక్కువగా ఉంటే ఆరోగ్య అసమానతలు పెరుగుతాయి మరియు ఎక్కువ మంది పేదరికంలో కూరుకుపోతారు (Medical poverty trap).
- How it connects to this event: NHA 2022-23 నివేదిక ప్రకారం, భారత ప్రజల OOPE గత పదేళ్లలో 64.2% నుండి 43.4% కి తగ్గింది, ఇది భారతీయ ఆరోగ్య రంగంలో అతిపెద్ద సానుకూల పరిణామం.
- Origin & History: స్వాతంత్ర్యం వచ్చినప్పటి నుండి భారత్లో ప్రభుత్వ ఆసుపత్రుల కొరత వల్ల ప్రైవేట్ వైద్యంపై ఆధారపడటం ఎక్కువైంది. అందుకే మనదేశంలో OOPE చారిత్రకంగా చాలా ఎక్కువే.
- Key milestone 1: 2018 లో ప్రారంభించిన 'ఆయుష్మాన్ భారత్ (PM-JAY)' నిరుపేదలకు రూ. 5 లక్షల ఉచిత బీమా కల్పించి OOPE ని తగ్గించడంలో మైలురాయిగా నిలిచింది.
- Key milestone 2: 2008లో ప్రారంభమైన 'ప్రధాన మంత్రి భారతీయ జనౌషధి పరియోజన (PMBJP)' మార్కెట్ కంటే చాలా తక్కువ ధరకు జెనరిక్ మందులను అందిస్తూ మందుల ఖర్చులను తగ్గిస్తోంది.
- Related Acts / Schemes / Treaties: ఆయుష్మాన్ భారత్ (PM-JAY), నేషనల్ హెల్త్ మిషన్ (NHM), మరియు రాష్ట్రీయ స్వస్థ్య బీమా యోజన (RSBY).
- Nodal Ministry / Body: కేంద్ర ఆరోగ్య మరియు కుటుంబ సంక్షేమ మంత్రిత్వ శాఖ.
- India-specific relevance: ప్రపంచ బ్యాంక్ అంచనాల ప్రకారం, భారతదేశంలో ప్రతి సంవత్సరం దాదాపు 5 కోట్లకు పైగా జనాభా కేవలం ఊహించని ఆరోగ్య ఖర్చుల వల్లే దారిద్య్ర రేఖకు దిగువకు పడిపోతున్నారు.
- Global comparison: అభివృద్ధి చెందిన యూరోపియన్ దేశాలలో OOPE కేవలం 15-20% లోపు ఉంటే, భారతదేశంలో ఇది ఇంకా 43.4% గానే ఉంది.
- Data point: NHA 2022-23 గణాంకాల ప్రకారం, ప్రస్తుతం భారతదేశ మొత్తం ఆరోగ్య వ్యయంలో 43.4% కేవలం ప్రజల జేబుల నుండే ఖర్చు చేయబడుతోంది.
- Common exam angle: యూపీఎస్సీ మెయిన్స్లో "భారతదేశంలో అవుట్-ఆఫ్-పాకెట్ ఖర్చు సామాన్యులను పేదరికంలోకి ఎలా నెడుతుంది? ప్రభుత్వ పథకాల పాత్ర ఏమిటి?" అని విశ్లేషణాత్మకంగా అడుగుతారు.
- Easy memory hook: "తగ్గుతున్న OOPE = పెరుగుతున్న UHC (యూనివర్సల్ హెల్త్ కవరేజ్)".
❓ Practice MCQs
Q1. నేషనల్ హెల్త్ అకౌంట్స్ (NHA) 2022-23 నివేదిక ప్రకారం, భారతదేశంలో అవుట్-ఆఫ్-పాకెట్ వ్యయం (OOPE) మొత్తం ఆరోగ్య వ్యయంలో ఎంత శాతానికి తగ్గింది? [Easy]
A) 64.2%
B) 43.4%
C) 28.6%
D) 39.4%
Answer: B
Explanation: 2013-14లో 64.2% గా ఉన్న అవుట్-ఆఫ్-పాకెట్ వ్యయం 2022-23 నాటికి 43.4% కి గణనీయంగా తగ్గింది.
