ప్రభుత్వ ఈ-మార్కెట్ప్లేస్ (GeM) మరియు కామన్ సర్వీస్ సెంటర్ (CSC-SPV) మధ్య 18 జూన్ 2026 న ప్రభుత్వ సేకరణ (Public Procurement) అవకాశాలను విస్తరించేందుకు ఒక చారిత్రాత్మక అవగాహన ఒప్పందం కుదిరింది. దేశవ్యాప్తంగా గ్రామీణ, పట్టణ ప్రాంతాల్లోని చిన్న విక్రేతలు, ఎంఎస్ఎంఈలు (MSEs), మహిళలు మరియు స్టార్టప్లు ప్రభుత్వ టెండర్లలో సులభంగా పాల్గొనేందుకు ఇది వీలు కల్పిస్తుంది. ఇందులో భాగంగా పైలట్ ప్రాజెక్టు కింద 9 రాష్ట్రాల్లో 50 'GeM సువిధా కేంద్రాలను' (GSK) ఏర్పాటు చేయనున్నారు. ఈ కేంద్రాలు రిజిస్ట్రేషన్ నుండి కేటలాగ్ లిస్టింగ్ వరకు సంపూర్ణ సహాయం అందించి, పబ్లిక్ ప్రొక్యూర్మెంట్ను మరింత పారదర్శకంగా మారుస్తాయి.
ప్రభుత్వ ఆన్లైన్ కొనుగోలు వేదిక అయిన GeM, కామన్ సర్వీస్ సెంటర్లతో (CSC-SPV) కీలక భాగస్వామ్య ఒప్పందాన్ని కుదుర్చుకుంది. ఈ ఒప్పందం ద్వారా, దేశవ్యాప్తంగా ఉన్న చిన్న విక్రేతలు మరియు సేవా ప్రదాతలు ప్రభుత్వ శాఖలకు తమ వస్తువులను విక్రయించడానికి సులభంగా ఆన్బోర్డ్ కావచ్చు. ప్రధానంగా వెండర్ అసెస్మెంట్, బ్రాండ్ ఆమోదం మరియు ప్రొడక్ట్/సర్వీస్ కేటలాగ్ ప్రచురణలో ఎదురయ్యే సాంకేతిక ఇబ్బందులను అధిగమించడానికి 50 'GeM సువిధా కేంద్రాలను' ఏర్పాటు చేస్తున్నారు.
ఈ అవగాహన ఒప్పందం (MoU) 18 జూన్ 2026 న న్యూఢిల్లీలోని GeM ప్రధాన కార్యాలయంలో లాంఛనంగా జరిగింది. పైలట్ ప్రాజెక్ట్ కింద సువిధా కేంద్రాలు తెలంగాణ, కర్ణాటక, మహారాష్ట్ర, పశ్చిమ బెంగాల్, కేరళ, తమిళనాడు, గుజరాత్, ఉత్తర ప్రదేశ్, మరియు ఢిల్లీ-ఎన్సిఆర్ ప్రాంతాల్లో సేవలు అందిస్తాయి.
1. ఎంపిక చేసిన రాష్ట్రాల్లోని CSCల నెట్వర్క్ ద్వారా 50 GeM సువిధా కేంద్రాలను (GSK) డెడికేటెడ్ హబ్లుగా ఏర్పాటు చేస్తారు.
2. విక్రేతలు తమ ఉత్పత్తులను ఆన్లైన్లో విక్రయించడానికి అవసరమైన మార్గదర్శకత్వం, శిక్షణ మరియు రిజిస్ట్రేషన్ ప్రాసెస్ను ఇవి సులభతరం చేస్తాయి.
3. మునుపటిలా కేవలం రిజిస్ట్రేషన్ వరకే ఆగకుండా, కేటలాగ్ లిస్టింగ్ (Catalogue Listing), బ్రాండ్ అప్రూవల్ మరియు వెండర్ అసెస్మెంట్లో సహాయం చేస్తాయి.
