Udyo Logo

Udyo

Get the Udyo Mobile App

Sign in to save your progress and access all features.

ప్రధానమంత్రి వికసిత్ భారత్ రోజ్‌గార్ యోజన (PM-VBRY) కింద ₹2,400 కోట్ల ప్రోత్సాహకాల విడుదల

ప్రధానమంత్రి నరేంద్ర మోదీ జూన్ 19, 2026న 'ప్రధానమంత్రి వికసిత్ భారత్ రోజ్‌గార్ యోజన' (PM-VBRY) కింద ₹2,400 కోట్ల ఆర్థిక ప్రోత్సాహకాలను విడుదల చేశారు. ఉపాధి కల్పన మరియు సామాజిక భద్రత లక్ష్యంగా కేంద్ర కార్మిక, ఉపాధి మంత్రిత్వ శాఖ కింద ఈ పథకం అమలు చేయబడుతోంది. దీని ద్వారా దేశవ్యాప్తంగా కొత్తగా ఉద్యోగాల్లో చేరేవారికి గరిష్టంగా ₹15,000 వరకు ఆర్థిక ప్రోత్సాహం మరియు ఉపాధి కల్పించే యాజమాన్యాలకు ప్రత్యేక రాయితీలు అందుతాయి. మొత్తం ₹99,446 కోట్ల బడ్జెట్‌తో రాబోయే రెండేళ్లలో 3.5 కోట్ల పైగా ఉద్యోగాలను సృష్టించి, యువతను ఫార్మల్ (అధికారిక) రంగం వైపు ప్రోత్సహించడం ఈ పథకం ప్రధాన ఉద్దేశం.

What Happened

జూన్ 19, 2026న ప్రధానమంత్రి నరేంద్ర మోదీ PM-VBRY (ప్రధానమంత్రి వికసిత్ భారత్ రోజ్‌గార్ యోజన) కింద తొలి విడతగా ₹2,400 కోట్ల ప్రోత్సాహకాలను లబ్ధిదారులకు పంపిణీ చేశారు. ఈ పథకం ద్వారా కొత్తగా ఉద్యోగాల్లో చేరిన యువతకు మరియు వారికి ఉపాధి కల్పించిన సంస్థల యజమానులకు నేరుగా ఆర్థిక సహాయం అందుతుంది. దేశవ్యాప్తంగా ఉపాధి కల్పనను ప్రోత్సహించడం, సామాజిక భద్రతను విస్తరించడం దీని ప్రధాన లక్ష్యం.

When & Where

ఈ కార్యక్రమం శుక్రవారం, జూన్ 19, 2026న జరిగింది. ఈ జాతీయ స్థాయి కార్యక్రమాన్ని దేశవ్యాప్తంగా ప్రధాన పారిశ్రామిక మరియు ఉపాధి కేంద్రాలైన సుమారు 200 ప్రదేశాలలో ప్రత్యక్ష ప్రసారం చేశారు. ముఖ్యంగా మహారాష్ట్రలోని పూణేలో EPFO ఆధ్వర్యంలో నాలుగు కీలక ప్రదేశాలలో ఈ కార్యక్రమం ఘనంగా జరిగింది.

Who Is Involved

  • ప్రధానమంత్రి నరేంద్ర మోదీ: ప్రోత్సాహకాలను లాంఛనంగా విడుదల చేశారు.
  • కార్మిక మరియు ఉపాధి మంత్రిత్వ శాఖ: ఈ పథకానికి విధానపరమైన మార్గదర్శకత్వం వహించే కేంద్ర మంత్రిత్వ శాఖ.
  • EPFO (Employees' Provident Fund Organisation): ఈ పథకాన్ని క్షేత్ర స్థాయిలో అమలు చేస్తున్న నోడల్ ఏజెన్సీ.
  • యాజమాన్యాలు & కొత్త ఉద్యోగులు: ఈ పథకం కింద నేరుగా లబ్ధి పొందే భాగస్వామ్య పక్షాలు.

How It Works

ఈ పథకం రెండు ప్రధాన విభాగాలుగా (Components) పనిచేస్తుంది:

