జూన్ 15, 2026న ఫ్రాన్స్లోని నైస్ (Nice) నగరంలో జరిగిన 'భారత్ ఇన్నోవేట్స్ 2026' సదస్సులో లండన్ బేస్డ్ కన్స్యూమర్ టెక్నాలజీ కంపెనీ 'నథింగ్ (Nothing)', భారతదేశ ప్రతిష్టాత్మక విద్యా సంస్థలైన ఐఐటీ రూర్కీ (IIT Roorkee) మరియు ఐఐఎస్సీ-ఎఫ్ఎస్ఐడీ (IISc-FSID) లతో రెండు వ్యూహాత్మక అవగాహనా ఒప్పందాలను (MoUs) కుదుర్చుకుంది. కేంద్ర విద్యా మంత్రిత్వ శాఖ ఆధ్వర్యంలో జరిగిన ఈ సదస్సు ముఖ్య ఉద్దేశం, G7 సదస్సుకు ముందు ప్రపంచ వేదికపై భారతీయ డీప్-టెక్ స్టార్టప్ ఎకోసిస్టమ్ను ప్రదర్శించడం, ఇండస్ట్రీ-అకాడెమియా భాగస్వామ్యాలను బలోపేతం చేయడం.
విద్యా మంత్రిత్వ శాఖ ఫ్రాన్స్లో నిర్వహించిన 'భారత్ ఇన్నోవేట్స్ 2026' సదస్సులో లండన్కు చెందిన టెక్ యూనికార్న్ సంస్థ 'నథింగ్ (Nothing)' భారతదేశపు అగ్రగామి పరిశోధనా సంస్థలైన ఐఐటీ రూర్కీ, ఐఐఎస్సీలతో వ్యూహాత్మక ఒప్పందాలు కుదుర్చుకుంది. భారతదేశ డీప్-టెక్ ఇన్నోవేషన్ ఎకోసిస్టమ్ను బలోపేతం చేయడం, విద్యార్థులకు, స్టార్టప్లకు గ్లోబల్ టెక్నాలజీ డెవలప్మెంట్లో మార్గదర్శకత్వం (Mentorship) అందించడం దీని ప్రధాన ఉద్దేశం.
ఈ కార్యక్రమం జూన్ 15, 2026న ఫ్రాన్స్లోని నైస్ (Nice) నగరంలో జరిగింది. G7 సదస్సుకు కొద్దిగా ముందు అంతర్జాతీయ ఇన్వెస్టర్లను, పాలసీ మేకర్లను ఆకర్షించేందుకు ఈ ఈవెంట్ను అంతర్జాతీయ వేదికపై ప్లాన్ చేశారు.
1. నైపుణ్య అభివృద్ధి: ఐఐటీ రూర్కీ విద్యార్థులకు 'నథింగ్' సంస్థ ఎంటర్ప్రెన్యూర్షిప్, డీప్-టెక్, ప్రొడక్ట్ ఇంజనీరింగ్ రంగాల్లో నిపుణుల ద్వారా లెక్చర్లు, కేస్ స్టడీలు అందిస్తుంది.
2. ఇండస్ట్రియల్ డిజైన్ ఛాలెంజ్: కన్స్యూమర్ టెక్నాలజీ డిజైన్లో యువ ఆవిష్కర్తలకు హ్యాండ్స్-ఆన్ (ప్రాక్టికల్) అనుభవం అందించడానికి ఈ ఛాలెంజ్ను నిర్వహిస్తారు.
3. స్టార్టప్ ఇంక్యుబేషన్: ఐఐఎస్సీ ఎకోసిస్టమ్లో ఉన్న స్టార్టప్లకు నెట్వర్కింగ్ అవకాశాలు, పైలట్ ప్రాజెక్టుల కొరకు వాణిజ్య సహకారాన్ని నథింగ్ అందిస్తుంది.
4. పరిశ్రమ - విద్యాలయ అనుసంధానం: విద్యా సంస్థల రీసెర్చ్ సామర్థ్యాన్ని, అంతర్జాతీయ ప్రొడక్ట్ డెవలప్మెంట్ నైపుణ్యాన్ని కలిపి కొత్త ఆవిష్కరణలు సృష్టిస్తారు.
