చైనా, రష్యా జాయింట్ సీ-2026 నావికాదళ విన్యాసాలు

What Happened

చైనా మరియు రష్యా రక్షణ మంత్రిత్వ శాఖలు 'జాయింట్ సీ-2026' పేరుతో పెద్ద ఎత్తున ద్వైపాక్షిక నావికాదళ విన్యాసాలను ప్రకటించాయి. 2026 జూలై 5న అధికారిక ప్రకటన వెలువడిన వెంటనే, జూలై 6 నుండి క్వింగ్‌డావ్ తీరంలో వ్యూహాత్మక రక్షణ విన్యాసాలు ప్రారంభమయ్యాయి. ఉక్రెయిన్ సంక్షోభం మరియు పసిఫిక్ ప్రాంతంలో అమెరికా కూటముల ఉనికి నేపథ్యంలో మోస్కో, బీజింగ్‌ల మధ్య పెరుగుతున్న సైనిక బంధానికి ఈ విన్యాసాలు ప్రత్యక్ష నిదర్శనంగా నిలుస్తున్నాయి.

When & Where

ఈ నావికాదళ విన్యాసాలు 2026 జూలై 6 నుండి జూలై 13 వరకు చైనా తూర్పు తీరంలోని షాన్‌డాంగ్ ప్రావిన్స్‌లో గల ప్రముఖ పర్యాటక మరియు సైనిక ఓడరేవు నగరమైన క్వింగ్‌డావ్ పరిసర జలాలు, వైమానిక ప్రాంతంలో జరుగుతున్నాయి. భౌగోళికంగా ఈ ప్రాంతం చైనాను కొరియా ద్వీపకల్పం నుండి వేరుచేసే 'ఎల్లో సీ' (Yellow Sea) పరిధిలోకి వస్తుంది.

Who Is Involved

ఈ విన్యాసాలలో చైనా మరియు రష్యా రక్షణ దళాలు క్రింది విధంగా భాగస్వామ్యం వహిస్తున్నాయి:

• చైనా పీపుల్స్ లిబరేషన్ ఆర్మీ నేవీ (PLAN): ఉత్తర థియేటర్ కమాండ్ ఆధ్వర్యంలో గైడెడ్ మిస్సైల్ డిస్ట్రాయర్లు కైఫెంగ్, అన్షాన్, ఫ్రిగేట్ వూహూ, సప్లై షిప్ కోకోక్సిలిహు, ఒక జలాంతర్గామి మరియు మెరైన్ దళాలు పాల్గొంటున్నాయి.
• రష్యన్ నావికాదళం (రష్యన్ నేవీ): పసిఫిక్ ఫ్లీట్‌కు చెందిన గైడెడ్ మిస్సైల్ క్రూయిజర్ 'వారియాగ్', ఫ్రిగేట్ 'రెజ్కీ', భారీ డీజిల్-ఎలక్ట్రిక్ జలాంతర్గామి 'ఉఫా' మరియు రెస్క్యూ నౌక ఇగోర్ బెలూసోవ్ పాల్గొంటున్నాయి.

How It Works

ఈ విన్యాసాలు ప్రధానంగా మూడు దశల్లో అమలు చేయబడుతున్నాయి:

1. దళాల సమీకరణ (Force Assembly): ఇరు దేశాల యుద్ధనౌకలు మరియు వైమానిక దళాలు క్వింగ్‌డావ్ సైనిక ఓడరేవు వద్ద ఒకే చోటికి చేరుకుంటాయి.
2. హార్బర్ ప్లానింగ్ (Port-side Planning): సముద్రంలోకి వెళ్ళే ముందు వ్యూహాత్మక ప్రణాళికలు, సెమినార్లు మరియు కమాండర్ల సమన్వయ సమావేశాలు నిర్వహిస్తారు.
3. సముద్ర రక్షణ వ్యాయామం (Sea Phase): సముద్రంలో గగనతల మరియు క్షిపణి రక్షణ (Air and Missile Defence), నిఘా (Reconnaissance), జలాంతర్గామి నిరోధక యుద్ధం (Anti-submarine Warfare), మరియు ఉమ్మడి ఆర్టిలరీ కాల్పుల శిక్షణ నిర్వహిస్తారు. విన్యాసాల అనంతరం పసిఫిక్ మహాసముద్రంలో ఉమ్మడి నావికా పర్యవేక్షణ (Joint Patrol) చేపడతారు.

