Udyo Logo

Udyo

Get the Udyo Mobile App

Sign in to save your progress and access all features.

గృహిణుల నెలవారీ ఆదాయాన్ని ₹30,000గా నిర్ణయించిన సుప్రీంకోర్టు

సుప్రీంకోర్టు ఒక చారిత్రాత్మక తీర్పులో గృహనిర్వాహకులను (Homemakers) "జాతి నిర్మాతలు" (Nation Builders) గా గుర్తించింది. మోటారు వాహన చట్టం కింద ప్రమాద పరిహారాన్ని లెక్కించడానికి గృహనిర్వాహకుల చెల్లింపు లేని శ్రమకు కనీస ఊహాత్మక నెలసరి ఆదాయాన్ని (Notional Income) ₹30,000 గా నిర్ణయించింది. ఈ తీర్పు మహిళల ఆర్థిక సహకారాన్ని అధికారికంగా గుర్తిస్తూ, "Loss of Domestic Care" అనే కొత్త పరిహార విభాగాన్ని సృష్టించింది. ఇది సామాజిక న్యాయం మరియు మహిళా సాధికారత అంశాల్లో పోటీ పరీక్షలకు అత్యంత కీలకం.

What Happened

సుప్రీంకోర్టు 11 జూన్ 2026న మోటారు ప్రమాద పరిహార క్లెయిమ్‌లకు సంబంధించి సంచలన తీర్పును వెలువరించింది. రోడ్డు ప్రమాదాల్లో మరణించిన లేదా గాయపడిన గృహనిర్వాహకుల (Homemakers) సేవలకు కనీస ఊహాత్మక నెలవారీ ఆదాయంగా (Notional monthly income) ₹30,000 ను ఖరారు చేసింది. గృహనిర్వాహకులను 'జాతి నిర్మాతలు' (Nation builders) అని కీర్తిస్తూ, వారు చేసే ఇంటి పని మరియు సంరక్షణ పనికి నిర్దిష్ట ఆర్థిక విలువ ఉందని కోర్టు స్పష్టం చేసింది.

When & Where

ఈ తీర్పు 11 జూన్ 2026న న్యూఢిల్లీలోని భారత సుప్రీంకోర్టులో వెలువడింది. పంజాబ్ మరియు హర్యానా హైకోర్టు ఇచ్చిన పాత తీర్పును సవాలు చేస్తూ దాఖలైన "శిశుపాల్ వర్సెస్ సుర్జీత్" అనే 2001 నాటి మోటారు ప్రమాద అప్పీలు కేసును విచారిస్తున్న సందర్భంగా ఈ చారిత్రక పరిణామం చోటుచేసుకుంది.

Who Is Involved

  • సుప్రీంకోర్టు ధర్మాసనం: జస్టిస్ సంజయ్ కరోల్ మరియు జస్టిస్ ఎన్. కోటీశ్వర్ సింగ్ ఈ తీర్పును వెలువరించారు.
  • హైకోర్టుల ప్రధాన న్యాయమూర్తులు: మోటారు వాహన చట్టం కింద పెండింగ్‌లో ఉన్న కేసులను త్వరితగతిన పరిష్కరించే బాధ్యతను వీరికి అప్పగించారు.
  • మోటార్ యాక్సిడెంట్ క్లెయిమ్స్ ట్రిబ్యునల్ (MACT): బాధితులకు ఈ కొత్త మార్గదర్శకాల ప్రకారం పరిహారం అందించాల్సిన ప్రాథమిక న్యాయ సంస్థలు.

How It Works

1. కనీస ఆదాయ నిర్ధారణ: ప్రమాదంలో గృహనిర్వాహకురాలు మరణిస్తే, ఆమె ఎలాంటి ఉద్యోగం చేయకపోయినా నెలకు ₹30,000 సంపాదిస్తున్నట్లు (Notional Income) న్యాయస్థానాలు పరిగణించాలి.
2. ఆవర్తన పెంపు (Periodic Revision): ద్రవ్యోల్బణాన్ని దృష్టిలో ఉంచుకుని ఈ ₹30,000 కనీస మొత్తాన్ని ప్రతి 3 సంవత్సరాలకు ఒకసారి 10% చొప్పున పెంచుతారు.
3. కొత్త విభాగం సృష్టి: పరిహారం లెక్కించేటప్పుడు సాధారణ నష్టాలతో పాటు అదనంగా "గృహ సంరక్షణ నష్టం" (Loss of Domestic Care) అనే కొత్త విభాగాన్ని చేర్చారు.
4. పనిచేసే మహిళలకు అదనపు ప్రయోజనం: ఒకవేళ మహిళ ఉద్యోగం చేస్తూనే ఇంటి పని కూడా చేస్తుంటే, ఆమె పొందే జీతానికి అదనంగా ఈ ₹30,000 ని కూడా పరిహారం లెక్కింపులో పరిగణనలోకి తీసుకుంటారు.

