2026 జూన్ 15న రక్షణ పరిశోధన మరియు అభివృద్ధి సంస్థ (DRDO) పూర్తి స్వదేశీ పరిజ్ఞానంతో రూపొందించిన లాంగ్ రేంజ్ ల్యాండ్ అటాక్ క్రూయిజ్ మిస్సైల్ (LRLACM)ను ఒడిశా తీరంలోని డాక్టర్ ఏపీజే అబ్దుల్ కలాం దీవి నుండి విజయవంతంగా పరీక్షించింది. బెంగళూరులోని ఏరోనాటికల్ డెవలప్మెంట్ ఎస్టాబ్లిష్మెంట్ (ADE) నోడల్ ల్యాబ్గా వ్యవహరించిన ఈ ప్రాజెక్ట్, సుదూర లక్ష్యాలను కచ్చితత్వంతో ఛేదించే భారత సాయుధ బలగాల సామర్థ్యాన్ని మరింత బలోపేతం చేస్తుంది. ఈ ప్రయోగం రక్షణ రంగంలో భారతదేశ స్వావలంబన (ఆత్మనిర్భర్ భారత్) దిశగా మరో కీలక అడుగు.
2026 జూన్ 15న భారత రక్షణ పరిశోధన మరియు అభివృద్ధి సంస్థ (DRDO) లాంగ్ రేంజ్ ల్యాండ్ అటాక్ క్రూయిజ్ మిస్సైల్ (LRLACM) యొక్క ఫ్లైట్-టెస్ట్ను విజయవంతంగా నిర్వహించింది. చాందీపూర్ ఇంటిగ్రేటెడ్ టెస్ట్ రేంజ్ ద్వారా అమర్చిన ట్రాకింగ్ పరికరాలు ఈ క్షిపణి తన నిర్దేశిత లక్ష్యాలన్నింటినీ విజయవంతంగా చేరుకున్నట్లు నిర్ధారించాయి.
ఈ ప్రయోగం 2026 జూన్ 15వ తేదీన ఒడిశా తీరంలో ఉన్న "డాక్టర్ ఏపీజే అబ్దుల్ కలాం దీవి" (గతంలో దీన్ని వీలర్ ఐలాండ్ అని పిలిచేవారు) నుండి జరిగింది. ప్రయోగం యొక్క పర్యవేక్షణ మరియు ట్రాకింగ్ చాందీపూర్ (ఒడిశా) లోని ఇంటిగ్రేటెడ్ టెస్ట్ రేంజ్ (ITR) కేంద్రంగా జరిగింది.
1. లక్ష్య నిర్దేశం: LRLACM అనేది ఒక క్రూయిజ్ క్షిపణి. దీనికి ముందుగానే లక్ష్యానికి సంబంధించిన జీపీఎస్/నావిగేషన్ కోఆర్డినేట్లను అందిస్తారు.
2. ప్రయోగం: రాకెట్ బూస్టర్ సహాయంతో క్షిపణి గాలిలోకి లేస్తుంది. ఆ తర్వాత అందులోని టర్బోఫ్యాన్ (Turbofan) లేదా జెట్ ఇంజిన్ స్టార్ట్ అవుతుంది.
3. క్రూయిజింగ్: బాలిస్టిక్ క్షిపణుల్లా అంతరిక్షంలోకి వెళ్లకుండా, ఇది వాతావరణం లోపలే విమానంలా భూమికి కొంత ఎత్తులో ప్రయాణిస్తుంది.
4. లక్ష్య ఛేదన: శత్రు రాడార్లకు చిక్కకుండా తక్కువ ఎత్తులో (Sea-skimming/Terrain hugging) ప్రయాణించి నిర్దేశిత భూతల లక్ష్యాన్ని కచ్చితత్వంతో ఢీకొడుతుంది.