1. పార్ట్ A (కొత్త ఉద్యోగులకు ప్రోత్సాహకం): నెలకు లక్ష రూపాయల లోపు వేతనం పొందుతూ తొలిసారిగా EPFOలో నమోదైన వారికి ఒక నెల జీతం (గరిష్టంగా ₹15,000) అందుతుంది.
2. విడతల వారీ చెల్లింపు: ఉద్యోగి 6 నెలల సర్వీస్ పూర్తి చేశాక సగం మొత్తం, ఏడాది సర్వీస్ మరియు 'ఆర్థిక అక్షరాస్యత' (Financial Literacy) కార్యక్రమం పూర్తి చేశాక మిగతా సగం నేరుగా ఆధార్ లింక్ అయిన ఖాతాల్లో పడుతుంది.
3. పార్ట్ B (యాజమాన్యాలకు మద్దతు): కొత్తగా ఉద్యోగాలు కల్పించే సంస్థలకు, ప్రతి కొత్త ఉద్యోగికి నెలకు ₹3,000 చొప్పున రెండేళ్లపాటు (తయారీ రంగానికి 4 ఏళ్లు) ఆర్థిక మద్దతు లభిస్తుంది.
4. అర్హత నిబంధనలు: 50 లోపు ఉద్యోగులున్న సంస్థలు కనీసం ఇద్దరిని, 50కి పైగా ఉన్న సంస్థలు కనీసం ఐదుగురిని కొత్తగా నియమించుకుంటేనే పార్ట్-B ప్రయోజనం అందుతుంది. యాజమాన్యాలకు చెల్లింపులు పాన్ (PAN) లింక్ అయిన ఖాతాల్లోకి వెళ్తాయి.

Why It Matters

  • ఆర్థిక వ్యవస్థ ఫార్మలైజేషన్ (Formalisation): అనధికారిక (Informal) రంగంలో ఉన్న యువతను EPFO పరిధిలోకి, తద్వారా అధికారిక సామాజిక భద్రతా వలయంలోకి తీసుకురావడం.
  • తయారీ రంగానికి ఊతం: తయారీ (Manufacturing) రంగానికి 4 సంవత్సరాల పాటు రాయితీలు ఇవ్వడం వల్ల దేశంలో పారిశ్రామికోత్పత్తి, 'మేక్ ఇన్ ఇండియా' లక్ష్యాలు నెరవేరుతాయి.
  • పరీక్షల ప్రాముఖ్యత: UPSC GS Paper 3 (Economy & Employment) మరియు GS Paper 2 (Government Policies and Interventions) విభాగాలకు ఈ అంశం అత్యంత కీలకం.

Historical Background

📌 [BACKGROUND — verify independently]

  • 2016: ఉపాధి కల్పన కోసం కేంద్రం తొలిసారిగా ప్రధానమంత్రి రోజ్‌గార్ ప్రోత్సాహన్ యోజన (PMRPY) ను ప్రారంభించింది.
  • 2020: కోవిడ్-19 సమయంలో ఉపాధిని నిలబెట్టడానికి 'ఆత్మనిర్భర్ భారత్ రోజ్‌గార్ యోజన' (ABRY) తీసుకురాబడింది.
  • 2024-25 బడ్జెట్: కేంద్ర ఆర్థిక మంత్రి ఎంప్లాయ్‌మెంట్ లింక్డ్ ఇన్సెంటివ్ (ELI) పథకాలను ప్రతిపాదించారు, దానికి ప్రస్తుత రూపమే ఈ PM-VBRY స్కీమ్.

Previous Related Events

📌 [BACKGROUND — verify independently]

  • 2023-2024: పీరియాడిక్ లేబర్ ఫోర్స్ సర్వే (PLFS) ప్రకారం దేశంలో నిరుద్యోగ రేటు తగ్గుముఖం పట్టి ఉపాధి రేటు పెరుగుతున్నట్లు గణాంకాలు వెలువడ్డాయి.
  • PLI స్కీమ్స్ విస్తరణ: ఉత్పత్తి ఆధారిత ప్రోత్సాహక (PLI) పథకాలు 14 రంగాలకు విస్తరించడం వల్ల తయారీ రంగంలో కొత్త నియామకాలకు భారీ డిమాండ్ ఏర్పడింది.

Static GK Connection

  • ఆర్టికల్ 41 (DPSP): పని హక్కును (Right to Work) కల్పించడం మరియు నిరుద్యోగ పరిస్థితుల్లో ప్రభుత్వ సహాయాన్ని అందించడం ప్రభుత్వాల బాధ్యత అని రాజ్యాంగం సూచిస్తోంది.
  • EPF చట్టం, 1952: కార్మికుల భవిష్య నిధి మరియు సామాజిక భద్రత కోసం ఏర్పాటు చేయబడిన చట్టం. దీని కిందనే EPFO పనిచేస్తుంది.

India & World Comparison

అభివృద్ధి చెందిన దేశాల్లో 70%కి పైగా శ్రామిక శక్తి ఫార్మల్ (అధికారిక) రంగంలో ఉండగా, భారతదేశంలో ఇది ఇంకా తక్కువ శాతంలోనే ఉంది. PM-VBRY వంటి పథకాలు భారతీయ శ్రామిక శక్తిని ఫార్మల్ చేయడం ద్వారా, అంతర్జాతీయ ప్రమాణాలకు దీటుగా భారత్‌ను నిలపడానికి సహాయపడతాయి. ముఖ్యంగా ఇంత భారీ స్థాయిలో ఆధార్ ఆధారిత DBT విధానాన్ని ఉపయోగించడం ప్రపంచంలోనే భారత్‌లో అతిపెద్ద వ్యవస్థ.

