గ్లోబల్ పీస్ ఇండెక్స్ (GPI) 2026: భారత్‌కు 127వ స్థానం

What Happened

ఇన్‌స్టిట్యూట్ ఫర్ ఎకనామిక్స్ అండ్ పీస్ (IEP) గ్లోబల్ పీస్ ఇండెక్స్ (GPI) 20వ ఎడిషన్‌ను 2026లో విడుదల చేసింది. ఈ నివేదిక ప్రకారం, 163 దేశాల జాబితాలో భారతదేశం 127వ స్థానంలో నిలిచింది. ఐస్‌లాండ్ మళ్లీ ప్రపంచంలో అత్యంత శాంతియుత దేశంగా మొదటి ర్యాంకును కైవసం చేసుకుంది. ప్రపంచ వ్యాప్తంగా శాంతి క్షీణిస్తోందని, యుద్ధాలు మరియు అంతర్గత సంఘర్షణలు పెరుగుతున్నాయని ఈ నివేదిక హెచ్చరించింది.

When & Where

ఈ నివేదికను ఆస్ట్రేలియాలోని సిడ్నీ కేంద్రంగా పనిచేసే గ్లోబల్ థింక్ ట్యాంక్ అయిన ఇన్‌స్టిట్యూట్ ఫర్ ఎకనామిక్స్ అండ్ పీస్ (IEP) విడుదల చేసింది. ఈ సూచీ ప్రపంచ జనాభాలో 99.7% మంది నివసిస్తున్న 163 దేశాలను కవర్ చేస్తుంది.

Who Is Involved

• ఇన్‌స్టిట్యూట్ ఫర్ ఎకనామిక్స్ అండ్ పీస్ (IEP): నివేదికను రూపొందించిన మరియు ప్రచురించిన స్వతంత్ర సంస్థ.
• ఐస్‌లాండ్: నిరంతరంగా 19 ఏళ్లుగా టాప్ ర్యాంక్ సాధిస్తున్న నార్డిక్ దేశం.
• భారతదేశం: దక్షిణాసియాలో కీలక దేశం, ఈ సూచీలో 127వ ర్యాంక్ పొందింది.
• ఐక్యరాజ్యసమితి (UN): శాంతిని పెంపొందించే విధానాల కోసం ఈ నివేదిక గణాంకాలను అంతర్జాతీయ సంస్థలు ఉపయోగిస్తాయి.

How It Works

1. ప్రపంచంలోని 163 దేశాల నుండి శాంతికి సంబంధించిన డేటాను ఇన్‌స్టిట్యూట్ ఫర్ ఎకనామిక్స్ అండ్ పీస్ సంస్థ సేకరిస్తుంది.
2. ఈ డేటాను మూడు ప్రధాన విభాగాలుగా (సామాజిక భద్రత, దేశీయ/అంతర్జాతీయ సంఘర్షణలు, మిలిటరైజేషన్) వర్గీకరిస్తారు.
3. హత్యల రేటు, ఉగ్రవాదం ప్రభావం, సైనిక వ్యయం వంటి 23 గుణాత్మక, పరిమాణాత్మక సూచికల ఆధారంగా దేశాలకు స్కోర్లు కేటాయిస్తారు.
4. స్కోరు ఎంత తక్కువగా ఉంటే ఆ దేశం అంత శాంతియుతంగా ఉన్నట్లు పరిగణించి, ఆపై తుది ర్యాంకింగ్స్ ప్రకటిస్తారు.

Why It Matters

ఈ నివేదిక అంతర్జాతీయ సంబంధాలు, ఆర్థిక పెట్టుబడులు మరియు దేశాల అంతర్గత విధానాలపై తీవ్ర ప్రభావం చూపుతుంది. ముఖ్యంగా విదేశీ పెట్టుబడిదారులు శాంతియుత దేశాలలో పెట్టుబడులు పెట్టడానికి ఇష్టపడతారు. UPSC GS Paper 2 (అంతర్జాతీయ సంబంధాలు) మరియు GS Paper 3 (అంతర్గత భద్రత) విభాగాలకు ఈ సూచీ చాలా కీలకం. దేశంలో సామాజిక సమతుల్యత మరియు పాలనా లోపాలను ఇది ఎత్తిచూపుతుంది.