Why It Matters

ఈ పరిణామం భారతదేశ పోటీ పరీక్షల దృష్ట్యా యూపీఎస్సీ జీఎస్ పేపర్-2 (అంతర్జాతీయ సంబంధాలు) మరియు జీఎస్ పేపర్-3 (ఆంతరంగిక భద్రత) విభాగాలకు అత్యంత ప్రాధాన్యత కలిగినది. పసిఫిక్ మరియు హిందూ మహాసముద్ర ప్రాంతంలో అమెరికా, ఇండియా, జపాన్, ఆస్ట్రేలియాల 'క్వాడ్' (QUAD) కూటమికి వ్యతిరేకంగా చైనా-రష్యాల వ్యూహాత్మక అక్షం (Axis) బలపడుతోందని ఇది సూచిస్తుంది.

Historical Background

📌 [BACKGROUND — verify independently] రష్యా మరియు చైనాల మధ్య రక్షణ బంధం 1990ల నాటి శీతల సమర ముగింపు తర్వాత క్రమంగా బలపడింది. ఇరు దేశాలు తమ సరిహద్దు వివాదాలను పరిష్కరించుకున్న తర్వాత 2001లో 'షాంఘై సహకార సంస్థ' (SCO) ఏర్పాటులో కీలక పాత్ర పోషించాయి. 'జాయింట్ సీ' నావికా విన్యాసాల సిరీస్ 2012లో అధికారికంగా ప్రారంభమైంది. నాటి నుండి ప్రతి ఏటా చైనా, రష్యాల తీర ప్రాంతాలలో ప్రత్యామ్నాయంగా ఈ వ్యాయామాలు నిరంతరాయంగా కొనసాగుతున్నాయి.

Previous Related Events

📌 [BACKGROUND — verify independently] గత మూడేళ్లలో జరిగిన ప్రధాన పరిణామాలు:

• 2023: చైనా-రష్యాలు జపాన్ సముద్రంలో 'నార్త్/ఇంటరాక్షన్-2023' విన్యాసాలను నిర్వహించాయి.
• 2024: దక్షిణ చైనా సముద్రంలోని గ్వాంగ్‌డాంగ్ ప్రావిన్స్ తీరంలో 'జాయింట్ సీ-2024' విన్యాసాలు జరిగాయి.
• 2025: రష్యాలోని తూర్పు ఓడరేవు నగరం వ్లాదివోస్టోక్ సమీపంలో విన్యాసాలు ముగిసిన అనంతరం పసిఫిక్ మహాసముద్రంలో ఉమ్మడి పెట్రోలింగ్ నిర్వహించాయి.

Static GK Connection

• ఎల్లో సీ (Yellow Sea): ఇది పసిఫిక్ మహాసముద్రం యొక్క మార్జినల్ సీ. ఇది చైనా మరియు కొరియా ద్వీపకల్పం మధ్య ఉంది. చైనాలోని ప్రసిద్ధ 'హువాంగ్ హో' (పసుపు నది) తెచ్చే పలచని మట్టి కారణంగా దీనికి ఆ పేరు వచ్చింది.
• కమాండ్ వ్యవస్థ: భారతదేశంలో అండమాన్ నికోబార్‌లో మాత్రమే థియేటర్ కమాండ్ ఉండగా, చైనా తన సైన్యాన్ని 5 ఐదు ఇంటిగ్రేటెడ్ థియేటర్ కమాండ్స్‌గా విభజించింది. ఇందులో నార్తర్న్ థియేటర్ కమాండ్ రష్యా, మంగోలియా సరిహద్దులను పర్యవేక్షిస్తుంది.

India & World Comparison

భారతదేశం రష్యాతో కలిసి 'ఇంద్ర' (INDRA) పేరిట త్రివిధ దళాల సంయుక్త విన్యాసాలను నిర్వహిస్తుంది. అయితే, చైనాతో భారత్ కేవలం ఆర్మీ స్థాయి 'హ్యాండ్-ఇన్-హ్యాండ్' (Hand-in-Hand) విన్యాసాలను మాత్రమే నిర్వహించేది, ప్రస్తుతం సరిహద్దు ఉద్రిక్తతల వల్ల అవి నిలిచిపోయాయి. చైనా-రష్యా రక్షణ సహకారం గ్లోబల్ ఫైర్‌పవర్ ఇండెక్స్‌లో 2వ (రష్యా), 3వ (చైనా) స్థానాల్లో ఉన్న సైన్యాల కలయిక కావడం గమనార్హం.

