ప్రపంచ ఆరోగ్య సంస్థ (WHO) ఆధ్వర్యంలో మే 31, 2026న 'ప్రపంచ పొగాకు వ్యతిరేక దినోత్సవం' (World No Tobacco Day) నిర్వహించబడుతోంది. ఈ సంవత్సరం థీమ్ "ఆకర్షణను బహిర్గతం చేయడం - నికోటిన్ మరియు పొగాకు వ్యసనాన్ని అరికట్టడం". ఈ-సిగరెట్లు, సింథటిక్ నికోటిన్, మరియు ఫ్లేవర్డ్ వేప్స్ ద్వారా పొగాకు పరిశ్రమలు యువతను ఎలా ఆకర్షిస్తున్నాయో నివారించడం దీని ప్రధాన లక్ష్యం. పోటీ పరీక్షల దృష్ట్యా, ప్రజారోగ్య విధానాలు (ఆర్టికల్ 47), 2003 నాటి COTPA చట్టం, మరియు 2019 నాటి ఈ-సిగరెట్ల నిషేధ చట్టం (PECA) చాలా కీలకం.
What Happened
మే 31, 2026న ప్రపంచ ఆరోగ్య సంస్థ (WHO) 'ప్రపంచ పొగాకు వ్యతిరేక దినోత్సవాన్ని' నిర్వహిస్తోంది. ఈ ఏడాది ప్రధానాంశం (థీమ్) "ఆకర్షణను బహిర్గతం చేయడం - నికోటిన్ మరియు పొగాకు వ్యసనాన్ని అరికట్టడం". పొగాకు మరియు నికోటిన్ పరిశ్రమలు కొత్త వ్యూహాలతో, ముఖ్యంగా సింథటిక్ నికోటిన్ మరియు డిజిటల్ మార్కెటింగ్ ద్వారా యువతను ఎలా ఆకర్షిస్తున్నాయో వెలుగులోకి తీసుకురావడం దీని ఉద్దేశ్యం.
When & Where
ప్రపంచవ్యాప్తంగా మే 31వ తేదీన ఈ దినోత్సవాన్ని జరుపుకుంటారు. అయితే, 2026 క్యాంపెయిన్లో ముఖ్యంగా ఐరోపా ప్రాంతంలో యువతలో పెరుగుతున్న ఈ-సిగరెట్ల వినియోగం (14.3%) గురించి WHO తీవ్ర ఆందోళన వ్యక్తం చేసింది. చాలా దేశాల్లో పెద్దల కంటే యువతలో ఈ-సిగరెట్ల వాడకం 5 రెట్లు ఎక్కువగా ఉంది.
Who Is Involved
- ప్రపంచ ఆరోగ్య సంస్థ (WHO): గ్లోబల్ ప్రచారాన్ని నడిపిస్తున్న ప్రధాన సంస్థ.
- పొగాకు మరియు నికోటిన్ పరిశ్రమలు: సింథటిక్ నికోటిన్ మరియు ఫ్లేవర్డ్ ఉత్పత్తుల తయారీదారులు.
- కేంద్ర ఆరోగ్య మరియు కుటుంబ సంక్షేమ మంత్రిత్వ శాఖ: భారతదేశంలో జాతీయ పొగాకు నియంత్రణ కార్యక్రమాన్ని (NTCP) పర్యవేక్షిస్తుంది.
- పౌర సమాజం మరియు యువత: పరిశ్రమల వ్యూహాలను ఎదిరించడంలో కీలక భాగస్వాములు.
How It Works
- కొత్త ఉత్పత్తుల పరిచయం: సింథటిక్ నికోటిన్ మరియు నికోటిన్ సాల్ట్స్ ద్వారా తక్కువ హానికరమైనవని భ్రమ కల్పిస్తూ వ్యసనాన్ని పెంచుతాయి.
- ఆకర్షణీయమైన డిజైన్లు: ఈ-సిగరెట్లను ఫ్లేవర్స్ (రుచులు) జోడించి టాయ్స్ లేదా USB డ్రైవ్ల మాదిరిగా డిజైన్ చేస్తారు.