Why It Matters

  • సామాజిక న్యాయం (UPSC GS-1 & GS-2): మహిళలు ఇంటికి చేసే ఉచిత సేవలకు చట్టపరమైన మరియు ఆర్థిక గుర్తింపు లభించింది. పితృస్వామ్య భావజాలానికి ఇది పెద్ద దెబ్బ.
  • ఆర్థిక కోణం: గృహనిర్వాహకుల సేవలు భారత జీడీపీలో 15-17% వరకు ఉంటాయని, వారిని కేవలం "ఆధారపడిన వారు" (Dependants) గా చూడకూడదని ఈ తీర్పు స్పష్టం చేసింది.
  • చట్టపరమైన ప్రాముఖ్యత: మోటారు వాహన చట్టం కింద నష్టపరిహారం కోరే లక్షలాది కుటుంబాలకు ఇది వేగవంతమైన మరియు న్యాయమైన ఆర్థిక భరోసాను కల్పిస్తుంది.

Historical Background

  • 2001 (లతా వాధ్వా కేసు): సుప్రీంకోర్టు మొదటిసారిగా గృహనిర్వాహకుల సేవలకు పరిహారం లెక్కించేటప్పుడు నామమాత్రపు ఆదాయాన్ని (సుమారు నెలకు ₹3000) పరిగణనలోకి తీసుకోవాలని సూచించింది.
  • 2017 (ప్రణయ్ సేథీ కేసు): భవిష్యత్తు ఆదాయ అంచనాలు మరియు నష్టపరిహారం లెక్కింపుపై సుప్రీంకోర్టు సమగ్ర మార్గదర్శకాలను జారీ చేసింది, అయితే గృహ సంరక్షణకు ప్రత్యేక విభాగాన్ని కేటాయించలేదు.
  • 2024 పరిణామం: గృహనిర్వాహకుల ఆదాయాన్ని కనీసం నైపుణ్యం కలిగిన దినసరి కూలీల (Skilled daily wagers) వేతనంతో సమానంగా పరిగణించాలని సుప్రీంకోర్టు అభిప్రాయపడింది.

Previous Related Events

  • 2021 (కీర్తి వర్సెస్ ఓరియంటల్ ఇన్సూరెన్స్ కేసు): సుప్రీంకోర్టు జస్టిస్ ఎన్.వి. రమణ ధర్మాసనం "ఇంటిపని చేసే మహిళల సేవలకు కచ్చితమైన ఆర్థిక విలువ ఉంటుంది" అని స్పష్టం చేస్తూ వారి ఆదాయాన్ని ఊహాత్మకంగా లెక్కించాలని తీర్పునిచ్చింది.
  • 2022 టైమ్ యూజ్ సర్వే (NSO): భారతదేశంలో మహిళలు పురుషుల కంటే రోజుకు పదిరెట్లు ఎక్కువ సమయం చెల్లింపు లేని గృహ సంరక్షణ పనులకు కేటాయిస్తున్నారని జాతీయ గణాంక కార్యాలయం నివేదించింది.
  • 2023 న్యాయ కమిషన్ సూచనలు: మోటార్ యాక్సిడెంట్ క్లెయిమ్‌ల సత్వర పరిష్కారం కోసం ప్రత్యేక ట్రిబ్యునల్స్ మరియు పటిష్టమైన యంత్రాంగాన్ని సూచించింది.

Static GK Connection

  • ఆర్టికల్ 21 (జీవించే హక్కు): గౌరవప్రదంగా జీవించే హక్కు కింద మహిళల శ్రమకు సరైన గుర్తింపు మరియు నష్టపరిహారం పొందడం రాజ్యాంగబద్ధమైన హక్కు. ⚠️ [SOURCE NEEDED]
  • మోటారు వాహన చట్టం, 1988 (సెక్షన్ 169): ఇది యాక్సిడెంట్ క్లెయిమ్ ట్రిబ్యునల్స్ అనుసరించాల్సిన "సమ్మరీ ప్రొసీజర్" (Summary Procedure) గురించి వివరిస్తుంది. దీని ద్వారా త్వరితగతిన న్యాయం అందించాలి.

India & World Comparison

ప్రపంచవ్యాప్తంగా ప్రతిరోజూ 16 బిలియన్ గంటల పాటు ఉచిత గృహ సంరక్షణ పనులు జరుగుతున్నాయి. భారతదేశంలో గృహనిర్వాహకుల సేవలు GDPలో 15-17% ఉన్నప్పటికీ, స్థూల ఆర్థిక సూచీలలో ఇవి లెక్కించబడవు. ఈ సుప్రీంకోర్టు తీర్పు భారతదేశాన్ని గ్లోబల్ జెండర్ ఈక్వాలిటీ ప్రమాణాల వైపు నడిపిస్తుంది.

