తెలంగాణలో VB-G RAM G చట్టం అమలుపై వివాదం: ఇతర రాష్ట్రాలతో సంప్రదింపులు

What Happened

కేంద్ర ప్రభుత్వం ప్రతిష్టాత్మకంగా తీసుకువచ్చిన వికసిత్ భారత్ - గ్యారెంటీ ఫర్ రోజ్‌గార్ అండ్ ఆజీవిక మిషన్ (గ్రామీణ్) చట్టం, 2025 (VB-G RAM G Act) అమలుపై తెలంగాణ ప్రభుత్వం తీవ్ర అసంతృప్తి వ్యక్తం చేసింది. రాష్ట్ర సాగునీటి శాఖ మంత్రి ఎన్. ఉత్తమ్ కుమార్ రెడ్డి నేతృత్వంలోని క్యాబినెట్ సబ్-కమిటీ సమావేశమై, ఈ చట్టంలోని పలు నిబంధనలు రాష్ట్రాల రాజ్యాంగబద్ధమైన అధికారాలను హరిస్తున్నాయని స్పష్టం చేసింది. ఈ కొత్త చట్టం జూలై 1, 2026 నుండి అమల్లోకి రానున్న నేపథ్యంలో, దీనిపై కర్ణాటక, కేరళ వంటి పొరుగు రాష్ట్రాలతో చర్చలు జరిపి సుప్రీంకోర్టును ఆశ్రయించాలని సబ్-కమిటీ ప్రాథమికంగా నిర్ణయించింది.

When & Where

ఈ పరిణామాలు జూన్ 26, 2026న హైదరాబాద్‌లోని తెలంగాణ సచివాలయంలో జరిగాయి. దేశవ్యాప్తంగా ఉన్న రాష్ట్రాలు జూలై 1, 2026 లోపు ఈ నూతన చట్టాన్ని నోటిఫై చేయాల్సి ఉండగా, దానికి కొద్ది రోజుల ముందే తెలంగాణ ఈ తీవ్ర నిర్ణయాన్ని తీసుకుంది.

Who Is Involved

• తెలంగాణ క్యాబినెట్ సబ్-కమిటీ: దీనికి చైర్మన్‌గా సాగునీరు, పౌరసరఫరాల శాఖ మంత్రి ఎన్. ఉత్తమ్ కుమార్ రెడ్డి వ్యవహరిస్తున్నారు. సభ్యులుగా మంత్రులు ధనసరి అనసూయ (సీతక్క), తుమ్మల నాగేశ్వరరావు, జి. వివేక్ వెంకటస్వామి ఉన్నారు.
• కేంద్ర గ్రామీణాభివృద్ధి మంత్రిత్వ శాఖ: కేంద్ర మంత్రి శివరాజ్ సింగ్ చౌహాన్ నేతృత్వంలో ఈ కొత్త చట్టం అమలు ప్రక్రియ పర్యవేక్షించబడుతోంది.
• ఇతర రాష్ట్రాలు: కాంగ్రెస్ మరియు నాన్-బీజేపీ పాలిత రాష్ట్రాలైన కర్ణాటక, కేరళ ముఖ్యమంత్రులతో తెలంగాణ సంప్రదింపులు జరపనుంది.

How It Works

VB-G RAM G చట్టం పాత MGNREGA స్థానాన్ని భర్తీ చేస్తూ ఒక కొత్త యంత్రాంగాన్ని ప్రతిపాదించింది:

1. నిధుల నమూనా: పాత పద్ధతిలో వేతన వ్యయాన్ని 100% కేంద్రమే భరించేది. కానీ కొత్త చట్టంలో 60:40 నిష్పత్తిని ప్రవేశపెట్టారు. దీనివల్ల 40% నిధులను రాష్ట్రాలే సమకూర్చుకోవాలి.
2. అధికారాల కేంద్రీకరణ: ఏ గ్రామంలో ఏ పని చేపట్టాలో నిర్ణయించే అధికారం గతంలో రాష్ట్రాలు, గ్రామ పంచాయతీలకు ఉండేది. ఇప్పుడు ఆ పనుల ఎంపిక మరియు ఆమోదం కేంద్ర పరిధిలోకి వెళ్లిపోయింది.
3. పనుల నిలిపివేత (60-day break): వ్యవసాయ పనుల గరిష్ట సీజన్‌లో కూలీల కొరత రాకుండా ఉండేందుకు ఏడాదిలో గరిష్టంగా 60 రోజుల పాటు ఉపాధి హామీ పనులపై నిషేధం విధించారు.
4. డిజిటల్ పర్యవేక్షణ: బయోమెట్రిక్ హాజరు, GPS ఆధారిత వర్క్‌సైట్ మానిటరింగ్ మరియు 'వికసిత్ భారత్ నేషనల్ రూరల్ ఇన్‌ఫ్రాస్ట్రక్చర్ స్టాక్' ద్వారా ఆస్తుల నమోదు తప్పనిసరి చేశారు.

