జాతీయ రహదారుల ప్రాధికార సంస్థ (NHAI), ఎలక్ట్రానిక్ టోల్ కలెక్షన్ సిస్టమ్ను మరింత ఆధునీకరించే క్రమంలో జూలై 1, 2026న రాజస్థాన్లోని NH-48 ఢిల్లీ-జైపూర్ మార్గంలో ఉన్న మనోహర్పురా టోల్ ప్లాజా వద్ద 'మల్టీ-లేన్ ఫ్రీ ఫ్లో (MLFF)' టోలింగ్ సిస్టమ్ను విజయవంతంగా ప్రారంభించింది. దీనిద్వారా వాహనాలు ఎక్కడా ఆగకుండానే ఆటోమేటిక్ నంబర్ ప్లేట్ రికగ్నిషన్ (ANPR) మరియు FASTag టెక్నాలజీల సాయంతో టోల్ రుసుము చెల్లించవచ్చు. బ్యారియర్లు లేని ఈ విధానం ట్రాఫిక్ను తగ్గించడంతో పాటు ఇంధన ఆదా, కాలుష్య నియంత్రణకు దోహదపడుతుంది.
జాతీయ రహదారుల ప్రాధికార సంస్థ (NHAI) జూలై 1, 2026న రాజస్థాన్లోని మనోహర్పురా టోల్ ప్లాజా వద్ద 'మల్టీ-లేన్ ఫ్రీ ఫ్లో (MLFF)' సిస్టమ్ను అందుబాటులోకి తీసుకువచ్చింది. ఇది ఢిల్లీ-జైపూర్ (NH-48) మార్గంలో ప్రయాణించే వాహనాలకు బ్యారియర్లు లేని టోల్ సదుపాయాన్ని అందిస్తుంది. ఈ వ్యవస్థ వల్ల టోల్ ప్లాజాల వద్ద వాహనాలు ఆగే అవసరం లేకుండా, రద్దీ లేని ప్రయాణ అనుభవం సాధ్యమవుతుంది.
1. సాంకేతిక అనుసంధానం: ఈ వ్యవస్థలో ఆటోమేటిక్ నంబర్ ప్లేట్ రికగ్నిషన్ (ANPR) టెక్నాలజీని, FASTag ఆధారిత ఎలక్ట్రానిక్ టోల్ కలెక్షన్తో కలుపుతారు.
2. బ్యారియర్-లెస్ ప్రయాణం: వాహనాలు టోల్ ప్లాజా వద్ద ఆగాల్సిన అవసరం లేకుండానే సెన్సార్లు నంబర్ ప్లేట్ను, FASTagను స్కాన్ చేసి టోల్ ఫీజును కట్ చేస్తాయి.
3. E-Notice జారీ: ఒకవేళ ఫాస్ట్ట్యాగ్లో బ్యాలెన్స్ లేకపోయినా, అది పనిచేయకపోయినా వాహనదారుడికి ఇ-నోటీసు వస్తుంది.
4. పెనాల్టీ విధానం: ఇ-నోటీసు వచ్చిన 72 గంటలలోపు సాధారణ ఫీజు చెల్లించాలి. 72 గంటలు దాటితే ఆ వాహనానికి నిర్ణయించిన సాధారణ ఫీజుకు రెండు రెట్లు జరిమానా విధిస్తారు. చెల్లింపులను పరివాహన్ పోర్టల్ లేదా రాజ్మార్గ్ యాత్రా యాప్ ద్వారా చేయవచ్చు.
📌 [BACKGROUND — verify independently]
📌 [BACKGROUND — verify independently]
ప్రపంచవ్యాప్తంగా సింగపూర్ (Electronic Road Pricing), నార్వే, మరియు ఆస్ట్రేలియా వంటి దేశాల్లో చాలా కాలంగా బ్యారియర్-ఫ్రీ టోలింగ్ వ్యవస్థ అమలులో ఉంది. భారతదేశం తన అపారమైన రోడ్ నెట్వర్క్పై ఈ విధానాన్ని వేగంగా అమలు చేస్తూ గ్లోబల్ డిజిటల్ ఇన్ఫ్రాస్ట్రక్చర్ ప్రమాణాలకు చేరువవుతోంది.
