Udyo Logo

Udyo

Get the Udyo Mobile App

Sign in to save your progress and access all features.

డిఫెన్స్ ఇన్వెస్టిచర్ సెరిమనీ-2026: 51 గ్యాలంట్రీ అవార్డులను ప్రదానం చేసిన రాష్ట్రపతి ముర్ము

జూన్ 8, 2026న న్యూఢిల్లీలోని రాష్ట్రపతి భవన్‌లో జరిగిన డిఫెన్స్ ఇన్వెస్టిచర్ సెరిమనీ-2026 (దశ-I)లో భారత రాష్ట్రపతి ద్రౌపదీ ముర్ము సాయుధ బలగాలు, కేంద్ర సాయుధ పోలీసు బలగాలు (CAPF) మరియు పోలీసు సిబ్బందికి మొత్తం 51 గ్యాలంట్రీ (శౌర్య) అవార్డులను ప్రదానం చేశారు. ఇందులో 7 కీర్తి చక్ర, 15 వీర చక్ర, మరియు 29 శౌర్య చక్ర అవార్డులు ఉన్నాయి. దేశ రక్షణలో, ముఖ్యంగా కౌంటర్-టెర్రరిజం ఆపరేషన్లలో సిబ్బంది ప్రదర్శించిన అసాధారణ ధైర్యసాహసాలు మరియు నిస్వార్థ సేవలకు గుర్తింపుగా ఈ అత్యున్నత పురస్కారాలను అందించారు.

What Happened

జూన్ 8, 2026న న్యూఢిల్లీలో జరిగిన డిఫెన్స్ ఇన్వెస్టిచర్ సెరిమనీ-2026 (ఫేజ్-1) లో భారత రాష్ట్రపతి ద్రౌపదీ ముర్ము 51 గ్యాలంట్రీ పురస్కారాలను ప్రదానం చేశారు. సాయుధ దళాలు, సెంట్రల్ ఆర్మ్‌డ్ పోలీస్ ఫోర్సెస్ (CAPF), రాష్ట్ర/కేంద్ర పాలిత ప్రాంతాల పోలీసు సిబ్బంది తమ విధుల్లో ప్రదర్శించిన అసాధారణ ధైర్యసాహసాలకు గుర్తింపుగా ఈ పురస్కారాలు అందజేశారు.

When & Where

ఈ ప్రతిష్టాత్మక కార్యక్రమం జూన్ 8, 2026న న్యూఢిల్లీలోని రాష్ట్రపతి భవన్‌లో ఘనంగా జరిగింది. భారత త్రివిధ దళాల సర్వోన్నత కమాండర్ (Supreme Commander of the Armed Forces) హోదాలో రాష్ట్రపతి ఈ అవార్డులను ప్రదానం చేస్తారు.

Who Is Involved

  • రాష్ట్రపతి ద్రౌపదీ ముర్ము: అవార్డులను ప్రదానం చేశారు.
  • కీలక కీర్తి చక్ర గ్రహీతలు: లాన్స్ నాయక్ మీనాక్షి సుందరం ఎ, ఎయిర్ కమోడోర్ ప్రశాంత్ బాలకృష్ణన్ నాయర్, మేజర్ అర్ష్‌దీప్ సింగ్.
  • మరణానంతర గ్రహీతలు: సిపాయి జంజాల్ ప్రవీణ్ ప్రభాకర్ (కీర్తి చక్ర), రైఫిల్ మాన్ సునీల్ కుమార్ (వీర చక్ర).
  • ఇతర ప్రముఖులు: ఉపరాష్ట్రపతి, ప్రధాన మంత్రి, రక్షణ మంత్రి ఈ కార్యక్రమానికి హాజరయ్యారు.