Why It Matters

ఈ అంశం పోటీ పరీక్షల పరంగా అత్యంత ప్రాముఖ్యమైనది (విశేషించి UPSC GS Paper 2 — Governance and Federalism మరియు GS Paper 3 — Economy & Rural Development):

• ఆర్థిక భారం: 40% నిధుల వాటా భరించడం వల్ల తెలంగాణపై ఏటా ₹2,000 కోట్ల నుండి ₹2,500 కోట్ల అదనపు భారం పడుతుంది.
• సహకార సమాఖ్య స్ఫూర్తి (Cooperative Federalism): రాష్ట్రాలను సంప్రదించకుండా కేంద్రం ఏకపక్షంగా చట్టం చేయడం సమాఖ్య వ్యవస్థకు గొడ్డలిపెట్టు అని విమర్శలు వస్తున్నాయి.
• సామాజిక భద్రత: 60 రోజుల విరామం వల్ల వ్యవసాయ కూలీలు, ముఖ్యంగా దళితులు మరియు వెనుకబడిన వర్గాల ఉపాధి దెబ్బతినే ప్రమాదం ఉంది.

Historical Background

📌 [BACKGROUND — verify independently] భారతదేశంలో గ్రామీణ ఉపాధి హామీ పథకానికి సుదీర్ఘ చరిత్ర ఉంది. దీని పరిణామ క్రమంలోని ముఖ్య మైలురాళ్లు:

• 2005: జాతీయ గ్రామీణ ఉపాధి హామీ చట్టం (NREGA) పార్లమెంటులో ఆమోదించబడింది.
• 2006 (ఫిబ్రవరి 2): ఆంధ్రప్రదేశ్‌లోని అనంతపురం జిల్లా బండ్లపల్లిలో ఈ పథకం అధికారికంగా ప్రారంభమైంది.
• 2009: ఈ చట్టానికి "మహాత్మా గాంధీ" పేరును జోడించి MGNREGAగా మార్చారు.
• 2025 (డిసెంబర్ 20): రాష్ట్రాల అభ్యంతరాల నడుమ రాష్ట్రపతి ఆమోదంతో కొత్త VB-G RAM G చట్టం, 2025 రూపుదిద్దుకుంది.

Previous Related Events

📌 [BACKGROUND — verify independently]

• డిసెంబర్ 2025: పంజాబ్ అసెంబ్లీ ఈ చట్టాన్ని వ్యతిరేకిస్తూ ఏకగ్రీవ తీర్మానం చేసింది. అయితే, జూన్ 2026లో పంజాబ్ ప్రభుత్వం యు-టర్న్ తీసుకుని దీనిని నోటిఫై చేసింది.
• జూన్ 9, 2026: కేంద్ర మంత్రి శివరాజ్ సింగ్ చౌహాన్ రాష్ట్రాల గ్రామీణాభివృద్ధి మంత్రులతో సమావేశమై, చట్టం సజావుగా మారేందుకు ₹95,692 కోట్ల తాత్కాలిక నిధులను ప్రకటించారు.

Static GK Connection

• ఆర్టికల్ 246 (ఏడవ షెడ్యూల్): కేంద్ర, రాష్ట్రాల మధ్య అధికారాల విభజనను తెలుపుతుంది. భూమి, వ్యవసాయం వంటివి రాష్ట్ర జాబితాలో ఉండగా, కేంద్రం ఉపాధి హామీపై పట్టు సాధించడం వివాదాస్పదమైంది.
• డైరెక్టివ్ ప్రిన్సిపల్స్ (ఆదేశిక సూత్రాలు): రాజ్యాంగంలోని ఆర్టికల్ 41 ప్రకారం పౌరులకు 'పని హక్కు' (Right to Work) కల్పించడం ప్రభుత్వ బాధ్యత.