Core Concept: Multi-Lane Free Flow (MLFF) Tolling System
Q1. ఇటీవల ఏ టోల్ ప్లాజా వద్ద NHAI మల్టీ-లేన్ ఫ్రీ ఫ్లో (MLFF) టోలింగ్ సిస్టమ్ను విజయవంతంగా ప్రారంభించింది? [Easy]
A) దౌలత్పురా టోల్ ప్లాజా
B) మనోహర్పురా టోల్ ప్లాజా
C) షాజహాన్పూర్ టోల్ ప్లాజా
D) పానిపట్ టోల్ ప్లాజా
Answer: B
Explanation: జూలై 1, 2026న రాజస్థాన్లోని NH-48పై ఉన్న మనోహర్పురా టోల్ ప్లాజా వద్ద NHAI ఈ వ్యవస్థను ప్రారంభించింది.
Q2. MLFF టోలింగ్ సిస్టమ్ ప్రధానంగా ఏ రెండు సాంకేతికతలను అనుసంధానం చేసి పనిచేస్తుంది? [Easy]
A) బ్లూటూత్ మరియు GPS
B) ANPR మరియు FASTag
C) NFC మరియు ఫేషియల్ రికగ్నిషన్
D) బార్కోడ్ మరియు మ్యాగ్నెటిక్ స్ట్రిప్
Answer: B
Explanation: ఈ వ్యవస్థ ఆటోమేటిక్ నంబర్ ప్లేట్ రికగ్నిషన్ (ANPR) మరియు FASTag-ఆధారిత ఎలక్ట్రానిక్ టోల్ కలెక్షన్ (ETC) టెక్నాలజీల ద్వారా పనిచేస్తుంది.
Q3. MLFF వ్యవస్థలో ఫాస్ట్ట్యాగ్ బ్యాలెన్స్ లేకపోతే జారీ చేయబడే ఇ-నోటీసు (E-Notice) ఫీజును ఎన్ని గంటలలోపు చెల్లించాలి? [Moderate]
A) 24 గంటలు
B) 48 గంటలు
C) 72 గంటలు
D) 96 గంటలు
Answer: C
Explanation: వాహనదారులు ఇ-నోటీసు అందిన 72 గంటలలోపు సాధారణ టోల్ రుసుమును ఆన్లైన్లో చెల్లించాల్సి ఉంటుంది.
Q4. 72 గంటలలోపు ఇ-నోటీసుకు సాధారణ రుసుము చెల్లించకపోతే విధించే జరిమానా ఏమిటి? [Moderate]
A) సాధారణ రేటుకు మూడు రెట్లు
B) సాధారణ రేటుకు రెండు రెట్లు
C) 5000 రూపాయల ఫిక్స్డ్ ఫైన్
D) వాహనం సీజ్ చేయబడుతుంది
Answer: B
Explanation: 72 గంటలు దాటితే ఆ వాహన కేటగిరీకి ఉండే సాధారణ టోల్ రుసుముకు రెట్టింపు (Twice the normal rate) వసూలు చేయబడుతుంది.
Q5. జూన్ 19, 2026న రాజస్థాన్లో మొదటి MLFF సిస్టమ్ను ఏ టోల్ ప్లాజా వద్ద ప్రారంభించారు? [Moderate]
A) మనోహర్పురా టోల్ ప్లాజా
B) దౌలత్పురా టోల్ ప్లాజా
C) షాజహాన్పూర్ టోల్ ప్లాజా
D) జైపూర్ సిటీ టోల్ ప్లాజా
Answer: B
Explanation: మనోహర్పురాకు ముందు, జూన్ 19, 2026న దౌలత్పురా టోల్ ప్లాజా వద్ద రాజస్థాన్లో తొలి MLFF సిస్టమ్ను NHAI ప్రారంభించింది.
