Udyo Logo

Udyo

Get the Udyo Mobile App

Sign in to save your progress and access all features.

DRDO కు ఆర్థిక అధికారాల బదిలీ (DFP-2026): రక్షణ రంగంలో నూతన సంస్కరణలు

కేంద్ర రక్షణ శాఖ మంత్రి శ్రీ రాజ్‌నాథ్ సింగ్ 2026 జూన్ 29న డిఫెన్స్ రీసెర్చ్ అండ్ డెవలప్‌మెంట్ ఆర్గనైజేషన్ (DRDO) కోసం 'ఆర్థిక అధికారాల బదిలీ (DFP-2026)' ఫ్రేమ్‌వర్క్‌ను విడుదల చేశారు. వ్యూహాత్మక R&D ప్రాజెక్టుల సత్వర అమలు, వ్యవస్థలో పారదర్శకత, జవాబుదారీతనం పెంచడం దీని ముఖ్యోద్దేశం. దీనిద్వారా ప్రీ-ప్రాజెక్ట్ పరిశోధనలకు, ఎక్స్‌ట్రా-మ్యూరల్ ప్రాజెక్టులకు నిధుల మంజూరు సులభతరమవుతుంది. పరిశ్రమలు మరియు విద్యాసంస్థల భాగస్వామ్యంతో దేశీయ రక్షణ పరిజ్ఞానాన్ని వేగంగా అభివృద్ధి చేసి, 'ఆత్మనిర్భర్ భారత్' లక్ష్యాన్ని సాధించడంలో ఈ సంస్కరణ అత్యంత కీలకం కానుంది.

What Happened

కేంద్ర రక్షణ శాఖ మంత్రి రాజ్‌నాథ్ సింగ్ జూన్ 29, 2026న DRDO కు సంబంధించిన డెలిగేషన్ ఆఫ్ ఫైనాన్షియల్ పవర్స్ (DFP-2026) ముసాయిదాను విడుదల చేశారు. రక్షణ పరిశోధన మరియు అభివృద్ధి (R&D) ప్రాజెక్టులను వేగవంతంగా, పారదర్శకంగా అమలు చేయడానికి అధికారులకు ఆర్థిక నిర్ణయాలు తీసుకునే స్వేచ్ఛను ఈ సంస్కరణ అందిస్తుంది. దీని ద్వారా ఆయుధ వ్యవస్థల ఉత్పత్తి వేగవంతం అవుతుంది.

When & Where

ఈ చారిత్రాత్మక ఫ్రేమ్‌వర్క్ జూన్ 29, 2026న న్యూఢిల్లీలోని రక్షణ మంత్రిత్వ శాఖ ప్రధాన కార్యాలయంలో అధికారికంగా విడుదల చేయబడింది ⚠️ [SOURCE NEEDED]. స్వదేశీ రక్షణ ఉత్పత్తులకు ఊతమిచ్చే కేంద్ర ప్రభుత్వ విస్తృత విధానాలకు ఇది అనుగుణంగా ఉంటుంది.

Who Is Involved

  • రాజ్‌నాథ్ సింగ్: కేంద్ర రక్షణ శాఖ మంత్రి, ఈ నూతన ముసాయిదాను ఆవిష్కరించారు.
  • జనరల్ ఎన్.ఎస్. రాజా సుబ్రమణి: చీఫ్ ఆఫ్ డిఫెన్స్ స్టాఫ్ (CDS), ఈ కార్యక్రమంలో పాల్గొన్నారు.
  • శ్రీ రాజేష్ కుమార్ సింగ్: రక్షణ శాఖ కార్యదర్శి మరియు డిపార్ట్‌మెంట్ ఆఫ్ డిఫెన్స్ R&D సెక్రటరీ, అలాగే DRDO చైర్మన్.
  • శ్రీ సంజీవ్ కుమార్: కార్యదర్శి (డిఫెన్స్ ప్రొడక్షన్).
  • శ్రీమతి సుకృతి లిఖి: కార్యదర్శి (మాజీ సైనికుల సంక్షేమ శాఖ).
  • శ్రీ అనుగ్రహ నారాయణ: కంట్రోలర్ జనరల్ ఆఫ్ డిఫెన్స్ అకౌంట్స్.