Future Impact

  • 2027 జూలై నాటికి దేశంలో కొత్తగా 3.5 కోట్ల ఫార్మల్ ఉద్యోగాలు సృష్టించబడతాయి, తద్వారా EPFO సబ్‌స్క్రైబర్ బేస్ భారీగా పెరుగుతుంది.
  • ఆర్థిక అక్షరాస్యత ప్రోగ్రామ్‌ను తప్పనిసరి చేయడం వల్ల యువతలో దీర్ఘకాలిక పొదుపు అలవాట్లు వృద్ధి చెందుతాయి.
  • తయారీ రంగంలో రెండేళ్ల అదనపు ప్రోత్సాహకాల కారణంగా పారిశ్రామిక రంగంలో భారీగా మూలధన మరియు మానవ వనరుల పెట్టుబడులు వచ్చే అవకాశం ఉంది.

🔑 Key Points for Revision

  • జూన్ 19, 2026న PM-VBRY కింద ₹2,400 కోట్లు విడుదల.
  • పథకం పాత పేరు: ఎంప్లాయ్‌మెంట్ లింక్డ్ ఇన్సెంటివ్ (ELI) స్కీమ్.
  • ఉపాధి లక్ష్యం: రాబోయే రెండేళ్లలో 3.5 కోట్ల కొత్త ఉద్యోగాలు.
  • పథకం కోసం కేటాయించిన మొత్తం బడ్జెట్ ₹99,446 కోట్లు.
  • ఫార్మల్ రంగంలోకి ప్రవేశించే తొలి 1.92 కోట్ల మందికి నేరుగా లబ్ధి.
  • అమలు చేసే నోడల్ ఏజెన్సీ: EPFO, కార్మిక మరియు ఉపాధి మంత్రిత్వ శాఖ.
  • జాబ్ క్రియేషన్ విండో: ఆగస్టు 1, 2025 నుండి జూలై 31, 2027 వరకు.
  • Part-A: మొదటిసారి ఉద్యోగంలో చేరేవారికి గరిష్టంగా ₹15,000 ఒక నెల వేతనం ప్రోత్సాహకం.
  • ప్రోత్సాహకం అర్హత: ఉద్యోగి నెలవారీ వేతనం ₹1 లక్ష లోపు ఉండాలి.
  • చెల్లింపు విధానం: మొదటి విడత (6 నెలలకు), రెండో విడత (12 నెలలు + ఆర్థిక అక్షరాస్యత పూర్తయ్యాక).
  • Part-B: కొత్త ఉపాధి కల్పించిన యాజమాన్యాలకు ప్రతి ఉద్యోగిపై నెలకు ₹3,000 ఆర్థిక సాయం.
  • యాజమాన్యాలకు వ్యవధి: సాధారణ రంగాలకు 2 ఏళ్లు, తయారీ (Manufacturing) రంగానికి 4 ఏళ్లు.
  • ఉపాధి పరిమితి: 50 లోపు ఉద్యోగుల సంస్థలు కనీసం 2 అదనపు ఉద్యోగాలు, 50 పైబడిన సంస్థలు 5 అదనపు ఉద్యోగాలు కల్పించాలి.
  • ఉద్యోగులకు చెల్లింపులు ఆధార్ ఆధారిత ABPS ద్వారా, యాజమాన్యాలకు పాన్-లింక్డ్ బ్యాంక్ ఖాతాల ద్వారా.
  • లక్ష్యం: ఎంప్లాయ్‌మెంట్ జనరేషన్, సోషల్ సెక్యూరిటీ విస్తరణ మరియు ఫార్మలైజేషన్.

🧠 Concept Link (Static GK Deep Dive)

Core Concept: Employees' Provident Fund Organisation (EPFO)

