అస్సాంలో బహుభాషా ఆవిష్కరణలకు భాషిణి విభాగం – AISF మధ్య అవగాహన ఒప్పందం (MoU) కుదిరింది

What Happened

డిజిటల్ ఇండియా భాషిణి డివిజన్ (DIBD) మరియు అస్సాం ఇన్నోవేషన్ & స్టార్టప్ ఫౌండేషన్ (AISF) పరస్పరం చేతులు కలిపాయి. అసోం రాష్ట్రంలో సరికొత్త భాషా సాంకేతికతలను మరియు బహుభాషా ఆవిష్కరణలను విస్తృతం చేయడం కోసం 22 జూన్ 2026 న ఈ అవగాహన ఒప్పందం (MoU) కుదిరింది. ప్రభుత్వ సేవలను డిజిటల్ రూపంలో స్థానిక భాషలలో ప్రజల చెంతకు చేర్చడమే దీని ముఖ్య ఉద్దేశం.

When & Where

ఈ చారిత్రాత్మక ఒప్పందం 22 జూన్ 2026 న అధికారికంగా ప్రకటించబడింది. న్యూఢిల్లీ వేదికగా కేంద్ర మంత్రిత్వ శాఖల పర్యవేక్షణలో ఈ కార్యక్రమం జరిగింది. ఈ ప్రాంతీయ అనుసంధానం ద్వారా ఈశాన్య భారతదేశంలో, ముఖ్యంగా అసోంలో డిజిటల్ విప్లవాన్ని మరింత వేగవంతం చేసే వ్యూహాత్మక ప్రణాళికలు రూపొందించబడ్డాయి.

Who Is Involved

ఈ భాగస్వామ్యంలో కింది ముఖ్యమైన సంస్థలు మరియు విభాగాలు భాగస్వాములుగా ఉన్నాయి:

• డిజిటల్ ఇండియా భాషిణి డివిజన్ (DIBD): ఇది కేంద్ర ఎలక్ట్రానిక్స్ & ఇన్ఫర్మేషన్ టెక్నాలజీ మంత్రిత్వ శాఖ (MeitY) పరిధిలోని డిజిటల్ ఇండియా కార్పొరేషన్ (DIC) కింద పనిచేస్తుంది.
• అస్సాం ఇన్నోవేషన్ & స్టార్టప్ ఫౌండేషన్ (AISF): అసోం రాష్ట్రంలో స్టార్టప్ పర్యావరణ వ్యవస్థను పర్యవేక్షించే అధికారిక సంస్థ.
• శ్రీ అమితాబ్ నాగ్: డిజిటల్ ఇండియా భాషిణి డివిజన్ (DIBD) యొక్క చీఫ్ ఎగ్జిక్యూటివ్ ఆఫీసర్ (CEO).

How It Works

ఈ ఒప్పందం కింద ఇరు సంస్థలు నిర్దిష్ట కార్యాచరణతో పనిచేస్తాయి:

1. సాంకేతిక లభ్యత: అసోంలోని స్టార్టప్‌లు, పరిశోధకులు మరియు విద్యాసంస్థలకు భాషిణి యొక్క ఓపెన్-సోర్స్ AI లాంగ్వేజ్ టెక్నాలజీ స్టాక్‌ను అందుబాటులో ఉంచుతారు.
2. స్థానిక అవసరాల గుర్తింపు: అసోంలోని విభిన్న స్థానిక భాషా అవసరాలను గుర్తించి, ప్రాధాన్యత ఆధారంగా అనువాద సేవలను అందించడానికి AISF బాధ్యత వహిస్తుంది.
3. AI అనువాద నమూనాలు: ప్రాంతీయ మాండలికాలు మరియు భాషా వైవిధ్యాలను ఖచ్చితంగా సంగ్రహించేలా DIBD తన అనువాద నమూనాలను మెషిన్ లెర్నింగ్ ద్వారా నిరంతరం మెరుగుపరుస్తుంది.
4. సమీక్ష మరియు విస్తరణ: వివిధ ప్రభుత్వ వేదికలపై AI ఆధారిత బహుభాషా సేవలను అనుసంధానించడానికి సాంకేతిక మద్దతు, శిక్షణ మరియు ప్రత్యేక డ్యాష్‌బోర్డ్‌లను DIBD సమకూరుస్తుంది.