- డిజిటల్ ప్రచారం: సోషల్ మీడియా ఇన్ఫ్లుయెన్సర్ల ద్వారా యువతను టార్గెట్ చేస్తూ చట్టాల కళ్ళుగప్పి మార్కెటింగ్ చేస్తున్నారు.
- నియంత్రణ మరియు కౌంటర్ చర్యలు: ఫ్లేవర్డ్ ఉత్పత్తులపై పూర్తి నిషేధం విధించడం మరియు కఠినమైన ప్యాకేజింగ్ చట్టాలను అమలు చేయడం.
Why It Matters
- రాజ్యాంగ ప్రాముఖ్యత: ఆర్టికల్ 47 ప్రకారం మత్తుపదార్థాలు మరియు హానికరమైన డ్రగ్స్ను నిషేధించడం రాజ్య బాధ్యత. (UPSC GS Paper 2 - పాలిటీ).
- ఆరోగ్య ముప్పు: క్యాన్సర్, గుండె జబ్బులు వంటి నాన్-కమ్యూనికేబుల్ వ్యాధులకు (NCDs) పొగాకు ప్రధాన కారణం.
- యువతపై ప్రభావం: భారతదేశం వంటి డెమోగ్రాఫిక్ డివిడెండ్ ఉన్న దేశాల్లో, నికోటిన్ వ్యసనం ఉత్పాదకతను తీవ్రంగా దెబ్బతీస్తుంది (UPSC GS Paper 3 - ఎకానమీ & హెల్త్).
Historical Background
- 1987: ప్రపంచ ఆరోగ్య సంస్థ (WHO) మొదటిసారిగా పొగాకు మహమ్మారిపై అవగాహన కోసం ఈ దినోత్సవాన్ని ప్రారంభించింది.
- 2003: భారతదేశంలో చారిత్రాత్మకమైన COTPA (సిగరెట్లు మరియు ఇతర పొగాకు ఉత్పత్తుల చట్టం) ఆమోదించబడింది.
- 2004: అంతర్జాతీయంగా మొదటి ప్రజారోగ్య ఒప్పందం WHO-FCTC అమలులోకి వచ్చింది, ఇందులో భారత్ కీలక సభ్యదేశం.
Previous Related Events
- 2019: భారతదేశం 'PECA-2019' చట్టం ద్వారా ఈ-సిగరెట్ల తయారీ, దిగుమతి, ఎగుమతి, మరియు అమ్మకాలను పూర్తిగా నిషేధించింది.
- 2024: పనామాలో జరిగిన FCTC COP10 సదస్సులో ఈ-సిగరెట్లు మరియు కొత్త తరం పొగాకు ఉత్పత్తులపై కఠిన ఆంక్షలు విధించాలని తీర్మానించారు.
- 2025 థీమ్: పొగాకు పరిశ్రమ జోక్యం నుండి పిల్లలను రక్షించడం (దీని కొనసాగింపే 2026 ప్రచారం).
Static GK Connection
- ఆర్టికల్ 47 (DPSP): పోషకాహార స్థాయిని, జీవన ప్రమాణాలను పెంచడం మరియు ప్రజారోగ్యాన్ని మెరుగుపరచడం రాష్ట్ర బాధ్యత.
- జీవశాస్త్రం (Biology): నికోటిన్ మెదడులో 'డోపమైన్' (Dopamine) విడుదలను ప్రేరేపిస్తుంది, ఇది తక్షణ ఆనందాన్ని ఇస్తూ తీవ్రమైన వ్యసనంగా మారుతుంది.
India & World Comparison
భారతదేశం ఈ-సిగరెట్ల విషయంలో ప్రపంచానికే ఆదర్శంగా నిలిచింది, 2019లోనే వాటిని నిషేధించింది. అయితే, ఐరోపాలో ఇంకా కేవలం 7 దేశాలు మాత్రమే ఈ-సిగరెట్ ఫ్లేవర్లను పూర్తిగా నిషేధించాయి. బ్రిటన్ వంటి దేశాలు కూడా ఇప్పుడు యువతలో వేపింగ్ (Vaping) తగ్గించేందుకు కొత్త చట్టాలు తెస్తున్నాయి.