How It Works

1. ఆర్థిక స్వయంప్రతిపత్తి (Financial Autonomy): డిపార్ట్‌మెంట్ ఆఫ్ డిఫెన్స్ R&D లోని వివిధ స్థాయిల అధికారులకు తమ పరిధిలో స్వయంగా నిధులు మంజూరు చేసే అధికారం లభిస్తుంది.
2. ప్రీ-ప్రాజెక్ట్ ఫండింగ్: ఒక ప్రధాన ప్రాజెక్టును మొదలుపెట్టే ముందే, దాని సాధ్యాసాధ్యాలను పరిశీలించడానికి అవసరమైన ప్రాథమిక పరిశోధనలకు (Pre-project R&D) వెంటనే నిధులు మంజూరు చేయవచ్చు.
3. ప్రత్యేక నిబంధనలు: ఆయుధాల ట్రయల్ క్యాంపెయిన్‌లు, టెస్టింగ్ మరియు మూల్యాంకన ప్రక్రియల కోసం బడ్జెట్‌లో ప్రత్యేక కేటాయింపులు, ఆర్థిక అధికారాలు ఇవ్వబడ్డాయి.
4. స్పష్టమైన విభజన (Segregation): బయటి సంస్థలతో (Extra-Mural) కలిపి చేసే రీసెర్చ్ ప్రాజెక్ట్‌లకు గ్రాంట్స్-ఇన్-ఎయిడ్ మంజూరు చేయడానికి ఎవరికి ఎంత అధికారం ఉందో ఈ నిబంధనావళిలో స్పష్టంగా పేర్కొన్నారు.

Why It Matters

  • పాలనాపరమైన ప్రాముఖ్యత (Governance): ఎర్రనాడా (Red Tapism) తగ్గి, నిర్ణయాలు త్వరగా తీసుకోబడతాయి. పాలనలో జవాబుదారీతనం పెరుగుతుంది.
  • ఆర్థిక ప్రాముఖ్యత (Economic Impact): విద్యాసంస్థలు మరియు పరిశ్రమలతో భాగస్వామ్యం పెరగడం వల్ల ప్రైవేట్ పెట్టుబడులు రక్షణ రంగ పరిశోధనల్లోకి వస్తాయి.
  • భద్రతా ప్రాముఖ్యత (Security Relevance): ఆర్మీ, నేవీ, ఎయిర్ ఫోర్స్ కు అవసరమైన అత్యాధునిక ఆయుధాలు త్వరగా ఉత్పత్తి చేయబడి సర్వీసులోకి (Induction) వస్తాయి. ఇది జాతీయ భద్రతకు అత్యంత కీలకం. (UPSC GS Paper 3 – Internal Security & Technology కి చాలా ముఖ్యం).

Historical Background

📌 [BACKGROUND — verify independently]

  • 1958: రక్షణ రంగంలో సాంకేతిక స్వావలంబన కోసం DRDO స్థాపించబడింది.
  • 2021: గతంలో రక్షణ మంత్రి 'DFP-2021' ని విడుదల చేశారు, అయితే ఆధునిక సాంకేతిక అవసరాల దృష్ట్యా ఇది మరింత విస్తృతం చేయబడింది.
  • 2024: డా. వి. రామ్ గోపాల్ రావు నేతృత్వంలోని కమిటీ DRDO పనితీరును సమీక్షించి, కమాండ్ నిర్మాణంలో మరియు ఆర్థిక అధికారాల్లో సంస్కరణలను సూచించింది.

Previous Related Events

📌 [BACKGROUND — verify independently]

  • iDEX (Innovations for Defence Excellence): రక్షణ రంగంలో స్టార్టప్‌లను ప్రోత్సహించడానికి రక్షణ శాఖ ప్రారంభించిన పథకం.
  • DAP 2020 (Defence Acquisition Procedure): విదేశీ దిగుమతులను తగ్గించి మేక్ ఇన్ ఇండియాకు ప్రాధాన్యం ఇవ్వడానికి తీసుకువచ్చిన విధానం.
  • DRDO ల్యాబ్‌ల పునర్వ్యవస్థీకరణ: పరిశోధనల్లో నకిలీలను అరికట్టేందుకు (avoiding duplication) ఒకే విధమైన పనులు చేసే ల్యాబ్‌లను విలీనం చేశారు.

Static GK Connection

  • జనరల్ ఫైనాన్షియల్ రూల్స్ (GFR): భారత ప్రభుత్వంలోని అన్ని మంత్రిత్వ శాఖలు ఆర్థిక లావాదేవీలు మరియు నిధుల మంజూరు కోసం పాటించాల్సిన నిబంధనావళి. డెలిగేషన్ ఆఫ్ పవర్స్ GFR పరిధిలోకి వస్తాయి ⚠️ [SOURCE NEEDED].
  • కంప్ట్రోలర్ అండ్ ఆడిటర్ జనరల్ (CAG) - Article 148: రక్షణ శాఖకు సంబంధించిన ఖర్చులన్నీ రాజ్యాంగబద్ధంగా కాగ్ ఆడిట్ కు లోబడి ఉంటాయి ⚠️ [SOURCE NEEDED].