4. ఫిర్యాదుల పరిష్కారం మరియు సామర్థ్య పెంపు శిక్షణల ద్వారా స్థానికంగా ఉండే MSEలు, రైతులు, మరియు మహిళా వ్యవస్థాపకులకు అండగా నిలుస్తాయి.
ఈ ఒప్పందం ప్రభుత్వ కొనుగోళ్లలో పారదర్శకతను పెంచడమే కాకుండా (GS Paper 2 - Governance), పల్లెల్లోని చిన్న వ్యాపారులకు ఆర్థిక సాధికారతను (GS Paper 3 - Economy) అందిస్తుంది. దళారుల ప్రమేయం లేకుండా, దేశంలోని మారుమూల గ్రామంలో ఉన్న ఒక చేనేత కార్మికుడు సైతం నేరుగా కేంద్ర లేదా రాష్ట్ర ప్రభుత్వ శాఖలకు తన ఉత్పత్తులను విక్రయించడానికి GeM సువిధా కేంద్రాలు వారధిగా నిలుస్తాయి.
📌 [BACKGROUND — verify independently] పబ్లిక్ ప్రొక్యూర్మెంట్లో ఉన్న అవినీతిని అంతం చేయడానికి భారత ప్రభుత్వం 2016లో GeM ప్లాట్ఫారమ్ను ప్రారంభించింది. అంతకు ముందున్న డైరెక్టరేట్ జనరల్ ఆఫ్ సప్లైస్ అండ్ డిస్పోజల్స్ (DGS&D) వ్యవస్థను ఇది భర్తీ చేసింది. చిన్న వ్యాపారులను ఈ డిజిటల్ ప్లాట్ఫారమ్లోకి తీసుకురావాలన్న ఉద్దేశ్యంతో 2022లో GeM మరియు CSC మధ్య మొట్టమొదటి భాగస్వామ్యం ఏర్పడింది.
📌 [BACKGROUND — verify independently]
ప్రపంచవ్యాప్తంగా ప్రభుత్వ కొనుగోళ్లలో దక్షిణ కొరియాకు చెందిన KONEPS మరియు అమెరికాకు చెందిన GSA పోర్టల్స్ ముందంజలో ఉన్నాయి. ఆ స్థాయిలో సాంకేతికతను వాడుకుంటూ, భారత్లో లక్షలాది సూక్ష్మ, చిన్న సంస్థలను ఏకతాటిపైకి తెచ్చిన ఏకైక డిజిటల్ ప్లాట్ఫారమ్గా GeM అంతర్జాతీయ గుర్తింపు పొందింది.
ఈ 50 పైలట్ కేంద్రాలు ఆశించిన ఫలితాలను ఇస్తే, వీటిని భవిష్యత్తులో అన్ని రాష్ట్రాలు, కేంద్ర పాలిత ప్రాంతాలకు (UTs) విస్తరిస్తారు. దీనివల్ల గ్రామీణ భారత ఆర్థిక వ్యవస్థ బలోపేతం అవుతుంది. పబ్లిక్ ప్రొక్యూర్మెంట్లో గ్రామీణ ప్రాంతాల (rural and semi-urban) వ్యాపారుల భాగస్వామ్యం గణనీయంగా పెరిగి స్థానిక పరిశ్రమలు అభివృద్ధి చెందుతాయి.
Core Concept: పబ్లిక్ ప్రొక్యూర్మెంట్ (Public Procurement)
Q1. ఏ రెండు సంస్థల మధ్య 18 జూన్ 2026 న ప్రభుత్వ సేకరణ అవకాశాలను విస్తరించడానికి ఒప్పందం కుదిరింది? [Easy]
A) GeM మరియు NITI Aayog
B) GeM మరియు CSC-SPV
C) GeM మరియు RBI
D) GeM మరియు SBI
Answer: B
Explanation: ప్రభుత్వ కొనుగోళ్లను గ్రామీణ ప్రాంతాలకు విస్తరించేందుకు పబ్లిక్ ప్రొక్యూర్మెంట్ పోర్టల్ అయిన GeM మరియు కామన్ సర్వీస్ సెంటర్ (CSC-SPV) మధ్య ఒప్పందం జరిగింది.