Future Impact
- గ్లోబల్ పాలసీ మార్పులు: సోషల్ మీడియాలో పొగాకు ఉత్పత్తుల పరోక్ష ప్రకటనలను నియంత్రించేందుకు కఠినమైన డిజిటల్ చట్టాలు రాబోతున్నాయి.
- లక్ష్యాలు: 2030 నాటికి నాన్-కమ్యూనికేబుల్ వ్యాధుల (NCDs) వల్ల సంభవించే అకాల మరణాలను మూడింట ఒక వంతు తగ్గించాలనే సస్టైనబుల్ డెవలప్మెంట్ గోల్ (SDG 3.4) సాధనకు ఇది కీలకం.
- భవిష్యత్ పరిశోధనలు: సింథటిక్ నికోటిన్ ఉత్పత్తులను నియంత్రించేందుకు మరింత శాస్త్రీయ అధ్యయనాలు వేగవంతం కానున్నాయి.
🔑 Key Points for Revision
- మే 31న ప్రపంచ పొగాకు వ్యతిరేక దినోత్సవం జరుపుకుంటారు (1987లో WHO ప్రారంభించింది).
- 2026 థీమ్: నికోటిన్ మరియు పొగాకు ఆకర్షణను బహిర్గతం చేయడం, వ్యసనాన్ని అరికట్టడం.
- ఐరోపాలో 13-15 ఏళ్ల వయస్సు గలవారిలో ఈ-సిగరెట్ల వాడకం 14.3% (ప్రపంచంలోనే అత్యధికం).
- పెద్దల కంటే యువతలోనే ఈ-సిగరెట్ల వాడకం 5 రెట్లు ఎక్కువగా ఉండటం ఆందోళనకరం.
- నికోటిన్ వాడకం వల్ల సాధారణ సిగరెట్ అలవాటు పడే ప్రమాదం 3 రెట్లు పెరుగుతుంది.
- ఆర్టికల్ 47 (ఆదేశిక సూత్రాలు) ఆరోగ్య పరిరక్షణ మరియు హానికర పదార్థాల నిషేధాన్ని నిర్దేశిస్తుంది.
- COTPA చట్టం 2003లో ఆమోదించబడింది (బహిరంగ ప్రదేశాల్లో ధూమపానం నిషేధం).
- 2019 ప్రొహిబిషన్ ఆఫ్ ఎలక్ట్రానిక్ సిగరెట్స్ యాక్ట్ (PECA) ద్వారా భారత్లో ఈ-సిగరెట్లు బ్యాన్.
- నికోటిన్ కేంద్ర నాడీ వ్యవస్థను ప్రభావితం చేసి డోపమైన్ విడుదలను పెంచుతుంది (వ్యసనం).
- జాతీయ పొగాకు నియంత్రణ కార్యక్రమం (NTCP) 2007-08లో మొదలైంది.
- WHO ఫ్రేమ్వర్క్ కన్వెన్షన్ ఆన్ టొబాకో కంట్రోల్ (FCTC) 2004లో అమలులోకి వచ్చింది.
- SDG 3.4 లక్ష్యం 2030 నాటికి NCDల వల్ల సంభవించే మరణాలను వన్-థర్డ్ తగ్గించడం.
- సింథటిక్ నికోటిన్ అనేది ల్యాబ్లో కృత్రిమంగా సృష్టించబడిన నికోటిన్.
- పొగాకు బోర్డ్ ఆఫ్ ఇండియా కేంద్ర వాణిజ్య మరియు పరిశ్రమల మంత్రిత్వ శాఖ పరిధిలో పనిచేస్తుంది.