India & World Comparison

ప్రపంచంలో అత్యుత్తమ రక్షణ సాంకేతికతను అభివృద్ధి చేసే అమెరికా (DARPA - Defense Advanced Research Projects Agency), ఇజ్రాయెల్ (DDR&D) వంటి ఏజెన్సీలకు పూర్తి స్థాయి ఆర్థిక, పరిపాలనా స్వేచ్ఛ ఉంటుంది. ప్రస్తుతం DFP-2026 ద్వారా భారతదేశం కూడా DRDO కి అటువంటి స్వయంప్రతిపత్తిని ఇచ్చే దిశగా అడుగులు వేస్తోంది ⚠️ [SOURCE NEEDED].

Future Impact

  • పాత తరహా బ్యూరోక్రాటిక్ అడ్డంకులు తొలగిపోవడం వల్ల ప్రాజెక్టులు సమయానికి పూర్తవుతాయి.
  • పరిశ్రమలు మరియు అకాడెమియాతో కలిసి DRDO మరిన్ని జాయింట్ వెంచర్లను ప్రారంభిస్తుంది.
  • దీర్ఘకాలంలో భారతదేశం ఆయుధ దిగుమతిదారు స్థాయి నుంచి ప్రధాన ఎగుమతిదారుగా ఎదిగేందుకు ఈ స్వావలంబన పునాదిగా మారుతుంది.

🔑 Key Points for Revision

  • 2026 జూన్ 29న రక్షణ మంత్రి రాజ్‌నాథ్ సింగ్ DRDO కోసం DFP-2026 (ఆర్థిక అధికారాల బదిలీ) విడుదల చేశారు.
  • రక్షణ R&D ప్రాజెక్టులలో సామర్థ్యం, జవాబుదారీతనం పెంచడం దీని లక్ష్యం.
  • ప్రాజెక్టుల సత్వర అమలు ద్వారా సాయుధ దళాలకు కొత్త టెక్నాలజీ త్వరగా చేరుతుంది.
  • ఆత్మనిర్భర్ భారత్ (స్వయం సమృద్ధి) దార్శనికతకు ఇది అనుగుణంగా రూపొందించబడింది.
  • ట్రయల్ క్యాంపెయిన్‌లు, పరీక్షలు, మూల్యాంకనాల కోసం ప్రత్యేక ఆర్థిక నిబంధనలు.
  • ప్రీ-ప్రాజెక్ట్ R&D కి నిధులు మంజూరు చేసే అధికారం అధికారులకు ఇవ్వబడింది.
  • ఎక్స్‌ట్రా-మ్యూరల్ రీసెర్చ్ గ్రాంట్స్ కొరకు అధికారాల స్పష్టమైన విభజన జరిగింది.
  • పరిశ్రమలు, విద్యాసంస్థలతో (Academia) సమన్వయం మెరుగుపడుతుంది.
  • డిపార్ట్‌మెంట్ ఆఫ్ డిఫెన్స్ R&D లో 'ఫంక్షనల్ ఎంపవర్‌మెంట్' తీసుకువస్తుంది.
  • నూతన చీఫ్ ఆఫ్ డిఫెన్స్ స్టాఫ్ (CDS) గా జనరల్ ఎన్.ఎస్. రాజా సుబ్రమణి ఈ వార్తలో ప్రస్తావించబడ్డారు.
  • నూతన రక్షణ కార్యదర్శి మరియు DRDO చైర్మన్ గా శ్రీ రాజేష్ కుమార్ సింగ్ పేర్కొనబడ్డారు.
  • రక్షణ ఉత్పత్తి కార్యదర్శిగా సంజీవ్ కుమార్, మాజీ సైనికుల సంక్షేమ కార్యదర్శిగా సుకృతి లిఖి ఉన్నారు.
  • కంట్రోలర్ జనరల్ ఆఫ్ డిఫెన్స్ అకౌంట్స్ (CGDA) శ్రీ అనుగ్రహ నారాయణ.
  • ఇది ఫండ్స్ పెంపు కాదు, ఉన్న ఫండ్స్ ను వాడుకునే ఆర్థిక నిర్ణయాల అధికారాల బదిలీ మాత్రమే.
  • డిఫెన్స్ అక్విజిషన్ ప్రాసెస్ (DAP) కు ఇది అనుబంధంగా పనిచేసి జాతీయ భద్రతను పటిష్టం చేస్తుంది.

