Udyo Logo

Udyo

Get the Udyo Mobile App

Sign in to save your progress and access all features.

సమగ్ర శిశు బాల స్వాస్థ్య కార్యక్రమం (SSBSK) ప్రారంభం

కేంద్ర ఆరోగ్య మరియు కుటుంబ సంక్షేమ శాఖ మంత్రి శ్రీ జె.పి. నడ్డా, 16వ CCHFW సదస్సులో 'సమగ్ర శిశు బాల స్వాస్థ్య కార్యక్రమం' (SSBSK)ను 28 జూన్ 2026న ప్రారంభించారు. ఇది జననం నుండి 36 నెలల వరకు శిశువులకు సంపూర్ణ సంరక్షణ అందించడానికి ఉద్దేశించిన కార్యక్రమం. పాత HBNC మరియు HBYC పథకాలను కలిపి ఒకే గొడుగు కిందకు తీసుకువస్తూ, అదనపు గృహ సందర్శనలు, తల్లుల మానసిక ఆరోగ్య పరిశీలన మరియు డిజిటల్ ట్రాకింగ్ విధానాలపై ఈ నూతన కార్యక్రమం ప్రధాన దృష్టి సారిస్తుంది. పోటీ పరీక్షల దృష్ట్యా ప్రభుత్వ ఆరోగ్య పథకాలు, మహిళా శిశు సంక్షేమం అంశాల్లో ఇది అత్యంత ప్రాధాన్యం సంతరించుకుంది.

What Happened

కేంద్ర ఆరోగ్య మరియు కుటుంబ సంక్షేమ శాఖ మంత్రి శ్రీ జె.పి. నడ్డా జూన్ 28, 2026 న సెంట్రల్ కౌన్సిల్ ఆఫ్ హెల్త్ అండ్ ఫ్యామిలీ వెల్ఫేర్ (CCHFW) 16వ సదస్సులో సమగ్ర శిశు బాల స్వాస్థ్య కార్యక్రమం (SSBSK) ను లాంఛనంగా ప్రారంభించారు. చిన్న పిల్లలలో మరణాల రేటును తగ్గించడం, పోషకాహార లోపాన్ని నివారించడం మరియు మెదడు ఎదుగుదలను వేగవంతం చేయడం ఈ పథకం ముఖ్య ఉద్దేశం.

When & Where

ఈ కార్యక్రమాన్ని 28 జూన్ 2026న 16వ CCHFW సదస్సులో ప్రకటించారు. జాతీయ స్థాయిలో అమలయ్యే ఈ కార్యక్రమం దేశవ్యాప్తంగా గ్రామీణ మరియు పట్టణ ప్రాథమిక ఆరోగ్య కేంద్రాలు, ఆయుష్మాన్ ఆరోగ్య మందిరాల ద్వారా అమలవుతుంది.

Who Is Involved

  • కేంద్ర ఆరోగ్య మరియు కుటుంబ సంక్షేమ మంత్రిత్వ శాఖ: నోడల్ సంస్థగా విధాన రూపకల్పన చేస్తుంది.
  • శ్రీ జె.పి. నడ్డా: కేంద్ర ఆరోగ్య శాఖ మంత్రి, ఈ పథకానికి శ్రీకారం చుట్టారు.
  • క్షేత్ర స్థాయి సిబ్బంది: ఆశా (ASHA) కార్యకర్తలు, ఏఎన్ఎం (ANM)లు, కమ్యూనిటీ హెల్త్ ఆఫీసర్లు (CHO), అంగన్వాడీ వర్కర్లు (AWW) ఉమ్మడిగా గృహ సందర్శనలు చేస్తారు.

How It Works

  1. పాత HBNC మరియు HBYC పథకాలను కలిపి 0 నుండి 36 నెలల పిల్లలకు నిరంతర సంరక్షణను అందిస్తారు.
  2. ఆరోగ్యపరంగా ప్రమాదంలో ఉన్న (At-risk) నవజాత శిశువులను గుర్తించి మొదటి 42 రోజుల్లో 9 గృహ సందర్శనలు చేస్తారు. ఆపై 36 నెలల వయసు వరకు మరో 8 సందర్శనలు చేస్తారు.
  3. గృహ సందర్శనల్లో తల్లుల మానసిక ఆరోగ్య స్క్రీనింగ్ (post-partum maternal mental health screening) చేస్తారు.
  4. పిల్లల అభివృద్ధిని మానిటర్ చేయడానికి డేటాను JANANI, U-WIN, MPCDSR, RBSK 2.0 పోర్టళ్లు మరియు బాల్-ఆభా ఐడీలకు అనుసంధానిస్తారు.