Future Impact

  • విధాన రూపకల్పన (Policy Making): భవిష్యత్తులో ప్రభుత్వాలు మహిళల చెల్లింపు లేని శ్రమను జాతీయ ఆదాయ (National Income) లెక్కల్లో చేర్చే అవకాశాలు ఉన్నాయి.
  • విడాకులు మరియు భరణం కేసులు: ఈ ప్రామాణిక ఆదాయం (₹30,000) ఫ్యామిలీ కోర్టులలో విడాకుల సమయాల్లో ఇచ్చే మనోవర్తి (Alimony) కేసుల తీర్పుల పైన కూడా ప్రభావం చూపవచ్చు. ⚠️ [SOURCE NEEDED]
  • కేసుల సత్వర పరిష్కారం: 4 ఏళ్లకు పైగా పెండింగ్‌లో ఉన్న కేసులను త్వరగా పరిష్కరించాలని సుప్రీంకోర్టు ఆదేశించినందున, దేశవ్యాప్తంగా లక్షలాది MACT కేసులకు మోక్షం లభిస్తుంది.

🔑 Key Points for Revision

  • తీర్పు ఇచ్చిన కోర్టు: భారత సుప్రీంకోర్టు (11 జూన్ 2026).
  • కీలక న్యాయమూర్తులు: జస్టిస్ సంజయ్ కరోల్, జస్టిస్ ఎన్. కోటీశ్వర్ సింగ్.
  • లక్షిత వర్గం: గృహనిర్వాహకులు (Housewives/Homemakers).
  • నిర్ణయించిన కనీస నెలసరి ఆదాయం: ₹30,000.
  • ఆవర్తన పెంపుదల: ప్రతి 3 ఏళ్లకు ఒకసారి 10% పెంపు.
  • కొత్త పరిహార విభాగం: "గృహ సంరక్షణ నష్టం" (Loss of Domestic Care).
  • సుప్రీంకోర్టు వాడిన పదం: గృహనిర్వాహకులు "జాతి నిర్మాతలు" (Nation Builders).
  • సంబంధిత చట్టం: మోటారు వాహన చట్టం, 1988.
  • ముఖ్యమైన సెక్షన్: సెక్షన్ 169 (సమ్మరీ ప్రొసీజర్).
  • ఆర్థిక వాస్తవం: చెల్లింపు లేని గృహ సేవలు భారత జీడీపీలో 15% నుండి 17% వరకు ఉంటాయి.
  • పాత విధానం: గతంలో గృహనిర్వాహకులను నైపుణ్యం కలిగిన దినసరి కూలీలతో సమానంగా చూసేవారు.
  • చారిత్రక కేసు: నేషనల్ ఇన్సూరెన్స్ కో లిమిటెడ్ వర్సెస్ ప్రణయ్ సేథీ (2017) మార్గదర్శకాలకు ఇది అదనం.
  • కోర్టు ఆదేశం: 4 ఏళ్లు దాటిన పెండింగ్ క్లెయిమ్ కేసులను హైకోర్టు సీజేలు వేగంగా పరిష్కరించాలి.
  • సమాజంపై ప్రభావం: మహిళలను ఆధారపడే వారిగా (dependants) కాకుండా, ఆర్థిక చోదక శక్తులుగా గుర్తించడం.
  • ప్రపంచ నివేదిక: ప్రతిరోజూ 16 బిలియన్ గంటల అన్‌పెయిడ్ డొమెస్టిక్ వర్క్ జరుగుతోంది.

🧠 Concept Link (Static GK Deep Dive)

Core Concept: ఊహాత్మక ఆదాయం మరియు కేర్ ఎకానమీ (Notional Income & Care Economy)