- 2024 WHO నివేదిక ప్రకారం ఫ్లేవర్డ్ ఈ-సిగరెట్లను నియంత్రించడంలో ప్రపంచ దేశాలు వెనుకబడి ఉన్నాయి.
🧠 Concept Link (Static GK Deep Dive)
Core Concept: ఆర్టికల్ 47 మరియు భారతదేశంలో పొగాకు నియంత్రణ చట్టాలు
- Definition: ప్రజారోగ్యాన్ని మెరుగుపరచడం మరియు ఆరోగ్యానికి హాని కలిగించే మత్తుపదార్థాలను నిషేధించడం గురించి తెలిపే రాజ్యాంగ నిబంధన.
- Constitutional / Legal Basis: భారత రాజ్యాంగంలోని భాగం IV (ఆదేశిక సూత్రాలు) లోని ఆర్టికల్ 47.
- Scientific / Economic Principle: పొగాకు వాడకం NCDలకు దారితీసి దేశ జిడిపిలో ఆరోగ్య వ్యయాన్ని పెంచుతుంది. నికోటిన్ న్యూరోట్రాన్స్మిటర్ల వ్యవస్థను మార్చేస్తుంది.
- How it connects to this event: పొగాకు పరిశ్రమలు ఈ-సిగరెట్ల ద్వారా యువతను ఆకర్షిస్తుండగా, ఆర్టికల్ 47 స్ఫూర్తితో ప్రభుత్వాలు వీటిని నియంత్రిస్తున్నాయి.
- Origin & History: 1950లో రాజ్యాంగం అమలుతో ఆర్టికల్ 47 వచ్చింది, కానీ 2003లో పొగాకుపై కఠిన చట్టం (COTPA) వచ్చింది.
- Key milestone 1: 2003 - COTPA చట్టం అమలు (పబ్లిక్ ప్లేసెస్లో ధూమపానం మరియు ప్రకటనలపై నిషేధం).
- Key milestone 2: 2019 - PECA చట్టం ద్వారా ఎండ్స్ (ENDS - ఎలక్ట్రానిక్ నికోటిన్ డెలివరీ సిస్టమ్స్) ఉత్పత్తుల నిషేధం.
- Related Acts / Schemes / Treaties: COTPA (2003), PECA (2019), WHO-FCTC.
- Nodal Ministry / Body: కేంద్ర ఆరోగ్య మరియు కుటుంబ సంక్షేమ మంత్రిత్వ శాఖ.
- India-specific relevance: యువ జనాభా ఎక్కువగా ఉన్న దేశం కాబట్టి నికోటిన్ వ్యసనం ఉత్పాదకతను దెబ్బతీస్తుంది.
- Global comparison: భారత్ ఈ-సిగరెట్లను నిషేధించగా, యూరప్లోని అనేక దేశాలు ఇంకా పన్నులు వేస్తూ అనుమతిస్తున్నాయి.
- Data point: గ్లోబల్ అడల్ట్ టొబాకో సర్వే (GATS) ప్రకారం భారతదేశంలో సుమారు 28.6% మంది వయోజనులు ఏదో ఒక రూపంలో పొగాకు వాడుతున్నారు.
- Common exam angle: COTPA చట్టం పరిధి, ఆర్టికల్ 47 ప్రాముఖ్యత మరియు ఈ-సిగరెట్ల చట్టపరమైన స్థితిని యూపీఎస్సీ తరచుగా అడుగుతుంది.
- Easy memory hook: "Article 47 cures the nicotine heaven" - 47 ప్రజారోగ్యాన్ని రక్షిస్తుంది.
❓ Practice MCQs
Q1. [Easy] ప్రపంచ పొగాకు వ్యతిరేక దినోత్సవాన్ని ఏ తేదీన జరుపుకుంటారు?
A) ఏప్రిల్ 7
B) మే 31
C) జూన్ 5
D) జూలై 11
Answer: B
Explanation: ప్రపంచ ఆరోగ్య సంస్థ ఆధ్వర్యంలో ప్రతి సంవత్సరం మే 31న ఈ దినోత్సవాన్ని జరుపుకుంటారు.