Why It Matters

UPSC GS Paper 2 (Governance & Social Justice) మరియు పబ్లిక్ హెల్త్ విభాగాలకు ఇది అత్యంత కీలకమైన అంశం. చిన్న వయసులోనే పిల్లల ఎదుగుదల లోపాలను గుర్తించడం ద్వారా శిశు మరణాల రేటు తగ్గుతుంది. అంతేగాక, స్మార్ట్ ఫోన్ల వల్ల పిల్లల మెదడుపై పడుతున్న వ్యతిరేక ప్రభావాన్ని (screen time issues) కూడా ఈ పథకం మార్గదర్శకాలు ప్రత్యేకంగా ప్రస్తావించడం దీని ఆధునికతను తెలుపుతోంది.

Historical Background

📌 [BACKGROUND — verify independently]

  • 2011: నవజాత శిశువుల మరణాలను అరికట్టడానికి హోమ్ బేస్డ్ న్యూబార్న్ కేర్ (HBNC) పథకాన్ని ప్రభుత్వం ప్రారంభించింది.
  • 2018: 15 నెలల వరకు పిల్లల సంరక్షణ కోసం హోమ్ బేస్డ్ కేర్ ఫర్ యంగ్ చైల్డ్ (HBYC) ప్రారంభించబడింది.
  • 2026: జననం నుంచి మూడేళ్ల వరకు ఏకీకృత రక్షణ కల్పించే లక్ష్యంతో ఈ రెండు పథకాలను విలీనం చేసి SSBSK ను ప్రారంభించారు.

Previous Related Events

📌 [BACKGROUND — verify independently]

  • 2023: గర్భిణులు, పిల్లల టీకాల పర్యవేక్షణ కోసం కేంద్రం యూ-విన్ (U-WIN) పోర్టల్ ను తీసుకువచ్చింది.
  • 2024: పౌష్టికాహార లోపం నివారణకు పోషణ్ ట్రాకర్ యాప్ వాడకాన్ని అంగన్వాడీ కేంద్రాల్లో తప్పనిసరి చేశారు.
  • 2025: పౌరుల ఆరోగ్య రికార్డులను భద్రపరచడానికి ఆయుష్మాన్ భారత్ హెల్త్ అకౌంట్ (ABHA) నమోదు ప్రక్రియను వేగవంతం చేశారు.

Static GK Connection

  • ఆర్టికల్ 47: ప్రజల జీవన ప్రమాణాలను, పౌష్టికాహార స్థాయిని మెరుగుపరచడం మరియు ప్రజారోగ్యాన్ని కాపాడటం ప్రభుత్వ ప్రాథమిక బాధ్యతలలో ఒకటిగా డైరెక్టివ్ ప్రిన్సిపల్స్ ఆఫ్ స్టేట్ పాలసీ (DPSP) సూచిస్తోంది.
  • శిశు మరణాల రేటు (IMR): ప్రతి 1000 సజీవ జననాలకు ఒక సంవత్సరం వయస్సు రాకముందే మరణించే శిశువుల సంఖ్య. ఈ సూచీని తగ్గించడంలో ఈ పథకం కీలకం.

India & World Comparison

ఐక్యరాజ్యసమితి సుస్థిర అభివృద్ధి లక్ష్యాల (SDG 3.2) ప్రకారం 2030 నాటికి 5 ఏళ్లలోపు పిల్లల నివారించదగిన మరణాలను సున్నాకి తీసుకురావాలి. ఇండియాలో క్షేత్రస్థాయిలో పనిచేసే 'ఆశా' కార్యకర్తల నెట్వర్క్ ప్రపంచ ఆరోగ్య సంస్థ (WHO) ద్వారా గ్లోబల్ హెల్త్ లీడర్స్ అవార్డును గెలుచుకుంది. ఈ కమ్యూనిటీ ఆధారిత నెట్వర్కే SSBSK కి మూలస్తంభం.