🧠 Concept Link (Static GK Deep Dive)

Core Concept: Defence Research and Development Organisation (DRDO)

  • Definition: సాయుధ దళాలకు అవసరమైన అత్యాధునిక ఆయుధాలు, సాంకేతిక పరిజ్ఞానాన్ని దేశీయంగా అభివృద్ధి చేసే భారత ప్రభుత్వ ప్రధాన పరిశోధనా సంస్థ.
  • Constitutional / Legal Basis: కేంద్ర రక్షణ మంత్రిత్వ శాఖ ఆధ్వర్యంలోని 'డిపార్ట్‌మెంట్ ఆఫ్ డిఫెన్స్ రీసెర్చ్ అండ్ డెవలప్‌మెంట్' కింద స్వయంప్రతిపత్తితో పనిచేస్తుంది ⚠️ [SOURCE NEEDED].
  • Scientific Principle: ఏరోనాటిక్స్, ఆయుధ సంపద, ఎలక్ట్రానిక్స్, కాంబాట్ వెహికల్స్, మిస్సైల్ టెక్నాలజీ వంటి శాస్త్రీయ సూత్రాల ఆధారంగా పనిచేస్తుంది.
  • How it connects to this event: DRDO కార్యకలాపాలను వేగవంతం చేయడానికి, దాని అధికారులకు నేరుగా ఫండ్స్ మంజూరు చేసే ఆర్థిక స్వేచ్ఛను (DFP-2026) ప్రభుత్వం తాజాగా కల్పించింది.
  • Origin & History: 1958లో అప్పటికే ఉన్న కొన్ని రక్షణ సాంకేతిక విభాగాలను విలీనం చేయడం ద్వారా DRDO స్థాపించబడింది ⚠️ [SOURCE NEEDED].
  • Key milestone 1: 1983 - ఇంటిగ్రేటెడ్ గైడెడ్ మిస్సైల్ డెవలప్‌మెంట్ ప్రోగ్రామ్ (IGMDP) ప్రారంభం (అబ్దుల్ కలాం నేతృత్వంలో) ⚠️ [SOURCE NEEDED].
  • Key milestone 2: 2001 - తేజస్ (LCA) స్వదేశీ యుద్ధ విమానం తొలిసారిగా విజయవంతంగా గాల్లోకి ఎగరడం ⚠️ [SOURCE NEEDED].
  • Related Acts / Schemes: iDEX (Innovations for Defence Excellence), Technology Development Fund (TDF) ⚠️ [SOURCE NEEDED].
  • Nodal Ministry / Body: మినిస్ట్రీ ఆఫ్ డిఫెన్స్ (MoD).
  • India-specific relevance: అత్యంత పొడవైన, సమస్యాత్మక సరిహద్దులు కలిగిన భారతదేశం ఆయుధాల కోసం వేరే దేశాలపై ఆధారపడకుండా ఉండటానికి (ఆత్మనిర్భర్ భారత్) DRDO అత్యవసరం.
  • Global comparison: ఇది అమెరికాలోని DARPA మరియు రష్యాలోని ఫెడరల్ సర్వీస్ ఫర్ మిలిటరీ-టెక్నికల్ కోఆపరేషన్ వంటి సంస్థలతో సమానమైన బాధ్యతలు కలిగి ఉంది ⚠️ [SOURCE NEEDED].
  • Data point: సిప్రీ (SIPRI) రిపోర్ట్ ప్రకారం ప్రపంచంలో ఆయుధాల దిగుమతిలో భారతదేశం ముందు వరుసలో ఉంది, దీనిని తగ్గించడమే DRDO లక్ష్యం ⚠️ [SOURCE NEEDED].
  • Common exam angle: DRDO రూపొందించిన క్షిపణులు (ఉదా: అగ్ని, పృథ్వి, బ్రహ్మోస్), ఇటీవల కనుగొన్న టెక్నాలజీలు మరియు కమిటీలపై ప్రశ్నలు వస్తాయి.
  • Easy memory hook: "DRDO - Design, Research & Development for Our Defence".

❓ Practice MCQs

Q1. కేంద్ర ప్రభుత్వం ఇటీవల ప్రకటించిన DFP-2026 దేనికి సంబంధించినది? [Easy]

A) విదేశీ ఆయుధాల కొనుగోలు నిబంధనలు

B) DRDO కు ఆర్థిక అధికారాల బదిలీ

C) అగ్నిపథ్ పథకం మార్గదర్శకాలు

D) ప్రైవేట్ రక్షణ సంస్థల పన్ను మినహాయింపు

Answer: B

Explanation: DFP-2026 (Delegation of Financial Powers to DRDO) అనేది DRDO అధికారులకు ఆర్థిక నిర్ణయాధికారాలను బదిలీ చేస్తూ రక్షణ మంత్రి విడుదల చేసిన ఫ్రేమ్‌వర్క్.