How It Works

  1. రక్షణ దళాలు (ఆర్మీ, నేవీ, ఎయిర్ ఫోర్స్) మరియు హోం మంత్రిత్వ శాఖ (CAPF కోసం) నుండి అర్హులైన సిబ్బంది సిఫార్సులు రక్షణ మంత్రిత్వ శాఖకు చేరుతాయి.
  2. సెంట్రల్ ఆనర్స్ & అవార్డ్స్ కమిటీ ఈ సిఫార్సులను క్షుణ్ణంగా పరిశీలిస్తుంది.
  3. రక్షణ మంత్రి ఆమోదం తరువాత, ఫైనల్ జాబితా రాష్ట్రపతి ఆమోదానికి వెళుతుంది.
  4. ప్రతి సంవత్సరం రిపబ్లిక్ డే మరియు స్వాతంత్ర్య దినోత్సవం రోజున అవార్డులను ప్రకటిస్తారు, మరియు రాష్ట్రపతి భవన్ లో జరిగే డిఫెన్స్ ఇన్వెస్టిచర్ సెరిమనీలో వీటిని అధికారికంగా ప్రదానం చేస్తారు.

Why It Matters

  • జాతీయ భద్రత: దేశ రక్షణ కోసం ప్రాణాలకు తెగించిన వీరులకు దేశం ఇచ్చే అత్యున్నత గౌరవం ఇది.
  • సామాజిక ప్రభావం: ఈ పురస్కారాలు దేశ యువతలో అపారమైన దేశభక్తిని మరియు సాయుధ బలగాలలో చేరే స్ఫూర్తిని రగిలిస్తాయి.
  • సిలబస్ లింక్: కాంపిటేటివ్ పరీక్షల్లో UPSC GS పేపర్ 2 (Governance) మరియు GS పేపర్ 3 (Internal Security) కి ఈ అంశం అత్యంత కీలకం.

Historical Background

  • 1950: జనవరి 26న యుద్ధ సమయంలో ఇచ్చే గ్యాలంట్రీ అవార్డులను (పరమ వీర చక్ర, మహా వీర చక్ర, వీర చక్ర) ఏర్పాటు చేశారు. ఇవి ఆగస్టు 15, 1947 నుండి అమలులోకి వచ్చేలా నోటిఫై చేశారు.
  • 1952: జనవరి 4న శాంతి సమయాల్లో ఇచ్చే అవార్డులైన అశోక చక్ర క్లాస్-I, క్లాస్-II, క్లాస్-III లను భారత ప్రభుత్వం ఏర్పాటు చేసింది.
  • 1967: జనవరిలో అశోక చక్ర క్లాస్-I, II, III లను వరుసగా అశోక చక్ర, కీర్తి చక్ర, మరియు శౌర్య చక్రగా పేరు మార్చారు.

Previous Related Events

  • 2024: మే నెలలో జరిగిన డిఫెన్స్ ఇన్వెస్టిచర్ సెరిమనీలో 80 గ్యాలంట్రీ అవార్డులను రాష్ట్రపతి ప్రదానం చేశారు.
  • 2023: మే 2023లో జరిగిన వేడుకలో 37 గ్యాలంట్రీ అవార్డులను సైనికులకు అందజేశారు.
  • 2021: గాల్వాన్ వ్యాలీ (Galwan Valley) ఘర్షణలో అసాధారణ ధైర్యాన్ని ప్రదర్శించి వీరమరణం పొందిన కల్నల్ సంతోష్ బాబుకు మరణానంతరం మహా వీర చక్ర ప్రదానం చేశారు.

Static GK Connection

  • ఆర్టికల్ 18 (Abolition of Titles): పౌర మరియు సైనిక పురస్కారాలు (గ్యాలంట్రీ అవార్డులు) ఈ ఆర్టికల్ కింద నిషేధించబడిన "టైటిల్స్" కావని సుప్రీంకోర్టు స్పష్టం చేసింది.
  • War-time vs Peace-time Awards: యుద్ధ సమయ అవార్డులు (PVC, MVC, VrC) నేరుగా శత్రువుల ముందు చూపే సాహసానికి ఇస్తారు. శాంతి సమయ అవార్డులు (Ashoka, Kirti, Shaurya) ఉగ్రవాద వ్యతిరేక ఆపరేషన్లు లాంటి ఇతర సమయాల్లో ఇస్తారు.