Q2. 2022-23 అంచనాల ప్రకారం, భారతదేశ జిడిపి (GDP) లో ప్రభుత్వ ఆరోగ్య వ్యయం వాటా ఎంత శాతం? [Easy]
A) 1.15%
B) 1.84%
C) 1.43%
D) 2.50%
Answer: C
Explanation: 2013-14 లో 1.15% ఉన్న ఈ వాటా 2022-23 నాటికి 1.43% కు పెరిగింది (పాత బేస్ ఇయర్ ప్రకారం).
Q3. జాతీయ ఆరోగ్య విధానం-2017 (NHP) ప్రకారం, ఏ సంవత్సరం నాటికి ప్రభుత్వ ఆరోగ్య వ్యయాన్ని జీడీపీలో 2.5 శాతానికి పెంచాలని లక్ష్యంగా పెట్టుకున్నారు? [Moderate]
A) 2024
B) 2025
C) 2027
D) 2030
Answer: B
Explanation: జాతీయ ఆరోగ్య విధానం-2017, 2025 నాటికి జిడిపిలో 2.5 శాతాన్ని ఆరోగ్య రంగానికి వెచ్చించాలని నిర్దేశించింది.
Q4. భారతదేశంలో నేషనల్ హెల్త్ అకౌంట్స్ (NHA) అంచనాలను ఏ సంస్థ/విభాగం ఆధ్వర్యంలో రూపొందిస్తారు? [Moderate]
A) ఇండియన్ కౌన్సిల్ ఆఫ్ మెడికల్ రీసెర్చ్ (ICMR)
B) నీతి ఆయోగ్ (NITI Aayog)
C) నేషనల్ హెల్త్ సిస్టమ్స్ రిసోర్స్ సెంటర్ (NHSRC)
D) సెంట్రల్ స్టాటిస్టికల్ ఆఫీస్ (CSO)
Answer: C
Explanation: ఈ అంచనాలను నేషనల్ హెల్త్ సిస్టమ్స్ రిసోర్స్ సెంటర్ (NHSRC) ఆధ్వర్యంలోని 'NHA టెక్నికల్ సెక్రటేరియట్' రూపొందిస్తుంది.
Q5. రాజ్యాంగంలోని ఏ ఆర్టికల్, ప్రజల జీవన ప్రమాణాలను మరియు ప్రజారోగ్యాన్ని మెరుగుపరచడాన్ని ప్రభుత్వ ప్రాథమిక విధిగా పేర్కొంటుంది? [Moderate]
A) ఆర్టికల్ 41
B) ఆర్టికల్ 47
C) ఆర్టికల్ 43
D) ఆర్టికల్ 48
Answer: B
Explanation: ఆర్టికల్ 47 (ఆదేశిక సూత్రాలు) పోషకాహార స్థాయిని పెంచడం మరియు ప్రజారోగ్య మెరుగుదలను ప్రభుత్వ బాధ్యతగా సూచిస్తుంది.
Q6. NHA అంచనాలను రూపొందించడానికి ప్రపంచ ఆరోగ్య సంస్థ (WHO) యొక్క ఏ అంతర్జాతీయ ఫ్రేమ్వర్క్ను భారతదేశం ఉపయోగిస్తోంది? [Tricky]
A) గ్లోబల్ హెల్త్ అకౌంటింగ్ సిస్టమ్ 2015
B) సిస్టమ్ ఆఫ్ హెల్త్ అకౌంట్స్ (SHA) 2011
C) యూనివర్సల్ హెల్త్ మ్యాట్రిక్స్ 2020
D) ఇంటర్నేషనల్ హెల్త్ ఎక్స్పెండిచర్ ఫ్రేమ్వర్క్ 2012
Answer: B
Explanation: భారతదేశ అంచనాలు అంతర్జాతీయంగా ఆమోదించబడిన WHO యొక్క 'సిస్టమ్ ఆఫ్ హెల్త్ అకౌంట్స్ (SHA) 2011' ఫ్రేమ్వర్క్ ఆధారంగా తయారు చేయబడతాయి.
Q7. భారతదేశ 'మొత్తం ఆరోగ్య వ్యయం (Total Health Expenditure)' లో ప్రభుత్వ వాటా 2013-14లో 28.6% నుండి 2022-23 నాటికి ఎంతకు పెరిగింది? [Tricky]
A) 35.5%
B) 39.4%
C) 43.7%
D) 50.1%
Answer: C
Explanation: ప్రభుత్వ పెట్టుబడులు పెరగడం వల్ల మొత్తం ఆరోగ్య వ్యయంలో ప్రభుత్వ వాటా 28.6% నుంచి 43.7% కి పెరిగింది.