Future Impact

  • జననం నుండి 36 నెలల వరకు ఏకీకృత డేటా లభించడం వల్ల చికిత్సలో నిర్ణయాలు వేగంగా (Decision-Support Systems) తీసుకోవచ్చు.
  • గర్భానంతర డిప్రెషన్ వంటి మానసిక సమస్యలకు తల్లులకు తొలిదశలోనే చికిత్స అందుతుంది.
  • స్క్రీన్ టైమ్ తగ్గిస్తూ, శారీరక కార్యకలాపాలను ప్రోత్సహించడం ద్వారా పిల్లల్లో భవిష్యత్ మానసిక, భావోద్వేగ సమస్యలు గణనీయంగా తగ్గుతాయి.

🔑 Key Points for Revision

  • 28 జూన్ 2026న కేంద్ర మంత్రి జె.పి. నడ్డా 16వ CCHFW సదస్సులో SSBSK ప్రారంభించారు.
  • ఈ పథకం ముఖ్య లక్ష్యం జననం నుండి 36 నెలల వయసు వరకు పిల్లలకు సంపూర్ణ రక్షణ కల్పించడం.
  • పాత పథకాలైన HBNC మరియు HBYC లను విలీనం చేసి SSBSK రూపొందించారు.
  • దీని నినాదం "పహలే తీన్ సాల్ సంపూర్ణ్ దేఖ్ భాల్".
  • 'ఎట్-రిస్క్' నవజాత శిశువులకు తొలి 42 రోజుల్లో 9 సార్లు గృహ సందర్శనలు ఉంటాయి.
  • 'ఎట్-రిస్క్' పిల్లలకు 36 నెలల వరకు అదనంగా 8 సార్లు గృహ సందర్శనలు చేస్తారు.
  • ప్రతి విలేజ్ హెల్త్ అండ్ న్యూట్రిషన్ డే (VHSND) లో "వెల్-బేబీ సెషన్స్" నిర్వహిస్తారు.
  • ఆయుష్మాన్ ఆరోగ్య మందిరాలలో ప్రతినెలా "శిశు శిబిర్" క్యాంపులు ఉంటాయి.
  • తల్లులకు డెలివరీ తర్వాత మానసిక ఆరోగ్య పరీక్షలు (post-partum screening) చేస్తారు.
  • డేటా ఇంటిగ్రేషన్ కోసం JANANI, U-WIN, POSHAN Tracker లను ఉపయోగిస్తారు.
  • ప్రతి చిన్నారికి బాల్-ఆభా (Baal-ABHA) ఐడీలను తప్పనిసరి చేశారు.
  • క్షేత్రస్థాయిలో ఆశా, ఏఎన్ఎం, అంగన్వాడీ వర్కర్లు కలిపి పనిచేస్తారు.
  • బాల్య దశలో స్క్రీన్ టైమ్ దుష్ప్రభావాలను తగ్గించే మార్గదర్శకాలు ఇందులో ఉన్నాయి.
  • ప్రారంభ బాల్య అభివృద్ధి (ECD) పై ఎక్కువ దృష్టి పెట్టారు.
  • ఇది వికసిత్ భారత్ కలను సాకారం చేసే దిశగా ఆరోగ్యశాఖ వేసిన ముందడుగు.

🧠 Concept Link (Static GK Deep Dive)