ప్రపంచ నైపుణ్య మరియు ఆవిష్కరణల వేదికపై భారతదేశం వేగంగా ఎదుగుతోంది. గ్లోబల్ ఇన్నోవేషన్ ఇండెక్స్ (GII) - 2023 లో భారతదేశం 40వ స్థానంలో నిలిచింది ⚠️ [SOURCE NEEDED]. నైస్ లో జరిగిన ఈ భారత్ ఇన్నోవేట్స్ సదస్సు కూడా జీ7 దేశాల సాంకేతిక ప్రమాణాలకు దీటుగా భారత్ తన సామర్థ్యాన్ని ప్రదర్శించే ఒక ప్రయత్నం.
Core Concept: డీప్-టెక్ స్టార్టప్ ఎకోసిస్టమ్ (Deep-Tech Startup Ecosystem)
Q1. 'భారత్ ఇన్నోవేట్స్ 2026' సదస్సు ఏ నగరంలో జరిగింది? [Easy]
A) పారిస్
B) లండన్
C) న్యూ ఢిల్లీ
D) నైస్
Answer: D
Explanation: జూన్ 15, 2026న ఫ్రాన్స్లోని నైస్ నగరంలో ఈ సదస్సు జరిగింది.
Q2. 'భారత్ ఇన్నోవేట్స్ 2026' కార్యక్రమంలో నథింగ్ (Nothing) కంపెనీ ఏ భారతీయ సంస్థలతో ఒప్పందం కుదుర్చుకుంది? [Easy]
A) ఐఐటీ మద్రాస్ మరియు ఇస్రో
B) ఐఐటీ రూర్కీ మరియు ఐఐఎస్సీ-ఎఫ్ఎస్ఐడీ
C) ఐఐటీ బొంబాయి మరియు డీఆర్డీఓ
D) ఐఐటీ కాన్పూర్ మరియు సీఎస్ఐఆర్
Answer: B
Explanation: డీప్-టెక్ స్టార్టప్ ఎకోసిస్టమ్ను బలోపేతం చేయడానికి ఐఐటీ రూర్కీ, ఐఐఎస్సీ అనుబంధ ఫౌండేషన్ ఫర్ సైన్స్, ఇన్నోవేషన్ అండ్ డెవలప్మెంట్ (FSID) లతో నథింగ్ ఒప్పందాలు కుదుర్చుకుంది.
Q3. 'భారత్ ఇన్నోవేట్స్ 2026' సదస్సును ప్రధానంగా నిర్వహించిన మంత్రిత్వ శాఖ ఏది? [Moderate]
A) విదేశీ వ్యవహారాల మంత్రిత్వ శాఖ
B) ఎలక్ట్రానిక్స్ మరియు ఐటీ మంత్రిత్వ శాఖ (MeitY)
C) విద్యా మంత్రిత్వ శాఖ
D) వాణిజ్య మరియు పరిశ్రమల శాఖ
Answer: C
Explanation: భారత ప్రభుత్వ విద్యా మంత్రిత్వ శాఖ (Ministry of Education) ఈ అంతర్జాతీయ సదస్సును నిర్వహించింది.
Q4. ఈ ఒప్పందాల ప్రకారం విద్యార్థులకు కన్స్యూమర్ టెక్నాలజీ డిజైన్లో ప్రాక్టికల్ అనుభవం కోసం నిర్వహించనున్న కార్యక్రమం పేరు ఏమిటి? [Moderate]
A) గ్లోబల్ టెక్ హ్యాకథాన్
B) డీప్-టెక్ ఇన్నోవేషన్ ఫెస్ట్
C) ఇండస్ట్రియల్ డిజైన్ ఛాలెంజ్
D) స్టార్టప్ మెంటార్షిప్ సమ్మిట్
Answer: C
Explanation: ఐఐటీ రూర్కీ మరియు నథింగ్ సంస్థలు సంయుక్తంగా విద్యార్థుల కోసం 'ఇండస్ట్రియల్ డిజైన్ ఛాలెంజ్' ను నిర్వహిస్తాయి.