Q8. ఈ క్రింది వానిలో ఏ కాల వ్యవధిలో భారతదేశంలో ప్రభుత్వ ఆరోగ్య వ్యయం ఆకస్మికంగా జీడీపీలో 1.84 శాతానికి చేరుకుంది? [Tricky]
A) 2018-19
B) 2020-21
C) 2021-22
D) 2022-23
Answer: C
Explanation: కోవిడ్-19 ప్యాకేజీలు మరియు వ్యాక్సినేషన్ ఖర్చుల కారణంగా 2021-22 లో ఇది అత్యధికంగా జీడీపీలో 1.84 శాతానికి చేరింది.
📜 Previous Year Question Style (PYQ)
PYQ 1:
జాతీయ ఆరోగ్య విధానం - 2017 కి సంబంధించి ఈ క్రింది వాటిలో సరైన లక్ష్యం ఏది?
A) 2025 నాటికి తలసరి ఆదాయాన్ని రెట్టింపు చేయడం
B) 2022 నాటికి అందరికీ ఉచిత వైద్య బీమా అందించడం
C) 2025 నాటికి ప్రభుత్వ ఆరోగ్య వ్యయాన్ని జీడీపీలో 2.5 శాతానికి పెంచడం
D) 2030 నాటికి అవుట్-ఆఫ్-పాకెట్ వ్యయాన్ని సున్నా చేయడం
Answer: C
Explanation: నేషనల్ హెల్త్ పాలసీ (NHP) 2017 యొక్క ప్రధాన లక్ష్యం 2025 నాటికి ఆరోగ్య వ్యయాన్ని జీడీపీలో 2.5% కి చేర్చడం.
PYQ 2:
ఇటీవల విడుదలైన నేషనల్ హెల్త్ అకౌంట్స్ (NHA) 2022-23 నివేదికకు సంబంధించి క్రింది వ్యాఖ్యలను పరిశీలించండి:
1. గత పదేళ్లలో (2013-14 నుండి 2022-23) జీడీపీలో ప్రభుత్వ ఆరోగ్య వ్యయం వాటా పెరిగింది.
2. అదే సమయంలో రోగుల అవుట్-ఆఫ్-పాకెట్ ఎక్స్పెండిచర్ (OOPE) పెరిగింది.
3. ప్రాథమిక ఆరోగ్య సంరక్షణపై ప్రభుత్వం చేసే వ్యయం గత దశాబ్దంలో రెట్టింపు పైగా పెరిగింది.
పై వ్యాఖ్యలలో ఏది/ఏవి సరైనవి?
A) 1 మరియు 2 మాత్రమే
B) 1 మరియు 3 మాత్రమే
C) 2 మరియు 3 మాత్రమే
D) 1, 2, మరియు 3
Answer: B
Explanation: వ్యాఖ్య 2 తప్పు, ఎందుకంటే అవుట్-ఆఫ్-పాకెట్ ఎక్స్పెండిచర్ (OOPE) 64.2% నుండి 43.4% కి తగ్గింది, పెరగలేదు. వ్యాఖ్యలు 1, 3 సరైనవి.
PYQ 3:
క్రింది వాటిని పరిశీలించండి:
ప్రకటన (A): గత దశాబ్దంలో భారతదేశ ఆరోగ్య రంగంలో ప్రజలు సొంతంగా చేసే ఖర్చు (OOPE) వాటా గణనీయంగా తగ్గింది.
కారణం (R): ఆయుష్మాన్ భారత్ (PM-JAY) వంటి పథకాల అమలు వల్ల సామాజిక భద్రతా వ్యయం (Social Security Expenditure) పెరిగింది.
పైన ఇచ్చిన వాటికి సంబంధించి సరైన సమాధానం ఎంచుకోండి:
A) A మరియు R రెండూ సరైనవి, మరియు R అనేది A కి సరైన వివరణ.
B) A మరియు R రెండూ సరైనవి, కానీ R అనేది A కి సరైన వివరణ కాదు.