Historical Background

• 2007: గ్లోబల్ పీస్ ఇండెక్స్ (GPI) మొదటిసారిగా ఆస్ట్రేలియన్ వ్యాపారవేత్త స్టీవ్ కిల్లాడియా చొరవతో ప్రారంభించబడింది.
• 2008: ఆ సంవత్సరం నుండి ఐస్‌లాండ్ నిరంతరంగా ప్రపంచంలోనే అత్యంత శాంతియుత దేశంగా అగ్రస్థానంలో కొనసాగుతోంది.
• 2022: రష్యా-ఉక్రెయిన్ యుద్ధం ప్రారంభం కావడంతో ప్రపంచవ్యాప్తంగా శాంతి సూచీ గణనీయంగా పడిపోవడం మొదలైంది.

Previous Related Events

• 2023: పశ్చిమాసియాలో ఇజ్రాయెల్-హమాస్ మధ్య ప్రారంభమైన సంఘర్షణల వల్ల ఆ ప్రాంతంలో శాంతి తీవ్రంగా దెబ్బతింది.
• 2024: సుడాన్ మరియు కాంగో వంటి ఆఫ్రికన్ దేశాలలో అంతర్గత ఘర్షణల వల్ల ఆయా దేశాల ర్యాంకులు అట్టడుగుకు పడిపోయాయి.
• 2025: మిలిటరీ వ్యయం ఆల్-టైమ్ గరిష్టానికి చేరుకున్నట్లు స్టాక్‌హోమ్ ఇంటర్నేషనల్ పీస్ రీసెర్చ్ ఇన్‌స్టిట్యూట్ (SIPRI) నివేదిక వెల్లడించింది.

Static GK Connection

• ఆర్టికల్ 51 (Article 51): భారత రాజ్యాంగంలోని ఆదేశిక సూత్రాలు (DPSP) అంతర్జాతీయ శాంతి మరియు భద్రతను పెంపొందించాలని ప్రభుత్వానికి నిర్దేశిస్తున్నాయి.
• జియోపాలిటిక్స్ (Geopolitics): భౌగోళిక అంశాలు దేశాల మధ్య రాజకీయ, సైనిక మరియు ఆర్థిక సంబంధాలను ఎలా ప్రభావితం చేస్తాయో తెలిపే శాస్త్రం.

India & World Comparison

అగ్రస్థానంలో ఉన్న ఐస్‌లాండ్ (స్కోరు 1.161), న్యూజిలాండ్ (1.343) వంటి చిన్న దేశాలతో పోలిస్తే, భారతదేశం (స్కోరు 2.409) 127వ స్థానంలో ఉంది. దక్షిణాసియా ప్రాంతంలో భూటాన్ 16వ ర్యాంకుతో అత్యుత్తమ స్థానంలో ఉండగా, భారత్ కంటే నేపాల్ (111), మరియు బంగ్లాదేశ్ (117) మెరుగైన స్థానాల్లో ఉన్నాయి.

Future Impact

1. ప్రపంచవ్యాప్తంగా డ్రోన్ దాడులు, ఆర్టిఫిషియల్ ఇంటెలిజెన్స్ (AI) సైనిక సాంకేతికత పెరగడం వల్ల భవిష్యత్తులో మిలిటరైజేషన్ స్కోర్లు మరింత దిగజారవచ్చు.
2. వాతావరణ మార్పుల వల్ల వనరుల కోసం జరిగే ఘర్షణలు భవిష్యత్తు నివేదికల్లో శాంతికి ప్రధాన సవాళ్లుగా మారతాయి.
3. భారతదేశం తన అంతర్గత భద్రతను మెరుగుపరుచుకుని, సరిహద్దు వివాదాలను పరిష్కరించుకుంటే రాబోయే సంవత్సరాల్లో ర్యాంకు మెరుగుపడే అవకాశం ఉంది.