Q2. [Easy] 2026 ప్రపంచ పొగాకు వ్యతిరేక దినోత్సవం ప్రధాన థీమ్ ఏమిటి?
A) మనకు ఆహారం కావాలి, పొగాకు కాదు
B) ఆకర్షణను బహిర్గతం చేయడం - నికోటిన్ వ్యసనాన్ని అరికట్టడం
C) పర్యావరణాన్ని రక్షించండి
D) పొగాకు ముప్పు నుండి పిల్లలను కాపాడండి
Answer: B
Explanation: 2026 థీమ్ యువతను ఆకర్షించే సింథటిక్ నికోటిన్ మరియు ఉత్పత్తుల వాడకాన్ని అరికట్టడంపై దృష్టి సారించింది.
Q3. [Moderate] ప్రజారోగ్యాన్ని మెరుగుపరచడం ప్రభుత్వ విధి అని భారత రాజ్యాంగంలోని ఏ ఆర్టికల్ పేర్కొంటుంది?
A) ఆర్టికల్ 21
B) ఆర్టికల్ 47
C) ఆర్టికల్ 48A
D) ఆర్టికల్ 39
Answer: B
Explanation: ఆదేశిక సూత్రాలలోని ఆర్టికల్ 47 ప్రజారోగ్యం పెంపు మరియు హానికరమైన మత్తుపదార్థాల నిషేధం గురించి వివరిస్తుంది.
Q4. [Moderate] భారతదేశంలో బహిరంగ ప్రదేశాలలో ధూమపానాన్ని నిషేధించిన ప్రధాన చట్టం ఏది?
A) NDPS Act 1985
B) PECA 2019
C) COTPA 2003
D) FSSAI Act 2006
Answer: C
Explanation: Cigarettes and Other Tobacco Products Act (COTPA) 2003 పబ్లిక్ ప్రదేశాల్లో ధూమపానాన్ని నిషేధించింది.
Q5. [Moderate] ఇటీవల వార్తల్లో నిలిచిన "ENDS" దేనికి సంబంధించింది?
A) అంతరించిపోతున్న పక్షి జాతులు
B) ఎలక్ట్రానిక్ నికోటిన్ డెలివరీ సిస్టమ్స్ (ఈ-సిగరెట్లు)
C) పర్యావరణ పరిరక్షణ లక్ష్యాలు
D) అణు ఒప్పందం
Answer: B
Explanation: ENDS అంటే ఎలక్ట్రానిక్ నికోటిన్ డెలివరీ సిస్టమ్స్, వీటిని సాధారణంగా ఈ-సిగరెట్లు అని పిలుస్తారు.
Q6. [Tricky] భారతదేశం ఎలక్ట్రానిక్ సిగరెట్ల (E-cigarettes) తయారీ, దిగుమతి మరియు అమ్మకాలను ఏ సంవత్సరంలో పూర్తిగా నిషేధించింది?
A) 2017
B) 2019
C) 2021
D) 2023
Answer: B
Explanation: ప్రొహిబిషన్ ఆఫ్ ఎలక్ట్రానిక్ సిగరెట్స్ యాక్ట్ (PECA) 2019 ద్వారా భారత్ ఈ-సిగరెట్లను పూర్తిగా నిషేధించింది.
Q7. [Tricky] పొగాకు నియంత్రణకు సంబంధించిన మొదటి అంతర్జాతీయ ప్రజా ఆరోగ్య ఒప్పందం (FCTC) ఏ సంస్థ ఆధ్వర్యంలో రూపొందించబడింది?
A) ఐక్యరాజ్యసమితి భద్రతా మండలి
B) ప్రపంచ ఆరోగ్య సంస్థ (WHO)
C) ప్రపంచ వాణిజ్య సంస్థ (WTO)
D) అంతర్జాతీయ కార్మిక సంస్థ (ILO)
Answer: B
Explanation: WHO ఫ్రేమ్వర్క్ కన్వెన్షన్ ఆన్ టొబాకో కంట్రోల్ (FCTC) 2003లో ఆమోదించబడి 2005లో అమల్లోకి వచ్చింది (భారత్ 2004లో సంతకం చేసింది).