Core Concept: కమ్యూనిటీ బేస్డ్ హెల్త్ కేర్ & అంగన్వాడీ సిస్టమ్

  • Definition: స్థానిక సమాజంలోని ప్రజలకు ఆరోగ్య విద్య, ప్రాథమిక వైద్యం మరియు పోషకాహార సేవలను స్థానిక ప్రతినిధుల ద్వారానే అందించే వ్యవస్థను కమ్యూనిటీ బేస్డ్ హెల్త్ కేర్ అంటారు.
  • Constitutional / Legal Basis: ఆర్టికల్ 47 (ప్రజారోగ్యం పెంచే బాధ్యత) మరియు ఆర్టికల్ 39(f) (పిల్లలకు ఆరోగ్యకరమైన వాతావరణంలో ఎదిగే అవకాశం కల్పించడం).
  • Scientific / Economic Principle: ప్రివెంటివ్ హెల్త్ కేర్ (రాకుండా జాగ్రత్త పడటం) అనేది క్యూరేటివ్ హెల్త్ కేర్ (వచ్చాక నయం చేయడం) కంటే ఆర్థికంగా చాలా లాభదాయకమైనది మరియు ప్రభావవంతమైనది.
  • How it connects to this event: SSBSK కార్యక్రమం పూర్తిగా ఆశా మరియు అంగన్వాడీ కార్యకర్తల ఇళ్ల సందర్శన (కమ్యూనిటీ లెవెల్ ఇంటర్వెన్షన్) పైనే ఆధారపడి ఉంది.
  • Origin & History: 1975లో సమీకృత శిశు అభివృద్ధి సేవల పథకం (ICDS) ద్వారా అంగన్వాడీ వ్యవస్థ మొదలైంది.
  • Key milestone 1: 2005 లో జాతీయ గ్రామీణ ఆరోగ్య మిషన్ (NRHM) కింద ఆశా (ASHA) వ్యవస్థను ప్రవేశపెట్టారు.
  • Key milestone 2: 2018 లో పోషణ్ అభియాన్ ప్రారంభించి అంగన్వాడీలను డిజిటలైజ్ చేశారు.
  • Related Acts / Schemes / Treaties: నేషనల్ హెల్త్ మిషన్ (NHM), పోషణ్ అభియాన్, ఆయుష్మాన్ భారత్.
  • Nodal Ministry / Body: మహిళా శిశు అభివృద్ధి మంత్రిత్వ శాఖ మరియు కేంద్ర ఆరోగ్య శాఖ.
  • India-specific relevance: అత్యధిక గ్రామీణ జనాభా ఉన్న భారత్‌లో, డాక్టర్ల కొరతను ఈ కమ్యూనిటీ వర్కర్లే తీరుస్తున్నారు.
  • Global comparison: బంగ్లాదేశ్ లోని బ్రాక్ (BRAC) మోడల్ లాగానే, ఇండియా ఆశా మోడల్ ప్రపంచంలో అతిపెద్ద కమ్యూనిటీ హెల్త్ వర్కర్ నెట్వర్క్.
  • Data point: దేశవ్యాప్తంగా సుమారు 10 లక్షల మందికి పైగా ఆశా వర్కర్లు సేవలందిస్తున్నారు ⚠️ [SOURCE NEEDED].
  • Common exam angle: ప్రభుత్వ పథకాల విలీనాలు, లక్షిత వయస్సు, ఏ పోర్టల్ దేనికి సంబంధించినది అని పదే పదే అడుగుతారు (ఉదా: U-WIN వ్యాక్సినేషన్ కోసం).
  • Easy memory hook: SSBSK = HBNC + HBYC (0 to 36 months care).

❓ Practice MCQs

Q1. కేంద్ర ఆరోగ్య శాఖ ఇటీవల ప్రారంభించిన SSBSK పథకం కింద ఏ వయసు వరకు పిల్లలకు సంరక్షణ అందిస్తారు? [Easy]

A) 0 నుండి 6 నెలలు

B) 0 నుండి 15 నెలలు

C) 0 నుండి 36 నెలలు

D) 0 నుండి 6 సంవత్సరాలు

Answer: C

Explanation: SSBSK కింద జననం నుండి 36 నెలల వయసు వరకు పిల్లలకు నిరంతర సంరక్షణను అందిస్తారు.

Q2. పాత హెచ్‌బీఎన్‌సీ (HBNC) పథకం యొక్క విస్తరణ ఏమిటి? [Easy]

A) Health-Based Newborn Care

B) Home-Based Newborn Care

C) Home-Based Nutritional Care

D) Hospital-Based Newborn Care

Answer: B

Explanation: SSBSK పథకంలో విలీనం చేసిన HBNC అనగా Home-Based Newborn Care.