Why It Matters

ఈ ఒప్పందం పరీక్షల దృష్ట్యా ఎంతో ప్రాధాన్యత కలిగినది. ఇది UPSC GS పేపర్ 2 (పాలన మరియు ఈ-గవర్నెన్స్) మరియు GS పేపర్ 3 (సైన్స్ & టెక్నాలజీ ఆవిష్కరణలు) అంశాలకు నేరుగా సంబంధించింది. సాంకేతికంగా వెనుకబడిన వర్గాలకు భాషా అడ్డంకులను తొలగించి డిజిటల్ చేరికను (Digital Inclusion) సాధించడం ద్వారా సామాజిక న్యాయాన్ని పెంపొందించవచ్చు. అంతేకాకుండా, ఇది స్థానిక ఆర్థిక వృద్ధికి మరియు ఉపాధి కల్పనకు ఊతం ఇస్తుంది.

Historical Background

📌 [BACKGROUND — verify independently] భారతదేశంలో భాషా అడ్డంకులను అధిగమించేందుకు 2022 లో 'భాషిణి' (BHASHINI) అనే జాతీయ ఆర్టిఫిషియల్ ఇంటెలిజెన్స్ మిషన్‌ను ప్రభుత్వం ప్రారంభించింది. అంతకుముందు 2020 లో జాతీయ వాయిస్ పోర్టల్ రూపకల్పనకు పునాది పడింది. ఆ తర్వాత క్రమంగా మెషిన్ లెర్నింగ్ ట్రాన్స్‌లేషన్ టూల్స్ అభివృద్ధి చేస్తూ, ప్రస్తుతం డిజిటల్ పబ్లిక్ ఇన్‌ఫ్రాస్ట్రక్చర్ (DPI) లో భాగంగా ఈ వ్యవస్థను బలోపేతం చేశారు.

Previous Related Events

📌 [BACKGROUND — verify independently] గత మూడేళ్లలో భాషిణి ప్లాట్‌ఫారమ్ గణనీయమైన ప్రగతి సాధించింది. 2024 లో సుమారు 500 ప్రభుత్వ వెబ్‌సైట్లు దీనితో అనుసంధానించబడగా, 2025 నాటికి ఆ సంఖ్య 700 దాటింది. 2026 నాటి ప్రస్తుత నివేదికల ప్రకారం 800 కి పైగా ప్రభుత్వ వెబ్‌సైట్లలో భాషిణి సేవలు వినియోగించబడుతున్నాయి, ఇది భారతదేశ డిజిటల్ పరివర్తనకు నిదర్శనం.

Static GK Connection

ఈ అంశం కింది ప్రాథమిక పాఠ్యపుస్తక భావనలతో ముడిపడి ఉంది:

• రాజ్యాంగంలోని 8వ షెడ్యూల్: ఇది భారతదేశంలోని 22 అధికారిక భాషల గురించి తెలుపుతుంది. ఆర్టికల్ 343 నుండి 351 వరకు అధికారిక భాషల అభివృద్ధిని వివరిస్తాయి.
• ఆర్టిఫిషియల్ ఇంటెలిజెన్స్ మరియు మెషిన్ లెర్నింగ్: కంప్యూటర్ సైన్స్‌లో డేటా ఆధారంగా భాషలను నేర్చుకునే ప్రక్రియ (Natural Language Processing - NLP) పై ఇది ఆధారపడి ఉంటుంది.

India & World Comparison

ప్రపంచంలోనే అత్యధిక భాషా వైవిధ్యం కలిగిన దేశాలలో భారతదేశం ఒకటి. ఐక్యరాజ్యసమితి (UN) వంటి అంతర్జాతీయ సంస్థలు కొన్ని పరిమిత భాషలలో మాత్రమే సేవలు అందిస్తుండగా, భారతదేశం తన భాషిణి చొరవ ద్వారా 36 కి పైగా టెక్స్ట్ భాషలలో మరియు 35 అంతర్జాతీయ భాషలలో ఐటీ సేవలను విస్తరించడం ద్వారా ప్రపంచంలోనే అతిపెద్ద బహుభాషా డిజిటల్ నమూనాగా అవతరించింది.

Future Impact

రాబోయే కాలంలో ఈ ఒప్పందం ద్వారా ఈశాన్య రాష్ట్రాలలోని ఇతర ప్రాంతాలకు కూడా భాషా సాంకేతికత విస్తరించనుంది. 2027 నాటికి మరిన్ని ఈశాన్య ప్రాంతీయ మాండలికాలను AI సిస్టమ్‌లో చేర్చాలని లక్ష్యంగా పెట్టుకున్నారు. దీనివల్ల గ్రామీణ ప్రాంతాల్లో ఇంటర్నెట్ వినియోగం మరియు డిజిటల్ అక్షరాస్యత భారీగా పెరిగే అవకాశం ఉంది.