India & World Comparison

  • భారతదేశం యొక్క అత్యున్నత సైనిక పురస్కారమైన "పరమ వీర చక్ర" కు సరిసమానమైన గౌరవం అమెరికాలో "Medal of Honor" మరియు బ్రిటన్‌లో "Victoria Cross".
  • ఈ పురస్కారాల ఎంపికలో భారత సైన్యం అనుసరించే ప్రమాణాలు ప్రపంచంలోనే అత్యంత కఠినమైనవిగా పరిగణించబడతాయి.

Future Impact

  • ఈ పురస్కారాలు CAPF మరియు సైనికులలో అపారమైన నైతిక స్థైర్యాన్ని నింపుతాయి, ముఖ్యంగా జమ్మూ కాశ్మీర్ లాంటి కౌంటర్-ఇన్సర్జెన్సీ ప్రాంతాలలో.
  • ఈ అవార్డులు గ్రహించిన వారి కుటుంబాలకు ప్రభుత్వం తరఫున ఆర్థిక సాయం మరియు ఇతర ప్రయోజనాలు మరింత మెరుగుపడే అవకాశం ఉంది.
  • సరిహద్దుల్లో శాంతిభద్రతల పరిరక్షణలో భారత సైన్యం యొక్క నిబద్ధతను ఇది అంతర్జాతీయ సమాజానికి స్పష్టం చేస్తుంది.

🔑 Key Points for Revision

  • వేదిక: డిఫెన్స్ ఇన్వెస్టిచర్ సెరిమనీ-2026, రాష్ట్రపతి భవన్, న్యూఢిల్లీ.
  • తేదీ: జూన్ 8, 2026.
  • ప్రదానం చేసిన వారు: భారత రాష్ట్రపతి శ్రీమతి ద్రౌపదీ ముర్ము.
  • మొత్తం ప్రదానం చేసిన అవార్డులు: 51.
  • కీర్తి చక్ర అవార్డుల సంఖ్య: 7 (వీటిలో 2 మరణానంతరం).
  • వీర చక్ర అవార్డుల సంఖ్య: 15 (వీటిలో 3 మరణానంతరం).
  • శౌర్య చక్ర అవార్డుల సంఖ్య: 29 (వీటిలో 1 మరణానంతరం).
  • సిపాయి జంజాల్ ప్రవీణ్ ప్రభాకర్‌ కు మరణానంతరం కీర్తి చక్ర లభించింది.
  • లెఫ్టినెంట్ శశాంక్ తివారీ కు మరణానంతరం కీర్తి చక్ర లభించింది.
  • జమ్మూ కాశ్మీర్ కు చెందిన రైఫిల్ మాన్ సునీల్ కుమార్‌ కు మరణానంతరం వీర చక్ర లభించింది.
  • లాన్స్ దఫాదర్ బల్దేవ్ చంద్ కు మరణానంతరం శౌర్య చక్ర లభించింది.
  • రాజ్యాంగంలోని ఆర్టికల్ 18 గ్యాలంట్రీ అవార్డులను టైటిల్స్‌గా పరిగణించదు.
  • శాంతి సమయంలో ఇచ్చే అత్యున్నత సైనిక అవార్డు: అశోక చక్ర.
  • నోడల్ మంత్రిత్వ శాఖ: రక్షణ మంత్రిత్వ శాఖ (Ministry of Defence).
  • UPSC ప్రిలిమ్స్ లో అవార్డుల సంఖ్య, పేర్లు నేరుగా అడిగే అవకాశం ఉంది.