  • Definition: ఒక వ్యక్తికి ప్రత్యక్షంగా జీతం రాకపోయినప్పటికీ, వారు అందించే సేవల ఆర్థిక విలువ ఆధారంగా చట్టపరంగా లెక్కించే కనీస ఆదాయమే ఊహాత్మక ఆదాయం (Notional Income).
  • Constitutional / Legal Basis: మోటారు వాహన చట్టం, 1988 లోని నిబంధనలు. ⚠️ [SOURCE NEEDED for Article 14/21 connection]
  • Scientific / Economic Principle: 'కేర్ ఎకానమీ' (Care Economy) - ఆర్థిక వ్యవస్థ సజావుగా నడవడానికి అవసరమైన వేతనం లేని గృహ మరియు సంరక్షణ పనుల సిద్ధాంతం.
  • How it connects to this event: రోడ్డు ప్రమాదాల్లో మరణించిన గృహనిర్వాహకులకు పరిహారం ఇవ్వడానికి ఈ ఊహాత్మక ఆదాయ (నెలకు ₹30,000) సూత్రాన్నే సుప్రీంకోర్టు ప్రయోగించింది.
  • Origin & History: 2001లో లతా వాధ్వా కేసు ద్వారా సుప్రీంకోర్టు భారతదేశంలో గృహనిర్వాహకులకు ఊహాత్మక ఆదాయాన్ని లెక్కించే విధానాన్ని మొదటిసారిగా ప్రవేశపెట్టింది. ⚠️ [SOURCE NEEDED]
  • Key milestone 1: 2017 లో ప్రణయ్ సేథీ కేసు ద్వారా ప్రమాద పరిహారాల లెక్కింపునకు స్టాండర్డ్ పద్ధతిని కోర్టు స్థిరీకరించింది.
  • Key milestone 2: 2024 తీర్పులో గృహనిర్వాహకుల చెల్లింపు లేని పని కనీసం దినసరి కూలీల వేతనంతో సమానం అని సుప్రీంకోర్టు పునరుద్ఘాటించింది.
  • Related Acts / Schemes / Treaties: మోటారు వాహన చట్టం 1988.
  • Nodal Ministry / Body: సుప్రీంకోర్టు, రోడ్డు రవాణా మరియు రహదారుల మంత్రిత్వ శాఖ, మరియు మోటార్ యాక్సిడెంట్ క్లెయిమ్స్ ట్రిబ్యునల్స్ (MACT).
  • India-specific relevance: భారతీయ సామాజిక వ్యవస్థలో మహిళలు అత్యధికంగా వేతనం లేని ఇంటి పనులకే పరిమితం అవుతారు కాబట్టి ఈ చట్టపరమైన గుర్తింపు వారికి ఎంతో కీలకం.
  • Global comparison: ప్రపంచవ్యాప్తంగా ప్రతిరోజూ 16 బిలియన్ గంటల పాటు ఉచిత గృహ సంరక్షణ పనులు జరుగుతున్నాయి.
  • Data point: గృహనిర్వాహకుల చెల్లింపు లేని సంరక్షణ పని భారతదేశ GDP లో 15% నుండి 17% వరకు దోహదం చేస్తుంది.
  • Common exam angle: "వేతనం లేని శ్రమ" (Unpaid Care Work) దేశ జీడీపీని ఎలా ప్రభావితం చేస్తుంది? సమాజంలో మహిళల పాత్రను కోర్టులు ఎలా గుర్తిస్తున్నాయి? అనే కోణంలో మెయిన్స్ ప్రశ్నలు వస్తాయి.
  • Easy memory hook: "30K for Care" - ₹30,000 Notional Income, 10% hike every 3 years.

❓ Practice MCQs

Q1. మోటారు ప్రమాద పరిహార క్లెయిమ్‌ల కోసం సుప్రీంకోర్టు గృహనిర్వాహకులకు నిర్ణయించిన కనీస నెలవారీ ఊహాత్మక ఆదాయం (Notional Income) ఎంత? [Easy]

A) ₹15,000

B) ₹20,000

C) ₹25,000

D) ₹30,000

Answer: D

Explanation: సుప్రీంకోర్టు జూన్ 11, 2026 నాటి తీర్పులో గృహనిర్వాహకులకు కనీస ఊహాత్మక నెలవారీ ఆదాయంగా ₹30,000 ఖరారు చేసింది.

Q2. పరిహారం లెక్కింపు కోసం ఖరారు చేసిన ₹30,000 ఊహాత్మక ఆదాయాన్ని ఎన్ని సంవత్సరాలకు ఒకసారి మరియు ఎంత శాతం పెంచాలని సుప్రీంకోర్టు సూచించింది? [Easy]

A) ప్రతి 2 సంవత్సరాలకు 5%

B) ప్రతి 3 సంవత్సరాలకు 10%

C) ప్రతి 5 సంవత్సరాలకు 15%

D) ప్రతి 1 సంవత్సరానికి 5%

Answer: B

Explanation: ద్రవ్యోల్బణాన్ని దృష్టిలో ఉంచుకుని ఈ బేస్‌లైన్ ఆదాయాన్ని ప్రతి 3 సంవత్సరాలకు ఒకసారి 10% చొప్పున ఆవర్తన పెంపు (upward revision) చేయాలని కోర్టు పేర్కొంది.