Q8. [Tricky] WHO 2026 నివేదిక ప్రకారం యువతలో ఈ-సిగరెట్ల వినియోగం గురించి కింది వాటిలో సరైనది ఏది?
A) ఆసియా ఖండంలో యువతలో వాడకం అత్యధికం
B) ఐరోపా ప్రాంతంలో యువతలో సగటు వాడకం (14.3%) ప్రపంచంలోనే అత్యధికం
C) ఈ-సిగరెట్లు వాడే యువత సాధారణ సిగరెట్లు వాడటం మానేస్తారు
D) యువత కంటే పెద్దలలో వాడకం 5 రెట్లు ఎక్కువ
Answer: B
Explanation: ఐరోపాలో 13-15 ఏళ్ల వయస్సు గలవారిలో ఈ-సిగరెట్ల వాడకం 14.3% ఉంది, మరియు ఇది పెద్దల వాడకం కంటే 5 రెట్లు ఎక్కువ.
📜 Previous Year Question Style (PYQ)
PYQ 1:
'గ్లోబల్ అడల్ట్ టొబాకో సర్వే' (GATS) మరియు ఫ్రేమ్వర్క్ కన్వెన్షన్ ఆన్ టొబాకో కంట్రోల్ (FCTC) ఏ అంతర్జాతీయ సంస్థకు సంబంధించినవి?
A) రెడ్ క్రాస్
B) ప్రపంచ వాణిజ్య సంస్థ (WTO)
C) ప్రపంచ ఆరోగ్య సంస్థ (WHO)
D) ఐక్యరాజ్యసమితి పర్యావరణ కార్యక్రమం (UNEP)
Answer: C
Explanation: ప్రపంచ ఆరోగ్య సంస్థ (WHO) పొగాకు వినియోగాన్ని నియంత్రించడానికి FCTC ఒప్పందాన్ని మరియు GATS సర్వేను రూపొందించింది.
PYQ 2:
భారతదేశంలో పొగాకు నియంత్రణ చట్టాల గురించి కింది ప్రకటనలను పరిగణించండి:
1. COTPA 2003 చట్టం పొగాకు ఉత్పత్తుల పరోక్ష ప్రకటనలను కూడా నిషేధించింది.
2. PECA 2019 చట్టం ప్రకారం భారతదేశంలో ఈ-సిగరెట్లను వ్యక్తిగతంగా వినియోగించడం నేరం కాదు, కానీ వాటిని అమ్మడం నేరం.
3. బీడీల తయారీ COTPA చట్టం పరిధిలోకి రాదు.
పై ప్రకటనలలో ఏది/ఏవి సరైనది/సరైనవి?
A) 1 మాత్రమే
B) 1 మరియు 2 మాత్రమే
C) 2 మరియు 3 మాత్రమే
D) 1, 2 మరియు 3
Answer: B
Explanation: COTPA ప్రత్యక్ష మరియు పరోక్ష ప్రకటనలను నిషేధిస్తుంది. PECA అమ్మకం, తయారీని నిషేధించింది కానీ వ్యక్తిగత వినియోగాన్ని నేరంగా పేర్కొనలేదు. బీడీలు కూడా COTPA పరిధిలోకి వస్తాయి.
PYQ 3:
కింది వాటిని పరిశీలించండి:
ప్రతిపాదన (Assertion - A): భారతదేశం ఈ-సిగరెట్లను చట్టబద్ధంగా నిషేధించింది.
కారణం (Reason - R): ఈ-సిగరెట్లలో వాడే ద్రావణంలో నికోటిన్ ఉంటుంది, ఇది తీవ్రమైన వ్యసనానికి మరియు నాడీ సంబంధిత సమస్యలకు దారి తీస్తుంది.
A) A మరియు R రెండూ సరైనవి, మరియు R అనేది A కి సరైన వివరణ.