C) A సరైనది, కానీ R తప్పు.
D) A తప్పు, కానీ R సరైనది.
Answer: A
Explanation: ఆయుష్మాన్ భారత్ వంటి ప్రభుత్వ నిధుల ఆరోగ్య బీమా పథకాల (సామాజిక భద్రతా వ్యయం 6% నుండి 9.9% కి పెరిగింది) వల్లనే ప్రజలు తమ జేబులోంచి పెట్టుకునే ఖర్చు (OOPE) తగ్గింది. కాబట్టి R అనేది A కి సరైన వివరణ.
✍️ Mains Answer Pointers
Question 1 (150 words): భారతదేశ ఆరోగ్య రంగంలో 'అవుట్-ఆఫ్-పాకెట్ వ్యయం (OOPE)' తగ్గడం ఒక గొప్ప సానుకూల పరిణామం. NHA 2022-23 గణాంకాల ఆధారంగా దీన్ని విశ్లేషించండి.
- Introduction: అవుట్-ఆఫ్-పాకెట్ వ్యయం (OOPE) అంటే ఏమిటో నిర్వచించి, NHA 2022-23 నివేదిక ప్రకారం ఇది 64.2% నుండి 43.4% కి తగ్గిందని ఉపోద్ఘాతం ఇవ్వాలి.
- Body Point 1: వైద్య ఖర్చుల వల్ల ఏటా దారిద్య్రరేఖకు దిగువన పడిపోయే లక్షలాది కుటుంబాలకు (Medical poverty) ఇది ఆర్థిక భద్రతను ఇస్తుంది.
- Body Point 2: ఆయుష్మాన్ భారత్ (PM-JAY), జనౌషధి కేంద్రాలు మరియు ఉచిత డయాగ్నోస్టిక్స్ వంటి ప్రభుత్వ పథకాలు ఈ సానుకూల మార్పుకు కారణమని వివరించండి.
- Body Point 3: ఆరోగ్య రంగంలో సామాజిక భద్రతా వ్యయం (SSE) 6% నుండి 9.9% కు పెరగడం సుస్థిర అభివృద్ధి లక్ష్యాల (SDG-3) వైపు పురోగతిని సూచిస్తుందని తెలపండి.
- Conclusion: OOPE ను ప్రపంచ ఆరోగ్య సంస్థ సూచించినట్లు 15-20% కి తగ్గించడానికి ప్రాథమిక ఆరోగ్య మౌలిక సదుపాయాలపై మరింత పెట్టుబడి అవసరం అని ముగించండి.
- Data/Diagram to include: 2013-14 మరియు 2022-23 మధ్య OOPE (64.2% -> 43.4%) మార్పును చూపే చిన్న ఫ్లోచార్ట్.
Question 2 (250 words): జాతీయ ఆరోగ్య విధానం-2017 (NHP-2017) లక్ష్యాలను సాధించడంలో భారతదేశం సరైన మార్గంలోనే ఉందా? నేషనల్ హెల్త్ అకౌంట్స్ (NHA) 2022-23 గణాంకాలను ఉటంకిస్తూ సవాళ్లు మరియు పరిష్కారాలను చర్చించండి.
- Introduction: జాతీయ ఆరోగ్య విధానం (NHP) 2017 లక్ష్యమైన జీడీపీలో 2.5% ప్రభుత్వ ఆరోగ్య వ్యయం గురించి ప్రస్తావిస్తూ ఆన్సర్ మొదలుపెట్టండి.
- Body Point 1: NHA 2022-23 ప్రకారం, ప్రభుత్వ వ్యయం పదేళ్లలో రూ. 1.30 లక్షల కోట్ల నుంచి రూ. 3.85 లక్షల కోట్లకు (జీడీపీలో 1.43%) ఎలా పెరిగిందో వివరించండి.
- Body Point 2: ప్రాథమిక ఆరోగ్య సంరక్షణపై (Primary Health) వ్యయం రూ. 0.5 లక్షల కోట్ల నుండి 1.4 లక్షల కోట్లకు పెరగడం ద్వారా నివారణా వైద్యం (Preventive care) ఎలా మెరుగుపడిందో చెప్పండి.