Q5. నైస్ నగరంలో జరిగిన ఈ సదస్సులో పాల్గొన్న భారత ప్రభుత్వ ప్రిన్సిపల్ సైంటిఫిక్ అడ్వైజర్ (PSA) ఎవరు? [Moderate]
A) కె. విజయ రాఘవన్
B) అజయ్ కుమార్ సూద్
C) హరీష్ సాల్వే
D) గోవిందన్ రంగరాజన్
Answer: B
Explanation: భారత ప్రభుత్వ ప్రస్తుత ప్రిన్సిపల్ సైంటిఫిక్ అడ్వైజర్ (PSA) ప్రొఫెసర్ అజయ్ కుమార్ సూద్ ఈ కార్యక్రమంలో పాల్గొన్నారు.
Q6. ఈ ఒప్పందానికి సంబంధించి కింది వాటిలో సరైనది ఏది? [Tricky]
A) ఈ ఈవెంట్ బ్రిక్స్ (BRICS) సదస్సుకు ముందు పారిస్లో జరిగింది.
B) ఐఐటీ రూర్కీ డైరెక్టర్ ప్రొఫెసర్ గోవిందన్ రంగరాజన్ నథింగ్ ఇండియా ప్రెసిడెంట్ తో సంతకం చేశారు.
C) ఈ అవగాహనా ఒప్పందాలు కేంద్ర వాణిజ్య మరియు పరిశ్రమల శాఖ మంత్రి పియూష్ గోయల్ సమక్షంలో జరిగాయి.
D) ఈ సదస్సును వాణిజ్య మంత్రిత్వ శాఖ నేరుగా నిర్వహించింది.
Answer: C
Explanation: కేంద్ర మంత్రి పియూష్ గోయల్ సమక్షంలో ఈ ఒప్పందాలు జరిగాయి. ఈవెంట్ ఫ్రాన్స్ లోని నైస్ లో G7 సదస్సుకు ముందు జరిగింది మరియు విద్యా మంత్రిత్వ శాఖ నిర్వహించింది.
Q7. నథింగ్ సంస్థ ఐఐఎస్సీ-ఎఫ్ఎస్ఐడీ తో చేసుకున్న ఒప్పందంలో ప్రధానంగా దేనిపై దృష్టి సారించనుంది? [Tricky]
A) ఐఐఎస్సీ క్యాంపస్లో మొబైల్ ఫోన్ల తయారీ కర్మాగారాన్ని స్థాపించడం.
B) ఐఐఎస్సీ ఎకోసిస్టమ్లోని స్టార్టప్లకు మెంటార్షిప్ మరియు పైలట్ వాణిజ్య సహకారాలు అందించడం.
C) డిగ్రీ విద్యార్థుల ఫీజులను పూర్తిగా స్పాన్సర్ చేయడం.
D) ఐఐఎస్సీని అంతర్జాతీయ యూనివర్సిటీగా మార్చడానికి నిధులు ఇవ్వడం.
Answer: B
Explanation: ఐఐఎస్సీ ఎకోసిస్టమ్లోని స్టార్టప్లకు మెంటార్షిప్, నెట్వర్కింగ్ మరియు కమర్షియల్ సహకారాన్ని అందించడమే ఈ ఒప్పందం యొక్క ఉద్దేశం.
Q8. ఈ క్రింది వ్యక్తులు మరియు వారి పదవులకు సంబంధించి సరైన జతను గుర్తించండి. [Tricky]
A) హరీష్ సాల్వే - నథింగ్ గ్లోబల్ సీఈఓ
B) అకిస్ ఎవాంజెలిడిస్ - ఐఐటీ రూర్కీ డైరెక్టర్
C) కె.కె. పంత్ - ఐఐఎస్సీ డైరెక్టర్
D) ప్రొఫెసర్ గోవిందన్ రంగరాజన్ - ఇండియన్ ఇన్స్టిట్యూట్ ఆఫ్ సైన్స్ (IISc) డైరెక్టర్
Answer: D
Explanation: ప్రొఫెసర్ గోవిందన్ రంగరాజన్ ఐఐఎస్సీ డైరెక్టర్, హరీష్ సాల్వే ఐఐటీ రూర్కీ బోర్డ్ ఛైర్మన్, అకిస్ ఎవాంజెలిడిస్ నథింగ్ కో-ఫౌండర్, కె.కె. పంత్ ఐఐటీ రూర్కీ డైరెక్టర్.