---

🔑 Key Points for Revision

• IEP సంస్థ 2026 గ్లోబల్ పీస్ ఇండెక్స్ (GPI) 20వ ఎడిషన్‌ను విడుదల చేసింది.
• ఈ నివేదిక మొత్తం 163 స్వతంత్ర దేశాలను పరిగణనలోకి తీసుకుంది.
• భారతదేశం 2.409 స్కోరుతో 127వ ర్యాంకును పొందింది.
• ఐస్‌లాండ్ 1.161 స్కోరుతో వరుసగా 19వ సారి అత్యంత శాంతియుత దేశంగా మొదటి స్థానం సాధించింది.
• టాప్ 5 దేశాలు: ఐస్‌లాండ్, న్యూజిలాండ్, స్విట్జర్లాండ్, స్లొవేనియా, ఐర్లాండ్.
• ఈ సూచీ ప్రధానంగా 3 డొమైన్‌లు, 23 ఇండికేటర్ల ఆధారంగా రూపొందించబడుతుంది.
• ప్రపంచవ్యాప్తంగా వరుసగా 12వ సంవత్సరం శాంతి స్థాయి క్షీణించింది.
• దక్షిణాసియా శాంతి పరంగా అత్యధిక క్షీణత (2.3%) నమోదు చేసిన ప్రాంతంగా నిలిచింది.
• దక్షిణాసియాలో భూటాన్ (16వ ర్యాంక్) అత్యంత మెరుగైన స్థితిలో ఉంది.
• ప్రపంచవ్యాప్తంగా ప్రస్తుతం 61 క్రియాశీలక ప్రభుత్వ-ఆధారిత సంఘర్షణలు జరుగుతున్నాయి.
• ఇది రెండవ ప్రపంచ యుద్ధం తరువాత నమోదైన అత్యధిక సంఘర్షణల సంఖ్య.
• భారత్ ర్యాంక్ తగ్గడానికి మణిపూర్ హింస, సరిహద్దు ఉద్రిక్తతలు ప్రధాన కారణాలుగా పేర్కొన్నారు.
• పీస్‌బిల్డింగ్ మరియు పీస్‌కీపింగ్ కోసం ప్రపంచవ్యాప్తంగా చేసే వ్యయం సైనిక వ్యయంలో కేవలం 0.5% మాత్రమే ఉంది.
• గ్లోబల్ పీస్ ఇండెక్స్ స్కోరు తక్కువగా ఉంటే, ఆ దేశం అంత శాంతియుతంగా ఉన్నట్లు అర్థం.
• ఇన్‌స్టిట్యూట్ ఫర్ ఎకనామిక్స్ అండ్ పీస్ (IEP) ప్రధాన కార్యాలయం ఆస్ట్రేలియాలోని సిడ్నీలో ఉంది.

---

🧠 Concept Link (Static GK Deep Dive)