---

🔑 Key Points for Revision

• DIBD మరియు AISF మధ్య 22 జూన్ 2026 న భాగస్వామ్య ఒప్పందం కుదిరింది.
• ఈ ఒప్పందం యొక్క ముఖ్య ఉద్దేశం అసోంలో బహుభాషా ఆవిష్కరణలను ప్రోత్సహించడం.
• డిజిటల్ ఇండియా భాషిణి డివిజన్ (DIBD) అనేది MeitY పరిధిలో పనిచేసే జాతీయ సంస్థ.
• భాషిణి ప్లాట్‌ఫారమ్ రోజువారీగా 15 మిలియన్లకు పైగా ఇన్ఫరెన్స్‌లను ప్రాసెస్ చేస్తుంది.
• ప్రస్తుతం ఇది 800 కి పైగా ప్రభుత్వ వెబ్‌సైట్‌లకు సేవలు అందిస్తోంది.
• ఇది 36 భారతీయ టెక్స్ట్ భాషలు మరియు 23 భారతీయ వాయిస్ భాషలకు మద్దతు ఇస్తుంది.
• అంతర్జాతీయంగా 35 భాషలను కూడా ఈ ప్లాట్‌ఫారమ్ సపోర్ట్ చేస్తోంది.
• DIBD సీఈఓగా ప్రస్తుతం అమితాబ్ నాగ్ బాధ్యతలు నిర్వహిస్తున్నారు.
• ఈ మిషన్ నేషనల్ హబ్ ఫర్ లాంగ్వేజ్ టెక్నాలజీ (NHLT) ద్వారా పనిచేస్తుంది.
• రాజ్యాంగంలోని ఎనిమిదో షెడ్యూల్‌లో ఉన్న 22 భాషలకు ఇది డిజిటల్ మద్దతు ఇస్తుంది.
• అసోంలో స్థానిక భాషా అవసరాలను గుర్తించే బాధ్యత AISF సంస్థది.
• ప్రాంతీయ మాండలికాల ఆధారంగా AI మోడళ్లను DIBD నిరంతరం మెరుగుపరుస్తుంది.
• స్టార్టప్‌లు మరియు పరిశోధకులు భాషిణి ఓపెన్-సోర్స్ టెక్నాలజీని ఉచితంగా వాడుకోవచ్చు.
• ఈ చొరవ డిజిటల్ పబ్లిక్ ఇన్‌ఫ్రాస్ట్రక్చర్ (DPI) బలోపేతానికి దోహదపడుతుంది.
• గ్రామీణ మరియు వెనుకబడిన ప్రాంతాలలో డిజిటల్ చేరికను పెంచడం దీని అంతిమ లక్ష్యం.

---

🔑 Concept Link (Static GK Deep Dive)

Core Concept: డిజిటల్ పబ్లిక్ ఇన్‌ఫ్రాస్ట్రక్చర్ మరియు భాషా సాంకేతికత

• Definition: సమాజంలోని అందరు పౌరులకు ఎలాంటి వివక్ష లేకుండా డిజిటల్ సేవలను అందించే పునాది లాంటి వ్యవస్థలను డిజిటల్ పబ్లిక్ ఇన్‌ఫ్రాస్ట్రక్చర్ (DPI) అంటారు.
• Constitutional / Legal Basis: రాజ్యాంగంలోని ఆర్టికల్ 351 (హిందీ మరియు ఇతర భారతీయ భాషల అభివృద్ధికి ఆదేశం) మరియు 8వ షెడ్యూల్ దీనికి నైతిక ప్రాతిపదికను ఇస్తాయి.
• Scientific / Economic Principle: ఇది సహజ భాషా ప్రాసెసింగ్ (Natural Language Processing - NLP) మరియు డీప్ లెర్నింగ్ అల్గారిథమ్స్ సూత్రాలపై పనిచేస్తుంది.
• How it connects to this event: అసోంలో స్థానిక భాషలలో సాంకేతికతను అందించడం ద్వారా భాషిణి తన DPI పరిధిని మరింత విస్తృతం చేస్తోంది.
• Origin & History: భారతదేశంలో అధికారికంగా AI మిషన్ రూపంలో భాషా సాంకేతికత అభివృద్ధిని 2022 లో కేంద్ర ప్రభుత్వం వేగవంతం చేసింది.
• Key milestone 1: 2022 లో ప్రధానమంత్రి నరేంద్ర మోదీ చేతుల మీదుగా డిజిటల్ ఇండియా భాషిణి ప్లాట్‌ఫారమ్ ప్రారంభించబడింది.
• Key milestone 2: 2024 నాటికి ఈ ప్లాట్‌ఫారమ్ 15 మిలియన్ల రోజువారీ ట్రాఫిక్ మైలురాయిని అధిగమించింది.
• Related Acts / Schemes / Treaties: జాతీయ ఎలక్ట్రానిక్స్ విధానం మరియు డిజిటల్ ఇండియా మిషన్ దీనికి నేరుగా అనుసంధానించబడిన పాలసీలు.
• Nodal Ministry / Body: కేంద్ర ఎలక్ట్రానిక్స్ మరియు ఇన్ఫర్మేషన్ టెక్నాలజీ మంత్రిత్వ శాఖ (MeitY) దీనికి నోడల్ మంత్రిత్వ శాఖ.
• India-specific relevance: భారతదేశంలో వందలాది భాషలు మాట్లాడే ప్రజలు ఉన్నందున, అందరికీ డిజిటల్ సేవలు అందాలంటే ఈ బազմభాషా సాంకేతికత అత్యంత అవసరం.
• Global comparison: గూగుల్ ట్రాన్స్‌లేట్ వంటి గ్లోబల్ టూల్స్ ఉన్నప్పటికీ, స్థానిక భారతీయ మాండలికాల కోసం ప్రభుత్వమే స్వయంగా ఇంత పెద్ద ఎత్తున ఓపెన్-సోర్స్ సిస్టమ్ నిర్మించడం ప్రపంచంలోనే మొదటిసారి.
• Data point: ఈ వ్యవస్థ ప్రస్తుతం 36 భారతీయ టెక్స్ట్ భాషలను మరియు 35 అంతర్జాతీయ భాషలను విజయవంతంగా సపోర్ట్ చేస్తోంది.
• Common exam angle: పోటీ పరీక్షలలో భాషిణి మిషన్ యొక్క లక్ష్యాలు, నోడల్ మంత్రిత్వ శాఖ మరియు దాని సాంకేతిక భాగాలు (DPI) గురించి తరచుగా అడుగుతుంటారు.
• Easy memory hook: "BHASHINI = AI ఆధారిత భారతీయ భాషల అనువాద వారధి" అని గుర్తుంచుకోండి.