Q3. SSBSK పథకంలో భాగంగా 'ఎట్-రిస్క్' నవజాత శిశువులకు మొదటి 42 రోజులలో గరిష్టంగా ఎన్ని గృహ సందర్శనలు చేస్తారు? [Moderate]

A) 5

B) 7

C) 9

D) 12

Answer: C

Explanation: ప్రమాదకరావస్థలో (At-risk) ఉన్న నవజాత శిశువులకు తొలి 42 రోజుల్లో గరిష్టంగా 9 సార్లు ఇళ్ల సందర్శనలు చేస్తారు.

Q4. SSBSK పథకం అమలును పర్యవేక్షించడానికి క్రింది ఏ డిజిటల్ పోర్టల్స్ తో దీనిని అనుసంధానించడం లేదు? [Moderate]

A) JANANI Portal

B) U-WIN Portal

C) PRAGATI Portal

D) POSHAN Tracker

Answer: C

Explanation: ఈ పథకాన్ని JANANI, U-WIN, MPCDSR, RBSK 2.0, POSHAN Tracker లతో అనుసంధానిస్తున్నారు, కానీ PRAGATI పోర్టల్ తో కాదు.

Q5. SSBSK పథకం నినాదం (Vision) ఏమిటి? [Moderate]

A) మేరా బచ్చా స్వస్త్ బచ్చా

B) పహలే తీన్ సాల్ సంపూర్ణ్ దేఖ్ భాల్

C) ఆయుష్మాన్ భారత్ స్వస్త్ భారత్

D) బాల ఆరోగ్యం రాష్ట్ర భాగ్యం

Answer: B

Explanation: మొదటి మూడేళ్ల ప్రాముఖ్యతను తెలుపుతూ దీనికి "పహలే తీన్ సాల్ సంపూర్ణ్ దేఖ్ భాల్" అని నామకరణం చేశారు.

Q6. సమగ్ర శిశు బాల స్వాస్థ్య కార్యక్రమం (SSBSK) కు సంబంధించి సరికాని వాక్యాన్ని గుర్తించండి. [Tricky]

A) ఇది ఆయుష్మాన్ ఆరోగ్య మందిరాలలో నెలవారీ శిశు శిబిర్ లను ఏర్పాటు చేస్తుంది.

B) ఇది కేవలం గ్రామీణ ప్రాంతాలకు మాత్రమే పరిమితమైన పథకం.

C) డెలివరీ తర్వాత తల్లుల మానసిక ఆరోగ్య సమస్యల స్క్రీనింగ్ ఇందులో అంతర్భాగం.

D) డిజిటల్ ట్రాకింగ్ కోసం బాల్-ఆభా (Baal-ABHA) ఐడీలను వాడుతారు.

Answer: B

Explanation: ఇది జాతీయ స్థాయి పథకం, కేవలం గ్రామీణ ప్రాంతాలకే పరిమితమైనది కాదు. (ఇది అంగన్వాడీ, ఆశా, కమ్యూనిటీ హెల్త్ ఆఫీసర్ల ద్వారా అమలవుతుంది).

Q7. ఈ కార్యక్రమం కింద అంగన్వాడీ కేంద్రాలు లేదా ఆయుష్మాన్ ఆరోగ్య మందిరాల్లో నిర్వహించే 'వెల్-బేబీ సెషన్స్' ఎప్పుడు జరుగుతాయి? [Tricky]

A) ప్రతి ఆదివారం

B) విలేజ్ హెల్త్, శానిటేషన్ అండ్ న్యూట్రిషన్ డే (VHSND) లో భాగంగా

C) ప్రతి నెలా మొదటి తేదీన

D) జాతీయ బాలల దినోత్సవం రోజున

Answer: B

Explanation: ప్రతి విలేజ్ హెల్త్, శానిటేషన్ అండ్ న్యూట్రిషన్ డే (VHSND) సమయంలో ఈ వెల్-బేబీ సెషన్స్ నిర్వహించబడతాయి.