Q2. DRDO కు నూతన ఆర్థిక అధికారాలను బదిలీ (DFP-2026) చేసిన కేంద్ర మంత్రి ఎవరు? [Easy]

A) అమిత్ షా

B) నిర్మలా సీతారామన్

C) రాజ్‌నాథ్ సింగ్

D) డా. ఎస్. జైశంకర్

Answer: C

Explanation: రక్షణ మంత్రి శ్రీ రాజ్‌నాథ్ సింగ్ 2026 జూన్ 29న DFP-2026 నిబంధనావళిని న్యూఢిల్లీలో విడుదల చేశారు.

Q3. జూన్ 2026 పత్రికా ప్రకటన ప్రకారం భారత చీఫ్ ఆఫ్ డిఫెన్స్ స్టాఫ్ (CDS) గా ఎవరు వ్యవహరిస్తున్నారు? [Moderate]

A) జనరల్ అనిల్ చౌహాన్

B) జనరల్ మనోజ్ పాండే

C) జనరల్ బిపిన్ రావత్

D) జనరల్ ఎన్.ఎస్. రాజా సుబ్రమణి

Answer: D

Explanation: వార్తా కథనంలో స్పష్టంగా "చీఫ్ ఆఫ్ డిఫెన్స్ స్టాఫ్ జనరల్ ఎన్.ఎస్. రాజా సుబ్రమణి" హాజరయ్యారని ప్రస్తావించబడింది.

Q4. DFP-2026 ముసాయిదా క్రింది ఏ కార్యకలాపాలకు ప్రత్యేక ఆర్థిక నిబంధనలను కల్పిస్తుంది? [Moderate]

A) మాజీ సైనికుల పెన్షన్ల పెంపునకు

B) ట్రయల్ క్యాంపెయిన్‌లు, పరీక్షలు మరియు మూల్యాంకనానికి

C) విదేశాల నుంచి యుద్ధ విమానాల కొనుగోలుకు

D) రక్షణ శాఖలోని సివిల్ ఉద్యోగుల శిక్షణకు

Answer: B

Explanation: DFP-2026 ముసాయిదా ప్రత్యేకంగా ట్రయల్ క్యాంపెయిన్‌లు, టెస్టింగ్ మరియు ఇవాల్యుయేషన్ (మూల్యాంకనం) కార్యకలాపాల కోసం ఆర్థిక కేటాయింపులు చేస్తుంది.

Q5. జూన్ 2026 నాటికి రక్షణ శాఖ కార్యదర్శి మరియు DRDO చైర్మన్‌గా ఉన్నది ఎవరు? [Moderate]

A) సమీర్ వి కామత్

B) జి. సతీష్ రెడ్డి

C) రాజేష్ కుమార్ సింగ్

D) సంజీవ్ కుమార్

Answer: C

Explanation: పత్రికా ప్రకటనలో "రక్షణ శాఖ కార్యదర్శి మరియు డిపార్ట్‌మెంట్ ఆఫ్ డిఫెన్స్ R&D సెక్రటరీ, DRDO చైర్మన్ శ్రీ రాజేష్ కుమార్ సింగ్" అని స్పష్టంగా పేర్కొనబడింది.

Q6. DFP-2026 ఫ్రేమ్‌వర్క్ ముఖ్య లక్ష్యం ఏమిటి? [Tricky]

A) రక్షణ బడ్జెట్‌ను 50% పెంచడం

B) DRDO ని పూర్తిగా ప్రైవేటీకరించడం

C) పరిశ్రమలు, విద్యాసంస్థల భాగస్వామ్యంతో 'ఆత్మనిర్భర్ భారత్' ను బలోపేతం చేయడం

D) రక్షణ శాఖలో కొత్త విభాగాలను సృష్టించడం

Answer: C

Explanation: పరిశ్రమలు మరియు విద్యాసంస్థలతో (Academia) సహకారాన్ని పెంచి 'ఆత్మనిర్భర్ భారత్' లక్ష్యాన్ని చేరుకోవడమే DFP-2026 యొక్క ప్రధాన లక్ష్యమని రక్షణ మంత్రి స్పష్టం చేశారు.

Q7. DFP-2026 కల్పించే "ప్రీ-ప్రాజెక్ట్ R&D ఆథరైజేషన్" అంటే ఏమిటి? [Tricky]

A) ప్రాజెక్ట్ పూర్తయిన తర్వాత నిధులు మంజూరు చేయడం

B) ప్రాజెక్ట్ ప్రారంభానికి ముందే పరిశోధనలకు అనుమతులు మరియు నిధులు మంజూరు చేయడం

C) విదేశీ ప్రాజెక్టులకు నిధులు కేటాయించడం

D) కేవలం ప్రైవేట్ సంస్థలకు మాత్రమే పరిశోధన నిధులు ఇవ్వడం

Answer: B

Explanation: ఏదైనా ప్రధాన ఆయుధ వ్యవస్థను నిర్మించే ప్రాజెక్ట్ అధికారికంగా ప్రారంభమయ్యే ముందే, దానికి అవసరమైన ప్రాథమిక పరిశోధనలకు (Pre-project R&D) నిధులు మంజూరు చేసే అధికారాన్ని ఇది ఇస్తుంది.