---

❓ Practice MCQs

Q1. డిజిటల్ ఇండియా భాషిణి డివిజన్ (DIBD) ఏ కేంద్ర మంత్రిత్వ శాఖ పరిధిలో పనిచేస్తుంది? [Easy]

A) కేంద్ర సమాచార మరియు ప్రసార మంత్రిత్వ శాఖ

B) కేంద్ర ఎలక్ట్రానిక్స్ మరియు ఇన్ఫర్మేషన్ టెక్నాలజీ మంత్రిత్వ శాఖ (MeitY)

C) కేంద్ర సైన్స్ అండ్ టెక్నాలజీ మంత్రిత్వ శాఖ

D) కేంద్ర విద్యా మంత్రిత్వ శాఖ

Answer: B

Explanation: DIBD అనేది కేంద్ర ఎలక్ట్రానిక్స్ మరియు ఇన్ఫర్మేషన్ టెక్నాలజీ మంత్రిత్వ శాఖ (MeitY) పరిధిలోని డిజిటల్ ఇండియా కార్పొరేషన్ కింద పనిచేస్తుంది.

---

Q2. ఇటీవల జూన్ 2026 లో భాషా సాంకేతికతను ప్రోత్సహించడానికి DIBD ఏ రాష్ట్ర స్టార్టప్ ఫౌండేషన్‌తో అవగాహన ఒప్పందం కుదుర్చుకుంది? [Easy]

A) ఒడిశా

B) అసోం

C) తెలంగాణ

D) కేరళ

Answer: B

Explanation: 22 జూన్ 2026 న అస్సాం ఇన్నోవేషన్ & స్టార్టప్ ఫౌండేషన్ (AISF) తో DIBD ఒప్పందం కుదుర్చుకుంది.

---

Q3. భాషిణి ప్లాట్‌ఫారమ్‌కు సంబంధించి కింది వాటిలో సరైన ప్రకటన ఏది? [Moderate]

A) ఇది కేవలం విదేశీ భాషలను మాత్రమే అనువదిస్తుంది

B) ఇది 36 భారతీయ టెక్స్ట్ భాషలను మరియు 23 భారతీయ వాయిస్ భాషలను సపోర్ట్ చేస్తుంది

C) ఇది పూర్తిగా ప్రైవేట్ యాజమాన్యంలోని సాఫ్ట్‌వేర్

D) ఇది కేవలం భారత ప్రభుత్వ ఉద్యోగులకు మాత్రమే పరిమితం చేయబడింది

Answer: B

Explanation: భాషిణి ప్లాట్‌ఫారమ్ 36 భారతీయ టెక్స్ట్ భాషలు, 23 వాయిస్ భాషలు మరియు 35 అంతర్జాతీయ భాషలకు మద్దతు ఇస్తుంది.