Q6. MLFF పద్ధతిలో ఇ-నోటీసు రుసుమును చెల్లించడానికి వినియోగదారులు ఉపయోగించాల్సిన అధికారిక మొబైల్ అప్లికేషన్ ఏది? [Tricky]
A) పరివాహన్ సేవ (Parivahan Sewa)
B) రాజ్మార్గ్ యాత్రా (Rajmargyatra App)
C) ఎం-టోల్ (m-Toll App)
D) ఫాస్ట్ట్యాగ్ ప్రో (FASTag Pro)
Answer: B
Explanation: NHAI అధికారిక ప్రకటన ప్రకారం, చెల్లింపుల కోసం https://nhfeenotice.parivahan.gov.in పోర్టల్ మరియు Rajmargyatra App ఉపయోగించవచ్చు.
Q7. ఈ క్రింది వానిలో మల్టీ-లేన్ ఫ్రీ ఫ్లో (MLFF) వ్యవస్థ యొక్క ప్రధాన ప్రయోజనం కానిది ఏది? [Tricky]
A) వాహనాల నిరీక్షణ సమయం (Waiting time) తగ్గడం
B) టోల్ గేట్ వద్ద వాహనాల ఉద్గారాలు (Emissions) తగ్గడం
C) టోల్ వసూలును పూర్తిగా రాష్ట్ర ప్రభుత్వాలకు అప్పగించడం
D) భౌతిక టోల్ ప్లాజాల నిర్వహణ ఖర్చులు తగ్గడం
Answer: C
Explanation: టోల్ వసూలు వ్యవస్థను మెరుగుపరచడమే లక్ష్యం, కానీ టోల్ వసూలును రాష్ట్ర ప్రభుత్వాలకు అప్పగించడం దీని ఉద్దేశ్యం కాదు (NHAI కేంద్ర ప్రభుత్వ సంస్థ).
Q8. తదుపరి దశలో NHAI ఏ టోల్ ప్లాజాను మల్టీ-లేన్ ఫ్రీ ఫ్లో (MLFF) వ్యవస్థలోకి మార్చాలని యోచిస్తోంది? [Easy]
A) జైపూర్ హైవే ప్లాజా
B) అజ్మీర్ టోల్ ప్లాజా
C) గురుగ్రామ్ ప్లాజా
D) షాజహాన్పూర్ టోల్ ప్లాజా
Answer: D
Explanation: దౌలత్పురా మరియు మనోహర్పురా తర్వాత ఢిల్లీ-జైపూర్ మార్గంలోని షాజహాన్పూర్ టోల్ ప్లాజాను MLFFగా మార్చాలని NHAI ప్లాన్ చేస్తోంది.
PYQ 1:
ఆటోమేటిక్ నంబర్ ప్లేట్ రికగ్నిషన్ (ANPR) టెక్నాలజీ క్రింది ఏ సాంకేతిక సూత్రం ఆధారంగా పనిచేస్తుంది?
A) రేడియో ఫ్రీక్వెన్సీ ఐడెంటిఫికేషన్ (RFID)
B) ఆప్టికల్ క్యారెక్టర్ రికగ్నిషన్ (OCR)
C) గ్లోబల్ పొజిషనింగ్ సిస్టమ్ (GPS)
D) నియర్ ఫీల్డ్ కమ్యూనికేషన్ (NFC)
Answer: B
Explanation: నంబర్ ప్లేట్ మీద ఉన్న అక్షరాలను డిజిటల్ టెక్స్ట్గా మార్చడానికి ANPR కెమెరాలు ఆప్టికల్ క్యారెక్టర్ రికగ్నిషన్ (OCR) సాంకేతికతను ఉపయోగిస్తాయి.
PYQ 2:
జాతీయ రహదారుల ప్రాధికార సంస్థ (NHAI) ఇటీవల ప్రారంభించిన మల్టీ-లేన్ ఫ్రీ ఫ్లో (MLFF) వ్యవస్థకు సంబంధించి క్రింది వ్యాఖ్యలను పరిశీలించండి:
1. ఈ వ్యవస్థలో బ్యారియర్లు ఉండవు, వాహనాలు ఆగకుండానే ఫీజు కట్ అవుతుంది.