India & World Comparison

ప్రపంచంలోనే అతిపెద్ద సామాజిక భద్రతా కార్యక్రమంగా MGNREGA గుర్తింపు పొందింది. ప్రపంచ బ్యాంక్ దీనిని "లివింగ్ ఇన్‌ఫ్రాస్ట్రక్చర్" ల్యాండ్‌మార్క్‌గా అభివర్ణించింది. కొత్త చట్టం ద్వారా భారతదేశం ఉపాధి కల్పనను శాశ్వత మౌలిక వసతుల కల్పనతో (Infrastructure-led growth) ముడిపెడుతోంది, ఇది పాశ్చాత్య దేశాల క్యాపిటల్ అసెట్ మోడల్‌ను పోలి ఉంటుంది.

Future Impact

• న్యాయపోరాటం: తెలంగాణ, కేరళ, కర్ణాటక రాష్ట్రాలు సుప్రీంకోర్టులో ఆర్టికల్ 131 కింద ఒరిజినల్ సూట్ దాఖలు చేసే అవకాశం ఉంది.
• రాష్ట్రాల స్వంత పథకాలు: కేంద్రం నిబంధనలు మార్చకపోతే మహారాష్ట్ర తరహాలోనే తెలంగాణ కూడా తన సొంత ఉపాధి హామీ చట్టాన్ని తెచ్చే యోచనలో ఉంది.
• గ్రామీణ వలసలు: 60 రోజుల విరామ సమయంలో ఉపాధి లేక గ్రామీణ కూలీలు పట్టణాలకు వలస వెళ్లే రేటు పెరగవచ్చు.

---

🔑 Key Points for Revision

• MGNREGA స్థానంలో కొత్తగా వచ్చిన చట్టం: VB-G RAM G Act, 2025.
• దీని పూర్తి పేరు: వికసిత్ భారత్ - గ్యారెంటీ ఫర్ రోజ్‌గార్ అండ్ ఆజీవిక మిషన్ (గ్రామీణ్).
• ఈ కొత్త చట్టం దేశవ్యాప్తంగా అమలులోకి వచ్చే తేదీ: జూలై 1, 2026.
• కేంద్రం, రాష్ట్రాల మధ్య ప్రతిపాదించిన కొత్త నిధుల వాటా: 60:40.
• తెలంగాణ ప్రభుత్వంపై పడే అదనపు ఆర్థిక భారం: ₹2,000 నుండి ₹2,500 కోట్లు.
• పాత చట్టంలో 100 రోజులు ఉన్న ఉపాధి దినాలను కొత్త చట్టంలో 125 రోజులకు పెంచారు.
• వ్యవసాయ పనుల గరిష్ట సీజన్‌లో విధించిన విరామ కాలం (Break Period): 60 రోజులు.
• ఈ చట్టాన్ని పరిశీలించడానికి ఏర్పాటైన తెలంగాణ సబ్-కమిటీ చైర్మన్: ఎన్. ఉత్తమ్ కుమార్ రెడ్డి.
• తెలంగాణ ప్రభుత్వం ఉమ్మడి పోరాటం కోసం సంప్రదించాలనుకుంటున్న రాష్ట్రాలు: కర్ణాటక, కేరళ.
• కేంద్ర ప్రభుత్వం ప్రకటించిన మొత్తం తాత్కాలిక బడ్జెట్ కేటాయింపు: ₹95,692 కోట్లు.
• తాత్కాలిక నిధులలో అత్యధిక వాటా పొందిన రాష్ట్రం: ఉత్తరప్రదేశ్ (₹9,721.48 కోట్లు).
• ఆస్తుల నమోదు కోసం ఏర్పాటు చేసిన డిజిటల్ వ్యవస్థ: వికసిత్ భారత్ నేషనల్ రూరల్ ఇన్‌ఫ్రాస్ట్రక్చర్ స్టాక్.
• కొత్త చట్టాన్ని వ్యతిరేకించినప్పటికీ ఇటీవల నోటిఫై చేసిన రాష్ట్రం: పంజాబ్ (జూన్ 2026).
• ఈ వివాదం రాజ్యాంగంలోని ఏడవ షెడ్యూల్ (సమాఖ్య అధికారాలు) పరిధిలోకి వస్తుంది.
• తెలంగాణ క్యాబినెట్ దీనిపై తుది నిర్ణయం తీసుకోబోయే తేదీ: జూలై 2, 2026.