Q8. ఈ క్రింది వానిలో ఏ రెండు పథకాలను విలీనం చేసి SSBSK ని ఆవిష్కరించారు? [Tricky]

A) మిషన్ ఇంద్రధనుష్ మరియు జననీ సురక్షా యోజన

B) HBNC మరియు HBYC

C) పోషణ్ అభియాన్ మరియు ఐసీడీఎస్ (ICDS)

D) పీఎం మాతృ వందన యోజన మరియు HBYC

Answer: B

Explanation: Home-Based Newborn Care (HBNC) మరియు Home-Based Care for Young Child (HBYC) అనే రెండు కార్యక్రమాలను ఇందులో కలిపారు.

📜 Previous Year Question Style (PYQ)

PYQ 1:

భారతదేశంలో డిజిటల్ హెల్త్ పర్యావరణ వ్యవస్థను బలోపేతం చేయడంలో 'బాల్-ఆభా' (Baal-ABHA) ఐడీల ప్రధాన ఉద్దేశ్యం ఏమిటి?

A) పాఠశాలల్లో ఉచిత విద్య కోసం

B) బాల కార్మికులను గుర్తించడానికి

C) పిల్లల ఆరోగ్య సేవలు మరియు డేటాను నిరంతరాయంగా ట్రాక్ చేయడానికి

D) బాలల కోసం ప్రత్యేక బ్యాంకు ఖాతాలు తెరవడానికి

Answer: C

Explanation: SSBSK మార్గదర్శకాల ప్రకారం బాలల ఆరోగ్య సేవలను అనుసంధానిస్తూ డేటా పర్యవేక్షణ కోసం Baal-ABHA ఐడీలను ఉపయోగిస్తారు.

PYQ 2:

సమగ్ర శిశు బాల స్వాస్థ్య కార్యక్రమం (SSBSK) కు సంబంధించి క్రింది వాక్యాలను పరిశీలించండి:

1. ఇది 0 నుండి 3 సంవత్సరాల వయసు గల పిల్లల సంరక్షణకు ఉద్దేశించిన కార్యక్రమం.
2. దీని కింద తల్లుల ప్రసవానంతర మానసిక ఆరోగ్య పరిస్థితిని విస్మరించారు.
3. చిన్న వయసులోనే పిల్లలు డిజిటల్ స్క్రీన్ చూడటం వల్ల మెదడుపై పడే ప్రభావాన్ని నియంత్రించే సూచనలు ఇందులో ఉన్నాయి.

పై వాటిలో సరైన వాక్యం/వాక్యాలు ఏవి?

A) 1 మరియు 2 మాత్రమే

B) 1 మరియు 3 మాత్రమే

C) 2 మరియు 3 మాత్రమే

D) పైవన్నీ

Answer: B

Explanation: వాక్యం 2 తప్పు, ఎందుకంటే తల్లుల ప్రసవానంతర మానసిక ఆరోగ్య పరీక్షలు (post-partum maternal mental health screening) ఇందులో ముఖ్యమైన భాగం. వాక్యాలు 1 మరియు 3 సరైనవి.

PYQ 3:

క్రింది వాటిని జతపరచండి:

పథకం / పోర్టల్ --------- ప్రధాన ఉద్దేశ్యం

1. U-WIN --------- a. గర్భిణులు మరియు శిశువుల వ్యాక్సినేషన్ పర్యవేక్షణ
2. POSHAN Tracker --------- b. అంగన్వాడీ కేంద్రాల్లో పౌష్టికాహార సేవల ట్రాకింగ్
3. SSBSK --------- c. 0-36 నెలల పిల్లల ఇంటి ఆధారిత సంరక్షణ

సరైన సమాధానాన్ని ఎంచుకోండి:

A) 1-a, 2-b, 3-c

B) 1-b, 2-a, 3-c

C) 1-c, 2-b, 3-a

D) 1-a, 2-c, 3-b

Answer: A

Explanation: ఇచ్చిన మూడూ వాటి వాటి సరైన లక్ష్యాలతో సూటిగా జతచేయబడి ఉన్నాయి. U-WIN టీకాలకు, పోషణ్ ట్రాకర్ న్యూట్రిషన్ కు, SSBSK గృహ సంరక్షణకు సంబంధించినవి.