2. FASTag బ్యాలెన్స్ లేకుంటే జారీ చేసే ఇ-నోటీసుకు 72 గంటలలోపు సాధారణ ఫీజు చెల్లించవచ్చు.
3. రాజస్థాన్లోని NH-48 పై ఉన్న మనోహర్పురా టోల్ ప్లాజా వద్ద దీనిని ఇటీవల ప్రారంభించారు.
పైన ఇచ్చిన వ్యాఖ్యలలో ఏది/ఏవి సరైనది/సరైనవి?
A) 1 మరియు 2 మాత్రమే
B) 2 మరియు 3 మాత్రమే
C) 1 మరియు 3 మాత్రమే
D) పైవన్నీ
Answer: D
Explanation: పై మూడు వ్యాఖ్యలు సరైనవే. MLFF విధానంలో బ్యారియర్లు ఉండవు, 72 గంటల పెనాల్టీ గడువు ఉంటుంది, మరియు జూలై 1, 2026న దీనిని మనోహర్పురా టోల్ ప్లాజా వద్ద ప్రారంభించారు.
PYQ 3:
ప్రతిపాదన (Assertion - A): మల్టీ-లేన్ ఫ్రీ ఫ్లో (MLFF) టోలింగ్ విధానం పర్యావరణ కాలుష్యాన్ని తగ్గించడంలో సహాయపడుతుంది.
కారణం (Reason - R): ఈ వ్యవస్థ వల్ల టోల్ ప్లాజాల వద్ద వాహనాలు ఆగే అవసరం ఉండదు, తద్వారా ఇంధన వృధా మరియు వెహిక్యులర్ ఉద్గారాలు (emissions) తగ్గుతాయి.
A) A మరియు R రెండూ సరైనవి, మరియు R అనేది A కు సరైన వివరణ.
B) A మరియు R రెండూ సరైనవి, కానీ R అనేది A కు సరైన వివరణ కాదు.
C) A సరైనది కానీ R తప్పు.
D) A తప్పు కానీ R సరైనది.
Answer: A
Explanation: టోల్ బూత్ల వద్ద వాహనాలు ఐడిల్గా ఉండటం వల్ల వచ్చే కాలుష్యాన్ని, బ్యారియర్-ఫ్రీ వ్యవస్థ (MLFF) నిరోధిస్తుంది కాబట్టి A మరియు R రెండూ సరైనవి మరియు R సరైన వివరణ.
Question 1 (150 words): భారతదేశ జాతీయ రహదారులపై ప్రవేశపెడుతున్న 'మల్టీ-లేన్ ఫ్రీ ఫ్లో (MLFF)' వ్యవస్థ ప్రాముఖ్యతను వివరించండి.
భారతదేశ రవాణా మౌలిక సదుపాయాలను ఆధునీకరించడంలో మల్టీ-లేన్ ఫ్రీ ఫ్లో (MLFF) టోలింగ్ వ్యవస్థ ఒక ముఖ్యమైన ముందడుగు. టోల్ ప్లాజాల వద్ద వాహనాల రద్దీని మరియు నిరీక్షణ సమయాన్ని శూన్యానికి తగ్గించడం దీని ప్రధాన ఉద్దేశ్యం.
ఇటీవల జూలై 1, 2026న రాజస్థాన్లోని మనోహర్పురా టోల్ ప్లాజా వద్ద NHAI ఈ వ్యవస్థను ప్రారంభించింది. ఇది FASTag మరియు ANPR (ఆటోమేటిక్ నంబర్ ప్లేట్ రికగ్నిషన్) టెక్నాలజీల కలయికతో పనిచేస్తుంది. భౌతిక బ్యారియర్లు లేకపోవడం వల్ల వాహనాలు ఆగాల్సిన అవసరం ఉండదు. దీని ద్వారా భారీగా ఇంధనం ఆదా అవ్వడంతో పాటు కర్బన ఉద్గారాలు (vehicular emissions) గణనీయంగా తగ్గుతాయి. ఒకవేళ ఫాస్ట్ట్యాగ్ పనిచేయకపోతే ఇ-నోటీసు జారీ చేసి 72 గంటల సమయం ఇస్తారు, ఇది ప్రయాణికులకు అనుకూలమైన విధానం.