B) A మరియు R రెండూ సరైనవి, కానీ R అనేది A కి సరైన వివరణ కాదు.
C) A సరైనది, కానీ R తప్పు.
D) A తప్పు, కానీ R సరైనది.
Answer: A
Explanation: ఈ-సిగరెట్లలోని నికోటిన్ ఆరోగ్యానికి హానికరం కావడం వలనే కేంద్ర ప్రభుత్వం 2019లో వాటిని నిషేధించింది.
✍️ Mains Answer Pointers
Question 1 (150 words): ఈ-సిగరెట్లు సురక్షితమైన ప్రత్యామ్నాయాలు అనే అపోహను తొలగించి, యువతను నికోటిన్ వ్యసనం నుండి రక్షించడంలో ప్రభుత్వాల పాత్రను విశ్లేషించండి.
- Introduction: WHO 2026 థీమ్ "ఆకర్షణను బహిర్గతం చేయడం" నేపథ్యంలో, ఈ-సిగరెట్లు సురక్షితం కాదని, అవి కొత్త తరం వ్యసనమని పేర్కొనాలి.
- Body Point 1: పాలసీ లోపాలు - ఐరోపాలో కేవలం 7 దేశాలు మాత్రమే ఫ్లేవర్స్ను నిషేధించాయి. డిజిటల్ మార్కెటింగ్ ద్వారా పరిశ్రమలు యువతను టార్గెట్ చేయడం.
- Body Point 2: ఆర్టికల్ 47 స్ఫూర్తితో భారత్ (PECA 2019) తీసుకున్న చర్యలు మరియు చట్టాల కఠిన అమలు అవసరం.
- Body Point 3: అవగాహన - పాఠశాల స్థాయి కరిక్యులంలో నికోటిన్ దుష్ప్రభావాలను చేర్చడం. సోషల్ మీడియా ఇన్ఫ్లుయెన్సర్లపై ఆంక్షలు.
- Conclusion: ఫ్లేవర్డ్ ఈ-సిగరెట్లపై గ్లోబల్ బ్యాన్ తీసుకురావాలని మరియు SDG 3.4 సాధనకు సమగ్ర విధానం అవసరమని ముగించాలి.
- Data/Diagram to include: ఈ-సిగరెట్లు వాడే యువత సాధారణ సిగరెట్లకు మారే అవకాశం 3 రెట్లు ఎక్కువ (WHO డేటా).
Question 2 (250 words): భారతదేశంలో పొగాకు నియంత్రణ చట్టాల పరిణామ క్రమాన్ని వివరిస్తూ, కొత్త తరం సింథటిక్ నికోటిన్ ఉత్పత్తులు మరియు డిజిటల్ మార్కెటింగ్ విసురుతున్న సవాళ్లను చర్చించండి.
- Introduction: పొగాకు మహమ్మారి కారణంగా NCDల భారం పెరుగుతోందని తెలుపుతూ, మారుతున్న ట్రెండ్స్ (సింథటిక్ నికోటిన్) గురించి ఉపోద్ఘాతం ఇవ్వాలి.
- Body Point 1: చారిత్రక నేపథ్యం: 2003 నాటి COTPA చట్టం ముఖ్యాంశాలు (సెక్షన్ 4 - పబ్లిక్ స్మోకింగ్ బ్యాన్, సెక్షన్ 5 - యాడ్స్ బ్యాన్).
- Body Point 2: అంతర్జాతీయ నిబద్ధత: WHO-FCTCలో భాగస్వామ్యం మరియు దాని అమలు.
- Body Point 3: నయా సవాళ్లు: సింథటిక్ నికోటిన్, నికోటిన్ సాల్ట్స్, మరియు స్నూస్ (Snus) వంటి ఉత్పత్తులను చట్టంలోని లొసుగుల ద్వారా మార్కెట్ చేయడం.
- Body Point 4: డిజిటల్ మార్కెటింగ్ ముప్పు: ఓటీటీ (OTT) ప్లాట్ఫారమ్లు, ఇన్స్టాగ్రామ్ రీల్స్ ద్వారా యువత మెదళ్లపై ప్రభావం చూపడం.