Q3. సుప్రీంకోర్టు తన తీర్పులో గృహనిర్వాహకులను (Homemakers) ఈ క్రింది ఏ పదంతో కీర్తించింది? [Moderate]

A) ఆర్థిక యోధులు (Economic Warriors)

B) జాతి నిర్మాతలు (Nation Builders)

C) సమాజ సంరక్షకులు (Social Guardians)

D) కుటుంబ ఆధారాలు (Family Pillars)

Answer: B

Explanation: మహిళలు చేసే గృహ మరియు సంరక్షణ పనుల ప్రాముఖ్యతను గుర్తిస్తూ సుప్రీంకోర్టు వారిని "జాతి నిర్మాతలు" (Nation Builders) గా వర్ణించింది.

Q4. గృహనిర్వాహకుల చెల్లింపు లేని సంరక్షణ పని (Unpaid caregiving work) భారతదేశ GDP లో సుమారు ఎంత శాతం దోహదం చేస్తుందని సుప్రీంకోర్టు తీర్పులో ప్రస్తావించబడింది? [Moderate]

A) 5% నుండి 8%

B) 10% నుండి 12%

C) 15% నుండి 17%

D) 20% నుండి 25%

Answer: C

Explanation: గృహనిర్వాహకులు అందించే చెల్లింపు లేని సేవలు భారతదేశ జీడీపీలో సుమారు 15% నుండి 17% వరకు ఉంటాయని న్యాయస్థానం తన తీర్పులో ఎత్తిచూపింది.

Q5. మోటారు ప్రమాద క్లెయిమ్‌లకు సంబంధించి సుప్రీంకోర్టు సృష్టించిన కొత్త పరిహార విభాగం (Head of compensation) పేరు ఏమిటి? [Moderate]

A) గృహ నిర్వహణ భత్యం (Allowance for Housekeeping)

B) గృహ సంరక్షణ నష్టం (Loss of Domestic Care)

C) వేతనం లేని శ్రమ నష్టం (Loss of Unpaid Labour)

D) కుటుంబ మద్దతు నష్టం (Loss of Family Support)

Answer: B

Explanation: ప్రణయ్ సేథీ కేసు మార్గదర్శకాలకు అదనంగా "Loss of Domestic Care" (గృహ సంరక్షణ నష్టం) అనే కొత్త పరిహార విభాగాన్ని సుప్రీంకోర్టు పరిచయం చేసింది.

Q6. సుప్రీంకోర్టు తాజా తీర్పుకు సంబంధించి, మోటారు ప్రమాద కేసులను త్వరితగతిన పరిష్కరించడానికి ఉద్దేశించిన 'సమ్మరీ ప్రొసీజర్' మోటారు వాహన చట్టం (1988) లోని ఏ సెక్షన్ కింద ఉంది? [Tricky]

A) సెక్షన్ 140

B) సెక్షన్ 163A

C) సెక్షన్ 166

D) సెక్షన్ 169

Answer: D

Explanation: మోటార్ యాక్సిడెంట్ క్లెయిమ్స్ ట్రిబ్యునల్స్ (MACT) లు కేసులను త్వరగా పరిష్కరించడానికి అనుసరించాల్సిన సమ్మరీ ప్రొసీజర్‌ గురించి మోటారు వాహన చట్టం 1988 లోని సెక్షన్ 169 తెలుపుతుంది.

Q7. ఒకవేళ ప్రమాదంలో మరణించిన గృహనిర్వాహకురాలు ఉద్యోగం కూడా చేస్తూ ఉంటే, పరిహారం ఎలా లెక్కించబడుతుంది? [Tricky]

A) కేవలం ఆమె ఉద్యోగం ద్వారా వచ్చే జీతాన్ని మాత్రమే లెక్కిస్తారు.

B) కేవలం కోర్టు నిర్ణయించిన కనీస ₹30,000 మాత్రమే ఇస్తారు.

C) ఆమె ఉద్యోగ ఆదాయంతో పాటుగా అదనంగా "గృహ సంరక్షణ నష్టం" కింద పరిహారాన్ని లెక్కిస్తారు.

D) ఉద్యోగం చేస్తున్నందున ఆమెకు గృహనిర్వాహకురాలి హోదా వర్తించదు.

Answer: C

Explanation: మహిళ వర్కింగ్ ప్రొఫెషనల్ అయినప్పటికీ, ఆమె నిరూపితమైన ఆదాయానికి (proven income) అదనంగా గృహ సంరక్షణ నష్టాన్ని కూడా పరిగణనలోకి తీసుకుంటామని కోర్టు స్పష్టం చేసింది.