Core Concept: గ్లోబల్ పీస్ ఇండెక్స్ (Global Peace Index) మరియు ఆర్టికల్ 51

• Definition: గ్లోబల్ పీస్ ఇండెక్స్ అనేది వివిధ దేశాలలోని శాంతి భద్రతలు, నేరాలు, మరియు సైనిక వ్యయాన్ని కొలిచే ఒక వార్షిక అంతర్జాతీయ సూచీ.
• Constitutional / Legal Basis: భారత రాజ్యాంగంలోని ఆదేశిక సూత్రాలలోని ఆర్టికల్ 51 ప్రకారం, అంతర్జాతీయ శాంతి భద్రతలను పెంపొందించడం ప్రభుత్వ బాధ్యత.
• Scientific / Economic Principle: పీస్ ఎకనామిక్స్ (Peace Economics) - శాంతియుత దేశాలలో వ్యాపార అభివృద్ధి మరియు మానవ మూలధనం వేగంగా వృద్ధి చెందుతాయి.
• How it connects to this event: దేశీయ, విదేశీ విధానాల ద్వారా అంతర్జాతీయంగా శాంతిని ప్రోత్సహించాలనే రాజ్యాంగ లక్ష్యానికి ప్రతిబింబంగా ఈ ర్యాంకింగ్స్‌ను చూడవచ్చు.
• Origin & History: ఆస్ట్రేలియన్ ఐటీ వ్యాపారవేత్త స్టీవ్ కిల్లాడియా ఆలోచనతో 2007లో IEP ఈ సూచీని మొదటిసారిగా ప్రారంభించింది.
• Key milestone 1: 2008లో మొదటిసారిగా ఐస్‌లాండ్ నంబర్ 1 స్థానానికి చేరుకుని, నాటి నుండి నేటివరకు అదే స్థానాన్ని నిలబెట్టుకుంది.
• Key milestone 2: 2015లో UN సస్టైనబుల్ డెవలప్‌మెంట్ గోల్స్ (SDG-16: Peace, Justice and Strong Institutions) ప్రపంచవ్యాప్తంగా అమలులోకి రావడం.
• Related Acts / Schemes / Treaties: ఐక్యరాజ్యసమితి శాంతి పరిరక్షక కార్యకలాపాలు (UN Peacekeeping Missions), అణు వ్యాప్తి నిరోధక ఒప్పందం (NPT).
• Nodal Ministry / Body: ఆస్ట్రేలియాకు చెందిన ఇన్‌స్టిట్యూట్ ఫర్ ఎకనామిక్స్ అండ్ పీస్ (IEP) ప్రచురిస్తుంది. భారత్‌లో శాంతి భద్రతలను హోం వ్యవహారాల మంత్రిత్వ శాఖ పర్యవేక్షిస్తుంది.
• India-specific relevance: పక్కనే ఉన్న పాకిస్థాన్, చైనా వంటి దేశాలతో సరిహద్దు వివాదాల కారణంగా భారత్ మిలిటరైజేషన్ స్కోరు ఎప్పుడూ ఎక్కువగా ఉంటూ ర్యాంక్ పడిపోతోంది.
• Global comparison: యూరోపియన్ దేశాలు ఈ సూచీలో అగ్రస్థానాల్లో ఉంటుండగా, మిడిల్ ఈస్ట్ మరియు ఆఫ్రికన్ దేశాలు అట్టడుగున ఉంటున్నాయి.
• Data point: పీస్‌కీపింగ్‌పై ప్రపంచ దేశాలు చేసే ఖర్చు వాటి మొత్తం సైనిక వ్యయంలో కేవలం 0.5% మాత్రమే.
• Common exam angle: ఈ నివేదికను ఎవరు విడుదల చేస్తారు, భారత్ ర్యాంక్ ఎంత, మరియు అగ్రస్థానంలో ఉన్న దేశం ఏది అని తరచుగా అడుగుతారు.
• Easy memory hook: "GPI లో ఐస్ లాండ్ కూల్ గా మొదటి స్థానంలో ఉంది, ఇండియా 127వ మెట్టుపై ఉంది."

---

❓ Practice MCQs

Q1. గ్లోబల్ పీస్ ఇండెక్స్ (GPI) 2026 నివేదిక ప్రకారం ప్రపంచంలోనే అత్యంత శాంతియుత దేశం ఏది? [Easy]

A) స్విట్జర్లాండ్

B) న్యూజిలాండ్

C) ఐస్‌లాండ్

D) సింగపూర్

Answer: C

Explanation: వరుసగా 19వ సంవత్సరం కూడా ఐస్‌లాండ్ గ్లోబల్ పీస్ ఇండెక్స్‌లో 1.161 స్కోరుతో మొదటి స్థానంలో నిలిచింది.

---

Q2. ఇన్‌స్టిట్యూట్ ఫర్ ఎకనామిక్స్ అండ్ పీస్ (IEP) విడుదల చేసిన GPI 2026లో భారతదేశం ర్యాంక్ ఎంత? [Easy]

A) 111

B) 117

C) 124

D) 127

Answer: D

Explanation: 163 దేశాలతో కూడిన ఈ జాబితాలో భారతదేశం 2.409 స్కోరుతో 127వ స్థానాన్ని కైవసం చేసుకుంది.

---

Q3. గ్లోబల్ పీస్ ఇండెక్స్ (GPI) ర్యాంకింగ్‌ను లెక్కించడానికి క్రింది వాటిలో ఏ ప్రధాన విభాగాలను పరిగణనలోకి తీసుకుంటారు? [Moderate]

A) సామాజిక భద్రత మరియు మిలిటరైజేషన్ మాత్రమే

B) పర్యావరణ పరిరక్షణ, సామాజిక భద్రత

C) సామాజిక భద్రత, కొనసాగుతున్న సంఘర్షణలు, మరియు మిలిటరైజేషన్

D) ఆర్థికాభివృద్ధి, పర్యావరణం, మరియు మానవ హక్కులు

Answer: C

Explanation: GPI ర్యాంకులను సామాజిక భద్రత, కొనసాగుతున్న దేశీయ/అంతర్జాతీయ సంఘర్షణలు మరియు మిలిటరైజేషన్ అనే మూడు ప్రధాన డొమైన్ల ఆధారంగా లెక్కిస్తారు.