✍️ Mains Answer Pointers

Question 1 (150 words): భారతదేశంలో చిన్నపిల్లల ఆరోగ్యం మరియు పోషకాహార లక్ష్యాలను సాధించడంలో డిజిటల్ టెక్నాలజీ పాత్రను సమగ్ర శిశు బాల స్వాస్థ్య కార్యక్రమం (SSBSK) నేపథ్యంలో వివరించండి.

ఆరోగ్య సంరక్షణ వ్యవస్థలో పారదర్శకతను పెంచడానికి మరియు లబ్ధిదారులకు మెరుగైన సేవలు అందించడానికి డిజిటల్ టెక్నాలజీ అనేది ఒక శక్తివంతమైన సాధనం. ఇటీవల ప్రారంభించిన 'సమగ్ర శిశు బాల స్వాస్థ్య కార్యక్రమం (SSBSK)' ఈ విషయాన్ని స్పష్టంగా రుజువు చేస్తోంది.

ఇందులో డెసిషన్-సపోర్ట్ సిస్టమ్స్ (DSS) మరియు చైల్డ్ ట్రాకింగ్ అప్లికేషన్ల ద్వారా పిల్లల ఆరోగ్యాన్ని నిరంతరం పర్యవేక్షిస్తారు. JANANI, U-WIN, POSHAN Tracker మరియు RBSK 2.0 వంటి బహుళ ప్రభుత్వ పోర్టళ్లను ఏకీకృతం చేయడం వలన పిల్లలకు ఎప్పుడు ఏ వ్యాక్సిన్ వేయాలి, వారి పెరుగుదల ఎలా ఉంది అనే విషయాలు ఖచ్చితంగా తెలుస్తాయి. ముఖ్యంగా 'బాల్-ఆభా' (Baal-ABHA) ఐడీల ద్వారా డేటా నష్టపోకుండా ఒకే చోట నిక్షిప్తమవుతుంది.

డిజిటల్ సాధనాలను వాడటమే కాకుండా, చిన్న వయసులో పిల్లలు ఎక్కువగా ఫోన్లు చూడటం వల్ల (Screen time) మెదడుపై పడే ప్రతికూల ప్రభావాలను అరికట్టేలా అవగాహన కల్పించడం కూడా ఈ పథకంలో కీలకమైన ముందడుగు. కాబట్టి, పటిష్టమైన డిజిటల్ ఇన్ఫ్రాస్ట్రక్చర్ ద్వారా మాత్రమే చిట్టచివరి పౌరుడికి కూడా నాణ్యమైన ఆరోగ్య సేవలు అందించగలమని దీనిద్వారా తెలుస్తోంది.

Question 2 (250 words): నవజాత శిశువుల మరణాల రేటు (IMR) తగ్గించడంలో కమ్యూనిటీ ఆధారిత ఆరోగ్య సంరక్షణ అత్యంత కీలకం. కొత్తగా ఆవిష్కరించిన 'సమగ్ర శిశు బాల స్వాస్థ్య కార్యక్రమం (SSBSK)' మునుపటి పథకాలలోని లోపాలను ఎలా అధిగమిస్తుందో విశ్లేషించండి.

భారతదేశంలో ప్రాథమిక ఆరోగ్య మౌలిక సదుపాయాల లేమిని అధిగమించడంలో ఆశా (ASHA), ఏఎన్ఎం (ANM) మరియు అంగన్వాడీ వర్కర్లతో కూడిన కమ్యూనిటీ ఆధారిత వ్యవస్థ ఎంతో కృషి చేస్తోంది. ఐక్యరాజ్యసమితి సుస్థిర అభివృద్ధి లక్ష్యాలను (SDG) చేరుకోవడంలో శిశు మరణాలను అరికట్టడం మన ప్రభుత్వాలకు పెద్ద సవాలు. ఈ క్రమంలో జూన్ 28, 2026 న ప్రభుత్వం ప్రతిష్ఠాత్మకంగా తెచ్చిన 'సమగ్ర శిశు బాల స్వాస్థ్య కార్యక్రమం (SSBSK)' ఒక మైలురాయిగా చెప్పవచ్చు.