Q2. ఈ తాజా భాగస్వామ్యంలో భాగంగా ప్రారంభ దశలో పైలట్ ప్రాజెక్టుగా ఎన్ని 'GeM సువిధా కేంద్రాలను' (GSK) ఏర్పాటు చేయనున్నారు? [Easy]
A) 25
B) 50
C) 75
D) 100
Answer: B
Explanation: విక్రేతలకు పూర్తి మద్దతును అందించడానికి ప్రారంభ పైలట్ ప్రాజెక్టుగా 9 రాష్ట్రాల్లో మొత్తం 50 GeM సువిధా కేంద్రాలను ఏర్పాటు చేస్తారు.
Q3. 'GeM సువిధా కేంద్రాలు' ఈ క్రింది ఏ వర్గాలకు ప్రత్యక్ష మద్దతు ఇవ్వడానికి ఉద్దేశించబడ్డాయి? [Moderate]
A) కేవలం విదేశీ బహుళజాతి కంపెనీలకు
B) ఎంఎస్ఎంఈలు (MSEs), మహిళా వ్యవస్థాపకులు, స్టార్టప్లు మరియు స్వయం సహాయక సంఘాలకు (SHGs)
C) కేవలం భారీ పారిశ్రామిక సంస్థలకు
D) కేవలం కేంద్ర ప్రభుత్వ ఉద్యోగులకు
Answer: B
Explanation: ఈ కేంద్రాలు స్థానికంగా ఉండే సూక్ష్మ, చిన్న సంస్థలు, మహిళా వ్యవస్థాపకులు, SC/ST వ్యవస్థాపకులు మరియు చేనేత వర్గాలకు ప్రభుత్వ టెండర్లలో పాల్గొనడానికి మార్గదర్శకత్వం చేస్తాయి.
Q4. 2022లో జరిగిన GeM మరియు CSC మునుపటి ఒప్పందం ప్రధానంగా దేనిపై దృష్టి సారించింది? [Moderate]
A) విదేశీ ఎగుమతులను పెంచడం పై
B) కేవలం విక్రేతల నమోదు (Registration) మరియు ప్రొఫైల్ సృష్టి పై
C) పన్నుల వసూలు విధానం పై
D) ఆఫ్లైన్ టెండర్లను ప్రోత్సహించడం పై
Answer: B
Explanation: 2022 నాటి ఒప్పందం ప్రధానంగా ఆన్బోర్డింగ్ మరియు ప్రొఫైల్ సృష్టిపై దృష్టి సారించింది, అప్పట్లో 5.3 లక్షల మంది నమోదయ్యారు.
Q5. పైలట్ ప్రాజెక్ట్ కింద ప్రారంభించే GeM సువిధా కేంద్రాలకు సంబంధించి, ఎంపిక చేసిన రాష్ట్రాల జాబితాలో లేని రాష్ట్రం ఏది? [Moderate]
A) కర్ణాటక
B) పశ్చిమ బెంగాల్
C) బీహార్
D) తెలంగాణ
Answer: C
Explanation: పైలట్ ప్రాజెక్ట్ కోసం ఎంపిక చేసిన 9 రాష్ట్రాల్లో ఢిల్లీ-ఎన్సిఆర్, మహారాష్ట్ర, యూపీ, గుజరాత్, తమిళనాడు, కేరళ, కర్ణాటక, తెలంగాణ, పశ్చిమ బెంగాల్ ఉన్నాయి, బీహార్ ఈ జాబితాలో లేదు.