---

Q4. గ్లోబల్ పీస్ ఇండెక్స్ (GPI) 2026 నివేదిక ప్రకారం, క్రింది ఏ ప్రాంతంలో శాంతియుత పరిస్థితులు అత్యంత దారుణంగా (2.3%) క్షీణించాయి? [Moderate]

A) పశ్చిమాసియా (మిడిల్ ఈస్ట్)

B) దక్షిణాసియా

C) ఆఫ్రికా

D) తూర్పు ఐరోపా

Answer: B

Explanation: నివేదిక ప్రకారం, ప్రపంచవ్యాప్తంగా అన్ని ప్రాంతాల కంటే దక్షిణాసియాలో అత్యధికంగా 2.3% మేర శాంతి క్షీణించింది.

---

Q5. దక్షిణ ఆసియా దేశాలకు సంబంధించి, GPI 2026 ర్యాంకింగ్స్ ఆధారంగా ఏ దేశం అత్యంత శాంతియుతమైనదిగా నిలిచింది? [Moderate]

A) భారతదేశం

B) నేపాల్

C) బంగ్లాదేశ్

D) భూటాన్

Answer: D

Explanation: దక్షిణాసియా దేశాలలో భూటాన్ 16వ ర్యాంకుతో అత్యంత శాంతియుత దేశంగా అగ్రస్థానంలో నిలిచింది.

---

Q6. గ్లోబల్ పీస్ ఇండెక్స్‌ను విడుదల చేసే 'ఇన్‌స్టిట్యూట్ ఫర్ ఎకనామిక్స్ అండ్ పీస్ (IEP)' ప్రధాన కార్యాలయం ఎక్కడ ఉంది? [Tricky]

A) జెనీవా, స్విట్జర్లాండ్

B) న్యూయార్క్, అమెరికా

C) సిడ్నీ, ఆస్ట్రేలియా

D) స్టాక్‌హోమ్, స్వీడన్

Answer: C

Explanation: IEP అనేది ఆస్ట్రేలియాలోని సిడ్నీలో ప్రధాన కార్యాలయం కలిగిన స్వతంత్ర లాభాపేక్ష లేని సంస్థ.

---

Q7. GPI స్కోరింగ్ విధానానికి సంబంధించి సరైన వ్యాఖ్యను గుర్తించండి. [Tricky]

A) స్కోరు ఎంత ఎక్కువగా ఉంటే, దేశం అంత శాంతియుతంగా ఉన్నట్లు అర్థం.

B) స్కోరు ఎంత తక్కువగా ఉంటే, దేశం అంత శాంతియుతంగా ఉన్నట్లు అర్థం.

C) స్కోరు సున్నా ఉంటే దేశంలో యుద్ధం జరుగుతున్నట్లు అర్థం.

D) దేశ జనాభా ఆధారంగా మాత్రమే స్కోరు కేటాయించబడుతుంది.

Answer: B

Explanation: GPI విధానం ప్రకారం, తక్కువ స్కోరు (ఉదా: ఐస్‌లాండ్ 1.161) సాధించిన దేశం ఎక్కువ శాంతియుతమైనదని మరియు అధిక స్కోరు సాధించిన దేశం తక్కువ శాంతియుతమైనదని అర్థం.

---

Q8. భారత రాజ్యాంగంలోని ఏ ఆర్టికల్ అంతర్జాతీయ శాంతి మరియు భద్రతను పెంపొందించాలని సూచిస్తుంది? [Tricky]

A) ఆర్టికల్ 44

B) ఆర్టికల్ 50

C) ఆర్టికల్ 51

D) ఆర్టికల్ 253

Answer: C

Explanation: ఆదేశిక సూత్రాలలోని ఆర్టికల్ 51 (Article 51) అంతర్జాతీయ శాంతి మరియు భద్రతను ప్రోత్సహించడం ప్రభుత్వ బాధ్యతగా పేర్కొంటుంది.