---

🧠 Concept Link (Static GK Deep Dive)

Core Concept: Cooperative Federalism vs Centralisation

• Definition: కేంద్ర, రాష్ట్ర ప్రభుత్వాలు పరస్పరం సహకరించుకుంటూ దేశాభివృద్ధికి కృషి చేయడాన్ని సహకార సమాఖ్య స్ఫూర్తి (Cooperative Federalism) అంటారు.
• Constitutional Basis: రాజ్యాంగంలోని ఆర్టికల్ 1, ఆర్టికల్ 246 మరియు ఏడవ షెడ్యూల్ కేంద్ర-రాష్ట్రాల సంబంధాలను నిర్వచిస్తాయి.
• Economic Principle: ఆర్థిక వికేంద్రీకరణ (Fiscal Decentralization) - స్థానిక అవసరాలకు అనుగుణంగా నిధుల ఖర్చు చేసే అధికారం స్థానిక సంస్థలకే ఉండాలి.
• How it connects to this event: కేంద్రం రాష్ట్రాలను సంప్రదించకుండా 60:40 నిధుల భారాన్ని మోపడం, పనుల ఎంపికను తన చేతుల్లోకి తీసుకోవడం కేంద్రీకరణకు (Centralisation) నిదర్శనంగా మారింది.
• Origin & History: 1983లో ఏర్పాటైన సర్కారియా కమిషన్ భారతదేశంలో సహకార సమాఖ్య స్ఫూర్తిని బలోపేతం చేయడానికి అనేక సిఫార్సులు చేసింది.
• Key milestone 1: 1992లో చేసిన 73, 74వ రాజ్యాంగ సవరణల ద్వారా స్థానిక సంస్థలకు (గ్రామ పంచాయతీలకు) స్వయంప్రతిపత్తి కల్పించారు.
• Key milestone 2: 2015లో పాత ప్లానింగ్ కమిషన్ స్థానంలో సహకార సమాఖ్య స్ఫూర్తిని పెంపొందించడానికి "నితి ఆయోగ్" (NITI Aayog) ను ఏర్పాటు చేశారు.
• Related Acts / Schemes: జిఎస్‌టి (GST) కౌన్సిల్, అంతర్-రాష్ట్ర కౌన్సిల్ (Article 263).
• Nodal Ministry / Body: కేంద్ర హోం వ్యవహారాల మంత్రిత్వ శాఖ (Inter-State Relations) మరియు కేంద్ర ఆర్థిక మంత్రిత్వ శాఖ.
• India-specific relevance: వైవిధ్యభరితమైన భారతదేశంలో స్థానిక అవసరాలు వేర్వేరుగా ఉంటాయి, కాబట్టి ఒకే చట్టం దేశమంతటా ఒకేలా రుద్దడం వల్ల ప్రాంతీయ అసమానతలు పెరుగుతాయి.
• Global comparison: అమెరికాలో 'డ్యూయల్ ఫెడరలిజం' ఉండగా, భారతదేశంలో 'కేంద్రం వైపు మొగ్గు చూపే సమాఖ్య వ్యవస్థ' (Quasi-Federal) ఉంది.
• Data point: 15వ ఆర్థిక సంఘం రాష్ట్రాల పన్నుల వాటాను 41% గా సిఫార్సు చేసింది, కానీ సెస్, సర్ఛార్జీల ద్వారా కేంద్రం కేంద్రీకరణకు పాల్పడుతోందని రాష్ట్రాల ఆరోపణ.
• Common exam angle: "కేంద్ర ప్రాయోజిత పథకాల (Centrally Sponsored Schemes) నిధుల మార్పులు సమాఖ్య వ్యవస్థను ఎలా ప్రభావితం చేస్తున్నాయి?" అనే కోణంలో ప్రశ్నలు అడుగుతారు.
• Easy memory hook: CSS-60:40 (Centrally Sponsored Schemes impose 40% burden on states, straining federal ties).

---

❓ Practice MCQs

Q1. ఇటీవల వార్తల్లో నిలిచిన VB-G RAM G చట్టం, 2025 క్రింది ఏ చట్టం స్థానంలో తీసుకురాబడింది? [Easy]

A) PM-KISAN

B) MGNREGA

C) PM-AWAS Yojana

D) DDU-GKY

Answer: B

Explanation: ఈ నూతన చట్టం గత రెండు దశాబ్దాలుగా అమలులో ఉన్న మహాత్మా గాంధీ జాతీయ గ్రామీణ ఉపాధి హామీ చట్టం (MGNREGA) స్థానాన్ని భర్తీ చేసింది.