  • Definition: పారిశ్రామిక మరియు ఇతర రంగాల్లో పనిచేసే కార్మికుల భవిష్య నిధి (Provident Fund), పెన్షన్ మరియు బీమా ప్రయోజనాలను నిర్వహించే భారత ప్రభుత్వపు చట్టబద్ధమైన సంస్థ (Statutory Body).
  • Constitutional / Legal Basis: ఎంప్లాయీస్ ప్రావిడెంట్ ఫండ్స్ అండ్ మిస్సెలేనియస్ ప్రొవిజన్స్ యాక్ట్, 1952 (EPF Act, 1952) కింద స్థాపించబడింది.
  • Scientific / Economic Principle: సామాజిక భద్రత (Social Security) మరియు బలవంతపు పొదుపు (Forced Saving) సూత్రాలపై పనిచేస్తుంది.
  • How it connects to this event: కేంద్రం తీసుకొచ్చిన PM-VBRY పథకానికి అసలు నోడల్ ఏజెన్సీ EPFO, ఈ పథకం ప్రయోజనాలు కేవలం EPFO పరిధిలో నమోదైన సంస్థలకు, ఉద్యోగులకు మాత్రమే అందుతాయి.
  • Origin & History: 1952 నవంబర్ 15న ఈ సంస్థను అధికారికంగా ప్రారంభించారు.
  • Key milestone 1: 1995: ఉద్యోగుల పెన్షన్ స్కీమ్ (EPS) ను ప్రవేశపెట్టి కార్మికులకు జీవితకాల పెన్షన్ సదుపాయం కల్పించారు.
  • Key milestone 2: 2014: ఆధార్ ఆధారిత యూనివర్సల్ అకౌంట్ నంబర్ (UAN) ను ప్రవేశపెట్టడం ద్వారా పీఎఫ్ బదిలీలను సులభతరం చేశారు.
  • Related Acts / Schemes / Treaties: PMRPY (2016), ABRY (2020), మరియు శ్రమ సువిధ పోర్టల్.
  • Nodal Ministry / Body: కేంద్ర కార్మిక మరియు ఉపాధి మంత్రిత్వ శాఖ కింద స్వయంప్రతిపత్తితో పనిచేస్తుంది.
  • India-specific relevance: దేశంలో కోట్లాది మంది అసంఘటిత/ప్రైవేట్ రంగ కార్మికులకు పదవీ విరమణ తర్వాత ఏకైక ఆర్థిక భరోసా ఇదే.
  • Global comparison: అమెరికాలోని సోషల్ సెక్యూరిటీ అడ్మినిస్ట్రేషన్ (SSA) కి సమానంగా భారత్‌లో అతిపెద్ద సామాజిక భద్రతా సంస్థగా EPFO కొనసాగుతోంది.
  • Data point: దాదాపు 6-7 కోట్ల మంది యాక్టివ్ సబ్‌స్క్రైబర్‌లు మరియు లక్షల కోట్ల రూపాయల ఫండ్‌ను EPFO మేనేజ్ చేస్తోంది ⚠️ [SOURCE NEEDED].
  • Common exam angle: గ్రూప్స్ మరియు సివిల్స్‌లో EPFO ఏ మంత్రిత్వ శాఖ కింద పనిచేస్తుంది, దాని చట్టబద్ధత మరియు యూనివర్సల్ అకౌంట్ నంబర్ (UAN) విధివిధానాల గురించి పదే పదే అడుగుతారు.
  • Easy memory hook: "EPFO - ఉపాధికి భరోసా, పదవీ విరమణకు భద్రత" (1952 లో చట్టం).

❓ Practice MCQs

Q1. ప్రధానమంత్రి వికసిత్ భారత్ రోజ్‌గార్ యోజన (PM-VBRY) కు కేటాయించిన మొత్తం బడ్జెట్ ఎంత? [Easy]

A) ₹50,000 కోట్లు

B) ₹75,250 కోట్లు

C) ₹99,446 కోట్లు

D) ₹1,10,000 కోట్లు

Answer: C

Explanation: ఉపాధి కల్పన లక్ష్యంగా కేంద్రం ఈ పథకం కోసం మొత్తం ₹99,446 కోట్లను కేటాయించింది.

Q2. ఏ మంత్రిత్వ శాఖ ప్రధానమంత్రి వికసిత్ భారత్ రోజ్‌గార్ యోజన (PM-VBRY) కి నోడల్ ఏజెన్సీగా వ్యవహరిస్తోంది? [Easy]

A) ఆర్థిక మంత్రిత్వ శాఖ

B) వాణిజ్య మరియు పరిశ్రమల మంత్రిత్వ శాఖ

C) సూక్ష్మ, చిన్న మరియు మధ్య తరహా పరిశ్రమల మంత్రిత్వ శాఖ (MSME)

D) కార్మిక మరియు ఉపాధి మంత్రిత్వ శాఖ

Answer: D

Explanation: కేంద్ర కార్మిక మరియు ఉపాధి మంత్రిత్వ శాఖ (Ministry of Labour & Employment) ఆధ్వర్యంలో EPFO ఈ పథకాన్ని అమలు చేస్తోంది.

Q3. PM-VBRY పథకం కింద మొదటిసారి ఉద్యోగంలో చేరేవారికి ఇచ్చే గరిష్ట ఆర్థిక ప్రోత్సాహకం ఎంత? [Moderate]

A) నెలకు ₹3,000 చొప్పున ఏడాది పాటు

B) ఒక నెల వేతనానికి సమానంగా (గరిష్టంగా ₹15,000)

C) ఉద్యోగి పీఎఫ్ ఖాతాలో 12% ప్రభుత్వ జమ

D) గరిష్టంగా ₹25,000 ఒకే విడతలో

Answer: B

Explanation: మొదటిసారి EPFOలో నమోదై ఉద్యోగంలో చేరిన వారికి ఒక నెల జీతం గరిష్టంగా ₹15,000 వరకు రెండు విడతల్లో ప్రభుత్వం అందిస్తుంది.