---

📜 Previous Year Question Style (PYQ)

PYQ 1:

కింది వాటిలో 'గ్లోబల్ పీస్ ఇండెక్స్' నివేదికను ప్రతి సంవత్సరం ప్రచురించే సంస్థ ఏది?

A) అమ్నెస్టీ ఇంటర్నేషనల్ (Amnesty International)

B) ఇన్‌స్టిట్యూట్ ఫర్ ఎకనామిక్స్ అండ్ పీస్ (IEP)

C) స్టాక్‌హోమ్ ఇంటర్నేషనల్ పీస్ రీసెర్చ్ ఇన్‌స్టిట్యూట్ (SIPRI)

D) ఐక్యరాజ్యసమితి భద్రతా మండలి (UNSC)

Answer: B

Explanation: గ్లోబల్ పీస్ ఇండెక్స్‌ను ఆస్ట్రేలియాకు చెందిన థింక్ ట్యాంక్ అయిన ఇన్‌స్టిట్యూట్ ఫర్ ఎకనామిక్స్ అండ్ పీస్ (IEP) ప్రచురిస్తుంది.

---

PYQ 2:

గ్లోబల్ పీస్ ఇండెక్స్ (GPI) 2026కు సంబంధించి క్రింది వ్యాఖ్యలను పరిశీలించండి:

1. ఈ నివేదికలో 163 దేశాలకు ర్యాంకులు కేటాయించగా, భారతదేశం 127వ స్థానంలో నిలిచింది.
2. వరుసగా 19వ సారి ఐస్‌లాండ్ ప్రపంచంలోనే అత్యంత శాంతియుత దేశంగా మొదటి ర్యాంకును సాధించింది.
3. ఈ సూచీ ప్రకారం దక్షిణ ఆసియా ప్రాంతంలో అత్యంత తక్కువ శాంతియుత దేశం బంగ్లాదేశ్.

పై వ్యాఖ్యలలో ఏది/ఏవి సరైనవి?

A) 1, 2 మాత్రమే

B) 2, 3 మాత్రమే

C) 1, 3 మాత్రమే

D) పైవన్నీ

Answer: A

Explanation: వ్యాఖ్య 1 మరియు 2 సరైనవి. వ్యాఖ్య 3 తప్పు, ఎందుకంటే దక్షిణ ఆసియా ప్రాంతంలో అట్టడుగున ఉన్నది పాకిస్థాన్ (152వ ర్యాంక్) లేదా ఆఫ్ఘనిస్థాన్, బంగ్లాదేశ్ (117వ ర్యాంక్) కాదు.

---

PYQ 3:

ప్రతిపాదన (Assertion - A): గ్లోబల్ పీస్ ఇండెక్స్ (GPI) 2026లో భారతదేశం 127వ ర్యాంకుకు పరిమితమైంది.

కారణం (Reason - R): సరిహద్దు ఉద్రిక్తతలు, మణిపూర్ హింస మరియు అంతర్గత భద్రతా సవాళ్లు భారత ర్యాంకు తగ్గడానికి ముఖ్య కారణాలు.

A) A మరియు R రెండూ సరైనవి, మరియు R అనేది A కి సరైన వివరణ.

B) A మరియు R రెండూ సరైనవి, కానీ R అనేది A కి సరైన వివరణ కాదు.

C) A సరైనది కానీ R తప్పు.

D) A తప్పు కానీ R సరైనది.

Answer: A

Explanation: గ్లోబల్ పీస్ ఇండెక్స్‌లో భారతదేశం (127వ ర్యాంక్) వెనుకబడి ఉండటానికి కారణం దాని అంతర్గత భద్రతా సవాళ్లు మరియు సరిహద్దు వివాదాలు అని నివేదిక స్పష్టం చేసింది.

---

✍️ Mains Answer Pointers

Question 1 (150 words): గ్లోబల్ పీస్ ఇండెక్స్ (GPI) 2026లో భారతదేశం సాధించిన 127వ ర్యాంకును విశ్లేషించండి. భారత ర్యాంకింగ్ తక్కువగా ఉండటానికి ప్రధాన కారణాలు ఏమిటి?