🧠 Concept Link (Static GK Deep Dive)

Core Concept: భారతదేశంలో గ్యాలంట్రీ అవార్డులు (Gallantry Awards in India)

  • Definition: శత్రువుల ముందు లేదా శాంతి సమయాల్లో తమ ప్రాణాలను లెక్కచేయకుండా అసాధారణ ధైర్యసాహసాలు ప్రదర్శించిన సాయుధ దళాల సిబ్బందికి ఇచ్చే పురస్కారాలు.
  • Constitutional / Legal Basis: ఆర్టికల్ 18(1) ప్రకారం మిలిటరీ మరియు అకడమిక్ డిస్టింక్షన్స్ మినహా ప్రభుత్వం ఎలాంటి ఇతర టైటిల్స్ ఇవ్వకూడదు.
  • Scientific / Economic Principle: ఇది పూర్తిగా జాతీయ భద్రత మరియు సైనిక ప్రోత్సాహకాలకు సంబంధించిన విధానం.
  • How it connects to this event: జూన్ 2026 లో 51 గ్యాలంట్రీ అవార్డులను ప్రదానం చేసిన నేపథ్యంలో ఈ స్టాటిక్ జీకే టాపిక్ వార్తల్లోకి వచ్చింది.
  • Origin & History: జనవరి 26, 1950న మొదటి మూడు యుద్ధ అవార్డులు (PVC, MVC, VrC) స్థాపించబడ్డాయి.
  • Key milestone 1: 1952 జనవరి 4న అశోక చక్ర క్లాస్-I, II, III (శాంతి సమయ అవార్డులు) అధికారికంగా స్థాపించబడ్డాయి.
  • Key milestone 2: 1967 లో అశోక చక్ర (క్లాస్-I, II, III) పేర్లను వరుసగా అశోక చక్ర, కీర్తి చక్ర, మరియు శౌర్య చక్రగా మార్చారు.
  • Related Acts / Schemes / Treaties: AFSPA (Armed Forces Special Powers Act) కింద ఉగ్రవాద వ్యతిరేక ఆపరేషన్లలో పాల్గొనే వారికి ఈ అవార్డులు ఎక్కువగా దక్కుతాయి.
  • Nodal Ministry / Body: రక్షణ మంత్రిత్వ శాఖ (Ministry of Defence).
  • India-specific relevance: పాకిస్థాన్, చైనాతో ఉన్న సరిహద్దు ఉద్రిక్తతల దృష్ట్యా భారత సైనికులకు ఈ అవార్డులు అత్యంత ప్రతిష్టాత్మకమైనవి.
  • Global comparison: అమెరికాలోని "Medal of Honor" కు భారత పరమ వీర చక్ర సమానమైనది.
  • Data point: 2026 నాటి ఈ ఒక్క వేడుకలోనే మొత్తం 51 అవార్డులు ఇవ్వగా, అందులో 6 అవార్డులు మరణానంతరం ప్రకటించారు.
  • Common exam angle: ఈ పురస్కారాల క్రమం (Order of Precedence) మరియు యుద్ధ సమయ/శాంతి సమయ అవార్డుల మధ్య వ్యత్యాసం ఎక్కువగా అడుగుతారు.
  • Easy memory hook: ప-అ-మ-కీ-వీ-శౌ (PVC, Ashoka, MVC, Kirti, VrC, Shaurya) - ఆరు పురస్కారాల ప్రాధాన్యతా క్రమాన్ని గుర్తుపెట్టుకోవడానికి కోడ్.

❓ Practice MCQs

Q1. జూన్ 2026లో జరిగిన డిఫెన్స్ ఇన్వెస్టిచర్ సెరిమనీలో మొత్తం ఎన్ని గ్యాలంట్రీ అవార్డులను ప్రదానం చేశారు? [Easy]

A) 45

B) 51

C) 55

D) 60

Answer: B

Explanation: రాష్ట్రపతి ద్రౌపదీ ముర్ము జూన్ 8, 2026న మొత్తం 51 గ్యాలంట్రీ అవార్డులను ప్రదానం చేశారు.