Q4. PM-VBRY పథకం కింద యాజమాన్యాలకు అందించే ప్రోత్సాహకాలకు సంబంధించి 'తయారీ రంగానికి' (Manufacturing Sector) అదనంగా వర్తించే వ్యవధి ఎంత? [Moderate]

A) 1 సంవత్సరం అదనంగా (మొత్తం 3 ఏళ్లు)

B) 2 సంవత్సరాలు అదనంగా (మొత్తం 4 ఏళ్లు)

C) 5 సంవత్సరాలు అదనంగా

D) ఎలాంటి అదనపు వ్యవధి లేదు, అన్ని రంగాలకు సమానమే

Answer: B

Explanation: యాజమాన్యాలకు ప్రతి అదనపు ఉద్యోగిపై నెలకు ₹3,000 చొప్పున సాధారణంగా 2 ఏళ్లు ఇస్తుండగా, తయారీ రంగానికి మరో 2 ఏళ్లు అదనంగా (మొత్తం 4 ఏళ్లు) ఇస్తారు.

Q5. PM-VBRY పథకం కింద రెండో విడత ఉద్యోగి ప్రోత్సాహకం పొందడానికి కింది వాటిలో తప్పనిసరిగా పూర్తి చేయాల్సిన నిబంధన ఏది? [Moderate]

A) స్కిల్ డెవలప్‌మెంట్ కోర్సు పూర్తి చేయడం

B) 12 నెలల నిరంతర సర్వీస్ మరియు ఆర్థిక అక్షరాస్యత (Financial Literacy) ప్రోగ్రామ్ పూర్తి చేయడం

C) 24 నెలల సర్వీస్ పూర్తి చేయడం

D) ఐటీ రిటర్న్స్ దాఖలు చేయడం

Answer: B

Explanation: ఉద్యోగి ప్రోత్సాహకంలో రెండో విడత పొందాలంటే 12 నెలల సర్వీస్‌తో పాటు ఆర్థిక అక్షరాస్యత ప్రోగ్రామ్‌ను పూర్తి చేయాలి.

Q6. ఈ కింది వాటిలో ప్రధానమంత్రి వికసిత్ భారత్ రోజ్‌గార్ యోజన (PM-VBRY) కు సంబంధించి సరైన వ్యాఖ్యను ఎంచుకోండి: [Tricky]

A) ఈ పథకం ద్వారా ఉద్యోగులకు చేరే డబ్బులు యాజమాన్యాల ద్వారా పంపిణీ చేయబడతాయి.

B) ఈ పథకం కింద అర్హత సాధించడానికి ఉద్యోగి నెలవారీ జీతం గరిష్టంగా ₹50,000 మించరాదు.

C) ఈ పథకం కింద ప్రోత్సాహకాలు నేరుగా ABPS ద్వారా లబ్ధిదారుల ఖాతాల్లో జమ అవుతాయి.

D) పాత ABRY పథకంలో లబ్ధి పొందినవారు కూడా దీనికి అర్హులు.

Answer: C

Explanation: పార్ట్ A కింద తొలిసారి ఉద్యోగంలో చేరేవారికి ప్రోత్సాహకాలు నేరుగా ఆధార్ బ్రిడ్జ్ పేమెంట్ సిస్టమ్ (ABPS) ద్వారా డైరెక్ట్ బెనిఫిట్ ట్రాన్స్‌ఫర్ (DBT) పద్ధతిలో జమ అవుతాయి. ఉద్యోగి వేతన పరిమితి లక్ష రూపాయలు.

Q7. PM-VBRY కింద యాజమాన్యాలు (Employers) ఆర్థిక లబ్ధి పొందాలంటే కింది ఏ షరతు పాటించాలి? [Tricky]

A) 50 కంటే తక్కువ ఉద్యోగులున్న సంస్థ కనీసం ఒక కొత్త ఉద్యోగిని నియమించాలి.

B) 50 కంటే ఎక్కువ ఉద్యోగులున్న సంస్థ కనీసం ముగ్గురు కొత్త ఉద్యోగులను నియమించాలి.

C) 50 కంటే తక్కువ ఉద్యోగులున్న సంస్థ కనీసం ఇద్దరిని, 50 కంటే ఎక్కువ ఉద్యోగులున్న సంస్థ కనీసం ఐదుగురిని నియమించాలి.

D) సంస్థకు కనీసం 100 మంది ఉద్యోగులు ఉంటేనే ఈ పథకం వర్తిస్తుంది.