- Body Point 3: యూనివర్సల్ హెల్త్ కవరేజ్ (UHC) దిశగా ఆయుష్మాన్ భారత్ లాంటి విధానాలు సృష్టిస్తున్న సామాజిక, ఆర్థిక భద్రతను విశ్లేషించండి.
- Body Point 4: సవాళ్లు - జీడీపీలో 1.43% అనేది 2.5% లక్ష్యానికి మరియు అభివృద్ధి చెందిన దేశాల (10%+) సగటుకు ఇంకా చాలా దూరంలో ఉందని విమర్శనాత్మకంగా రాయండి.
- Body Point 5: కొన్ని రాష్ట్రాలు తమ బడ్జెట్లో కనీసం 8% ఆరోగ్య రంగానికి కేటాయించకపోవడం ఒక అడ్డంకి.
- Body Point 6: పట్టణ మరియు గ్రామీణ ఆరోగ్య మౌలిక సదుపాయాల మధ్య ఉన్న భారీ వ్యత్యాసాన్ని ప్రస్తావించండి.
- Conclusion: 2025 నాటికి 2.5% లక్ష్యాన్ని సాధించాలంటే కేంద్రం-రాష్ట్రాలు సమన్వయంతో ఆరోగ్య కేటాయింపులు గణనీయంగా పెంచాలని, అప్పుడే 'ఆరోగ్య భారత్' సాధ్యమని సమతుల్యంగా ముగించండి.
- Data/Diagram to include: జీడీపీ వాటా పోలిక పట్టిక (భారత్ 1.43%, NHP లక్ష్యం 2.5%, ప్రపంచ సగటు).
⚠️ Examiner Trap
- Trap 1: విద్యార్థులు తరచుగా 'మొత్తం ఆరోగ్య వ్యయం' (Total Health Expenditure) మరియు 'ప్రభుత్వ ఆరోగ్య వ్యయం' (Government Health Expenditure) మధ్య అయోమయానికి గురవుతారు. జీడీపీలో 1.43% అనేది కేవలం ప్రభుత్వ వ్యయం మాత్రమే.
- Trap 2: ఒక తప్పు అభిప్రాయం ఏమిటంటే.. వైద్య ఖర్చులు పెరిగాయి కాబట్టి ప్రజల జేబులోంచి అయ్యే ఖర్చు (OOPE) కూడా పెరిగిందని భావించడం. కానీ వాస్తవం ఏమిటంటే, ప్రభుత్వ బీమా పథకాల వల్ల OOPE 64.2% నుండి 43.4% కి తగ్గింది.
- Trap 3: చాలామంది విద్యార్థులు NHA అంచనాలను NITI ఆయోగ్ లేదా కేంద్ర గణాంక కార్యాలయం (CSO) విడుదల చేస్తుందని పొరబడతారు. ఎల్లప్పుడూ గుర్తుంచుకోండి, దీన్ని రూపొందించేది నేషనల్ హెల్త్ సిస్టమ్స్ రిసోర్స్ సెంటర్ (NHSRC).
🧭 Exam Tip
ప్రిలిమ్స్ కోసం NHA 2022-23 కు సంబంధించిన ఖచ్చితమైన శాతాలు (జీడీపీలో 1.43%, OOPE 43.4%) మరియు అంచనాలను రూపొందించే సంస్థ (NHSRC) వివరాలపై ఎక్కువ దృష్టి పెట్టండి. మెయిన్స్ రాసేటప్పుడు, పేదరిక నిర్మూలనకు లేదా ఆయుష్మాన్ భారత్ విజయాన్ని మూల్యాంకనం చేయడానికి ఈ డేటాను ఒక బలమైన సాక్ష్యంగా వాడుకోవచ్చు. ఇంటర్వ్యూ దశలో, 2.5% లక్ష్యానికి మనం ఎందుకు చేరుకోలేకపోతున్నాం అనే దానిపై మీ అభిప్రాయాన్ని అడిగే అవకాశం ఉంటుంది. రాబోయే పరీక్షల్లో "జీడీపీలో ప్రభుత్వ ఆరోగ్య వ్యయం వాటా మరియు అవుట్-ఆఫ్-పాకెట్ ఎక్స్పెండిచర్ (OOPE)" ట్రెండ్స్పై ఒక స్టేట్మెంట్-బేస్డ్ ప్రశ్న వచ్చే అవకాశాలు మెండుగా ఉన్నాయి.