అమెరికాకు చెందిన టోమాహాక్ (Tomahawk), రష్యాకు చెందిన కాలిబర్ (Kalibr) మరియు ఫ్రాన్స్/యూకే కి చెందిన స్ట్రోమ్ షాడో (Storm Shadow) వంటి లాంగ్ రేంజ్ క్రూయిజ్ క్షిపణులతో సరితూగే సామర్థ్యం భారతదేశానికి LRLACM ద్వారా వస్తుంది. సుదూర లక్ష్యాలను ఛేదించే స్వదేశీ క్రూయిజ్ క్షిపణి వ్యవస్థ కలిగిన కొద్ది దేశాల జాబితాలో భారత్ చేరుతుంది. ⚠️ [SOURCE NEEDED]
Core Concept: క్రూయిజ్ మరియు బాలిస్టిక్ క్షిపణులు (Cruise vs Ballistic Missiles)
Q1. ఇటీవల DRDO పరీక్షించిన LRLACM పూర్తి రూపం ఏమిటి? [Easy]
A) Long Range Laser Attack Cruise Missile
B) Low Range Land Attack Cruise Missile
C) Long Range Land Attack Cruise Missile
D) Light Range Land Attack Combat Missile
Answer: C
Explanation: LRLACM అనగా "Long Range Land Attack Cruise Missile". ఇది సుదూర భూతల లక్ష్యాలను ఛేదించడానికి రూపొందించబడిన క్రూయిజ్ క్షిపణి.
Q2. LRLACM క్రూయిజ్ క్షిపణి ప్రయోగాన్ని DRDO ఎక్కడి నుండి నిర్వహించింది? [Easy]
A) శ్రీహరికోట, ఆంధ్రప్రదేశ్
B) పోఖ్రాన్, రాజస్థాన్
C) డాక్టర్ APJ అబ్దుల్ కలాం దీవి, ఒడిశా
D) త్రివేండ్రం, కేరళ
Answer: C
Explanation: 2026 జూన్ 15న ఈ క్షిపణిని ఒడిశా తీరంలోని డాక్టర్ APJ అబ్దుల్ కలాం దీవి నుండి విజయవంతంగా పరీక్షించారు.
Q3. LRLACM క్షిపణి అభివృద్ధికి నోడల్ లాబొరేటరీగా (Nodal Laboratory) వ్యవహరించిన సంస్థ ఏది? [Moderate]
A) డిఫెన్స్ రీసెర్చ్ అండ్ డెవలప్మెంట్ లాబొరేటరీ (DRDL), హైదరాబాద్
B) ఏరోనాటికల్ డెవలప్మెంట్ ఎస్టాబ్లిష్మెంట్ (ADE), బెంగళూరు
C) రిసెర్చ్ సెంటర్ ఇమారత్ (RCI), హైదరాబాద్
D) ఆర్మమెంట్ రీసెర్చ్ అండ్ డెవలప్మెంట్ ఎస్టాబ్లిష్మెంట్ (ARDE), పూణే
Answer: B
Explanation: బెంగళూరులోని ఏరోనాటికల్ డెవలప్మెంట్ ఎస్టాబ్లిష్మెంట్ (ADE) ఈ LRLACM మిస్సైల్ అభివృద్ధిలో నోడల్ లాబొరేటరీగా పనిచేసింది.
Q4. LRLACM క్షిపణికి సంబంధించి క్రింది వాటిలో సరైనది ఏది? [Moderate]
A) ఇది ఫ్రాన్స్ సహకారంతో అభివృద్ధి చేయబడింది.
B) దీని ఉప వ్యవస్థలన్నీ (sub-systems) స్వదేశీ ప్రయోగశాలలు మరియు పరిశ్రమలచే రూపొందించబడ్డాయి.
C) ఇది కేవలం అంతరిక్షంలో మాత్రమే ప్రయాణించే బాలిస్టిక్ క్షిపణి.
D) దీనిని భారత సైన్యం (Army) మాత్రమే వినియోగించగలదు.
Answer: B
Explanation: LRLACM అనేది పూర్తి స్వదేశీ పరిజ్ఞానంతో DRDO ల్యాబ్లు మరియు భారతీయ పరిశ్రమల భాగస్వామ్యంతో తయారు చేయబడిన క్రూయిజ్ క్షిపణి.
Q5. డాక్టర్ APJ అబ్దుల్ కలాం దీవి యొక్క పూర్వపు పేరు ఏమిటి? [Moderate]
A) రాస్ ఐలాండ్
B) వీలర్ ఐలాండ్
C) స్వరాజ్ ఐలాండ్
D) కచ్చుతీవు ఐలాండ్
Answer: B
Explanation: ఒడిశా తీరంలో ఉన్న వీలర్ ఐలాండ్ కు 2015లో మాజీ రాష్ట్రపతి డాక్టర్ ఏపీజే అబ్దుల్ కలాం గౌరవార్థం ఆయన పేరును పెట్టారు.