Answer: C

Explanation: యాజమాన్యాలు అర్హత పొందాలంటే, 50 లోపు సిబ్బంది ఉంటే కనీసం ఇద్దరు అదనపు ఉద్యోగులను, 50 అంతకంటే ఎక్కువ ఉంటే కనీసం ఐదుగురు అదనపు ఉద్యోగులను నియమించుకోవాలి.

Q8. ప్రధానమంత్రి వికసిత్ భారత్ రోజ్‌గార్ యోజన (PM-VBRY) పథకం ఏ కాల వ్యవధిలో సృష్టించబడిన ఉద్యోగాలకు మాత్రమే వర్తిస్తుంది? [Tricky]

A) ఏప్రిల్ 1, 2024 నుండి మార్చి 31, 2026 వరకు

B) ఆగస్టు 1, 2025 నుండి జూలై 31, 2027 వరకు

C) జనవరి 1, 2026 నుండి డిసెంబర్ 31, 2028 వరకు

D) ఏప్రిల్ 1, 2025 నుండి మార్చి 31, 2028 వరకు

Answer: B

Explanation: ఆర్టికల్ ప్రకారం, ఆగస్టు 1, 2025 నుండి జూలై 31, 2027 మధ్య సృష్టించబడిన కొత్త ఉద్యోగాలకు మాత్రమే ఈ పథకం ప్రయోజనాలు వర్తిస్తాయి.

📜 Previous Year Question Style (PYQ)

PYQ 1:

ప్రధానమంత్రి వికసిత్ భారత్ రోజ్‌గార్ యోజన (PM-VBRY) యొక్క పూర్వ నామం (పాత పేరు) ఏమిటి?

A) ఆత్మనిర్భర్ భారత్ రోజ్‌గార్ యోజన (ABRY)

B) ఎంప్లాయ్‌మెంట్ లింక్డ్ ఇన్సెంటివ్ (ELI) స్కీమ్

C) ప్రధానమంత్రి రోజ్‌గార్ ప్రోత్సాహన్ యోజన (PMRPY)

D) నేషనల్ కెరీర్ సర్వీస్ స్కీమ్

Answer: B

Explanation: PM-VBRY స్కీమ్ ను గతంలో 'ఎంప్లాయ్‌మెంట్ లింక్డ్ ఇన్సెంటివ్' (ELI) స్కీమ్ అని పిలిచేవారు.

PYQ 2:

ప్రధానమంత్రి వికసిత్ భారత్ రోజ్‌గార్ యోజన (PM-VBRY) కు సంబంధించి కింది వాక్యాలను పరిశీలించండి:

1. ఈ పథకం ద్వారా కొత్తగా ఉద్యోగాల్లో చేరేవారికి మరియు యాజమాన్యాలకు ఇద్దరికీ ఆర్థిక ప్రోత్సాహకాలు అందుతాయి.
2. పథకంలో లబ్ధి పొందడానికి తొలిసారిగా EPFOలో నమోదయ్యే ఉద్యోగి నెలవారీ వేతనం ₹1,00,000 లోపు ఉండాలి.
3. తయారీ రంగంలోని సంస్థలకు ప్రతి అదనపు ఉద్యోగికి రాయితీని 2 సంవత్సరాలకు మాత్రమే పరిమితం చేశారు.

పై వాక్యాలలో ఏది/ఏవి సరైనవి?

A) 1 మరియు 2 మాత్రమే

B) 2 మరియు 3 మాత్రమే

C) 1 మరియు 3 మాత్రమే

D) 1, 2 మరియు 3

Answer: A

Explanation: 1 మరియు 2 సరైనవి. 3వ వాక్యం తప్పు, ఎందుకంటే తయారీ రంగానికి ఈ రాయితీని 2 ఏళ్ల నుండి 4 ఏళ్లకు పొడిగించారు.

PYQ 3:

కింది వాటిని జతపరచండి (PM-VBRY సంబంధిత వివరాలు):

జాబితా-I:

P. మొత్తం బడ్జెట్ కేటాయింపు
Q. లక్షిత నూతన ఉద్యోగాలు
R. మొదటిసారి లబ్ధిపొందే ఉద్యోగుల అంచనా S. యాజమాన్యాలకు గరిష్ట ప్రోత్సాహకం (నెలకు/ఉద్యోగికి)

జాబితా-II:

1. 3.5 కోట్లు
2. ₹3,000
3. ₹99,446 కోట్లు
4. 1.92 కోట్లు

సరియైన సమాధానాన్ని ఎంచుకోండి:

A) P-3, Q-1, R-4, S-2

B) P-4, Q-2, R-1, S-3

C) P-3, Q-4, R-1, S-2

D) P-1, Q-3, R-2, S-4

Answer: A

Explanation: బడ్జెట్ ₹99,446 కోట్లు (P-3). లక్షిత ఉద్యోగాలు 3.5 కోట్లు (Q-1). మొదటిసారి లబ్ధిదారులు 1.92 కోట్లు (R-4). యాజమాన్యాలకు ప్రోత్సాహకం ₹3,000 (S-2).