Future Impact

ఈ విన్యాసాల వల్ల భవిష్యత్తులో తూర్పు ఆసియా మరియు పసిఫిక్ ప్రాంతంలో అమెరికా (AUKUS, QUAD కూటములు) మరియు చైనా-రష్యా కూటమి మధ్య వ్యూహాత్మక పోటీ తీవ్రం కానుంది. పసిఫిక్ మహాసముద్రంలో జరగబోయే ఉమ్మడి పెట్రోలింగ్ జపాన్ మరియు తైవాన్ దేశాల రక్షణ ఆందోళనలను మరింత పెంచే అవకాశం ఉంది.

---

🔑 Key Points for Revision

• 'జాయింట్ సీ-2026' చైనా మరియు రష్యాల మధ్య జరిగిన వార్షిక ద్వైపాక్షిక నావికాదళ విన్యాసం.
• ఈ విన్యాసాలు 2026 జూలై 6 నుండి 13 వరకు చైనాలోని క్వింగ్‌డావ్ తీరంలో జరిగాయి.
• ఈ వ్యాయామం ఎల్లో సీ (Yellow Sea) మరియు దాని పరిసర వైమానిక ప్రాంతంలో నిర్వహించబడింది.
• చైనా పీపుల్స్ లిబరేషన్ ఆర్మీ నేవీ మరియు రష్యన్ నేవీలు ఉమ్మడిగా పాల్గొన్నాయి.
• ఇరు దేశాల మధ్య 'జాయింట్ సీ' విన్యాసాలు 2012వ సంవత్సరం నుండి ప్రారంభమయ్యాయి.
• 2026 ఎడిషన్ యొక్క ప్రధాన థీమ్ "సముద్ర భద్రతా బెదిరింపులకు సంయుక్త ప్రతిస్పందన".
• విన్యాసాల అనంతరం పసిఫిక్ మహాసముద్రంలో ఉమ్మడి సముద్ర పెట్రోలింగ్ చేపట్టనున్నారు.
• చైనా తరపున నార్తర్న్ థియేటర్ కమాండ్ ఈ విన్యాసాలలో పాల్గొంది.
• రష్యా పసిఫిక్ ఫ్లీట్‌కు చెందిన గైడెడ్ మిస్సైల్ క్రూయిజర్ 'వారియాగ్' ఇందులో ముఖ్య ఆకర్షణ.
• చైనాకు చెందిన డిస్ట్రాయర్లు కైఫెంగ్ మరియు అన్షాన్ ఈ విన్యాసాలలో భాగస్వామ్యం వహించాయి.
• గగనతల రక్షణ, క్షిపణి నిరోధక చర్యలు మరియు జలాంతర్గామి నిరోధక యుద్ధ శిక్షణ ప్రధానాంశాలు.
• భారతదేశం రష్యాతో నిర్వహించే ఉమ్మడి విన్యాసం పేరు 'ఇంద్ర' (INDRA).
• గ్లోబల్ ఆర్డర్‌లో వాషింగ్టన్ (అమెరికా) ఆధిపత్యాన్ని నిరోధించడమే ఈ కూటమి ఉమ్మడి లక్ష్యం.
• 2025లో ఈ నావికా విన్యాసాలు రష్యాలోని వ్లాదివోస్టోక్ వద్ద జరిగాయి.
• ఈ సైనిక సమన్వయం యూపీఎస్సీ ఇంటర్నేషనల్ రిలేషన్స్ (GS-2) సిలబస్‌కు అత్యంత ప్రాధాన్యత కలిగినది.