Q2. శాంతి సమయాల్లో (Peacetime) ఇచ్చే అత్యున్నత గ్యాలంట్రీ అవార్డు ఏది? [Easy]

A) వీర చక్ర

B) పరమ వీర చక్ర

C) అశోక చక్ర

D) మహా వీర చక్ర

Answer: C

Explanation: అశోక చక్ర అనేది శాంతి సమయాల్లో ప్రదర్శించే అసాధారణ ధైర్యసాహసాలకు ఇచ్చే అత్యున్నత పురస్కారం.

Q3. 2026 డిఫెన్స్ ఇన్వెస్టిచర్ సెరిమనీలో మరణానంతరం కీర్తి చక్ర అవార్డును పొందినది ఎవరు? [Moderate]

A) రైఫిల్ మాన్ సునీల్ కుమార్

B) సిపాయి జంజాల్ ప్రవీణ్ ప్రభాకర్

C) లాన్స్ దఫాదర్ బల్దేవ్ చంద్

D) లాన్స్ నాయక్ మీనాక్షి సుందరం ఎ

Answer: B

Explanation: సిపాయి జంజాల్ ప్రవీణ్ ప్రభాకర్ కు మరణానంతరం కీర్తి చక్ర అవార్డును ప్రదానం చేశారు.

Q4. గ్యాలంట్రీ అవార్డులను "టైటిల్స్" గా పరిగణించరాదని భారత రాజ్యాంగంలోని ఏ ఆర్టికల్ మినహాయింపు ఇస్తుంది? [Moderate]

A) ఆర్టికల్ 14

B) ఆర్టికల్ 16

C) ఆర్టికల్ 18

D) ఆర్టికల్ 21

Answer: C

Explanation: ఆర్టికల్ 18(1) ప్రకారం మిలిటరీ మరియు అకడమిక్ డిస్టింక్షన్స్ మినహా ఇతర టైటిల్స్ ఇవ్వకూడదు.

Q5. 2026 లో ప్రదానం చేసిన మొత్తం 51 గ్యాలంట్రీ అవార్డులలో కీర్తి చక్ర అవార్డుల సంఖ్య ఎంత? [Moderate]

A) 5

B) 7

C) 15

D) 29

Answer: B

Explanation: మొత్తం 51 అవార్డులలో 7 కీర్తి చక్ర అవార్డులు ఉన్నాయి (అందులో 2 మరణానంతరం).

Q6. ఈ క్రింది వానిలో ఏది యుద్ధ సమయ (War-time) గ్యాలంట్రీ అవార్డు కాదు? [Tricky]

A) పరమ వీర చక్ర

B) మహా వీర చక్ర

C) శౌర్య చక్ర

D) వీర చక్ర

Answer: C

Explanation: శౌర్య చక్ర అనేది శాంతి సమయాల్లో ఇచ్చే అవార్డు. మిగిలిన మూడు యుద్ధ సమయ అవార్డులు.

Q7. గ్యాలంట్రీ అవార్డుల ప్రాధాన్యతా క్రమానికి (Order of Precedence) సంబంధించి సరైన అమెరిక ఏది? [Tricky]

A) పరమ వీర చక్ర, మహా వీర చక్ర, అశోక చక్ర, కీర్తి చక్ర

B) పరమ వీర చక్ర, అశోక చక్ర, మహా వీర చక్ర, కీర్తి చక్ర

C) అశోక చక్ర, పరమ వీర చక్ర, మహా వీర చక్ర, కీర్తి చక్ర

D) పరమ వీర చక్ర, అశోక చక్ర, కీర్తి చక్ర, మహా వీర చక్ర

Answer: B

Explanation: సరైన ప్రాధాన్యతా క్రమం: PVC > అశోక చక్ర > MVC > కీర్తి చక్ర > వీర చక్ర > శౌర్య చక్ర.

Q8. 1952లో స్థాపించబడిన అశోక చక్ర క్లాస్-II పురస్కారాన్ని 1967లో ఏ పేరుతో మార్చారు? [Tricky]

A) శౌర్య చక్ర

B) వీర చక్ర

C) కీర్తి చక్ర

D) మహా వీర చక్ర

Answer: C

Explanation: 1967లో అశోక చక్ర క్లాస్-II పేరును కీర్తి చక్ర గా మార్చారు.