మునుపటి విధానంలో, నవజాత శిశువుల కొరకు HBNC మరియు పిల్లల కొరకు HBYC అనే రెండు వేర్వేరు పథకాలు ఉండేవి. దీనివలన డేటా మరియు సేవలలో అంతరం ఏర్పడేది. కానీ కొత్త SSBSK పథకం ఈ రెంటినీ విలీనం చేసి 0 నుండి 36 నెలల వయసు వచ్చే వరకు సంపూర్ణ నిరంతర సంరక్షణ ("పహలే తీన్ సాల్ సంపూర్ణ్ దేఖ్ భాల్") కల్పిస్తోంది.

రెండవది, మొదటిసారిగా ఒక రిస్క్-ఆధారిత (Risk-stratified) విధానాన్ని అమలు చేస్తున్నారు. అంటే అనారోగ్యంతో, ప్రమాదకరావస్థలో ఉన్న శిశువులను గుర్తించి తొలి 42 రోజుల్లో ఏకంగా 9 సార్లు గృహ సందర్శనలు చేస్తారు. ఇది సాధారణ సందర్శనల కన్నా చాలా ఎక్కువ. రాజకీయంగా, సామాజికంగా చూస్తే, ప్రసవం తర్వాత తల్లులు ఎదుర్కొనే మానసిక కుంగుబాటును (post-partum depression) గుర్తించడం గ్రామీణ భారత్‌లో చాలా అరుదు. SSBSK ద్వారా తల్లుల మానసిక స్క్రీనింగ్ తప్పనిసరి చేయడం గొప్ప సామాజిక మార్పుకు నాంది పలుకుతుంది.

ముగింపుగా, కేవలం భౌతిక సంరక్షణే కాకుండా, ఆధునిక సవాళ్లైన 'స్క్రీన్ టైమ్' ను తగ్గించడం, డిజిటల్ ట్రాకింగ్ వాడటం వల్ల SSBSK అనేది వికసిత్ భారత్ నిర్మాణంలో ఆరోగ్యకరమైన భావితరాన్ని తీర్చిదిద్దడానికి ఒక సమగ్రమైన విధానం అని చెప్పవచ్చు. దీని సమర్థవంతమైన అమలుకు క్షేత్రస్థాయి వర్కర్లకు సరైన శిక్షణ, ప్రోత్సాహకాలు అందించడం చాలా అవసరం.

⚠️ Examiner Trap

  • Trap 1: Students often confuse SSBSK's target age with ICDS age limits. The correct fact is SSBSK covers children from birth to 36 months (3 years) only, whereas standard anganwadi nutrition programs often go up to 6 years.
  • Trap 2: A common wrong assumption is that only ASHA workers are responsible for home visits under this scheme. The reality is it is a joint mechanism involving ASHAs, ANMs, Community Health Officers (CHOs), and Anganwadi Workers.
  • Trap 3: Many students miss the maternal mental health component when answering questions on this topic. Always remember post-partum mental health screening is explicitly integrated into this child health program.

🧭 Exam Tip

ప్రిలిమ్స్ పరీక్షల్లో ఎగ్జామినర్లు తరచుగా పథకాల విలీనాల గురించి అడుగుతారు. SSBSK పథకం HBNC మరియు HBYC ల విలీనం అని, గరిష్ట వయసు 36 నెలలు అని గుర్తుంచుకోండి. అలాగే పోర్టల్స్ (U-WIN, JANANI) పేర్లను ఆప్షన్లలో ఇచ్చి కన్ఫ్యూజ్ చేయవచ్చు. మెయిన్స్ పరీక్షలో GS-2 పేపర్లో 'మహిళా-శిశు ఆరోగ్యంపై టెక్నాలజీ ప్రభావం' లేదా 'ప్రభుత్వ పథకాల్లో సామాజిక కార్యకర్తల పాత్ర' అనే కోణంలో ఈ టాపిక్ ను కేస్ స్టడీ లాగా వాడవచ్చు. రాబోయే ఇంటర్వ్యూలలో చిన్న పిల్లలకు మొబైల్ వాడకం (screen time) వల్ల కలిగే నష్టాలపై ప్రభుత్వం తీసుకున్న ఈ చొరవను అడిగే అవకాశం ఎక్కువగా ఉంది.