---

🧠 Concept Link (Static GK Deep Dive)

Core Concept: Maritime Security Cooperation & Theatre Commands

• Definition: రెండు లేదా అంతకంటే ఎక్కువ దేశాల నావికాదళాలు ఉమ్మడి సముద్ర భద్రత, పైరసీ నిరోధం మరియు వ్యూహాత్మక రక్షణ కోసం జరిపే సైనిక సహకారాన్ని నావికా విన్యాసాలు అంటారు.
• Constitutional / Legal Basis: భారత రాజ్యాంగంలోని 7వ షెడ్యూల్ ప్రకారం 'రక్షణ' (Defence) మరియు 'విదేశీ వ్యవహారాలు' కేంద్ర జాబితా (Union List) పరిధిలోకి వస్తాయి.
• Scientific / Economic Principle: బ్లూ ఎకానమీ (Blue Economy) మరియు అంతర్జాతీయ సముద్ర వాణిజ్య మార్గాల (SLOCs) రక్షణకు నావికా స్థిరత్వం అవసరం.
• How it connects to this event: 'జాయింట్ సీ-2026' అనేది చైనా, రష్యాలు తమ సముద్ర వాణిజ్య మార్గాలపై పట్టు సాధించే వ్యూహాత్మక చర్య.
• Origin & History: భారతదేశం మొట్టమొదటి సముద్ర విన్యాసాన్ని బ్రిటన్‌తో కలిసి శీతల సమర కాలంలో ప్రారంభించింది.
• Key milestone 1: 1992లో భారతదేశం మరియు అమెరికా మధ్య 'మలబార్' (Malabar) నావికా విన్యాసాలు ప్రారంభమయ్యాయి.
• Key milestone 2: 2007లో మలబార్ విన్యాసాలు విస్తరించి, తదనంతరం క్వాడ్ (QUAD) కూటమి నావికా విన్యాసాలుగా మారాయి.
• Related Acts / Schemes / Treaties: అంతర్జాతీయ జలాల్లో సముద్ర చట్టాల కోసం 1982లో 'UNCLOS' (United Nations Convention on the Law of the Sea) ఒప్పందం కుదిరింది.
• Nodal Ministry / Body: భారతదేశంలో రక్షణ మంత్రిత్వ శాఖ (Ministry of Defence) మరియు ఇండియన్ నేవీ రక్షణ విన్యాసాలను నిర్వహిస్తాయి.
• India-specific relevance: హిందూ మహాసముద్రంలో చైనా 'స్ట్రింగ్ ఆఫ్ పర్ల్స్' (String of Pearls) వ్యూహాన్ని నిరోధించడానికి భారత్ ఇరుపక్షాల విన్యాసాలను నిశితంగా గమనిస్తుంది.
• Global comparison: అమెరికా నేతృత్వంలోని 'RIMPAC' (Rim of the Pacific) ప్రపంచంలోనే అతిపెద్ద అంతర్జాతీయ నావికా విన్యాసం.
• Data point: ప్రపంచ వాణిజ్యంలో దాదాపు 80% కంటే ఎక్కువ సముద్ర మార్గాల ద్వారానే జరుగుతుంది.
• Common exam angle: పరీక్షలలో విన్యాసాల పేర్లు, అవి జరిగిన ప్రదేశాలు మరియు పాల్గొన్న దేశాల సరిహద్దు భౌగోళిక అంశాలపై ప్రశ్నలు అడుగుతారు.
• Easy memory hook: చైనా-రష్యా సముద్ర బంధం = "జాయింట్ సీ" (Joint Sea).

---

❓ Practice MCQs

Q1. ఇటీవల వార్తల్లో నిలిచిన 'జాయింట్ సీ-2026' (Joint Sea-2026) ఏ రెండు దేశాల మధ్య జరిగిన ఉమ్మడి నావికాదళ విన్యాసం? [Easy]

A) భారతదేశం మరియు రష్యా

B) చైనా మరియు రష్యా

C) చైనా మరియు పాకిస్తాన్

D) అమెరికా మరియు జపాన్

Answer: B

Explanation: 'జాయింట్ సీ-2026' అనేది చైనా మరియు రష్యా నావికాదళాల మధ్య జరిగిన వార్షిక ద్వైపాక్షిక సైనిక విన్యాసం.