📜 Previous Year Question Style (PYQ)

PYQ 1:

భారతదేశంలో శాంతి సమయాల్లో (Peacetime) అసాధారణ ధైర్యసాహసాలు ప్రదర్శించిన వారికి ఇచ్చే పురస్కారాలు ఏవి?

A) పరమ వీర చక్ర, మహా వీర చక్ర, వీర చక్ర

B) అశోక చక్ర, కీర్తి చక్ర, శౌర్య చక్ర

C) పరమ వీర చక్ర, అశోక చక్ర, కీర్తి చక్ర

D) మహా వీర చక్ర, వీర చక్ర, శౌర్య చక్ర

Answer: B

Explanation: అశోక చక్ర, కీర్తి చక్ర, మరియు శౌర్య చక్ర అనేవి శాంతి సమయ గ్యాలంట్రీ అవార్డులు.

PYQ 2:

గ్యాలంట్రీ అవార్డులకు సంబంధించి క్రింది వాక్యాలను పరిశీలించండి:

1. స్వాతంత్ర్యం తరువాత జనవరి 26, 1950న మొదటి మూడు యుద్ధ సమయ గ్యాలంట్రీ అవార్డులను ఏర్పాటు చేశారు.
2. గ్యాలంట్రీ అవార్డులు రాజ్యాంగంలోని ఆర్టికల్ 18 పరిధిలోకి వస్తాయి మరియు వీటిని పేర్ల ముందు టైటిల్స్ గా ఉపయోగించకూడదు.
3. జూన్ 2026లో జరిగిన డిఫెన్స్ ఇన్వెస్టిచర్ సెరిమనీలో మొత్తం 100 అవార్డులు ప్రదానం చేశారు.

పై వాక్యాలలో ఏది/ఏవి సరైనవి?

A) 1 మాత్రమే

B) 1 మరియు 2 మాత్రమే

C) 2 మరియు 3 మాత్రమే

D) 1, 2 మరియు 3

Answer: B

Explanation: వాక్యం 1 మరియు 2 సరైనవి. వాక్యం 3 తప్పు ఎందుకంటే జూన్ 2026లో 51 అవార్డులను మాత్రమే ప్రదానం చేశారు.

PYQ 3:

క్రింది వాటిని జతపరుచుము:

1. పరమ వీర చక్ర - a. శాంతి సమయంలో అత్యున్నత అవార్డు
2. అశోక చక్ర - b. ఆర్టికల్ 18 కు మినహాయింపు
3. కీర్తి చక్ర - c. యుద్ధ సమయంలో అత్యున్నత అవార్డు
4. మిలిటరీ టైటిల్స్ - d. అశోక చక్ర క్లాస్-II పాత పేరు

A) 1-c, 2-a, 3-d, 4-b

B) 1-a, 2-c, 3-d, 4-b

C) 1-c, 2-d, 3-a, 4-b

D) 1-b, 2-a, 3-d, 4-c

Answer: A

Explanation: పరమ వీర చక్ర యుద్ధ సమయ అత్యున్నత అవార్డు, అశోక చక్ర శాంతి సమయ అత్యున్నత అవార్డు, కీర్తి చక్ర పూర్వపు అశోక చక్ర క్లాస్-II, మరియు మిలిటరీ టైటిల్స్ ఆర్టికల్ 18కి మినహాయింపు.

✍️ Mains Answer Pointers

Question 1 (150 words): భారత భద్రతా వ్యవస్థలో గ్యాలంట్రీ అవార్డుల ప్రాముఖ్యతను మరియు అవి రాజ్యాంగంలోని ఆర్టికల్ 18 తో ఎలా సమన్వయం చేయబడ్డాయో విశ్లేషించండి.