Q6. క్రూయిజ్ క్షిపణులు మరియు బాలిస్టిక్ క్షిపణులకు సంబంధించి ఈ క్రింది వాటిలో ఏది నిజం? [Tricky]
A) బాలిస్టిక్ క్షిపణులు భూమి వాతావరణం లోపలే ప్రయాణిస్తాయి, క్రూయిజ్ క్షిపణులు వాతావరణం దాటి ప్రయాణిస్తాయి.
B) బాలిస్టిక్ క్షిపణులు నిర్దేశిత పథంలో (parabolic path) వెళ్తాయి, కానీ క్రూయిజ్ క్షిపణులు దారి పొడవునా నియంత్రించబడతాయి.
C) క్రూయిజ్ క్షిపణులు కేవలం సబ్సోనిక్ వేగంతో మాత్రమే ప్రయాణిస్తాయి.
D) బాలిస్టిక్ క్షిపణులు సాధారణంగా జెట్ ఇంజిన్లను ఉపయోగిస్తాయి.
Answer: B
Explanation: బాలిస్టిక్ క్షిపణులు పారాబోలిక్ మార్గంలో ప్రయాణిస్తాయి, అయితే క్రూయిజ్ క్షిపణులు విమానాల వలె వాతావరణం లోపలే దారి పొడవునా మార్గనిర్దేశం (guided) చేయబడతాయి.
Q7. ఇటీవల LRLACM ప్రయోగాన్ని ట్రాక్ చేసిన ITR (ఇంటిగ్రేటెడ్ టెస్ట్ రేంజ్) ఎక్కడ ఉంది? [Tricky]
A) బాలాసోర్
B) చాందీపూర్
C) గోపాల్పూర్
D) పారాదీప్
Answer: B
Explanation: ఈ క్షిపణి ప్రయోగానికి సంబంధించిన డేటాను ఒడిశాలోని చాందీపూర్లో ఉన్న ఇంటిగ్రేటెడ్ టెస్ట్ రేంజ్ (ITR) పరికరాలు రికార్డ్ చేశాయి.
Q8. ప్రయోగ సమయంలో DRDO చైర్మన్ మరియు డిపార్ట్మెంట్ ఆఫ్ డిఫెన్స్ (R&D) కార్యదర్శి హోదాలో ఉన్నది ఎవరు? [Moderate]
A) డా. సమీర్ వి. కామత్
B) శ్రీ రాజేష్ కుమార్ సింగ్
C) జి. సతీష్ రెడ్డి
D) ఎస్. సోమనాథ్
Answer: B
Explanation: పత్రికా ప్రకటన (PIB) ప్రకారం, డిపార్ట్మెంట్ ఆఫ్ డిఫెన్స్ (R&D) సెక్రటరీ మరియు DRDO చైర్మన్ శ్రీ రాజేష్ కుమార్ సింగ్ ఈ లాంచ్ కార్యకలాపాలను పర్యవేక్షించారు.
PYQ 1:
భారతదేశ రక్షణ సాంకేతికత నేపథ్యంలో "LRLACM" అనే పదం దేనిని సూచిస్తుంది?
A) భారత నావికాదళం కొనుగోలు చేసిన కొత్త తరహా జలాంతర్గామి
B) DRDO రూపొందించిన లాంగ్ రేంజ్ క్రూయిజ్ క్షిపణి
C) వాతావరణ పరిశోధనల కోసం ప్రయోగించిన ఉపగ్రహం
D) సరిహద్దు నిఘా కోసం అభివృద్ధి చేసిన డ్రోన్ వ్యవస్థ
Answer: B
Explanation: LRLACM అనేది DRDO దేశీయంగా అభివృద్ధి చేసిన లాంగ్ రేంజ్ ల్యాండ్ అటాక్ క్రూయిజ్ మిస్సైల్.
PYQ 2:
ఇటీవల పరీక్షించిన లాంగ్ రేంజ్ ల్యాండ్ అటాక్ క్రూయిజ్ మిస్సైల్ (LRLACM) గురించి క్రింది వ్యాఖ్యలను పరిగణించండి:
1. ఇది పూర్తిగా స్వదేశీ పరిజ్ఞానంతో DRDO మరియు భారతీయ పరిశ్రమలచే అభివృద్ధి చేయబడింది.