---

Q2. 'జాయింట్ సీ-2026' నావికాదళ విన్యాసాలు చైనాలోని ఏ ఓడరేవు నగరం సమీపంలో నిర్వహించబడ్డాయి? [Easy]

A) షాంఘై

B) గ్వాంగ్‌డాంగ్

C) క్వింగ్‌డావ్

D) వ్లాదివోస్టోక్

Answer: C

Explanation: ఈ విన్యాసాలు చైనాలోని షాన్‌డాంగ్ ప్రావిన్స్‌కు చెందిన క్వింగ్‌డావ్ జలాలు మరియు వైమానిక ప్రాంతంలో జరిగాయి.

---

Q3. చైనా మరియు రష్యా దేశాల మధ్య 'జాయింట్ సీ' (Joint Sea) నావికా విన్యాసాల సిరీస్ ఏ సంవత్సరం నుండి ప్రారంభమైంది? [Moderate]

A) 2001

B) 2012

C) 2018

D) 2020

Answer: B

Explanation: బీజింగ్ మరియు మోస్కో దేశాలు 2012వ సంవత్సరం నుండి నిరంతరాయంగా 'జాయింట్ సీ' వార్షిక నావికా విన్యాసాలను నిర్వహిస్తున్నాయి.

---

Q4. భౌగోళికంగా 'క్వింగ్‌డావ్' ఓడరేవు నగరం ఏ సముద్ర తీరంలో ఉంది? [Moderate]

A) దక్షిణ చైనా సముద్రం

B) ఎల్లో సీ (Yellow Sea)

C) జపాన్ సముద్రం

D) కాస్పియన్ సముద్రం

Answer: B

Explanation: క్వింగ్‌డావ్ నగరం చైనా తూర్పు తీరంలో ఎల్లో సీ (Hwang Hai) జలాల పరిధిలో ఉంది, ఇది కొరియా ద్వీపకల్పాన్ని వేరు చేస్తుంది.

---

Q5. 'జాయింట్ సీ-2026' నావికా విన్యాసాలకు సంబంధించి రష్యా తరపున పాల్గొన్న పసిఫిక్ ఫ్లీట్ యొక్క ప్రధాన గైడెడ్ మిస్సైల్ క్రూయిజర్ పేరు ఏమిటి? [Moderate]

A) మోస్క్వా (Moskva)

B) వారియాగ్ (Varyag)

C) ఉఫా (Ufa)

D) అడ్మిరల్ కుజネジచోవ్

Answer: B

Explanation: రష్యా పసిఫిక్ ఫ్లీట్‌కు చెందిన ప్రముఖ గైడెడ్ మిస్సైల్ క్రూయిజర్ 'వారియాగ్' (Varyag) క్వింగ్‌డావ్ విన్యాసాలలో పాల్గొంది.

---

Q6. చైనా-రష్యా రక్షణ సహకారానికి సంబంధించి క్రింది ప్రకటనలను పరిశీలించండి: [Tricky]

1. చైనా తన మొత్తం సైనిక దళాలను 5 థియేటర్ కమాండ్స్‌గా విభజించింది, రష్యాతో విన్యాసాలలో సదరన్ థియేటర్ కమాండ్ పాల్గొంది.
2. 2026 నావికా విన్యాసాల అనంతరం ఇరు దేశాలు పసిఫిక్ మహాసముద్రంలో ఉమ్మడి సముద్ర పెట్రోలింగ్ నిర్వహించనున్నాయి.

పై వాటిలో సరైన ప్రకటన/ప్రకటనలు ఏవి?

A) 1 మాత్రమే

B) 2 మాత్రమే

C) 1 మరియు 2 రెండూ

D) పైవేవీ కావు

Answer: B

Explanation: ప్రకటన 1 తప్పు ఎందుకంటే ఈ విన్యాసాలలో చైనా తరపున 'నార్తర్న్ థియేటర్ కమాండ్' పాల్గొంది. ప్రకటన 2 సరైనది.

---

Q7. క్రింది ఏ ఇండెక్స్ లేదా అంశం చైనా-రష్యా సైనిక విన్యాసాల యొక్క అంతర్జాతీయ వ్యూహాత్మక బలాన్ని సూచిస్తుంది? [Tricky]

A) గ్లోబల్ లైవబిలిటీ ఇండెక్స్

B) గ్లోబల్ ఫైర్‌పవర్ ఇండెక్స్ (టాప్ 3 సైన్యాల కలయిక)

C) అంతర్జాతీయ సముద్ర సంస్థ (IMO) వార్షిక ర్యాంకింగ్స్

D) SIPRI సైనిక వ్యయ నివేదికలో భారతదేశం కంటే తక్కువ వ్యయం చేయడం

Answer: B

Explanation: గ్లోబల్ ఫైర్‌పవర్ ఇండెక్స్‌లో రష్యా (2వ స్థానం), చైనా (3వ స్థానం) కలిగి ఉండి ప్రపంచంలోనే అత్యంత శక్తివంతమైన సైన్యాలుగా ఉమ్మడి విన్యాసాలు చేస్తున్నాయి.