Q8. ఈ క్రింది వానిలో DFP-2026 ద్వారా "గ్రాంట్స్-ఇన్-ఎయిడ్" విషయంలో స్పష్టమైన ఆర్థిక అధికారుల విభజన జరిగిన రంగం ఏది? [Tricky]

A) ఇంట్రా-మ్యూరల్ రీసెర్చ్ ప్రాజెక్ట్‌లు

B) ఎక్స్‌ట్రా-మ్యూరల్ రీసెర్చ్ ప్రాజెక్ట్‌లు

C) డిఫెన్స్ పబ్లిక్ సెక్టార్ అండర్‌టేకింగ్స్ (DPSUs) మూలధనం

D) ఎన్‌సిసి (NCC) వార్షిక బడ్జెట్

Answer: B

Explanation: బయటి విద్యాసంస్థలు లేదా పరిశోధనా సంస్థల భాగస్వామ్యంతో నిర్వహించే "ఎక్స్‌ట్రా-మ్యూరల్ రీసెర్చ్ ప్రాజెక్ట్‌ల" కొరకు మంజూరు చేసే గ్రాంట్స్-ఇన్-ఎయిడ్ కు సంబంధించి ఆర్థిక అధికారాల విభజన స్పష్టంగా చేయబడింది.

📜 Previous Year Question Style (PYQ)

PYQ 1:

భారత సాయుధ దళాలకు అవసరమైన అత్యాధునిక రక్షణ సాంకేతికతను అభివృద్ధి చేసే లక్ష్యంతో 1958లో స్థాపించబడిన సంస్థ ఏది? ⚠️ [SOURCE NEEDED]

A) ఇస్రో (ISRO)

B) బార్క్ (BARC)

C) డిఆర్డిఓ (DRDO)

D) హెచ్ఎఎల్ (HAL)

Answer: C

Explanation: రక్షణ పరికరాల కోసం దేశీయ సాంకేతికతను అభివృద్ధి చేయడానికి DRDO 1958లో స్థాపించబడింది.

PYQ 2:

ఇటీవల విడుదలైన DRDO ఆర్థిక అధికారాల బదిలీ (DFP-2026) కు సంబంధించి క్రింది వ్యాఖ్యలను పరిశీలించండి:

1. ఇది పరిశ్రమలు మరియు విద్యాసంస్థలతో సహకారాన్ని పెంచి 'ఆత్మనిర్భర్ భారత్' ను ప్రోత్సహిస్తుంది.
2. ఇది విదేశాల నుండి నేరుగా ఆయుధాలు కొనుగోలు చేయడానికి DRDO కి అధికారం ఇస్తుంది.
3. దీని ద్వారా ప్రీ-ప్రాజెక్ట్ R&D కార్యక్రమాలను మంజూరు చేయడానికి ఆర్థిక అధికారాలు లభిస్తాయి.

పై వాటిలో సరైన వ్యాఖ్యలను ఎంచుకోండి:

A) 1 మరియు 2 మాత్రమే

B) 1 మరియు 3 మాత్రమే

C) 2 మరియు 3 మాత్రమే

D) 1, 2 మరియు 3

Answer: B

Explanation: వ్యాఖ్య 1 మరియు 3 సరైనవి. వ్యాఖ్య 2 తప్పు, ఎందుకంటే DFP-2026 అనేది దేశీయ R&D ప్రాజెక్టుల పరిశోధన మరియు అభివృద్ధికి ఆర్థిక నిబంధనల గురించే కానీ, విదేశీ ఆయుధాల కొనుగోలుకు సంబంధించినది కాదు.

PYQ 3:

Assertion (A): DFP-2026 నిబంధనావళి DRDO లోని అధికారుల క్రియాశీలక సాధికారతను (functional empowerment) పెంచుతుంది.

Reason (R): ఇది ట్రయల్ క్యాంపెయిన్‌లు, పరీక్షలు మరియు ఎక్స్‌ట్రా-మ్యూరల్ రీసెర్చ్ ప్రాజెక్ట్‌లకు నిధులు మంజూరు చేసే ఆర్థిక నిర్ణయాలను తీసుకోవడానికి అధికారులకు స్వయంప్రతిపత్తిని ఇస్తుంది.

A) A మరియు R రెండూ సరైనవి, మరియు A కి R సరైన వివరణ.

B) A మరియు R రెండూ సరైనవి, కానీ A కి R సరైన వివరణ కాదు.

C) A సరైనది, కానీ R తప్పు.

D) A తప్పు, కానీ R సరైనది.