ఇన్‌స్టిట్యూట్ ఫర్ ఎకనామిక్స్ అండ్ పీస్ (IEP) విడుదల చేసిన గ్లోబల్ పీస్ ఇండెక్స్ (GPI) 2026లో 163 దేశాలకు గాను భారతదేశం 127వ స్థానంలో నిలిచింది. ఇది ప్రపంచంలోనే వేగంగా అభివృద్ధి చెందుతున్న ఆర్థిక వ్యవస్థగా భారత్ ఎదుగుతున్నప్పటికీ, అంతర్గత భద్రత మరియు సామాజిక స్థిరత్వం విషయంలో ఉన్న సవాళ్లను స్పష్టంగా తెలియజేస్తుంది.

భారత ర్యాంకింగ్ దిగజారడానికి ప్రధానంగా మూడు కారణాలున్నాయి. మొదటిది, పొరుగున ఉన్న పాకిస్థాన్ మరియు చైనాతో నిరంతరం కొనసాగుతున్న సరిహద్దు ఉద్రిక్తతలు, దీనివల్ల దేశ మిలిటరీ వ్యయం అనివార్యమవుతోంది. రెండవది, మణిపూర్‌లో చెలరేగిన జాతి హింస మరియు ఈశాన్య రాష్ట్రాలలో మయన్మార్ సరిహద్దుల గుండా జరుగుతున్న అక్రమ చొరబాట్లు. మూడవది, దేశంలోని కొన్ని ప్రాంతాల్లో కొనసాగుతున్న మతపరమైన మరియు సామాజిక ఉద్రిక్తతలు.

ఆర్థిక ప్రగతి సాధించడంతో పాటు, సామాజిక సామరస్యం, న్యాయ వ్యవస్థ బలోపేతం మరియు సత్వర వివాద పరిష్కార యంత్రాంగాలపై భారత ప్రభుత్వం దృష్టి సారించినప్పుడే భవిష్యత్తులో ఈ ర్యాంకింగ్‌ను మెరుగుపరచుకోగలము.

---

Question 2 (250 words): "ప్రపంచ శాంతి క్షీణిస్తోంది" అని గ్లోబల్ పీస్ ఇండెక్స్ 2026 హెచ్చరించింది. ఈ నేపథ్యంలో ప్రపంచ భద్రతా సవాళ్లను వివరించి, అంతర్జాతీయ శాంతి స్థాపనలో భారతదేశ పాత్రను అంచనా వేయండి.

గ్లోబల్ పీస్ ఇండెక్స్ (GPI) 2026 నివేదిక ప్రకారం, ప్రపంచవ్యాప్తంగా వరుసగా 12వ సంవత్సరం శాంతి స్థాయి క్షీణించింది. 163 దేశాలలో 99 దేశాల శాంతియుత పరిస్థితులు దిగజారగా, రెండవ ప్రపంచ యుద్ధం తర్వాత అత్యధికంగా 61 దేశాలు క్రియాశీలక యుద్ధాలు లేదా సాయుధ పోరాటాలను ఎదుర్కొంటున్నాయని ఈ నివేదిక వెల్లడించింది. ఇది అంతర్జాతీయ భద్రతకు అత్యంత ప్రమాదకరమైన సంకేతం.

ప్రస్తుతం ప్రపంచ భద్రతకు అనేక సవాళ్లు పొంచి ఉన్నాయి. ఒకవైపు రష్యా-ఉక్రెయిన్, ఇజ్రాయెల్-హమాస్ లాంటి ప్రత్యక్ష యుద్ధాలు జరుగుతుండగా, మరోవైపు ఆఫ్రికన్ దేశాలలో అంతర్గత ఘర్షణలు తీవ్రమవుతున్నాయి. దీనికి తోడు సైనిక వ్యయం పెరిగిపోవడం, డ్రోన్లు మరియు ఆర్టిఫిషియల్ ఇంటెలిజెన్స్ (AI) ఆధారిత ఆయుధాల వినియోగం పెరగడం ప్రపంచ శాంతికి పెను ముప్పుగా మారాయి. పీస్‌కీపింగ్‌పై కేవలం 0.5% సైనిక బడ్జెట్ మాత్రమే ఖర్చు చేయడం పరిస్థితుల తీవ్రతను తెలియజేస్తుంది.