---

Q8. భారతదేశం రష్యాతో నిర్వహించే నావికా విన్యాసాల పేరు మరియు చైనాతో నిర్వహించే ఆర్మీ విన్యాసాల పేరుకు సంబంధించి సరైన జంటను గుర్తించండి: [Tricky]

A) ఇంద్ర (INDRA) - హ్యాండ్-ఇన్-హ్యాండ్ (Hand-in-Hand)

B) వరుణ - జిమెక్స్ (JIMEX)

C) స్లైనెక్స్ (SLINEX) - నోమాడిక్ ఎలిఫెంట్

D) మలబార్ - సూర్య కిరణ్

Answer: A

Explanation: భారత్ రష్యాతో 'ఇంద్ర' మరియు చైనాతో 'హ్యాండ్-ఇన్-హ్యాండ్' సైనిక విన్యాసాలను నిర్వహిస్తుంది.

---

📜 Previous Year Question Style (PYQ)

PYQ 1:

అంతర్జాతీయ భద్రత మరియు భౌగోళిక రాజకీయాల (Geopolitics) సందర్భంలో ఇటీవల వార్తల్లో నిలిచిన 'ఎల్లో సీ' (Yellow Sea) ప్రాంతం క్రింది ఏ రెండు భూభాగాల మధ్య విస్తరించి ఉంది?

A) చైనా మరియు జపాన్

B) చైనా మరియు కొరియా ద్వీపకల్పం

C) రష్యా మరియు జపాన్

D) వియత్నాం మరియు ఫిలిప్పీన్స్

Answer: B

Explanation: ఎల్లో సీ పసిఫిక్ మహాసముద్రం పరిధిలో చైనా మరియు ఉత్తర/దక్షిణ కొరియా ద్వీపకల్పాల మధ్య ఉంది.

---

PYQ 2:

ఇటీవల చైనా-రష్యా దేశాలు సంయుక్తంగా నిర్వహించిన 'జాయింట్ సీ-2026' (Joint Sea-2026) నావికా విన్యాసాలకు సంబంధించి క్రింది ప్రకటనలను పరిశీలించండి:

1. ఇది ఇరు దేశాల మధ్య కుదిరిన వ్యూహాత్మక భాగస్వామ్యంలో భాగంగా ప్రతి ఏటా నిర్వహించబడే వార్షిక విన్యాసం.
2. ఈ విన్యాసాల ముఖ్య ఉద్దేశ్యం గగనతల, క్షిపణి రక్షణ మరియు జలాంతర్గామి నిరోధక యుద్ధ సామర్థ్యాలను మెరుగుపరచడం.
3. ఈ విన్యాసాలు ముగిసిన తర్వాత ఇరు దేశాల నౌకలు హిందూ మహాసముద్రంలో ఉమ్మడి పెట్రోలింగ్ నిర్వహిస్తాయి.

పై వాటిలో సరైన ప్రకటనలు ఏవి?

A) 1 మరియు 3 మాత్రమే

B) 2 family 3 మాత్రమే

C) 1 మరియు 2 మాత్రమే

D) 1, 2 మరియు 3

Answer: C

Explanation: ప్రకటన 3 తప్పు, ఎందుకంటే ఉమ్మడి పెట్రోలింగ్ హిందూ మహాసముద్రంలో కాదు, పసిఫిక్ మహాసముద్రంలో జరగనుంది. కాబట్టి 1 మరియు 2 సరైనవి.