---

Q4. భాషిణి ప్లాట్‌ఫారమ్ కింద పనిచేసే 'నేషనల్ హబ్ ఫర్ లాంగ్వేజ్ టెక్నాలజీ' (NHLT) యొక్క ప్రధాన ఉద్దేశం ఏమిటి? [Moderate]

A) విదేశీ విద్యార్థులకు భారతీయ భాషలను నేర్పించడం

B) గవర్నెన్స్ మరియు పబ్లిక్ ప్లాట్‌ఫారమ్‌ల కోసం AI ఆధారిత స్పీచ్ మరియు టెక్స్ట్ సేవలను అందించడం

C) కేవలం భారతదేశంలోని ప్రాచీన లిపులను సంరక్షించడం

D) ప్రభుత్వ పాఠశాలల్లో కంప్యూటర్ ల్యాబ్‌లను ఏర్పాటు చేయడం

Answer: B

Explanation: NHLT ద్వారా పబ్లిక్ ప్లాట్‌ఫారమ్‌లు మరియు గవర్నెన్స్ కోసం స్కేలబుల్ AI ఆధారిత వాయిస్ మరియు టెక్స్ట్ సేవలను అందించడం దీని ముఖ్య లక్ష్యం.

---

Q5. అసోంలో స్టార్టప్ పర్యావరణ వ్యవస్థను బలోపేతం చేయడానికి కుదిరిన ఒప్పందంలో 'AISF' యొక్క ప్రధాన పాత్ర ఏమిటి? [Moderate]

A) భాషిణి ప్లాట్‌ఫారమ్‌కు అవసరమైన పూర్తి నిధులను సమకూర్చడం

B) స్థానిక భాషా అవసరాలను గుర్తించి, స్టార్టప్‌లు భాషిణి సాంకేతికతను ఉపయోగించుకునేలా ప్రోత్సహించడం

C) కొత్త వెబ్‌సైట్‌లను స్వయంగా డిజైన్ చేయడం

D) కేంద్ర ప్రభుత్వ ఉద్యోగులను నియమించడం

Answer: B

Explanation: అసోంలోని స్థానిక భాషా అవసరాలను గుర్తించడం మరియు ఆవిష్కర్తలు భాషిణి టెక్ స్టాక్‌ను ఉపయోగించేలా చూడటం AISF యొక్క ప్రధాన విధి.

---

Q6. డిజిటల్ పబ్లిక్ ఇన్‌ఫ్రాస్ట్రక్చర్ (DPI) మరియు భాషిణి మిషన్‌కు సంబంధించి కింది ఏ రాజ్యాంగ నిబంధనలు పరోక్షంగా సంబంధం కలిగి ఉన్నాయి? [Tricky]

A) ఆర్టికల్ 21 మరియు ఆర్టికల్ 320

B) 8వ షెడ్యూల్ మరియు ఆర్టికల్ 351

C) ఆర్టికల్ 14 మరియు ఆర్టికల్ 44

D) 7వ షెడ్యూల్ మరియు ఆర్టికల్ 51A

Answer: B

Explanation: భారత రాజ్యాంగంలోని 8వ షెడ్యూల్ అధికారిక భాషల గురించి, మరియు ఆర్టికల్ 351 భాషల అభివృద్ధి మరియు ప్రచారం గురించి తెలుపుతాయి, ఇవి భాషిణి మిషన్ లక్ష్యాలకు అనుగుణంగా ఉంటాయి.

---

Q7. ఒకవేళ ఒక కొత్త స్టార్టప్ గ్రామీణ అసోం ప్రజల కోసం ఒక సరికొత్త యాప్ తయారు చేయాలనుకుంటే, భాషిణి ఒప్పందం వారికి ఎలా సహాయపడుతుంది? [Tricky]

A) వారికి ఉచితంగా కార్యాలయ స్థలాన్ని అందిస్తుంది

B) భాషిణి యొక్క ఓపెన్-సోర్స్ AI లాంగ్వేజ్ టెక్నాలజీ ద్వారా స్థానిక మాండలికాల అనువాద సౌకర్యాన్ని ఉచితంగా ఇస్తుంది

C) స్టార్టప్ యొక్క అన్ని బ్యాంకు రుణాలను రద్దు చేస్తుంది

D) కేంద్ర ప్రభుత్వమే ఆ యాప్‌ను నేరుగా కొనుగోలు చేస్తుంది

Answer: B

Explanation: ఈ ఒప్పందం ప్రకారం స్టార్టప్‌లు మరియు పరిశోధకులు భాషిణి యొక్క లాంగ్వేజ్ టెక్నాలజీ స్టాక్‌ను ఉపయోగించుకుని స్థానిక అవసరాలకు అనుగుణంగా బహుభాషా AI అప్లికేషన్లను నిర్మించవచ్చు.