Q8. ఈ క్రింది ఏ కేసులో సుప్రీంకోర్టు మొదటిసారిగా భవిష్యత్తు ఆదాయ అంచనాలు మరియు నష్టపరిహారం లెక్కింపుపై సమగ్ర మార్గదర్శకాలను జారీ చేసింది, దానికి అదనంగా తాజా "గృహ సంరక్షణ నష్టం" మార్గదర్శకం జతచేయబడింది? [Tricky]

A) ఎం.సి. మెహతా వర్సెస్ యూనియన్ ఆఫ్ ఇండియా

B) నేషనల్ ఇన్సూరెన్స్ కో లిమిటెడ్ వర్సెస్ ప్రణయ్ సేథీ (2017)

C) విశాఖ వర్సెస్ స్టేట్ ఆఫ్ రాజస్థాన్

D) ఇందిరా సాహ్నీ వర్సెస్ యూనియన్ ఆఫ్ ఇండియా

Answer: B

Explanation: 2017 నాటి ప్రణయ్ సేథీ తీర్పులో ఉన్న నష్టపరిహార లెక్కింపు విభాగాలు మరియు సూత్రాలకు అదనంగా తాజా తీర్పులో "గృహ సంరక్షణ నష్టం"ను కోర్టు జతచేసింది.

📜 Previous Year Question Style (PYQ)

PYQ 1:

భారతదేశంలో 'కేర్ ఎకానమీ' (Care Economy) మరియు గృహనిర్వాహకుల చెల్లింపు లేని శ్రమకు సంబంధించి సుప్రీంకోర్టు ఇటీవల నిర్ణయించిన కనీస ఊహాత్మక నెలవారీ ఆదాయం ఎంత?

A) ₹15,000 (ప్రతి రెండు ఏళ్లకు 5% పెంపుతో)

B) ₹25,000 (స్థిరమైన మొత్తం, పెంపు లేదు)

C) ₹30,000 (ప్రతి మూడు ఏళ్లకు 10% పెంపుతో)

D) ₹50,000 (సంవత్సరానికి 5% పెంపుతో)

Answer: C

Explanation: జూన్ 2026 నాటి తీర్పు ప్రకారం మోటారు వాహన చట్టం కింద పరిహారం కోసం సుప్రీంకోర్టు బేస్‌లైన్ ఆదాయాన్ని ₹30,000 గా నిర్ణయించింది మరియు ప్రతి 3 ఏళ్లకు 10% పెంపును నిర్దేశించింది.

PYQ 2:

సుప్రీంకోర్టు వెలువరించిన "గృహనిర్వాహకుల ఊహాత్మక ఆదాయ తీర్పు" (2026) కి సంబంధించి ఈ క్రింది వాక్యాలను పరిశీలించండి:

1. ఈ తీర్పు ద్వారా మోటారు ప్రమాద పరిహారాల లెక్కింపు కోసం "Loss of Domestic Care" అనే కొత్త విభాగాన్ని పరిచయం చేశారు.
2. గృహనిర్వాహకుల చెల్లింపు లేని సంరక్షణ పని భారతదేశ GDP లో దాదాపు 15-17% మేర సహకారం అందిస్తుందని న్యాయస్థానం గుర్తించింది.
3. ఉద్యోగం చేసే మహిళలు ఇంటి పనులు చేసినప్పటికీ ఈ కొత్త పరిహార మార్గదర్శకాలు వారికి వర్తించవు.

పై వాక్యాలలో ఏది/ఏవి సరైనది/సరైనవి?

A) 1 మరియు 2 మాత్రమే

B) 2 మరియు 3 మాత్రమే

C) 1 మరియు 3 మాత్రమే

D) పైవన్నీ

Answer: A

Explanation: 1 మరియు 2 సరైనవి. ఉద్యోగం చేసే మహిళలకు కూడా వారి వాస్తవ ఆదాయానికి అదనంగా ఈ గృహ సంరక్షణ నష్టం కింద పరిహారం లభిస్తుందని కోర్టు స్పష్టం చేసింది, కాబట్టి 3వ వాక్యం తప్పు.

PYQ 3:

Assertion (A): సుప్రీంకోర్టు తన ఇటీవల తీర్పులో గృహనిర్వాహకులను "జాతి నిర్మాతలు" అని పేర్కొంది.

Reason (R): గృహనిర్వాహకుల చెల్లింపు లేని గృహ సంరక్షణ మరియు శ్రమ ఇతర కుటుంబ సభ్యులు విద్య, వృత్తి మరియు ఉపాధి అవకాశాలను కొనసాగించడానికి నేరుగా దోహదం చేస్తాయి.

A) A మరియు R రెండూ సరైనవి, మరియు A కి R సరైన వివరణ.

B) A మరియు R రెండూ సరైనవి, కానీ A కి R సరైన వివరణ కాదు.

C) A సరైనది కానీ R తప్పు.

D) A తప్పు కానీ R సరైనది.

Answer: A

Explanation: గృహనిర్వాహకుల పని కుటుంబ సభ్యులకు మద్దతుగా నిలిచి దేశాభివృద్ధికి కారణమవుతోంది కాబట్టే వారిని "జాతి నిర్మాతలు" అని కోర్టు కీర్తించింది. కాబట్టి A మరియు R రెండూ సరైనవి మరియు R సరైన వివరణ.