✍️ Mains Answer Pointers

Question 1 (150 words): ఫార్మల్ ఎకానమీ (Formal Economy) లోకి యువతను చేర్చడంలో ప్రధానమంత్రి వికసిత్ భారత్ రోజ్‌గార్ యోజన (PM-VBRY) ఏ విధంగా కీలక పాత్ర పోషిస్తుందో వివరించండి.

భారత ఆర్థిక వ్యవస్థలో ప్రధాన సవాలుగా ఉన్న అసంఘటిత రంగ ఉపాధిని తగ్గించి, అధికారిక సామాజిక భద్రతా వలయాన్ని విస్తరించడానికి PM-VBRY ఒక వ్యూహాత్మక అడుగు.

మొదటిది, EPFOలో తొలిసారిగా నమోదయ్యే యువతకు (నెలకు ₹1 లక్ష లోపు వేతనం) ఒక నెల జీతం (గరిష్టంగా ₹15,000) ప్రోత్సాహకంగా అందించడం ద్వారా యువత ఫార్మల్ రంగంలో చేరేందుకు ఇది ఆకర్షిస్తుంది. రాబోయే రెండేళ్లలో (ఆగస్టు 2025 - జూలై 2027) 3.5 కోట్ల ఉపాధి అవకాశాలను, ముఖ్యంగా 1.92 కోట్ల తొలిసారి ఉద్యోగులను సృష్టించడం దీని ప్రధాన లక్ష్యం. రెండోది, మొదటి విడత 6 నెలలకు, రెండో విడత 12 నెలలకు అందించడం వల్ల ఉద్యోగ స్థిరత్వం (Job Retention) కలుగుతుంది. అంతేకాకుండా, రెండో విడత చెల్లింపుకు ఆర్థిక అక్షరాస్యతను ముడిపెట్టడం ద్వారా యువతలో దీర్ఘకాలిక పొదుపు అలవాట్లు వృద్ధి చెందుతాయి. ₹99,446 కోట్ల బారీ బడ్జెట్ కేటాయింపు ద్వారా, అటు ఉద్యోగులకు సామాజిక భద్రతను, ఇటు దేశ ఆర్థిక వ్యవస్థకు స్థిరత్వాన్ని అందించడంలో ఈ పథకం నిర్ణయాత్మక పాత్ర పోషిస్తుంది.

Question 2 (250 words): ఉద్యోగులకు మరియు యాజమాన్యాలకు ఇద్దరికీ ప్రోత్సాహకాలు అందించే "ద్వంద్వ విధానం" (Dual-incentive approach) ఉపాధి సృష్టిని ఏ విధంగా వేగవంతం చేస్తుందో ప్రధానమంత్రి వికసిత్ భారత్ రోజ్‌గార్ యోజన (PM-VBRY) ఆధారంగా విశ్లేషించండి. మరియు తయారీ రంగానికి ఇచ్చిన ప్రత్యేక మినహాయింపుల ప్రాముఖ్యతను చర్చించండి.

నిరుద్యోగ నిర్మూలన మరియు నైపుణ్యాభివృద్ధితో పాటు ఉపాధి కల్పనను ఒక సమగ్ర కోణంలో పరిష్కరించేందుకు కేంద్ర ప్రభుత్వం PM-VBRY ని ప్రవేశపెట్టింది. చారిత్రకంగా చూస్తే, కేవలం యాజమాన్యాలకో, లేదా కేవలం యువతకో ప్రోత్సాహకాలు ఇచ్చే పథకాల కంటే, ఇద్దరినీ భాగస్వాములను చేసే "ద్వంద్వ విధానం" అత్యంత మెరుగైన ఫలితాలు ఇస్తుంది.

ఉద్యోగుల కోణం: తొలిసారి ఫార్మల్ రంగంలోకి ప్రవేశించేవారికి (₹1 లక్ష లోపు వేతనం) ఒక నెల జీతాన్ని (గరిష్టంగా ₹15,000) ప్రోత్సాహకంగా అందిస్తున్నారు. ఇది అసంఘటిత రంగం నుండి యువతను EPFO వంటి అధికారిక సామాజిక భద్రతా వలయంలోకి ఆకర్షిస్తుంది. ముఖ్యంగా మొదటి 1.92 కోట్ల మందికి నేరుగా ABPS ద్వారా నగదు బదిలీ జరగడం పారదర్శకతను పెంచుతుంది.