---

PYQ 3:

క్రింది వాటిని జతపరచండి (భారతదేశం నిర్వహించే సైనిక విన్యాసాలు - భాగస్వామ్య దేశం):

| జాబితా-I (విన్యాసం) | జాబితా-II (దేశం) | | --- | --- | | I. ఇంద్ర (INDRA) | వ. అమెరికా | | II. మలబార్ (Malabar) | శ. రష్యా | | III. వరుణ (Varuna) | ష. ఫ్రాన్స్ |

సరైన కోడ్‌ను ఎంచుకోండి:

A) I-శ, II-వ, III-ష

B) I-వ, II-శ, III-ష

C) I-ష, II-వ, III-శ

D) I-శ, II-ష, III-వ

Answer: A

Explanation: ఇంద్ర రష్యాతో, మలబార్ క్వాడ్ దేశాలతో (అమెరికా భాగస్వామ్యంతో), మరియు వరుణ ఫ్రాన్స్ దేశంతో భారత్ నిర్వహించే విన్యాసాలు.

---

✍️ Mains Answer Pointers

Question 1 (150 words): చైనా మరియు రష్యా దేశాల మధ్య పెరుగుతున్న సైనిక బంధం మరియు 'జాయింట్ సీ-2026' విన్యాసాలు ఆసియా-పసిఫిక్ ప్రాంతంలో భౌగోళిక రాజకీయ స్థిరత్వాన్ని ఎలా ప్రభావితం చేస్తాయో విశ్లేషించండి.

Answer: చైనా మరియు రష్యా దేశాలు సంయుక్తంగా నిర్వహించిన 'జాయింట్ సీ-2026' నావికాదళ విన్యాసాలు ఆసియా-పసిఫిక్ ప్రాంతంలో మారుతున్న వ్యూహాత్మక సమీకరణాలకు స్పష్టమైన సంకేతం. అమెరికా నేతృత్వంలోని AUKUS మరియు QUAD కూటముల విస్తరణను అడ్డుకోవడమే లక్ష్యంగా ఇరు దేశాలు క్వింగ్‌డావ్ వేదికగా క్షిపణి మరియు గగనతల రక్షణ రంగాలలో తమ సైనిక సమన్వయాన్ని ప్రదర్శించాయి. ఈ పరిణామం పసిఫిక్ మహాసముద్రంలో చైనా-రష్యాల ఉమ్మడి పెట్రోలింగ్‌కు దారితీసి, జపాన్ మరియు తైవాన్ దేశాల ప్రాంతీయ భద్రతపై తీవ్ర ఒత్తిడిని పెంచుతుంది. గ్లోబల్ ఆర్డర్‌లో పాశ్చాత్య దేశాల ఆధిపత్యానికి వ్యతిరేకంగా ఏర్పడుతున్న ఈ బలమైన రక్షణ అక్షం, భవిష్యత్తులో బహుళ-ధ్రువ ప్రపంచ వ్యవస్థ ఏర్పాటును వేగవంతం చేయడమే కాకుండా, దక్షిణ చైనా సముద్రం మరియు ఎల్లో సీ పరిధిలో ఉద్రిక్తతలను మరింత తీవ్రతరం చేసే అవకాశం ఉంది.

---

Question 2 (250 words): హిందూ మహాసముద్రం మరియు పసిఫిక్ ప్రాంతంలో (Indo-Pacific Region) చైనా-రష్యాల ఉమ్మడి నావికా వ్యూహాలు భారతదేశ భద్రతా ప్రయోజనాలకు ఎలాంటి సవాళ్లను విసురుతున్నాయి? భారత్ అనుసరించాల్సిన వ్యూహాత్మక మార్గాలను చర్చించండి.

Answer: ఇటీవల చైనా తీరంలో జరిగిన 'జాయింట్ సీ-2026' విన్యాసాలు మరియు పసిఫిక్ జలాల్లో చైనా-రష్యాల ఉమ్మడి పెట్రోలింగ్ ఇండో-పసిఫిక్ ప్రాంతంలో చైనా వ్యూహాత్మక పట్టును మరింత బలోపేతం చేస్తున్నాయి. రష్యా భారతదేశానికి సాంప్రదాయ రక్షణ భాగస్వామి అయినప్పటికీ, ఉక్రెయిన్ సంక్షోభం తర్వాత రష్యా పూర్తిగా చైనా వైపు మొగ్గు చూపడం భారతదేశ విదేశాంగ విధానానికి పెద్ద సవాలుగా మారింది.