✍️ Mains Answer Pointers

Question 1 (150 words): భారతదేశంలో 'కేర్ ఎకానమీ' ప్రాముఖ్యతను తెలుపుతూ, సుప్రీంకోర్టు ఇటీవల గృహనిర్వాహకుల ఊహాత్మక ఆదాయాన్ని ₹30,000 గా నిర్ణయించడం సామాజిక న్యాయ సాధనకు ఎలా దోహదపడుతుందో విశ్లేషించండి.

భారతదేశంలో 'కేర్ ఎకానమీ' అనేది సమాజ మనుగడకు అత్యంత కీలకమైనది అయినప్పటికీ, అది ప్రధాన స్రవంతి ఆర్థిక గణాంకాలలో ఎప్పుడూ విస్మరించబడింది. సుప్రీంకోర్టు జూన్ 2026 నాటి తీర్పులో మోటారు ప్రమాద పరిహార క్లెయిమ్‌ల కోసం గృహనిర్వాహకుల సేవలకు నెలవారీ ₹30,000 కనీస ఊహాత్మక ఆదాయాన్ని నిర్ణయించడం చారిత్రాత్మక పరిణామం.

సామాజిక మరియు ఆర్థిక కోణాల్లో ఇది అత్యంత ప్రాముఖ్యతను సంతరించుకుంది. గృహనిర్వాహకులు అందించే చెల్లింపు లేని సేవలు భారతదేశ జీడీపీలో సుమారు 15-17% వరకు ఉంటాయని కోర్టు గుర్తించడం పితృస్వామ్య భావజాలంపై సాధించిన విజయం. "గృహ సంరక్షణ నష్టం" (Loss of Domestic Care) అనే కొత్త విభాగాన్ని సృష్టించడం ద్వారా మహిళల శ్రమకు చట్టపరమైన గౌరవం లభించింది. మహిళలను ఆధారపడేవారిగా కాకుండా "జాతి నిర్మాతలు" గా కోర్టు కీర్తించడం వల్ల స్త్రీ సాధికారతకు కొత్త ఊపు లభించింది.

ముగింపుగా, కేర్ వర్క్‌ను గుర్తించడం, తగ్గించడం మరియు పునఃపంపిణీ చేయడం అనే ఐక్యరాజ్యసమితి సూత్రాలకు ఈ తీర్పు అనుగుణంగా ఉంది. భవిష్యత్తులో జాతీయ ఆదాయ లెక్కింపు విధానాల్లో సైతం మహిళల గృహ శ్రమను చేర్చాల్సిన ఆవశ్యకతను ఈ తీర్పు గుర్తుచేస్తోంది.

Question 2 (250 words): గృహనిర్వాహకుల (Homemakers) సేవలకు ఆర్థిక విలువను ఆపాదించడంలో భారత న్యాయవ్యవస్థ పాత్రను సమీక్షించండి. ఇటీవల మోటారు వాహన చట్టం కింద ఇచ్చిన తాజా తీర్పు భవిష్యత్తులో మహిళా సాధికారత విధానాలపై ఎలాంటి ప్రభావం చూపుతుంది?

గృహనిర్వాహకులు కుటుంబానికి, సమాజానికి చేసే ఉచిత సేవలు ఆర్థిక వ్యవస్థకు వెన్నెముక లాంటివి అయినప్పటికీ చారిత్రకంగా వీటికి తగిన గుర్తింపు లభించలేదు. భారత న్యాయవ్యవస్థ గత రెండు దశాబ్దాలుగా ఈ అంతరాన్ని పూడ్చేందుకు విశేష కృషి చేస్తోంది. 2001 లతా వాధ్వా కేసుతో మొదలైన ఈ ప్రయాణం, ఇటీవల జూన్ 2026 నాటి సుప్రీంకోర్టు సంచలన తీర్పుతో ఒక మైలురాయిని చేరుకుంది.

మోటారు వాహన చట్టం కింద ప్రమాద పరిహారాన్ని లెక్కించేటప్పుడు గృహనిర్వాహకులకు కనీస ఊహాత్మక ఆదాయంగా ₹30,000 నిర్ణయించడం, దానికి ప్రతి 3 ఏళ్లకు 10% పెంపును జతచేయడం ద్వారా కోర్టు వారి శ్రమకు స్థిరమైన ఆర్థిక కొలమానాన్ని సృష్టించింది. న్యాయస్థానం వారిని "జాతి నిర్మాతలు" (Nation Builders) గా గుర్తించి, వారి అన్‌పెయిడ్ వర్క్ భారతదేశ జీడీపీలో 15% - 17% మేర సహకారం అందిస్తుందని స్పష్టం చేసింది. రాజకీయంగా మరియు సామాజికంగా ఈ తీర్పు కేవలం పరిహారాలకు మాత్రమే పరిమితం కాకుండా స్త్రీల పట్ల ఉన్న దృక్పథాన్ని మార్చేస్తుంది.