ముగింపుగా, MLFF వ్యవస్థ ప్రభుత్వ 'ఈజ్ ఆఫ్ లివింగ్' మరియు 'ఈజ్ ఆఫ్ డూయింగ్ బిజినెస్' లక్ష్యాలకు అనుగుణంగా ఉండటమే కాకుండా, భవిష్యత్తులో శాటిలైట్ ఆధారిత టోలింగ్ వ్యవస్థకు మార్గం సుగమం చేస్తుంది.
Question 2 (250 words): సాంప్రదాయ టోల్ వసూలు పద్ధతుల నుండి డిజిటల్ టోలింగ్ వ్యవస్థలకు (MLFF) మారడం వల్ల కలిగే ఆర్థిక, పర్యావరణ మరియు పాలనాపరమైన ప్రయోజనాలను విశ్లేషించండి.
భారతదేశ జాతీయ రహదారుల నెట్వర్క్ ప్రపంచంలోనే అత్యంత వేగంగా విస్తరిస్తున్న నెట్వర్క్లలో ఒకటి. ఒకప్పుడు టోల్ గేట్ల వద్ద గంటల కొద్దీ ఎదురుచూసే భౌతిక వసూలు పద్ధతుల నుండి, 2021 నాటికి ఫాస్ట్ట్యాగ్ (FASTag) విధానానికి, మరియు ఇప్పుడు జూలై 2026లో రాజస్థాన్లోని మనోహర్పురా వద్ద ప్రారంభించిన 'మల్టీ-లేన్ ఫ్రీ ఫ్లో (MLFF)' సిస్టమ్కు మారడం ఒక విప్లవాత్మక మార్పు.
ఆర్థికంగా ఈ డిజిటల్ మార్పు వల్ల లాజిస్టిక్స్ రంగం అత్యధికంగా లాభపడుతుంది. హైవేలపై కదలికలు నిరంతరాయంగా సాగడం వల్ల వస్తువుల రవాణా సమయం తగ్గుతుంది, ఇంధన ఆదా వేల కోట్లలో ఉంటుంది. అంతేకాకుండా, భౌతిక టోల్ ప్లాజాల ఏర్పాటు మరియు నిర్వహణ ఖర్చులు NHAI కి ఆదా అవుతాయి.
పర్యావరణ కోణంలో చూస్తే, టోల్ ప్లాజాల వద్ద వాహనాలు ఇంజిన్ ఆన్ చేసి ఐడిల్గా ఉండటం వల్ల తీవ్ర వాయు కాలుష్యం జరుగుతుంది. MLFF బ్యారియర్-లెస్ విధానం వల్ల ఉద్గారాలు (emissions) భారీగా తగ్గుతాయి. పాలనాపరంగా (Governance), టోల్ వసూళ్లలో లీకేజీలు, అవినీతి పూర్తిగా నిర్మూలించబడతాయి. ANPR టెక్నాలజీ రాకతో ట్యాక్స్ ఎగవేతలు తగ్గి, 72 గంటల పెనాల్టీ (రెట్టింపు ఫీజు) నిబంధన వల్ల జవాబుదారీతనం పెరుగుతుంది.
ముగింపుగా, రాజ్మార్గ్ యాత్రా యాప్ లాంటి సిటిజన్-సెంట్రిక్ సర్వీసెస్ను పారదర్శక సాంకేతికతతో కలపడం ద్వారా, MLFF వ్యవస్థ భారతీయ రవాణా రంగాన్ని గ్లోబల్ ప్రమాణాలకు తీసుకెళుతుంది. రాబోయే రోజుల్లో దేశవ్యాప్తంగా అన్ని హైవేలను ఈ విధానంలోకి తీసుకురావడం సుస్థిర అభివృద్ధికి దోహదం చేస్తుంది.