PYQ 1:
అంతర్జాతీయ భాగస్వామ్యాలతో భారతదేశంలో పరిశోధనలను ప్రోత్సహించే లక్ష్యంతో 'భారత్ ఇన్నోవేట్స్ 2026' సదస్సు ఎక్కడ నిర్వహించబడింది?
A) న్యూ యార్క్, అమెరికా
B) నైస్, ఫ్రాన్స్
C) జెనీవా, స్విట్జర్లాండ్
D) బెంగళూరు, భారతదేశం
Answer: B
Explanation: డీప్-టెక్ ఆవిష్కరణలను ప్రదర్శించడానికి G7 సదస్సుకు ముందు ఫ్రాన్స్లోని నైస్ నగరంలో ఈ సదస్సు జరిగింది.
PYQ 2:
నథింగ్ (Nothing) సంస్థ మరియు భారతీయ విద్యా సంస్థల మధ్య కుదిరిన ఒప్పందాలకు సంబంధించి కింది వ్యాఖ్యలను పరిశీలించండి:
1. ఈ ఒప్పందాలు ఐఐటీ రూర్కీ మరియు ఐఐఎస్సీ-ఎఫ్ఎస్ఐడీ (IISc-FSID) లతో కుదిరాయి.
2. ఈ కార్యక్రమాన్ని భారత ప్రభుత్వ విద్యా మంత్రిత్వ శాఖ నిర్వహించింది.
3. ఈ ఒప్పందం ద్వారా విద్యార్థుల కోసం 'ఇండస్ట్రియల్ డిజైన్ ఛాలెంజ్' ను నిర్వహించనున్నారు.
పైన ఇచ్చిన వ్యాఖ్యలలో ఏది/ఏవి సరైనది/సరైనవి?
A) 1, 2 మాత్రమే
B) 2, 3 మాత్రమే
C) 1, 3 మాత్రమే
D) పైవన్నీ
Answer: D
Explanation: ఇచ్చిన మూడు వాక్యాలు పూర్తిగా సరైనవే. ఐఐటీ రూర్కీ మరియు ఐఐఎస్సీలతో ఒప్పందం, విద్యా శాఖ నిర్వహణ, మరియు డిజైన్ ఛాలెంజ్ అన్నీ వాస్తవాలు.
PYQ 3:
Assertion (A): విదేశీ టెక్ సంస్థలతో (ఉదాహరణకు నథింగ్) ఐఐటీ, ఐఐఎస్సీ లాంటి విద్యా సంస్థలు ఒప్పందాలు కుదుర్చుకోవడం భారతదేశ స్టార్టప్ ఎకోసిస్టమ్కు ఎంతో కీలకం.
Reason (R): ఇలాంటి ఇండస్ట్రీ-అకాడెమియా భాగస్వామ్యాల ద్వారా విద్యార్థులకు, స్టార్టప్లకు గ్లోబల్ ప్రొడక్ట్ డెవలప్మెంట్ నైపుణ్యాలు మరియు వాణిజ్య అవకాశాలు మెరుగవుతాయి.
A) A మరియు R రెండూ సరైనవి, మరియు R అనేది A కి సరైన వివరణ.
B) A మరియు R రెండూ సరైనవి, కానీ R అనేది A కి సరైన వివరణ కాదు.
C) A సరైనది, కానీ R తప్పు.
D) A తప్పు, కానీ R సరైనది.
Answer: A
Explanation: విద్యాసంస్థల్లోని పరిశోధనలకు పరిశ్రమల మద్దతు లభించడం ద్వారానే అంతర్జాతీయ స్థాయి ఉత్పత్తుల తయారీ మరియు సాంకేతిక బదిలీ సాధ్యమవుతుంది. కాబట్టి R సరైన వివరణ.