ఆర్థిక మరియు విధానపరమైన కోణంలో చూస్తే, ఈ తీర్పు ప్రభుత్వాలు కేర్ ఎకానమీ (Care Economy) కి బడ్జెట్ కేటాయింపులు చేసేలా ఒత్తిడి తెస్తుంది. అలాగే, మహిళలు విడాకులు తీసుకునే సమయాల్లో ఫ్యామిలీ కోర్టులు భరణం (Alimony) లెక్కించడానికి ఈ ₹30,000 ప్రామాణికంగా మారవచ్చు.

అయితే, సవాళ్లు కూడా లేకపోలేదు. క్లెయిమ్ ట్రిబ్యునల్స్ వద్ద ఉన్న లక్షలాది కేసుల పెండింగ్ ప్రధాన అడ్డంకి. అందుకే సెక్షన్ 169 కింద సమ్మరీ ప్రొసీజర్ ద్వారా వీటిని 4 ఏళ్ల లోపు త్వరగా పరిష్కరించాలని కోర్టు సూచించింది. ముగింపుగా, గృహ శ్రమకు ఆర్థిక విలువను ఇవ్వడం లింగ సమానత్వ సాధనలో మొదటి అడుగు. విధాన నిర్ణేతలు దీనిని ఆదర్శంగా తీసుకుని మహిళల ఉచిత శ్రమను జాతీయ గణాంకాల (Macro-economic indicators) లో భాగం చేయాల్సిన సమయం ఆసన్నమైంది.

⚠️ Examiner Trap

  • Trap 1: Students often confuse "notional income equivalent to skilled daily wager" with the new ruling. The correct fact is సుప్రీంకోర్టు పాత 'దినసరి కూలీ' పద్ధతిని పక్కనపెట్టి, ఇప్పుడు కనీస నెలవారీ బేస్‌లైన్ ఆదాయాన్ని నిర్దిష్టంగా ₹30,000 గా ఖరారు చేసింది.
  • Trap 2: A common wrong assumption is ఈ పరిహారం కేవలం ఇంటి పనులు మాత్రమే చేసే గృహనిర్వాహకులకు మాత్రమే వర్తిస్తుందని. The reality is బయట ఉద్యోగం చేస్తూ ఇంటి బాధ్యతలు చూసుకునే మహిళలకు కూడా వారి జీతానికి అదనంగా ఈ 'గృహ సంరక్షణ నష్టం' పరిహారం వర్తిస్తుందని కోర్టు స్పష్టం చేసింది.
  • Trap 3: Many students miss the exact periodic revision percentage when answering questions on this topic. Always remember ఈ ₹30,000 మొత్తాన్ని ద్రవ్యోల్బణానికి అనుగుణంగా ప్రతి 3 సంవత్సరాలకు ఒకసారి 10% చొప్పున పెంచుతారు (Upward revision).

🧭 Exam Tip

  • Prelims: మోటారు వాహన చట్టం కింద కోర్టు సృష్టించిన కొత్త విభాగం "Loss of Domestic Care" పేరు, ₹30,000 ఫిగర్, ప్రతి మూడేళ్లకు 10% పెంపు, మరియు "Nation Builders" అనే కీవర్డ్‌ పై ప్రశ్నలు రావచ్చు.
  • Mains: GS-1 మరియు GS-2 లో 'కేర్ ఎకానమీ' (Care economy), మహిళల చెల్లింపు లేని శ్రమ (Unpaid labour), మరియు పితృస్వామ్య వ్యవస్థను బద్దలు కొట్టడంలో సుప్రీంకోర్టు పాత్ర పై విశ్లేషణాత్మక ప్రశ్నలు కచ్చితంగా వస్తాయి.
  • Interview: గృహనిర్వాహకుల శ్రమను దేశ జీడీపీ (GDP) లో ఎలా లెక్కించాలి? మరియు ఈ తీర్పు ఫ్యామిలీ కోర్టుల్లో మనోవర్తి (Alimony) కేసుల పై ఎలాంటి ప్రభావం చూపుతుంది అన్న కోణంలో బోర్డు మెంబర్లు మీ అభిప్రాయం అడగవచ్చు.
  • Prediction: రాబోయే సివిల్స్/స్టేట్ పీఎస్సీ మెయిన్స్‌లో "Unpaid care economy and GDP accounting in India" అనే అంశం పై నేరుగా 15-మార్కుల ప్రశ్న వచ్చే అధిక అవకాశం ఉంది.