---

Q2. VB-G RAM G చట్టం ప్రకారం ఒక ఆర్థిక సంవత్సరంలో గ్రామీణ కుటుంబానికి గరిష్టంగా ఎన్ని రోజుల ఉపాధికి చట్టబద్ధమైన హామీ ఇవ్వబడుతుంది? [Easy]

A) 100 రోజులు

B) 120 రోజులు

C) 125 రోజులు

D) 150 రోజులు

Answer: C

Explanation: పాత చట్టంలో 100 రోజులు ఉండగా, కొత్తగా వచ్చిన VB-G RAM G చట్టం, 2025 ప్రకారం దీనిని 125 రోజులకు పెంచారు.

---

Q3. నూతన VB-G RAM G చట్టంలో ప్రతిపాదించిన కేంద్ర-రాష్ట్రాల నిధుల భాగస్వామ్య నిష్పత్తి ఎంత? [Moderate]

A) 90:10

B) 75:25

C) 50:50

D) 60:40

Answer: D

Explanation: ఈ చట్టం కింద నిధుల నమూనాను 60:40 (కేంద్రం:రాష్ట్రం) గా మార్చారు, దీనివల్ల రాష్ట్రాలపై 40% ఆర్థిక భారం పడుతుంది.

---

Q4. VB-G RAM G చట్టంలోని 'పనుల నిలిపివేత (Peak Season Break)' నిబంధనకు సంబంధించి క్రింది వాటిలో సరైనది ఏది? [Moderate]

A) వర్షాకాలంలో 30 రోజుల పాటు పనులను నిలిపివేస్తారు.

B) గరిష్ట వ్యవసాయ సీజన్లలో 60 రోజుల పాటు పనులను నిలిపివేస్తారు.

C) వేసవి కాలంలో పూర్తిగా పనులను రద్దు చేస్తారు.

D) అటువంటి విరామ నిబంధన ఏదీ చట్టంలో లేదు.

Answer: B

Explanation: వ్యవసాయ కూలీల లభ్యతను పెంచడానికి గరిష్ట వ్యవసాయ పనుల సీజన్లలో (Peak Agricultural Seasons) 60 రోజుల పాటు ఉపాధి పనులను నిలిపివేయాలని చట్టం పేర్కొంది.

---

Q5. కొత్త ఉపాధి హామీ చట్టం వల్ల తెలంగాణ రాష్ట్ర బడ్జెట్‌పై అదనంగా ఎంత ఆర్థిక భారం పడుతుందని అంచనా వేస్తున్నారు? [Moderate]

A) ₹500 కోట్లు

B) ₹1,000 కోట్లు

C) ₹2,000 నుండి ₹2,500 కోట్లు

D) ₹5,000 కోట్లు

Answer: C

Explanation: 40% రాష్ట్ర వాటా నిధుల సమీకరణ కారణంగా తెలంగాణ బడ్జెట్‌పై దాదాపు ₹2,000 కోట్ల నుండి ₹2,500 కోట్ల వరకు అదనపు భారం పడుతుందని అధికారులు అంచనా వేశారు.

---

Q6. VB-G RAM G చట్టం అమలును పరిశీలించడానికి తెలంగాణ ప్రభుత్వం ఏర్పాటు చేసిన క్యాబినెట్ సబ్-కమిటీకి చైర్మన్ ఎవరు? [Easy]

A) అనుముల రేవంత్ రెడ్డి

B) ఎన్. ఉత్తమ్ కుమార్ రెడ్డి

C) ధనసరి అనసూయ (సీతక్క)

D) తుమ్మల నాగేశ్వరరావు

Answer: B

Explanation: రాష్ట్ర సాగునీరు, పౌరసరఫరాల శాఖ మంత్రి ఎన్. ఉత్తమ్ కుమార్ రెడ్డి ఈ క్యాబినెట్ సబ్-కమిటీకి నేతృత్వం వహిస్తున్నారు.

---

Q7. VB-G RAM G తాత్కాలిక నిధుల కేటాయింపుల్లో (Interim Allocation) అత్యధిక వాటా పొందిన రాష్ట్రం ఏది? [Tricky]

A) తెలంగాణ

B) పశ్చిమ బెంగాల్

C) ఆంధ్రప్రదేశ్

D) ఉత్తరప్రదేశ్

Answer: D

Explanation: కేంద్ర ప్రభుత్వం కేటాయించిన ₹95,692 కోట్లలో అత్యధికంగా ఉత్తరప్రదేశ్‌కు ₹9,721.48 కోట్లు లభించాయి.