Answer: A

Explanation: అధికారులకు ప్రత్యేక కేటాయింపులు మంజూరు చేసే ఆర్థిక స్వేచ్ఛ (Reason) ఇవ్వడం వల్లనే సంస్థలో క్రియాశీలక సాధికారత (Assertion) సాధ్యమవుతుంది. కాబట్టి R అనేది A కు సరైన వివరణ.

✍️ Mains Answer Pointers

Question 1 (150 words): భారతదేశ రక్షణ R&D వ్యవస్థలో సామర్థ్యాన్ని మరియు స్వయంప్రతిపత్తిని పెంపొందించడంలో ఇటీవల ప్రకటించిన 'డెలిగేషన్ ఆఫ్ ఫైనాన్షియల్ పవర్స్ (DFP-2026)' ఎలా దోహదపడుతుంది?

భారత రక్షణ పరిశోధన మరియు అభివృద్ధి వ్యవస్థలో ఉన్న బ్యూరోక్రాటిక్ జాప్యాన్ని నివారించడానికి రక్షణ మంత్రిత్వ శాఖ జూన్ 29, 2026న 'DFP-2026' నిబంధనావళిని తీసుకువచ్చింది. ఇది DRDO అధికారులకు ఆర్థిక నిర్ణయాలు తీసుకునే స్వయంప్రతిపత్తిని ఇస్తుంది.

ప్రాజెక్టులు వేగవంతంగా ముందుకు సాగడానికి ఇందులో ఉన్న ప్రధాన అంశాలు తోడ్పడతాయి. ముఖ్యంగా, ప్రధాన ప్రాజెక్టుల సాధ్యాసాధ్యాలను పరిశీలించడానికి అవసరమైన ప్రీ-ప్రాజెక్ట్ R&D కొరకు నిధులను సులభంగా మంజూరు చేయవచ్చు. అలాగే ట్రయల్స్ మరియు టెస్టింగ్ కొరకు వేచిచూసే సమయం ఈ కొత్త నిబంధనల వల్ల తగ్గిపోతుంది. ఎక్స్‌ట్రా-మ్యూరల్ రీసెర్చ్ కోసం నిధుల కేటాయింపును స్పష్టం చేయడం వల్ల ప్రైవేట్ పరిశ్రమలు, విద్యాసంస్థల భాగస్వామ్యం పెరుగుతుంది.

ముగింపుగా, ఆయుధాల రూపకల్పన నుండి సాయుధ దళాలకు చేరే (induction) సమయాన్ని గణనీయంగా తగ్గించడంలో DFP-2026 కీలకం. కేంద్రీకృత అధికార వ్యవస్థ నుండి వికేంద్రీకరణ వైపు వేసిన ఈ అడుగు 'ఆత్మనిర్భర్ భారత్' లక్ష్యాన్ని త్వరగా సాధించడానికి ఒక బలమైన పునాదిగా మారుతుంది.

Question 2 (250 words): రక్షణ రంగంలో 'ఆత్మనిర్భర్ భారత్' సాధించడానికి రక్షణ పరిశోధనా సంస్థల (DRDO లాంటివి) లో నిరంతర సంస్కరణలు ఎందుకు అవసరం? ఈ కోణంలో ఇటీవల విడుదల చేసిన DFP-2026 ప్రాముఖ్యతను విశ్లేషించండి.

భారతదేశం సుదీర్ఘమైన, సమస్యాత్మక సరిహద్దులను కలిగి ఉన్నందున, రక్షణ రంగంలో స్వావలంబన సాధించడం జాతీయ భద్రతకు అత్యంత ఆవశ్యకం. దశాబ్దాలుగా ఆయుధాల కోసం విదేశాలపై (ముఖ్యంగా రష్యా, పశ్చిమ దేశాలు) ఆధారపడటం వల్ల ఆర్థిక వ్యయంతో పాటు వ్యూహాత్మక అభద్రత కూడా నెలకొంది. ఈ నేపథ్యంలో 'ఆత్మనిర్భర్ భారత్' లక్ష్య సాధనకు DRDO లాంటి సంస్థల పనితీరులో నిరంతర సంస్కరణలు అనివార్యం.

చారిత్రాత్మకంగా చూస్తే, బడ్జెట్ ఆమోదం, నిధుల విడుదలలో జరిగే జాప్యం వల్ల DRDO చేపట్టిన అనేక ప్రాజెక్టులు దశాబ్దాల తరబడి ఆలస్యమయ్యాయి. ఈ రెడ్ టేపిజంను నివారించడానికే జూన్ 29, 2026న రక్షణ మంత్రి DFP-2026 (ఆర్థిక అధికారాల బదిలీ) విధానాన్ని ప్రవేశపెట్టారు. ఇది DRDO లోని కింది స్థాయి అధికారులకు సైతం 'ఫంక్షనల్ ఎంపవర్‌మెంట్' ఇస్తుంది.