Q6. ఏ ప్రభుత్వ మంత్రిత్వ శాఖ పరిధిలో "ప్రభుత్వ ఈ-మార్కెట్ప్లేస్ (GeM)" పోర్టల్ పనిచేస్తుంది? [Tricky]
A) ఆర్థిక మంత్రిత్వ శాఖ
B) వాణిజ్య మరియు పరిశ్రమల మంత్రిత్వ శాఖ
C) కార్పొరేట్ వ్యవహారాల మంత్రిత్వ శాఖ
D) ఎలక్ట్రానిక్స్ మరియు ఐటీ మంత్రిత్వ శాఖ
Answer: B
Explanation: పబ్లిక్ ప్రొక్యూర్మెంట్ పోర్టల్ అయిన GeM, వాణిజ్య మరియు పరిశ్రమల మంత్రిత్వ శాఖ (Ministry of Commerce & Industry) కింద జాతీయ కొనుగోళ్ల వేదికగా పనిచేస్తుంది.
Q7. కొత్త అవగాహన ఒప్పందం ప్రకారం, GeM సువిధా కేంద్రాలు విక్రేతలకు ఏ నిర్దిష్ట కార్యకలాపాలలో సహాయం చేస్తాయి? [Tricky]
A) కేవలం ఆన్లైన్ రిజిస్ట్రేషన్ చేసి వదిలేస్తాయి
B) వెండర్ అసెస్మెంట్, బ్రాండ్ అప్రూవల్ మరియు ప్రొడక్ట్ కేటలాగ్ తయారీలో పూర్తి మద్దతు ఇస్తాయి
C) బ్యాంకు రుణాలను నేరుగా మంజూరు చేస్తాయి
D) ఉత్పత్తులను విదేశాలకు ఎగుమతి చేయడానికి క్లియరెన్స్ ఇస్తాయి
Answer: B
Explanation: పాత ఒప్పందానికి భిన్నంగా, కొత్త ఫ్రేమ్వర్క్ ఆన్బోర్డింగ్ ప్రాసెస్ నుండి ప్రొడక్ట్/సర్వీస్ కేటలాగ్ లిస్టింగ్ మరియు బ్రాండ్ ఆమోదం వరకు పూర్తిస్థాయి మద్దతు (comprehensive approach) అందిస్తుంది.
Q8. GeM మరియు CSC మధ్య కుదిరిన తాజా ఒప్పందం యొక్క ముఖ్య ఉద్దేశ్యాన్ని ఈ క్రింది వాటిలో ఏది అత్యుత్తమంగా వివరిస్తుంది? [Tricky]
A) పాత ఆఫ్లైన్ టెండర్ల పద్ధతిని తిరిగి ప్రవేశపెట్టడం
B) గ్రామీణ, సెమీ-అర్బన్ ప్రాంతాల నుండి ప్రభుత్వ సేకరణలో విక్రేతల భాగస్వామ్యాన్ని లాస్ట్-మైల్ (last-mile) వరకు బలోపేతం చేయడం
C) గ్రామీణ ప్రాంతాల్లో కొత్త భౌతిక మార్కెట్లను (physical markets) నిర్మించడం
D) కామన్ సర్వీస్ సెంటర్లలో టోల్ ప్లాజా రుసుములను వసూలు చేయడం
Answer: B
Explanation: కేటలాగ్ లభ్యతను విస్తరించడం మరియు లాస్ట్-మైల్ (మారుమూల ప్రాంతాల) ప్రెజెన్స్ను పెంచడం ద్వారా పబ్లిక్ ప్రొక్యూర్మెంట్లో స్థానిక వ్యాపారుల భాగస్వామ్యం పెంచడమే ఈ ఒప్పంద లక్ష్యం.
PYQ 1:
GeM (Government e-Marketplace) పోర్టల్ యొక్క ప్రాథమిక ఉద్దేశ్యం ఏమిటి?