---

Q8. కొత్త చట్టాన్ని వ్యతిరేకిస్తూ గతంలో అసెంబ్లీలో ఏకగ్రీవ తీర్మానం చేసినప్పటికీ, ఇటీవల జూన్ 2026 లో ఈ చట్టాన్ని అధికారికంగా నోటిఫై చేసిన రాష్ట్రం ఏది? [Tricky]

A) కేరళ

B) కర్ణాటక

C) పంజాబ్

D) రాజస్థాన్

Answer: C

Explanation: పంజాబ్ ప్రభుత్వం డిసెంబర్ 2025లో ఈ చట్టాన్ని వ్యతిరేకించినా, జూన్ 2026లో "VB-G RAM G Scheme, Punjab 2026" పేరుతో దీనిని అధికారికంగా నోటిఫై చేసింది.

---

📜 Previous Year Question Style (PYQ)

PYQ 1: కేంద్ర ప్రాయోజిత పథకాల (Centrally Sponsored Schemes) నిధుల సరళిని మార్చడం ద్వారా కేంద్రం రాష్ట్రాల ఆర్థిక స్వయంప్రతిపత్తిని ప్రభావితం చేస్తోంది. దీనికి సంబంధించి ఇటీవల ఉపాధి హామీ పథకంలో వచ్చిన మార్పు దేనిని సూచిస్తుంది?

A) పూర్తి కేంద్రీకరణ మరియు రాష్ట్రాల వాటా రద్దు

B) నిధుల భారాన్ని రాష్ట్రాలపై పెంచుతూ కేంద్ర నియంత్రణను ఉంచడం

C) నిధుల కేటాయింపులను పూర్తిగా నిలిపివేయడం

D) కేవలం ఈశాన్య రాష్ట్రాలకు మాత్రమే మినహాయింపు ఇవ్వడం

Answer: B

Explanation: కొత్త చట్టం ద్వారా నిధుల భారాన్ని (40% వాటా) రాష్ట్రాలపై మోపుతూనే, పనుల ఎంపిక అధికారాలను కేంద్రం తన వద్దే ఉంచుకుంది.

---

PYQ 2: నూతన ఉపాధి హామీ చట్టం (VB-G RAM G Act, 2025) కి సంబంధించిన క్రింది ప్రకటనలను పరిశీలించండి:

1. పాత చట్టంలోని 100 రోజుల పరిమితిని ఈ చట్టం 125 రోజులకు పెంచింది.
2. ఆస్తుల కల్పనను పర్యవేక్షించడానికి 'వికసిత్ భారత్ నేషనల్ రూరల్ ఇన్‌ఫ్రాస్ట్రక్చర్ స్టాక్' ను ఏర్పాటు చేశారు.
3. ఈ పథకం కింద అయ్యే వేతన వ్యయాన్ని పూర్తిగా (100%) కేంద్ర ప్రభుత్వమే భరిస్తుంది.

పై వాటిలో సరైన ప్రకటనలు ఏవి?

A) 1 మరియు 2 మాత్రమే

B) 2 మరియు 3 మాత్రమే

C) 1 మరియు 3 మాత్రమే

D) పైవన్నీ

Answer: A

Explanation: ప్రకటన 3 తప్పు, ఎందుకంటే కొత్త నిధుల నమూనా 60:40 నిష్పత్తిలో ఉంది, అంటే 100% కేంద్రం భరించదు. కాబట్టి 1 మరియు 2 మాత్రమే సరైనవి.

---

PYQ 3: జతపరచండి:

| జాబితా-I (విషయం) | జాబితా-II (వివరాలు / నిబంధనలు) | | --- | --- | | i. VB-G RAM G చట్టం | a. 60 రోజుల పనుల విరామం | | ii. నిధుల పంపిణీ నమూనా | b. 125 రోజుల ఉపాధి హామీ | | iii. వ్యవసాయ గరిష్ట సీజన్ | c. ₹95,692 కోట్లు | | iv. తాత్కాలిక బడ్జెట్ కేటాయింపు | d. 60:40 నిష్పత్తి |

సరైన కోడ్‌ను ఎంచుకోండి:

A) i-b, ii-d, iii-a, iv-c

B) i-a, ii-b, iii-c, iv-d

C) i-c, ii-a, iii-d, iv-b

D) i-b, ii-a, iii-d, iv-c

Answer: A

Explanation: VB-G RAM G చట్టం 125 రోజులను (i-b), నిధుల నమూనా 60:40 ని (ii-d), వ్యవసాయ సీజన్ 60 రోజుల విరామాన్ని (iii-a), మరియు బడ్జెట్ ₹95,692 కోట్లను (iv-c) సూచిస్తాయి.