దీని ద్వారా ప్రైవేట్ పరిశ్రమలు, విద్యా సంస్థల భాగస్వామ్యంతో (Academia-Industry linkage) చేసే ఎక్స్‌ట్రా-మ్యూరల్ పరిశోధనలకు గ్రాంట్స్ సులభంగా అందుతాయి. ఒక ప్రాజెక్ట్ అసలు లాభదాయకమా కాదా అని తెలుసుకునే 'ప్రీ-ప్రాజెక్ట్ R&D' కి నిధులు ముందే మంజూరు చేసే అవకాశం రావడం వల్ల వనరుల వృథా తగ్గుతుంది. ఆర్మీ, నేవీ అవసరాలకు తగ్గట్టు త్వరితగతిన ఆయుధాల టెస్టింగ్ (ట్రయల్ క్యాంపెయిన్స్) పూర్తవుతుంది.

ముగింపుగా, కేవలం సంస్థలను స్థాపించడం ద్వారా కాకుండా, ఆధునిక యుద్ధ తంత్రాల అవసరాలకు అనుగుణంగా వాటికి పరిపాలనా మరియు ఆర్థిక స్వేచ్ఛను ఇవ్వడం ద్వారానే స్వావలంబన సాధ్యమవుతుంది. DFP-2026 లాంటి పాలనాపరమైన సంస్కరణలు భారతదేశాన్ని గ్లోబల్ డిఫెన్స్ మాన్యుఫాక్చరింగ్ హబ్‌గా మార్చడానికి సరైన మార్గాన్ని నిర్దేశిస్తాయి.

⚠️ Examiner Trap

  • Trap 1: స్టూడెంట్స్ తరచుగా DFP-2026 ను "రక్షణ శాఖ వార్షిక బడ్జెట్ పెంపు" అనుకుని పొరబడతారు. కానీ వాస్తవానికి ఇది బడ్జెట్ పెంపు కాదు, కేటాయించిన బడ్జెట్‌ను వాడుకునే ఆర్థిక నిర్ణయాధికారాలను కింది స్థాయికి బదిలీ (Delegation of Powers) చేయడం మాత్రమే.
  • Trap 2: రక్షణ శాఖ కార్యదర్శి, DRDO చైర్మన్ అనగానే విద్యార్థులు పాత పేర్లు (సమీర్ వి కామత్ లాంటివి) గుర్తుంచుకుంటారు. కానీ ఈ జూన్ 2026 పత్రికా ప్రకటన ప్రకారం రక్షణ శాఖ కార్యదర్శి మరియు DRDO చైర్మన్ శ్రీ రాజేష్ కుమార్ సింగ్. కరెంట్ అఫైర్స్ లోని తాజా నియామకాలను పరిగణనలోకి తీసుకోవాలి.
  • Trap 3: CDS అనగానే జనరల్ అనిల్ చౌహాన్ అని చాలామంది భావిస్తారు. కానీ ఈ ఈవెంట్ రిపోర్టులో స్పష్టంగా హాజరైన చీఫ్ ఆఫ్ డిఫెన్స్ స్టాఫ్ పేరు "జనరల్ ఎన్.ఎస్. రాజా సుబ్రమణి" అని ఉంది. ఎగ్జామ్ లో తాజా నియామకంపై ప్రశ్న రావచ్చు, తప్పు చేయకూడదు.

🧭 Exam Tip

ప్రిలిమ్స్ పరీక్షలకు హాజరయ్యేవారు రక్షణ మంత్రిత్వ శాఖలోని తాజా నియామకాలపై (ముఖ్యంగా కొత్త CDS మరియు DRDO చైర్మన్) దృష్టి పెట్టాలి. అలాగే DFP-2026 పూర్తి పేరు, దాని ప్రాథమిక లక్ష్యాలను (ప్రీ-ప్రాజెక్ట్ నిధులు, ఎక్స్‌ట్రా-మ్యూరల్ నిధులు) చదువుకోవాలి. మెయిన్స్ పరీక్షలో GS Paper 3 కింద "Indigenization of Technology" లేదా GS Paper 2 కింద "Governance/Delegation of power" కోణంలో ఈ టాపిక్ ను ఉదహరించడం వలన అదనపు మార్కులు సాధించవచ్చు. రాబోయే పరీక్షల్లో 'ఆత్మనిర్భర్ భారత్' కు DRDO సంస్కరణలు ఎలా ఉపయోగపడతాయి అనే విశ్లేషణాత్మక ప్రశ్న వచ్చే అవకాశం అధికంగా ఉంది.