A) ప్రభుత్వ ఉద్యోగులకు పెన్షన్ల పంపిణీ చేయడం
B) ప్రభుత్వ శాఖలు మరియు సంస్థల ద్వారా ఆన్లైన్లో పారదర్శకంగా వస్తువులు, సేవలను సేకరించడం (Public Procurement)
C) దేశీయ స్టాక్ మార్కెట్ ట్రేడింగ్ను నియంత్రించడం
D) రైతుల వ్యవసాయ రుణాలను మాఫీ చేయడం
Answer: B
Explanation: పబ్లిక్ ప్రొక్యూర్మెంట్ ప్రక్రియను డిజిటలైజ్ చేసి పారదర్శకంగా మార్చేందుకు GeM ని వాణిజ్య మంత్రిత్వ శాఖ ఏర్పాటు చేసింది.
PYQ 2:
GeM మరియు CSC-SPV ల మధ్య జరిగిన తాజా భాగస్వామ్యానికి సంబంధించి కింది వాక్యాలను పరిశీలించండి:
1. ఈ ఒప్పందం కింద దేశవ్యాప్తంగా ఒకేసారి 5000 GeM సువిధా కేంద్రాలను ప్రారంభించారు.
2. ఈ ఒప్పందం యొక్క లక్ష్యం వ్యాపారులకు కేవలం రిజిస్ట్రేషన్లో మాత్రమే సహాయపడటం, కేటలాగ్ తయారీలో కాదు.
3. మునుపటి ఒప్పందం (2022) ద్వారా సుమారు 5.3 లక్షల మంది విక్రేతలు GeM లో నమోదయ్యారు.
పై వాటిలో సరైన వాక్యం/వాక్యాలు ఏవి?
A) 1 మరియు 2 మాత్రమే
B) 3 మాత్రమే
C) 2 మరియు 3 మాత్రమే
D) 1, 2 మరియు 3
Answer: B
Explanation: మొదటి వాక్యం తప్పు (పైలట్ ప్రాజెక్టు కింద 50 కేంద్రాలు మాత్రమే ప్రారంభించారు). రెండవ వాక్యం తప్పు (రిజిస్ట్రేషన్ తో పాటు కేటలాగ్ లిస్టింగ్ వరకు మద్దతు ఇస్తారు). మూడవ వాక్యం మాత్రమే సరైనది.
PYQ 3:
ప్రతిపాదన (Assertion-A): ప్రభుత్వ సేకరణలో (Public procurement) గ్రామీణ మరియు పట్టణ ప్రాంత చిన్న వ్యాపారుల భాగస్వామ్యం పెంచేందుకు GeM, కామన్ సర్వీస్ సెంటర్లతో (CSC) ఒప్పందం కుదుర్చుకుంది.
కారణం (Reason-R): కామన్ సర్వీస్ సెంటర్లు (CSC) మారుమూల ప్రాంతాల్లో లాస్ట్-మైల్ డిజిటల్ కనెక్టివిటీని కలిగి ఉండి, వ్యాపారులకు వెండర్ అసెస్మెంట్ మరియు కేటలాగ్ లిస్టింగ్లో స్థానికంగా సహాయపడగలవు.
A) A మరియు R రెండూ సరైనవి, మరియు A కి R సరైన వివరణ.
B) A మరియు R రెండూ సరైనవి, కానీ A కి R సరైన వివరణ కాదు.
C) A సరైనది కానీ R తప్పు.
D) A తప్పు కానీ R సరైనది.
Answer: A
Explanation: లాస్ట్-మైల్ కనెక్టివిటీ (మారుమూల ప్రాంతాల రీచ్) CSC కి ఉండటం వల్లనే గతం కంటే మెరుగ్గా కేటలాగ్ లిస్టింగ్ వరకు మద్దతు ఇవ్వడానికి ఈ భాగస్వామ్యం ఏర్పాటు చేయబడింది, కాబట్టి కారణం మరియు ప్రతిపాదన రెండూ సరైనవే.