---

✍️ Mains Answer Pointers

Question 1 (150 words): నూతనంగా ప్రవేశపెట్టబడిన VB-G RAM G చట్టం, 2025 లోని నిధుల నమూనా రాష్ట్రాల ఆర్థిక పరిస్థితిపై చూపే ప్రభావాన్ని విశ్లేషించండి.

Answer: నూతనంగా ప్రవేశపెట్టబడిన VB-G RAM G చట్టం, 2025 గతంలో ఉన్న ఉపాధి హామీ నిధుల సరళిని పూర్తిగా మార్చివేసింది. పాత MGNREGA చట్టం కింద గ్రామీణ వేతన వ్యయాన్ని 100% కేంద్ర ప్రభుత్వమే భరించేది. కానీ ప్రస్తుత చట్టం ప్రకారం దీనిని 60:40 నిష్పత్తితో కూడిన కేంద్ర ప్రాయోజిత పథకంగా (Centrally Sponsored Scheme) మార్చారు.

ఈ మార్పు వల్ల రాష్ట్ర ప్రభుత్వాలపై ఊహించని ఆర్థిక భారం పడుతుంది. ఉదాహరణకు, తెలంగాణ వంటి ప్రగతిశీల రాష్ట్రం ఏటా అదనంగా ₹2,000 కోట్ల నుండి ₹2,500 కోట్ల వరకు తన సొంత బడ్జెట్ నుండి కేటాయించాల్సి వస్తుంది. ఇప్పటికే అప్పుల భారం, పరిమిత ఆదాయ వనరులతో సతమతమవుతున్న రాష్ట్ర అంచనాలకు ఇది పెద్ద గండి కొడుతుంది. ఫలితంగా రాష్ట్రాలు తమ సొంత సంక్షేమ పథకాలకు నిధులు తగ్గించుకోవాల్సి వస్తుంది. కేంద్రం నిధుల భారాన్ని పెంచుతూనే నిర్ణయాధికారాలను తన గుప్పిట్లో పెట్టుకోవడం ఆర్థిక సమాఖ్య స్ఫూర్తిని దెబ్బతీస్తుంది.

---

Question 2 (250 words): "కేంద్రం ఏకపక్షంగా తీసుకువచ్చిన VB-G RAM G చట్టం, 2025 భారతదేశంలోని సహకార సమాఖ్య స్ఫూర్తికి (Cooperative Federalism) సవాలుగా మారింది." తెలంగాణ ప్రభుత్వ అభ్యంతరాల నేపథ్యంలో ఈ ప్రకటనను విమర్శనాత్మకంగా చర్చించండి.

Answer: భారత రాజ్యాంగం ప్రకారం కేంద్ర, రాష్ట్రాలు పరస్పర సహకారంతో పనిచేసే సమాఖ్య వ్యవస్థను కలిగి ఉన్నాయి. అయితే, ఇటీవల కేంద్ర ప్రభుత్వం ప్రవేశపెట్టిన వికసిత్ భారత్ - గ్యారెంటీ ఫర్ రోజ్‌గార్ అండ్ ఆజీవిక మిషన్ (గ్రామీణ్) చట్టం, 2025 (VB-G RAM G) కేంద్ర-రాష్ట్రాల సంబంధాలలో కొత్త వివాదానికి తెరలేపింది.

తెలంగాణ ప్రభుత్వం ప్రధానంగా రెండు అంశాలపై తీవ్ర అభ్యంతరాలు వ్యక్తం చేస్తోంది. మొదటిది, నిధుల వికేంద్రీకరణ సూత్రానికి విరుద్ధంగా 60:40 నిధుల నమూనాను తీసుకురావడం. దీనివల్ల తెలంగాణపై ఏటా దాదాపు ₹2,500 కోట్ల అదనపు భారం పడుతుంది. రెండవది, పనుల ఎంపిక మరియు పరిపాలనా అధికారాల కేంద్రీకరణ. గతంలో స్థానిక గ్రామ పంచాయతీలు తమ అవసరాలకు తగ్గట్టుగా పనులను ఎంపిక చేసుకునేవి. కానీ కొత్త చట్టం ప్రకారం పనుల ఆమోదం పూర్తిగా కేంద్ర పరిధిలోకి వెళ్ళింది. ఇది రాజ్యాంగంలోని 73వ సవరణ ద్వారా గ్రామ పంచాయతీలకు కల్పించిన స్వయంప్రతిపత్తిని ఉల్లంఘించడమే.