Question 1 (150 words): భారతదేశంలో డీప్-టెక్ స్టార్టప్ ఎకోసిస్టమ్ అభివృద్ధికి ఇండస్ట్రీ-అకాడెమియా (పరిశ్రమ - విద్యాసంస్థల) సహకారం ఎంతవరకు అవసరమో ఇటీవల 'భారత్ ఇన్నోవేట్స్ 2026' సదస్సులో జరిగిన ఒప్పందాల ఆధారంగా చర్చించండి.
భారతదేశంలో డీప్-టెక్ ఇన్నోవేషన్ను ప్రపంచ స్థాయికి తీసుకెళ్లడానికి పరిశ్రమలు మరియు విద్యాసంస్థల (Industry-Academia) మధ్య బలమైన సహకారం అత్యంత ఆవశ్యకం. సైన్స్ మరియు ఇంజనీరింగ్ ఆధారిత పరిశోధనలు వాణిజ్య ఉత్పత్తులుగా మారాలంటే కేవలం ల్యాబ్ కే పరిమితం కాకుండా గ్లోబల్ మార్కెట్ అనుభవం అవసరం.
ఇటీవల ఫ్రాన్స్లో జరిగిన 'భారత్ ఇన్నోవేట్స్ 2026' సదస్సులో లండన్ టెక్ కంపెనీ 'నథింగ్', ఐఐటీ రూర్కీ మరియు ఐఐఎస్సీ-ఎఫ్ఎస్ఐడీలతో వ్యూహాత్మక ఒప్పందాలు కుదుర్చుకుంది. ఈ సహకారం వల్ల విద్యార్థులకు మెంటార్షిప్, గ్లోబల్ ప్రొడక్ట్ ఇంజనీరింగ్ నైపుణ్యాలు అందుతాయి. ఐఐటీ రూర్కీతో జాయింట్గా నిర్వహించనున్న 'ఇండస్ట్రియల్ డిజైన్ ఛాలెంజ్' వంటి కార్యక్రమాలు యువ ఆవిష్కర్తలకు ప్రాక్టికల్ డిజైన్ అనుభవాన్ని ఇస్తాయి. ఐఐఎస్సీ స్టార్టప్లకు నెట్వర్కింగ్, పైలట్ కమర్షియల్ సపోర్ట్ లభిస్తుంది.
భవిష్యత్తులో దేశ ఆర్థికాభివృద్ధికి మరియు ఆర్టికల్ 51A(h) నిర్దేశించిన సైంటిఫిక్ టెంపర్ను పెంపొందించడానికి ఇటువంటి భాగస్వామ్యాలను ప్రభుత్వం విధానపరంగా మరింత ప్రోత్సహించాల్సిన అవసరం ఉంది.
Question 2 (250 words): సైన్స్ అండ్ టెక్నాలజీ ఆవిష్కరణలలో భారతదేశం ఒక అంతర్జాతీయ హబ్గా (Global Hub) ఎలా ఎదుగుతోంది? 'భారత్ ఇన్నోవేట్స్ 2026' వంటి కార్యక్రమాలు మరియు విదేశీ సంస్థల భాగస్వామ్యాల పాత్రను విశ్లేషించండి.
ప్రపంచ ఆర్థిక వ్యవస్థల పురోగతి ప్రస్తుతం ఆధునిక సాంకేతికత, ముఖ్యంగా డీప్-టెక్ ఆవిష్కరణల (Deep-Tech innovations) మీద ఆధారపడి ఉంది. స్టార్టప్ ఇండియా (2016) ప్రారంభమైనప్పటి నుండి భారతదేశం తన ఇన్నోవేషన్ ఎకోసిస్టమ్ను వేగంగా వృద్ధి చేస్తూ వస్తోంది, తద్వారా గ్లోబల్ టెక్నాలజీ హబ్గా మారుతోంది.