భారత రక్షణ మరియు అంతర్గత భద్రతా వ్యవస్థలో గ్యాలంట్రీ అవార్డులు సైనికుల అసాధారణ ధైర్యసాహసాలకు మరియు అత్యున్నత త్యాగాలకు ప్రతీకగా నిలుస్తాయి. జూన్ 2026లో రాష్ట్రపతి ప్రదానం చేసిన 51 గ్యాలంట్రీ అవార్డులు (ఉదాహరణకు 7 కీర్తి చక్రాలు) సైనికుల్లో నైతిక స్థైర్యాన్ని పెంపొందించడమే కాకుండా, కౌంటర్-ఇన్సర్జెన్సీ ఆపరేషన్లలో వారి నిబద్ధతను తెలియజేస్తాయి.

రాజ్యాంగపరంగా చూస్తే, ఆర్టికల్ 18(1) "టైటిల్స్ రద్దు" గురించి వివరిస్తుంది, అనగా ప్రభుత్వం ఎలాంటి బిరుదులు ఇవ్వకూడదు. అయితే, సైనిక (మిలిటరీ) మరియు విద్యాపరమైన (అకడమిక్) గుర్తింపులకు ఈ ఆర్టికల్ నుండి స్పష్టమైన మినహాయింపు ఉంది. అందువలన, ఈ గ్యాలంట్రీ అవార్డులు రాజ్యాంగ ఉల్లంఘన కిందకు రావు.

ముగింపుగా, ఈ అవార్డులు కేవలం పతకాలు మాత్రమే కావు; ఇవి ఒక కృతజ్ఞతాపూర్వక దేశం తన వీరులకు అర్పించే అత్యున్నత నివాళి. రాబోయే రోజుల్లో అవార్డు గ్రహీతల కుటుంబాలకు సామాజిక భద్రతను మరింత మెరుగుపరచాల్సిన అవసరం ఉంది.

Question 2 (250 words): భారతదేశ అంతర్గత మరియు సరిహద్దు భద్రతా సవాళ్లను ఎదుర్కోవడంలో సాయుధ బలగాల పాత్రను వివరిస్తూ, గ్యాలంట్రీ అవార్డుల (యుద్ధ మరియు శాంతి సమయ) చారిత్రక పరిణామాన్ని చర్చించండి.

భారతదేశం ఆవిర్భావం నుండి తీవ్రమైన సరిహద్దు వివాదాలు మరియు అంతర్గత భద్రతా సవాళ్లను ఎదుర్కొంటోంది. జమ్మూ కాశ్మీర్లో ఉగ్రవాదం, ఈశాన్య రాష్ట్రాల్లో చొరబాట్లు లాంటి విపత్కర పరిస్థితులలో భారత సాయుధ దళాలు మరియు CAPF సిబ్బంది దేశ సార్వభౌమాధికారాన్ని రక్షించడంలో ముందుండి పోరాడుతున్నారు. జూన్ 8, 2026 నాడు రాష్ట్రపతి 51 గ్యాలంట్రీ అవార్డులను ప్రదానం చేయడం ఈ నిరంతర పోరాటానికి దర్పణం పడుతుంది.

చారిత్రకంగా చూస్తే, జనవరి 26, 1950న భారత ప్రభుత్వం మొదటి మూడు యుద్ధ సమయ గ్యాలంట్రీ అవార్డులను (పరమ వీర చక్ర, మహా వీర చక్ర, వీర చక్ర) ప్రారంభించింది. అయితే, అంతర్గత భద్రతా సవాళ్లు పెరగడంతో, యుద్ధం లేని శాంతి సమయాల్లో ప్రదర్శించే సాహసాలకు గుర్తింపుగా 1952లో అశోక చక్ర సిరీస్ (క్లాస్ I, II, III) ను ప్రవేశపెట్టారు. 1967లో వీటిని అశోక చక్ర, కీర్తి చక్ర, శౌర్య చక్రగా పునర్నామకరణం చేశారు.