Question 1 (150 words): భారతీయ పబ్లిక్ ప్రొక్యూర్మెంట్ వ్యవస్థను పారదర్శకంగా మార్చడంలో మరియు చిన్న వ్యాపారులకు అవకాశాలు కల్పించడంలో "ప్రభుత్వ ఈ-మార్కెట్ప్లేస్ (GeM)" పాత్రను విశ్లేషించండి.
భారతదేశ ప్రభుత్వ సేకరణ (Public Procurement) వ్యవస్థను సంస్కరించడంలో GeM ఒక గేమ్ ఛేంజర్గా నిరూపితమైంది. గతంలో దళారుల ఆధిపత్యం మరియు పారదర్శకత లేమి వల్ల చిన్న స్థాయి వ్యాపారులకు ప్రభుత్వ టెండర్లు అందేవి కావు. కానీ ఆన్లైన్ ఆధారిత GeM ప్లాట్ఫారమ్ ఈ అంతరాన్ని తొలగించింది.
తాజాగా 18 జూన్ 2026న కామన్ సర్వీస్ సెంటర్లతో (CSC-SPV) చేసుకున్న ఒప్పందం ద్వారా 50 'GeM సువిధా కేంద్రాలను' ఏర్పాటు చేస్తున్నారు. ఇవి సాంకేతిక పరిజ్ఞానం లేని గ్రామీణ ఎంఎస్ఎంఈలు (MSEs), మహిళా వ్యవస్థాపకులు, స్టార్టప్లు మరియు చేనేత కార్మికులకు కేటలాగ్ లిస్టింగ్, బ్రాండ్ అప్రూవల్ వంటి విషయాల్లో స్థానికంగా (Last-mile connectivity) మార్గదర్శకత్వం చేస్తాయి. వాణిజ్య మంత్రిత్వ శాఖ ఆధ్వర్యంలో నడిచే ఈ ప్రాజెక్టు, 2022లో అప్పటికే 5.3 లక్షల మందిని నమోదు చేసుకోగలిగింది. సువిధా కేంద్రాల ద్వారా భవిష్యత్తులో ఈ పరిధి మరింత పెరిగి స్థానిక ఆర్థిక వ్యవస్థలు బలోపేతం అవుతాయి. అవినీతి నిర్మూలనతో పాటు ఆర్థిక సమ్మిళితత్వాన్ని (Financial Inclusion) సాధించడానికి ఇదొక అద్భుతమైన ఈ-గవర్నెన్స్ సాధనం.
Question 2 (250 words): ఈ-గవర్నెన్స్ అనేది కేవలం పట్టణ ప్రాంతాలకే పరిమితం కాకుండా మారుమూల గ్రామీణ వర్గాలకు విస్తరించాల్సిన అవసరం ఎంతైనా ఉంది. GeM మరియు CSC భాగస్వామ్యం, ముఖ్యంగా కొత్తగా ప్రారంభించనున్న 'GeM సువిధా కేంద్రాలు' ఈ సవాలును ఎలా అధిగమిస్తాయో చర్చిస్తూ, దీని భవిష్యత్ ప్రభావాలను అంచనా వేయండి.
ఈ-గవర్నెన్స్ పథకాల ద్వారా ప్రభుత్వ సేవలు డిజిటల్ రూపంలో అందుబాటులోకి వచ్చినప్పటికీ, డిజిటల్ అక్షరాస్యత లేకపోవడం వల్ల గ్రామీణ మరియు పట్టణ ప్రాంతాల మధ్య పెద్ద అంతరం (Digital Divide) నెలకొంది. భారతదేశ జిడిపి (GDP)లో ప్రభుత్వ సేకరణ వాటా అత్యంత కీలకం అయినప్పటికీ, కేవలం సాంకేతిక పరిజ్ఞానం లేదన్న కారణంతో కోట్లాది మంది గ్రామీణ చేతివృత్తుల వారు, మహిళా వ్యవస్థాపకులు, మరియు రైతులు ప్రభుత్వ టెండర్లకు దూరమవుతున్నారు. ఈ సమస్య పరిష్కారానికే GeM మరియు CSC-SPV లు 18 జూన్ 2026 న ఒక వ్యూహాత్మక ఒప్పందాన్ని కుదుర్చుకున్నాయి.