అంతేకాకుండా, గరిష్ట వ్యవసాయ సీజన్లలో 60 రోజుల పాటు పనులను నిలిపివేయాలనే నిబంధన స్థానిక పరిస్థితులను పరిగణనలోకి తీసుకోకుండా రూపొందించబడింది. తెలంగాణ వంటి రాష్ట్రాల్లో భౌగోళిక, వాతావరణ పరిస్థితులు ఉత్తర భారతదేశంతో పోలిస్తే భిన్నంగా ఉంటాయి. రాష్ట్ర ప్రభుత్వాలను మరియు సివిల్ సొసైటీలను సంప్రదించకుండా ఇటువంటి మార్పులు చేయడం సహకార సమాఖ్య స్ఫూర్తిని దెబ్బతీస్తుంది.

ముగింపుగా, గ్రామీణ అభివృద్ధి సాధించాలంటే 'టాప్-డౌన్' (పైనుంచి కిందికి) విధానం కంటే రాష్ట్రాలకు పూర్తి స్వేచ్ఛనిచ్చే 'బాటమ్-అప్' విధానం అవసరం. కేంద్ర ప్రభుత్వం రాష్ట్రాల అభ్యంతరాలను గౌరవించి చట్టంలో తగిన సవరణలు చేయడమే దీనికి సరైన మార్గం.

---

⚠️ Examiner Trap

• Trap 1: అభ్యర్థులు కొత్త చట్టం కింద కూడా కేంద్రమే 100% వేతన వ్యయాన్ని భరిస్తుందని భావిస్తారు. నిజం: కొత్త నిధుల నమూనా 60:40 నిష్పత్తిలో ఉంది, రాష్ట్రాలు 40% భరించాలి.
• Trap 2: ఉపాధి దినాలను 100 రోజుల నుండి 150 రోజులకు పెంచారని తప్పుగా అనుకుంటారు. నిజం: కొత్త చట్టం ప్రకారం ఉపాధి దినాల పరిమితి 125 రోజులు మాత్రమే.
• Trap 3: పనుల నిలిపివేత కాలం (Peak Season Break) కేవలం వర్షాకాలానికే పరిమితం అని భావిస్తారు. నిజం: ఇది స్థానిక నోటిఫైడ్ గరిష్ట వ్యవసాయ సీజన్ల ఆధారంగా 60 రోజులు ఉంటుంది.

---

🧭 Exam Tip

• Prelims Focus: కొత్త చట్టం పేరు (VB-G RAM G), అమలు తేదీ (జూలై 1, 2026), నిధుల నిష్పత్తి (60:40), ఉపాధి దినాలు (125) మరియు బడ్జెట్ కేటాయింపులపై నేరుగా ఫ్యాక్ట్ బేస్డ్ ప్రశ్నలు రావచ్చు.
• Mains Focus: కేంద్ర-రాష్ట్ర ఆర్థిక సంబంధాలు, సమాఖ్య వ్యవస్థ సవాళ్లు, మరియు వికేంద్రీకరణ (Decentralization) అంశాలపై కేస్ స్టడీగా ఈ తెలంగాణ వివాదాన్ని కోట్ చేస్తూ విశ్లేషణాత్మక సమాధానాలు రాయాల్సి ఉంటుంది.
• Interview Perspective: ఉపాధి హామీ పథకాల వల్ల వ్యవసాయ కూలీల కొరత ఏర్పడుతుందా? కొత్త చట్టంలోని 60 రోజుల విరామం సరైనదేనా? అనే అంశాలపై సమతుల్యమైన (Balanced) సామాజిక-ఆర్థిక దృక్పథాన్ని కలిగి ఉండాలి.
• High-Probability Prediction: రాబోయే పరీక్షల్లో "రాష్ట్రాల అధికారాల పరిధిని కేంద్ర ప్రాయోజిత పథకాలు ఏ విధంగా ప్రభావితం చేస్తున్నాయి?" అనే అంశంపై పాలిటీ విభాగంలో ప్రశ్న వచ్చే అవకాశం చాలా ఎక్కువగా ఉంది.