యాజమాన్యాల కోణం: కేవలం సప్లై సైడ్ కాకుండా డిమాండ్ సైడ్ కూడా మద్దతునిస్తూ, యాజమాన్యాలు కొత్త ఉద్యోగులను తీసుకుంటే ప్రతి ఉద్యోగిపై నెలకు ₹3,000 చొప్పున రెండేళ్ల పాటు అందిస్తున్నారు. 50 లోపు సిబ్బంది ఉంటే కనీసం ఇద్దరిని, 50 పైబడితే కనీసం ఐదుగురిని నియమించుకోవాలనే షరతు కారణంగా చిన్న, మధ్య తరహా పరిశ్రమలు (MSMEs) సైతం ఉద్యోగ కల్పనకు ముందుకొస్తాయి.

తయారీ రంగానికి ప్రాధాన్యత: ఈ పథకంలో కీలకమైన అంశం ఏమిటంటే, ఇతర రంగాలకు యాజమాన్య ప్రోత్సాహకం రెండేళ్లు కాగా, తయారీ (Manufacturing) రంగానికి 4 ఏళ్లు పొడిగించారు. చైనా వంటి దేశాలతో పోటీ పడుతూ ప్రపంచ స్థాయి సరఫరా వ్యవస్థలకు (Supply chains) కేంద్రంగా భారత్ మారాలంటే భారీ స్థాయిలో స్కిల్డ్ లేబర్ అవసరం. ఈ అదనపు ప్రోత్సాహకం మేక్ ఇన్ ఇండియా లక్ష్యాలను వేగవంతం చేస్తుంది.

ముగింపుగా, ₹99,446 కోట్ల బడ్జెట్‌తో ఆగస్టు 2025 నుండి అమలయ్యే ఈ పథకం భారతీయ శ్రామిక శక్తి ఫార్మలైజేషన్‌ను బలోపేతం చేస్తూ, దేశ ఆర్థిక వృద్ధికి మరియు డెమోగ్రాఫిక్ డివిడెండ్ వినియోగానికి బలమైన పునాది వేస్తుంది.

⚠️ Examiner Trap

  • Trap 1: స్టూడెంట్స్ తరచుగా PM-VBRY యొక్క వేతన పరిమితి విషయంలో తికమక పడతారు. గరిష్ట ప్రోత్సాహకం ₹15,000 అనగానే, ఉద్యోగి జీతం కూడా ₹15,000 లోపు ఉండాలేమో అనుకుంటారు. కానీ సరైన వాస్తవం ఏమిటంటే, అర్హత సాధించడానికి ఉద్యోగి నెలవారీ వేతనం పరిమితి ₹1,00,000 లోపు.
  • Trap 2: ఒక సాధారణ తప్పుడు అంచనా ఏమిటంటే, యాజమాన్యాలకు ఇచ్చే ప్రోత్సాహకం (నెలకు ₹3,000) కేవలం తయారీ రంగానికే పరిమితం అని అనుకుంటారు. వాస్తవం ఏమిటంటే, ఇది అన్ని రంగాలకు 2 ఏళ్ల పాటు వర్తిస్తుంది; తయారీ రంగానికి మాత్రం అదనంగా మరో 2 ఏళ్లు వర్తిస్తుంది.
  • Trap 3: చాలా మంది స్టూడెంట్స్ PM-VBRY పాత పేరైన ఎంప్లాయ్‌మెంట్ లింక్డ్ ఇన్సెంటివ్ (ELI) ని రెండు వేర్వేరు స్కీములుగా పొరబడతారు. ఎగ్జామ్‌లో అడిగినప్పుడు ELI స్కీమ్‌కు అధికారికంగా పెట్టిన కొత్త పేరే PM-VBRY అని గుర్తుంచుకోవాలి.

🧭 Exam Tip

ప్రిలిమ్స్ పరీక్షలకు ఈ పథకానికి కేటాయించిన బడ్జెట్ (₹99,446 కోట్లు), జాబ్ క్రియేషన్ విండో (ఆగస్టు 1, 2025 నుండి జూలై 31, 2027), మరియు ఉపాధి లక్ష్యం (3.5 కోట్లు) లాంటి డేటా పాయింట్స్ చాలా కీలకం. ముఖ్యంగా అర్హత నిబంధనలు (50 లోపు/పైన సంస్థలు ఎంతమందిని నియమించాలి) స్టేట్‌మెంట్ బేస్డ్ ప్రశ్నలుగా అడుగుతారు. మెయిన్స్ పరీక్షల్లో ఆర్థిక వ్యవస్థలో ఫార్మలైజేషన్, సామాజిక భద్రత, మరియు మాన్యుఫ్యాక్చరింగ్ రంగంలో ఉపాధి కల్పన అనే కోణంలో విశ్లేషణాత్మక ప్రశ్నలను ఆశించవచ్చు. ఇంటర్వ్యూలలో డెమోగ్రాఫిక్ డివిడెండ్‌ను మనం ఎలా వాడుకుంటున్నాం అనేదానికి ఈ పథకాన్ని ఉదాహరణగా చెప్పొచ్చు.