ఇటీవల విద్యా మంత్రిత్వ శాఖ ఫ్రాన్స్లోని నైస్ నగరంలో, G7 సదస్సుకు ముందు నిర్వహించిన 'భారత్ ఇన్నోవేట్స్ 2026' ఒక మైలురాయి. ఈ వేదికగా లండన్ బేస్డ్ యూనికార్న్ సంస్థ 'నథింగ్', మన దేశ ప్రతిష్టాత్మక విద్యా సంస్థలైన ఐఐటీ రూర్కీ మరియు ఐఐఎస్సీ లతో చారిత్రాత్మక ఒప్పందాలు కుదుర్చుకుంది. ఈ ఈవెంట్ కేవలం విదేశీ పెట్టుబడులను ఆకర్షించడానికే కాకుండా, భారతీయ డీప్-టెక్ స్టార్టప్ల సత్తాను అంతర్జాతీయంగా ప్రదర్శించడానికి ఒక వారధిగా నిలిచింది.
రాజకీయ మరియు విధానపరంగా చూస్తే, నేషనల్ డీప్ టెక్ స్టార్టప్ పాలసీ ముసాయిదా, అనుసంధాన్ రీసెర్చ్ ఫౌండేషన్ (NRF) వంటి సంస్కరణల ద్వారా ప్రభుత్వం పరిశోధనలకు అనుకూల వాతావరణం సృష్టించింది. ఆర్థికంగా, విదేశీ కంపెనీలైన నథింగ్ వంటి సంస్థలు ఐఐఎస్సీలోని స్టార్టప్లకు మార్గదర్శకత్వం, మార్కెట్ నెట్వర్కింగ్ ఇవ్వడం ద్వారా మన పరిశోధనలు (R&D) నేరుగా అంతర్జాతీయ ఉత్పత్తులుగా (Consumer products) మారే అవకాశం ఉంది. సామాజికంగా 'ఇండస్ట్రియల్ డిజైన్ ఛాలెంజ్' లాంటివి విద్యార్థులకు ఆధునిక డిజైన్ స్కిల్స్ను నేర్పుతాయి.
అయితే, మేధో సంపత్తి హక్కుల (IPR) రక్షణ మరియు స్టార్టప్ ఫండింగ్ నిలకడగా కొనసాగించడం వంటి సవాళ్లు ఇంకా ఉన్నాయి. ప్రపంచ స్థాయి పోటీని తట్టుకుని నిలబడాలంటే, ప్రభుత్వం మరియు పరిశ్రమలు సంయుక్తంగా రీసెర్చ్ ఫండ్స్ను పెంచడంతో పాటు పాలసీ స్థాయిలో మరిన్ని సరళతర విధానాలను అమలు చేయాలి.
ప్రిలిమ్స్ (Prelims): ఎగ్జామినర్లు సదస్సు జరిగిన ప్రాంతం (నైస్, ఫ్రాన్స్), నిర్వహించిన మంత్రిత్వ శాఖ (విద్యా శాఖ), మరియు ఒప్పందం చేసుకున్న సంస్థల పేర్లు (Nothing, IIT Roorkee, IISc) పై నేరుగా ప్రశ్నలు అడిగే అవకాశం ఎక్కువ. మెయిన్స్ (Mains): GS Paper 3 లో "ఇండస్ట్రీ - అకాడెమియా భాగస్వామ్యం" లేదా "డీప్-టెక్ ఎకోసిస్టమ్" మీద విశ్లేషణాత్మక ప్రశ్నలు వచ్చే అవకాశం ఉంది. ఇంటర్వ్యూ (Interview): "భారతీయ రీసెర్చ్ విదేశీ మార్కెట్లకు ఎలా ఉపయోగపడుతుంది?" లేదా "G7 సదస్సు ముందు భారత్ ఈవెంట్ చేయడం వల్ల అంతర్జాతీయ దౌత్య ప్రయోజనాలు ఏమిటి?" అని అడగవచ్చు. రాబోయే పరీక్షల్లో 'భారత్ ఇన్నోవేట్స్' మరియు డీప్-టెక్ పాలసీపై ఒక ప్రశ్న కచ్చితంగా ఆశించవచ్చు.