---

Q8. భాషిణి ప్లాట్‌ఫారమ్ యొక్క ప్రస్తుత సామర్థ్యాలకు సంబంధించి కింది ప్రకటనలలో సత్యం కానిది ఏది? [Tricky]

A) ఇది రోజుకు 15 మిలియన్లకు పైగా ఇన్ఫరెన్స్‌లను ప్రాసెస్ చేస్తుంది

B) ఇది 800 కి పైగా ప్రభుత్వ వెబ్‌సైట్‌లలో అనుసంధానించబడి ఉంది

C) ఇది కేవలం టెక్స్ట్ రూపంలో మాత్రమే అనువదించగలదు, వాయిస్ రూపంలో పనిచేయదు

D) ఇది 35 అంతర్జాతీయ భాషలకు కూడా మద్దతు ఇస్తుంది

Answer: C

Explanation: భాషిణి ప్లాట్‌ఫారమ్ టెక్స్ట్ మరియు వాయిస్ (23 భారతీయ వాయిస్ భాషలు) రెండింటికీ మద్దతు ఇస్తుంది, కాబట్టి ప్రకటన C తప్పు.

---

📜 Previous Year Question Style (PYQ)

PYQ 1:

భారత ప్రభుత్వ 'భాషిణి' (BHASHINI) చొరవ యొక్క ప్రధాన లక్ష్యం కింది వాటిలో ఏది?

A) గ్రామీణ భారతదేశంలో 5G కనెక్టివిటీని మెరుగుపరచడం

B) కృత్రిమ మేధస్సు (AI) ద్వారా భారతీయ భాషలలో డిజిటల్ సేవలను అందుబాటులోకి తెచ్చి డిజిటల్ చేరికను ప్రోత్సహించడం

C) దేశంలోని అన్ని ప్రభుత్వ పాఠశాలల్లో ఆంగ్ల విద్యను తప్పనిసరి చేయడం

D) సైబర్ దాడుల నుండి ప్రభుత్వ డేటాను రక్షించడం

Answer: B

Explanation: భాషిణి అనేది AI ఆధారిత మల్టీలింగ్వల్ డిజిటల్ ఇంక్లూజన్ ప్లాట్‌ఫారమ్, ఇది భాషా అడ్డంకులను తొలగించి పౌరులందరికీ డిజిటల్ సేవలను అందిస్తుంది.

---

PYQ 2:

డిజిటల్ ఇండియా భాషిణి డివిజన్ (DIBD) కి సంబంధించి కింది ప్రకటనలను పరిశీలించండి:

1. ఇది కేంద్ర సైన్స్ అండ్ టెక్నాలజీ మంత్రిత్వ శాఖ ఆధ్వర్యంలో పనిచేస్తుంది.
2. ఇది ఓపెన్-సోర్స్ ఇన్నోవేషన్ మరియు బహుభాషా AI పరిశోధనలను ప్రోత్సహిస్తుంది.
3. ఇది కేవలం భారతీయ భాషలకు మాత్రమే పరిమితం కాకుండా అంతర్జాతీయ భాషలకు కూడా మద్దతు ఇస్తుంది.

పై ప్రకటనలలో ఏవి సరైనవి?

A) 1 మరియు 2 మాత్రమే

B) 2 మరియు 3 మాత్రమే

C) 1 మరియు 3 మాత్రమే

D) 1, 2 మరియు 3

Answer: B

Explanation: ప్రకటన 1 తప్పు ఎందుకంటే DIBD కేంద్ర ఎలక్ట్రానిక్స్ & ఐటీ మంత్రిత్వ శాఖ (MeitY) కింద పనిచేస్తుంది. ప్రకటన 2 మరియు 3 సరైనవి.

---

PYQ 3:

జాబితా-I (సంస్థ/మిషన్) ను జాబితా-II (నోడల్ విభాగం/లక్ష్యం) తో జతపరచండి:

• 1. భాషిణి (BHASHINI) -> (a) డిజిటల్ పబ్లిక్ ఇన్‌ఫ్రాస్ట్రక్చర్ మరియు బహుభాషా AI
• 2. MeitY -> (b) ఎలక్ట్రానిక్స్ మరియు ఇన్ఫర్మేషన్ టెక్నాలజీ మంత్రిత్వ శాఖ
• 3. AISF -> (c) అస్సాం ఇన్నోవేషన్ & స్టార్టప్ ఫౌండేషన్

కింది కోడ్‌లను ఉపయోగించి సరైన సమాధానాన్ని ఎంచుకోండి:

A) 1-a, 2-b, 3-c

B) 1-b, 2-a, 3-c

C) 1-c, 2-b, 3-a

D) 1-a, 2-c, 3-b

Answer: A

Explanation: ఇచ్చిన జతలన్నీ నేరుగా సరిగ్గా సరిపోలుతున్నాయి. భాషిణి బహుభాషా AI కి, MeitY కేంద్ర మంత్రిత్వ శాఖకు, మరియు AISF అస్సాం స్టార్టప్ విభాగానికి సంబంధించినవి.