ఈ ఒప్పందం కింద తెలంగాణ, కర్ణాటక, మహారాష్ట్ర సహా 9 రాష్ట్రాల్లో పైలట్ ప్రాజెక్ట్గా 50 'GeM సువిధా కేంద్రాలను' (GSKs) ఏర్పాటు చేయనున్నారు. ఇవి గ్రామీణ ఆర్థిక వ్యవస్థపై బహుముఖ ప్రభావాన్ని చూపుతాయి. ఆర్థిక పరంగా, ఈ కేంద్రాలు విక్రేతల నమోదు మాత్రమే కాకుండా, సంక్లిష్టమైన వెండర్ అసెస్మెంట్, కేటలాగ్ లిస్టింగ్, మరియు బ్రాండ్ ఆమోదం వంటి దశల్లో ఉచిత మార్గదర్శకత్వాన్ని అందిస్తాయి. సామాజికంగా చూస్తే, ఎస్సీ/ఎస్టీ వర్గాలు, స్వయం సహాయక సంఘాలు (SHGs) తమ ఉత్పాదనలను దళారులకు తక్కువ ధరకు అమ్ముకునే బదులు, నేరుగా ప్రభుత్వానికే న్యాయమైన ధరకు అమ్ముకునే వెసులుబాటు లభిస్తుంది. అంతర్జాతీయంగా, ఇది "మేక్ ఇన్ ఇండియా" కు మద్దతుగా దేశీయ ఎంఎస్ఎంఈ (MSME) రంగాన్ని ప్రపంచ స్థాయికి తీసుకువెళ్లడానికి அடித்தళం వేస్తుంది.
ముగింపుగా, మునుపటి ఒప్పందం (2022) ఇప్పటికే 5.3 లక్షల మందిని సిస్టమ్లోకి తెచ్చినందున, కొత్త ఒప్పందం "ఆన్బోర్డింగ్ నుండి యాక్టివ్ లిస్టింగ్ వరకు" సంపూర్ణ సహకారం అందిస్తుంది. ఈ పైలట్ ప్రాజెక్టును ఇతర రాష్ట్రాలకు విస్తరిస్తే, పబ్లిక్ ప్రొక్యూర్మెంట్ మరింత సమ్మిళిత (inclusive) మరియు యూజర్ ఫ్రెండ్లీ వాతావరణంగా మారుతుంది.
ప్రిలిమ్స్ పరీక్షల్లో ఎగ్జామినర్లు GeM ఏ మంత్రిత్వ శాఖ కింద పనిచేస్తుంది మరియు ఈ 50 పైలట్ కేంద్రాలను ఏర్పాటు చేయడానికి కుదుర్చుకున్న ఒప్పందం వివరాలపై (CSC తో) నేరుగా ఫ్యాక్ట్ ఆధారిత ప్రశ్నలు అడుగుతారు. మెయిన్స్ (GS Paper 2 & 3) లో ఈ పరిణామాన్ని 'ఈ-గవర్నెన్స్' (e-Governance) అప్లికేషన్గా మరియు 'MSMEల సాధికారత'కు ఉదాహరణగా రాయవచ్చు. ఇంటర్వ్యూ దశలో, పబ్లిక్ ప్రొక్యూర్మెంట్లో దళారీ వ్యవస్థను మరియు అవినీతిని అరికట్టడానికి GeM ఎలా ఉపయోగపడుతుందో విశ్లేషణాత్మకంగా అడిగే అవకాశం ఎక్కువ. భవిష్యత్తులో "మేక్ ఇన్ ఇండియా" మరియు GeM అనుసంధానం పై ప్రశ్నలు వచ్చే ప్రాబల్యం (High Probability) అధికం.