ప్రస్తుత కాలంలో జమ్మూ కాశ్మీర్ మరియు నక్సల్ ప్రభావిత ప్రాంతాలలో విధులు నిర్వహిస్తున్న సైనికులకు ఈ అవార్డులు ఎంతో నైతిక బలాన్నిస్తున్నాయి. ఉదాహరణకు, 2026 నాటి వేడుకలో సిపాయి జంజాల్ ప్రవీణ్ ప్రభాకర్ కు మరణానంతరం కీర్తి చక్ర దక్కడం వారి నిస్వార్థ సేవకు నిదర్శనం.

ముగింపుగా, గ్యాలంట్రీ అవార్డుల ప్రదానం అనేది దేశ రక్షణ కోసం సైనికులు చేసే త్యాగాలను గుర్తించే అద్భుతమైన విధానం. భవిష్యత్తులో ఈ ఎంపిక ప్రక్రియలో ఆధునిక సాంకేతిక ఆధారిత ఆపరేషన్లలో పాల్గొన్న వారికి కూడా ప్రత్యేక గుర్తింపునిచ్చేలా విధివిధానాలను విస్తరించాలి.

⚠️ Examiner Trap

  • Trap 1: స్టూడెంట్స్ తరచుగా కీర్తి చక్ర మరియు మహా వీర చక్ర మధ్య తేడాను గందరగోళానికి గురవుతారు. సరైన వాస్తవం ఏమిటంటే మహా వీర చక్ర అనేది యుద్ధ సమయ అవార్డు, కానీ కీర్తి చక్ర అనేది శాంతి సమయ అవార్డు.
  • Trap 2: గ్యాలంట్రీ అవార్డులు ఆర్టికల్ 18 ను ఉల్లంఘిస్తాయని ఒక సాధారణ తప్పుడు నమ్మకం ఉంది. వాస్తవానికి, ఆర్టికల్ 18 సైనిక పురస్కారాలకు స్పష్టమైన మినహాయింపు ఇస్తుంది.
  • Trap 3: చాలామంది విద్యార్థులు శౌర్య చక్రను ఆర్మీ సిబ్బందికి మాత్రమే ఇస్తారని పొరబడతారు. ఎల్లప్పుడూ గుర్తుంచుకోండి, ఈ అవార్డులను CAPF మరియు రాష్ట్ర పోలీసు సిబ్బందికి కూడా ప్రదానం చేస్తారు.

🧭 Exam Tip

  • Prelims: ఎగ్జామినర్లు తరచుగా యుద్ధ సమయ మరియు శాంతి సమయ అవార్డుల (War-time vs Peace-time) జాబితాలను తారుమారు చేసి అడుగుతారు. అలాగే అవార్డుల ప్రాధాన్యతా క్రమం (Order of Precedence) పై ఫోకస్ చేయండి.
  • Mains: ఇందులో ఫ్యాక్ట్స్ కన్నా, ఆర్టికల్ 18 తో ఉన్న సంబంధం మరియు అంతర్గత భద్రతలో సాయుధ దళాల స్థైర్యాన్ని ఈ పురస్కారాలు ఎలా పెంచుతాయి అనే విశ్లేషణాత్మక కోణంలో ప్రశ్నలు వస్తాయి.
  • Interview: "ఒక సైనికుడు పతకం కోసం పోరాడడు, దేశం కోసం పోరాడతాడు" అనే కోణంలో ఈ పతకాల సామాజిక విలువపై మీ అభిప్రాయాన్ని అడగవచ్చు.
  • Prediction: రాబోయే UPSC/State PSC పరీక్షల్లో కీర్తి చక్ర (Kirti Chakra) మరియు అశోక చక్ర (Ashoka Chakra) మధ్య తేడాలపై లేదా ఇటీవల అవార్డు పొందిన ప్రధాన ఆపరేషన్ల (గాల్వాన్ లాంటివి) నేపథ్యంపై ప్రశ్న వచ్చే అవకాశం 100% ఉంది.