2. బెంగళూరులోని ఏరోనాటికల్ డెవలప్మెంట్ ఎస్టాబ్లిష్మెంట్ (ADE) దీని అభివృద్ధిలో నోడల్ ఏజెన్సీగా వ్యవహరించింది.
3. ఈ క్షిపణిని ఆంధ్రప్రదేశ్లోని శ్రీహరికోట నుండి పరీక్షించారు.
పై వ్యాఖ్యలలో ఏది/ఏవి సరైనది/సరైనవి?
A) 1 మరియు 2 మాత్రమే
B) 2 మరియు 3 మాత్రమే
C) 1 మరియు 3 మాత్రమే
D) 1, 2 మరియు 3
Answer: A
Explanation: వ్యాఖ్య 1 మరియు 2 సరైనవి. వ్యాఖ్య 3 తప్పు, ఎందుకంటే దీనిని ఒడిశాలోని డాక్టర్ APJ అబ్దుల్ కలాం దీవి నుండి పరీక్షించారు, శ్రీహరికోట నుండి కాదు.
PYQ 3:
ప్రతిపాదన (A): LRLACM వంటి క్రూయిజ్ క్షిపణులను అభివృద్ధి చేయడం ద్వారా భారతదేశం రక్షణ రంగంలో వ్యూహాత్మక స్వావలంబన (Strategic autonomy) సాధిస్తుంది.
కారణం (R): LRLACM యొక్క అన్ని ఉప వ్యవస్థలు భారతదేశంలోనే ప్రైవేట్ పరిశ్రమల భాగస్వామ్యంతో తయారు చేయబడ్డాయి.
A) A మరియు R రెండూ సరైనవి, మరియు R అనేది A కు సరైన వివరణ.
B) A మరియు R రెండూ సరైనవి, కానీ R అనేది A కు సరైన వివరణ కాదు.
C) A సరైనది, కానీ R తప్పు.
D) A తప్పు, కానీ R సరైనది.
Answer: A
Explanation: క్రూయిజ్ క్షిపణుల దేశీయ అభివృద్ధి రక్షణ స్వావలంబనను ఇస్తుంది (A). దీనికి ప్రధాన కారణం అందులోని పరిజ్ఞానం మరియు వ్యవస్థలు విదేశాలపై ఆధారపడకుండా దేశీయంగా (R) తయారుకావడమే.
Question 1 (150 words): భారతదేశం యొక్క 'ఆత్మనిర్భర్ భారత్' (రక్షణ రంగం) లక్ష్యాలను సాధించడంలో LRLACM క్షిపణి పరీక్ష విజయం యొక్క ప్రాముఖ్యతను వివరించండి.
రక్షణ రంగంలో విదేశీ దిగుమతులపై ఆధారపడటాన్ని తగ్గించి, స్వావలంబన సాధించే దిశగా లాంగ్ రేంజ్ ల్యాండ్ అటాక్ క్రూయిజ్ మిస్సైల్ (LRLACM) విజయవంతమైన పరీక్ష ఒక మైలురాయి. LRLACM పూర్తిగా స్వదేశీ పరిజ్ఞానంతో రూపొందించబడటమే కాకుండా, దీనిలోని ప్రతి ఉప-వ్యవస్థను (sub-systems) DRDO మరియు దేశీయ ప్రైవేట్ పరిశ్రమలు సంయుక్తంగా అభివృద్ధి చేయడం 'ఆత్మనిర్భర్ భారత్' దార్శనికతకు నిదర్శనం. గతంలో ఇటువంటి ఆధునిక సాంకేతికతల కోసం రష్యా లేదా ఇజ్రాయెల్ పై ఆధారపడాల్సి వచ్చేది. ఏరోనాటికల్ డెవలప్మెంట్ ఎస్టాబ్లిష్మెంట్ (ADE) నేతృత్వంలో జరిగిన ఈ ఆవిష్కరణ దేశీయ పరిశ్రమల తయారీ సామర్థ్యాలను పెంచుతుంది. జూన్ 15, 2026 న చాందీపూర్ రేంజ్ కేంద్రంగా జరిగిన ఈ పరీక్షతో భారత సాయుధ దళాల దాడి సామర్థ్యం మెరుగుపడటమే కాకుండా, భవిష్యత్తులో స్నేహపూర్వక దేశాలకు రక్షణ ఎగుమతులు చేసే స్థాయికి భారత్ చేరుకుంటుందని చెప్పవచ్చు.