---

✍️ Mains Answer Pointers

Question 1 (150 words): భారతదేశంలో డిజిటల్ చేరికను (Digital Inclusion) సాధించడంలో భాషా అడ్డంకులు ఎలాంటి సవాళ్లను విసురుతున్నాయి? డిజిటల్ ఇండియా భాషిణి మిషన్ ఈ సమస్యను ఎలా పరిష్కరిస్తుందో వివరించండి.

భారతదేశంలో ఇంటర్నెట్ విప్లవం వేగంగా విస్తరిస్తున్నప్పటికీ, జనాభాలో అత్యధిక శాతం మందికి ఇంగ్లీష్ రాకపోవడం వల్ల వారు డిజిటల్ సేవలను పూర్తిగా వినియోగించుకోలేకపోతున్నారు. ఇది గ్రామీణ మరియు పట్టణ ప్రాంతాల మధ్య డిజిటల్ విభజనను (Digital Divide) మరింత పెంచుతోంది, దీనివల్ల సంక్షేమ పథకాలు అర్హులకు చేరడంలో ఇబ్బందులు ఎదురవుతున్నాయి.

ఈ సవాలును అధిగమించడానికి కేంద్ర ప్రభుత్వ ఎలక్ట్రానిక్స్ & ఐటీ మంత్రిత్వ శాఖ 'భాషిణి' (BHASHINI) మిషన్‌ను ప్రారంభించింది. ఇది కృత్రిమ మేధస్సు (AI) మరియు మెషిన్ లెర్నింగ్ సహాయంతో పనిచేసే ఒక జాతీయ ప్లాట్‌ఫారమ్. ప్రస్తుతం ఇది 36 భారతీయ టెక్స్ట్ భాషలను మరియు 23 వాయిస్ భాషలను సపోర్ట్ చేస్తూ, 800 కి పైగా ప్రభుత్వ వెబ్‌సైట్‌లలో బహుభాషా అనువాద సేవలను అందిస్తోంది. ఇటీవల అసోం స్టార్టప్ ఫౌండేషన్‌తో కుదిరిన ఒప్పందం లాంటి ప్రాంతీయ భాగస్వామ్యాల ద్వారా, స్థానిక మాండలికాలలో కూడా సాంకేతికతను అందుబాటులోకి తెచ్చి, చిట్టచివరి పౌరుడికి సైతం డిజిటల్ సేవలు అందేలా భాషిణి కీలక పాత్ర పోషిస్తోంది.

---

Question 2 (250 words): డిజిటల్ పబ్లిక్ ఇన్‌ఫ్రాస్ట్రక్చర్ (DPI) పరంగా భారతదేశం సాధించిన ప్రగతిని విశ్లేషిస్తూ, సుపరిపాలన (Good Governance) అందించడంలో ఓపెన్-సోర్స్ సాంకేతికతల పాత్రను చర్చించండి.

భారతదేశం తన డిజిటల్ పబ్లిక్ ఇన్‌ఫ్రాస్ట్రక్చర్ (DPI) ద్వారా ప్రపంచవ్యాప్తంగా సరికొత్త ప్రమాణాలను నెలకొల్పింది. ఆధార్, యూపీఐ (UPI) విజయాల తర్వాత, ప్రస్తుతం ఓపెన్-సోర్స్ సాంకేతికతల ఆధారంగా సుపరిపాలనను అందించే దిశగా అడుగులు పడుతున్నాయి. ఇందులో భాగంగానే కేంద్ర ఎలక్ట్రానిక్స్ & ఐటీ మంత్రిత్వ శాఖ పరిధిలోని డిజిటల్ ఇండియా భాషిణి డివిజన్ (DIBD) పనిచేస్తోంది. 22 జూన్ 2026 న అసోం ఇన్నోవేషన్ & స్టార్టప్ ఫౌండేషన్ (AISF) తో కుదిరిన ఒప్పందం దీనికి తాజా ఉదాహరణ.

ఓపెన్-సోర్స్ సాంకేతికతలు ప్రభుత్వ సేవలను పారదర్శకంగా మరియు సమర్థవంతంగా మార్చడంలో కీలక పాత్ర పోషిస్తాయి. మొదటిగా, ఇవి ప్రభుత్వ డేటాను మరియు సాంకేతిక పరిజ్ఞానాన్ని కేవలం పెద్ద సంస్థలకే పరిమితం చేయకుండా, చిన్న స్టార్టప్‌లు, పరిశోధకులు మరియు విద్యాసంస్థలకు ఉచితంగా అందుబాటులో ఉంచుతాయి. దీనివల్ల నూతన ఆవిష్కరణలు వేగంగా జరుగుతాయి. రెండవది, స్థానిక భాషా సాంకేతికతను అభివృద్ధి చేయడం ద్వారా పరిపాలనలో ప్రజల భాగస్వామ్యం పెరుగుతుంది. భాషిణి ప్రస్తుతం రోజుకు 15 మిలియన్లకు పైగా ఇన్ఫరెన్స్‌లను ప్రాసెస్ చేస్తూ ప్రజలకు వారి స్వంత భాషలోనే సమాచారాన్ని అందిస్తోంది.