ఇటువంటి క్లిష్ట పరిస్థితులలో అంతర్జాతీయ శాంతి స్థాపనలో భారతదేశం పాత్ర అత్యంత కీలకమైనది. భారత రాజ్యాంగంలోని ఆర్టికల్ 51 అంతర్జాతీయ శాంతిని కాపాడాలని నిర్దేశిస్తోంది. ఐక్యరాజ్యసమితి శాంతి పరిరక్షక దళాలకు (UN Peacekeeping Forces) అత్యధిక సైనికులను పంపుతున్న దేశాలలో భారత్ ఒకటి. "వసుధైవ కుటుంబకం" అనే విధానంతో, మానవతావాద సహాయాన్ని భారత్ ప్రపంచానికి అందించింది. భారత్ తాను ఎదుర్కొంటున్న మణిపూర్ అశాంతి, సరిహద్దు ఉద్రిక్తతల వంటి సవాళ్లను దాటుకుని ప్రపంచ వేదికపై బలమైన గొంతుకగా నిలవాలి.

ముగింపుగా చెప్పాలంటే, ఆధునిక ప్రపంచ భద్రతా సవాళ్లను కేవలం ఆయుధాలతో పరిష్కరించలేము. బహుపాక్షిక సంస్థలైన ఐక్యరాజ్యసమితిని సంస్కరించడం ద్వారా మరియు చర్చల ద్వారా మాత్రమే శాంతిని నెలకొల్పవచ్చు. గ్లోబల్ సౌత్ దేశాలకు నాయకత్వం వహించడం ద్వారా భారతదేశం ప్రపంచ శాంతి స్థాపనలో కీలక మధ్యవర్తిగా ఎదగాలి.

---

⚠️ Examiner Trap

• Trap 1: Students often confuse నివేదిక విడుదల చేసే సంస్థ. చాలామంది ఇది ఐక్యరాజ్యసమితి (UN) లేదా SIPRI ప్రచురిస్తుందని భావిస్తారు. The correct fact is ఇన్‌స్టిట్యూట్ ఫర్ ఎకనామిక్స్ అండ్ పీస్ (IEP) దీనిని విడుదల చేస్తుంది.
• Trap 2: A common wrong assumption is దక్షిణాసియాలో అత్యంత శాంతియుత దేశం భారతదేశం అని అనుకోవడం. The reality is దక్షిణాసియాలో భూటాన్ (16వ ర్యాంక్) అత్యంత శాంతియుత దేశం, భారత్ కాదు.
• Trap 3: Many students miss GPI స్కోరింగ్ విధానం. స్కోరు ఎక్కువగా ఉంటే శాంతి ఎక్కువగా ఉందని పొరబడతారు. Always remember తక్కువ స్కోరు ఉంటే (ఉదాహరణకు ఐస్‌లాండ్ 1.161) ఆ దేశంలో ఎక్కువ శాంతి ఉందని అర్థం.

---

🧭 Exam Tip

• ప్రిలిమ్స్ పరీక్షల్లో నేరుగా భారతదేశం ర్యాంక్ (127), టాప్ దేశం (ఐస్‌లాండ్) మరియు నివేదిక ప్రచురణకర్త (IEP) గురించి ఎక్కువగా అడుగుతారు.
• మెయిన్స్ పరీక్షల్లో GS Paper 2 కింద అంతర్జాతీయ అస్థిరతకు కారణాలు, మరియు మణిపూర్ హింస వల్ల అంతర్గత భద్రత (GS-3) ఎలా దెబ్బతింటోందనే విశ్లేషణాత్మక ప్రశ్నలు ఆశించవచ్చు.
• ఇంటర్వ్యూ దశలో "భారత్ ర్యాంకు తక్కువగా ఉండటానికి గల కారణాలు మరియు దాన్ని మెరుగుపరచడానికి మీ సూచనలు" అడిగే అవకాశం ఉంది.
• ఒక "high-probability" prediction: రాబోయే పరీక్షల్లో 'దక్షిణాసియా దేశాల ర్యాంకింగ్ క్రమాన్ని' (ఉదా: భూటాన్ > నేపాల్ > బంగ్లాదేశ్ > ఇండియా) అమర్చమని అడిగే అవకాశం చాలా ఎక్కువ.