Question 2 (250 words): క్రూయిజ్ క్షిపణులు మరియు బాలిస్టిక్ క్షిపణుల మధ్య ఉన్న సాంకేతిక వ్యత్యాసాలను వివరిస్తూ, మారుతున్న ఆధునిక యుద్ధ తంత్రాలలో (Modern Warfare) క్రూయిజ్ క్షిపణుల ఆవశ్యకతను అంచనా వేయండి.
మారుతున్న భౌగోళిక రాజకీయ పరిస్థితుల నేపథ్యంలో, ఆధునిక సాయుధ బలగాలకు సుదూర లక్ష్యాలను కచ్చితత్వంతో ఛేదించే క్షిపణి వ్యవస్థలు అత్యంత కీలకం. ఈ క్రమంలో జూన్ 15, 2026 న DRDO ఒడిశా తీరం నుండి విజయవంతంగా పరీక్షించిన LRLACM భారతదేశ సామర్థ్యాన్ని ప్రపంచానికి చాటింది.
సాంకేతికంగా, బాలిస్టిక్ క్షిపణులు పారాబోలిక్ మార్గంలో వాతావరణం దాటి అంతరిక్షంలోకి వెళ్లి గురుత్వాకర్షణ శక్తి సహాయంతో లక్ష్యాన్ని చేరుకుంటాయి. ఇవి అణ్వాయుధాలను మోసుకెళ్లేందుకు మరియు ఖండాంతర దాడులకు అనుకూలం. దానికి భిన్నంగా, క్రూయిజ్ క్షిపణులు (LRLACM వలె) వాతావరణం లోపలే విమానం వలె ప్రయాణిస్తాయి. వీటికి మార్గమధ్యంలో నిరంతరం దిశానిర్దేశం (guidance) చేయవచ్చు.
ఆధునిక యుద్ధ తంత్రాలలో క్రూయిజ్ క్షిపణుల ఆవశ్యకత ఎంతో ఉంది. శత్రు దేశాల రాడార్ వ్యవస్థలు చాలా శక్తివంతమైనవి. క్రూయిజ్ క్షిపణులు భూమి లేదా సముద్ర ఉపరితలానికి అతి తక్కువ ఎత్తులో (Sea-skimming/Terrain hugging) ప్రయాణించడం వల్ల అవి రాడార్ కంటికి చిక్కవు. సర్జికల్ స్ట్రైక్స్ లేదా ఉగ్రవాద శిబిరాలపై దాడులు చేయాల్సి వచ్చినప్పుడు టార్గెట్ చుట్టుపక్కల నష్టం కలగకుండా కచ్చితమైన పిన్-పాయింట్ దాడులకు క్రూయిజ్ క్షిపణులే సరైన ప్రత్యామ్నాయం. నావికాదళం మరియు వైమానిక దళం ఆధునికీకరణలో LRLACM ప్రాజెక్టు ఒక గేమ్ చేంజర్. భారత రక్షణ పరిశ్రమ ఇలాంటి క్లిష్టమైన సాంకేతికతలను దేశీయంగా అభివృద్ధి చేయడం ద్వారా భవిష్యత్తులో రక్షణ రంగ ఎగుమతుల్లో కీలక పాత్ర పోషించగలదు.
ప్రిలిమ్స్ పరీక్షలలో ఎగ్జామినర్లు ఎక్కువగా "క్షేత్రం (Location)", "నోడల్ ఏజెన్సీ (ADE)", మరియు LRLACM యొక్క పూర్తి పేరు మీద దృష్టి పెడతారు. మెయిన్స్ (GS Paper 3) లో "ఆత్మనిర్భర్ భారత్" మరియు "రక్షణ రంగంలో ప్రైవేట్ పరిశ్రమల భాగస్వామ్యం" అనే కోణంలో ఈ టాపిక్ ను విశ్లేషించాల్సి ఉంటుంది. రాబోయే ఇంటర్వ్యూలలో "భారత్ ఎందుకు క్రూయిజ్ క్షిపణులపై ఎక్కువ దృష్టి పెడుతోంది?" అనే కోణంలో భౌగోళిక-రాజకీయ (పాకిస్తాన్/చైనా సరిహద్దుల) ప్రశ్నలు అడిగే అవకాశం ఎక్కువ.