అయితే, ఈ ఓపెన్-సోర్స్ సాంకేతికతలలో డేటా భద్రత, ప్రాంతీయ మాండలికాల ఖచ్చితత్వం మరియు గ్రామీణ ప్రాంతాల్లో మౌలిక వసతుల లేమి వంటి సవాళ్లు ఉన్నాయి. భవిష్యత్తులో ఈ సవాళ్లను అధిగమించడానికి మరింత మెరుగైన మెషిన్ లెర్నింగ్ నమూనాలను మరియు పటిష్టమైన సైబర్ భద్రతా చట్టాలను తీసుకురావాలి. అప్పుడే ఓపెన్-సోర్స్ సాంకేతికతల ద్వారా నిజమైన అంతర్గత వృద్ధి మరియు సుపరిపాలన సాధ్యమవుతుంది.

---

⚠️ Examiner Trap

• Trap 1: అభ్యర్థులు తరచుగా భాషిణి మిషన్ అనేది కేవలం కేంద్ర విద్యా మంత్రిత్వ శాఖకు సంబంధించినదిగా పొరబడుతుంటారు. కానీ ఇది పూర్తిగా కేంద్ర ఎలక్ట్రానిక్స్ మరియు ఇన్ఫర్మేషన్ టెక్నాలజీ మంత్రిత్వ శాఖ (MeitY) పరిధిలోకి వస్తుంది.
• Trap 2: భాషిణి కేవలం భారతీయ భాషలను మాత్రమే అనువదిస్తుందని చాలామంది భావిస్తారు. అయితే, ఇది 35 అంతర్జాతీయ భాషలకు కూడా విజయవంతంగా మద్దతు ఇస్తుందనే విషయాన్ని గుర్తుంచుకోవాలి.
• Trap 3: పరీక్షలలో ఈ ఒప్పందం అన్ని ఈశాన్య రాష్ట్రాల కోసం కుదిరిందని ఆప్షన్లు ఇవ్వవచ్చు. కానీ ఇది ప్రత్యేకంగా అస్సాం (AISF) తో కుదిరిన ప్రాంతీయ ఒప్పందం మాత్రమే అని అభ్యర్థులు గమనించాలి.

---

🧭 Exam Tip

• Prelims Angle: ప్రిలిమ్స్ పరీక్షలో భాషిణి మిషన్ యొక్క రోజువారీ ఇన్ఫరెన్స్ గణాంకాలు (15+ మిలియన్లు), అది సపోర్ట్ చేసే భాషల సంఖ్య (36 టెక్స్ట్, 23 వాయిస్), దాని నోడల్ ఏజెన్సీ (DIBD) మరియు అనుబంధ మంత్రిత్వ శాఖలపై నేరుగా ప్రశ్నలు అడిగే అవకాశం ఉంది.
• Mains Angle: మెయిన్స్ పరీక్షలో ఈ-గవర్నెన్స్, డిజిటల్ డివైడ్ (Digital Divide) ను తగ్గించడం మరియు స్థానిక స్టార్టప్ పర్యావరణ వ్యవస్థను బలోపేతం చేయడంలో AI సాంకేతికత పాత్ర అనే కోణంలో విశ్లేషణాత్మక ప్రశ్నలు అడుగుతారు.
• Interview Round: ఇంటర్వ్యూలో భారతదేశం లాంటి బహుభాషా దేశంలో డిజిటల్ అక్షరాస్యతను ఎలా సాధించవచ్చు అనే ప్రశ్నకు సమాధానంగా ఈ భాషిణి మిషన్ మరియు రాష్ట్రాల భాగస్వామ్యాలను బలమైన ఉదాహరణగా పేర్కొనవచ్చు.
• High-Probability Prediction: రాబోయే సివిల్ సర్వీసెస్ లేదా రాష్ట్ర పీఎస్సీ పరీక్షలలో "డిజిటల్ పబ్లిక్ ఇన్‌ఫ్రాస్ట్రక్చర్ (DPI) లో భాషా సాంకేతికత పాత్ర" పై ఖచ్చితంగా ఒక ప్రశ్న వచ్చే అవకాశం ఉంది.