- Body Point 5: PECA 2019 చట్టం తీసుకువచ్చినప్పటికీ ఆన్లైన్ బ్లాక్ మార్కెట్ ద్వారా ఈ-సిగరెట్ల అక్రమ రవాణా కొనసాగుతోంది.
- Body Point 6: ఆర్థిక కోణం - పొగాకు పరిశ్రమలపై పన్నులు వర్సెస్ హెల్త్ కేర్ ఖర్చు.
- Conclusion: కొత్త టెక్నాలజీ ఉత్పత్తులకు అనుగుణంగా COTPA చట్టాన్ని సవరించాలని మరియు బలమైన గ్లోబల్ ఫ్రేమ్వర్క్ ఏర్పాటు చేయాలని సూచించాలి.
- Data/Diagram to include: భారతదేశంలో NTCP (2007) నుండి PECA (2019) వరకు చట్టాల పరిణామ క్రమాన్ని చూపే ఫ్లోచార్ట్ (Timeline).
⚠️ Examiner Trap
- Trap 1: చాలామంది అభ్యర్థులు "ఈ-సిగరెట్లు పొగాకును మండించవు కాబట్టి సురక్షితం" అని భావిస్తారు. అసలు వాస్తవం ఏమిటంటే వీటిలో ప్రమాదకరమైన సింథటిక్ నికోటిన్ మరియు క్యాన్సర్కు కారణమయ్యే రసాయనాలు ఉంటాయి. (WHO వీటిని తీవ్రంగా వ్యతిరేకిస్తుంది).
- Trap 2: ఆర్టికల్ 47ను ప్రాథమిక హక్కులతో (Fundamental Rights) కన్ఫ్యూజ్ అవుతారు. వాస్తవానికి ఇది భాగం-IV లోని ఆదేశిక సూత్రాల (DPSP) కిందకు వస్తుంది, ఇది న్యాయస్థానాల ద్వారా అమలు చేయబడదు కానీ ప్రభుత్వ విధానాలకు ఆధారం.
- Trap 3: బీడీలు లేదా స్థానిక పొగాకు ఉత్పత్తులు COTPA చట్టం పరిధిలోకి రావని తప్పుగా అనుకుంటారు. ఎల్లప్పుడూ గుర్తుంచుకోండి, భారతదేశంలో ఉత్పత్తి అయ్యే అన్ని రకాల సిగరెట్లు, సిగార్లు, మరియు బీడీలు COTPA పరిధిలోకి వస్తాయి.
🧭 Exam Tip
ప్రిలిమ్స్ కోసం COTPA చట్టం ఆమోదించిన సంవత్సరం, PECA చట్టం ముఖ్యాంశాలు మరియు భారత రాజ్యాంగంలోని ఆర్టికల్ 47 పై ఎక్కువ దృష్టి పెట్టండి. మెయిన్స్లో ముఖ్యంగా GS-2 (ఆరోగ్యం మరియు ప్రభుత్వ విధానాలు) విభాగంలో "డెమోగ్రాఫిక్ డివిడెండ్ వర్సెస్ నికోటిన్ వ్యసనం" అనే కోణంలో విశ్లేషణాత్మక ప్రశ్నలు రావచ్చు. ఇంటర్వ్యూ దశలో ఈ-సిగరెట్ల బ్లాక్ మార్కెట్ నియంత్రణకు మీరు ఒక ఆఫీసర్గా ఎలాంటి చర్యలు తీసుకుంటారు అనే అప్లైడ్ ప్రశ్నలు అడిగే అవకాశం ఉంది. భవిష్యత్ పరీక్షల్లో సింథటిక్ నికోటిన్ మరియు ఎండ్స్ (ENDS) గురించి డైరెక్ట్ సైన్స్ అండ్ టెక్నాలజీ ప్రశ్న వచ్చే ఆస్కారం మెండుగా ఉంది.