భారతదేశ భద్రతపై ప్రభావం: మొదటిగా, చైనా హిందూ మహాసముద్రంలో తన 'స్ట్రింగ్ ఆఫ్ పర్ల్స్' వ్యూహం ద్వారా భారత సరిహద్దులను చుట్టుముట్టడానికి ప్రయత్నిస్తోంది. రష్యాతో నావికా సమన్వయం పెరగడం వల్ల చైనా నౌకాదళ సామర్థ్యం మరింత ఆధునికీకరించబడుతుంది. రెండవది, రష్యా-చైనా అక్షం బలోపేతం కావడం వల్ల భవిష్యత్తులో భారత్-చైనా సరిహద్దు వివాదాల సమయంలో రష్యా తటస్థంగా ఉండిపోయే ప్రమాదం ఉంది.

భారతదేశ వ్యూహాత్మక మార్గాలు (Way Forward):

1. కూటముల బలోపేతం: క్వాడ్ (QUAD) కూటమిలో భారతదేశం తన పాత్రను మరింత క్రియాశీలకం చేయాలి. అమెరికా, జపాన్, ఆస్ట్రేలియా దేశాలతో కలిసి సముద్ర నిఘా సమాచార మార్పిడిని వేగవంతం చేయాలి.
2. నౌకాదళ ఆధునికీకరణ: భారతదేశం తన సొంత ప్రాజెక్ట్-75I కింద జలాంతర్గాముల నిర్మాణాన్ని వేగవంతం చేయాలి మరియు హిందూ మహాసముద్రంలో 'నెట్ సెక్యూరిటీ ప్రొవైడర్'గా ఎదగాలి.
3. రష్యాతో దౌత్య సమతుల్యత: రష్యా పూర్తిగా చైనా నియంత్రణలోకి వెళ్లకుండా నిరోధించడానికి రష్యాతో ద్వైపాక్షిక వాణిజ్యం మరియు 'ఇంద్ర' వంటి సైనిక విన్యాసాలను భారత్ కొనసాగించాలి.

ముగింపుగా, మారుతున్న అంతర్జాతీయ భద్రతా పరిణామాలకు అనుగుణంగా భారత్ తన రక్షణ స్వావలంబనను పెంచుకుంటూనే, వ్యూహాత్మక భాగస్వామ్యాల ద్వారా ప్రాంతీయ సమతుల్యతను కాపాడుకోవాలి.

---

⚠️ Examiner Trap

• Trap 1: అభ్యర్థులు తరచుగా 'జాయింట్ సీ' (Joint Sea) విన్యాసాలను భారతదేశం మరియు రష్యా మధ్య జరిగే 'ఇంద్ర' (INDRA) విన్యాసాలతో గందరగోళానికి గురవుతారు. గుర్తుంచుకోండి, 'జాయింట్ సీ' అనేది కేవలం చైనా-రష్యాల మధ్య జరిగేది.
• Trap 2: విన్యాసాల అనంతరం ఉమ్మడి పెట్రోలింగ్ 'హిందూ మహాసముద్రం'లో జరుగుతుందని భావించడం తప్పు. అధికారిక ప్రకటన ప్రకారం అది 'పసిఫిక్ మహాసముద్రం'లో జరగనుంది.
• Trap 3: చైనాకు చెందిన సదరన్ లేదా ఈస్టర్న్ థియేటర్ కమాండ్ ఇందులో పాల్గొందని భావించవచ్చు. కానీ, రష్యాతో భౌగోళిక సరిహద్దులు పంచుకునే చైనా 'నార్తర్న్ థియేటర్ కమాండ్' (Northern Theatre Command) దీనికి నేతృత్వం వహించింది.

---

🧭 Exam Tip

• Prelims Perspective: ప్రిలిమ్స్ పరీక్షలలో 'జాయింట్ సీ-2026' జరిగిన ప్రదేశం (క్వింగ్‌డావ్, ఎల్లో సీ), దాని ప్రారంభ సంవత్సరం (2012) మరియు పాల్గొన్న దేశాలపై నేరుగా ప్రశ్నలు వచ్చే అవకాశం ఉంది.
• Mains Perspective: మెయిన్స్ పరీక్షలో చైనా-రష్యా రక్షణ అక్షం (China-Russia Axis) భారతదేశ భద్రత మరియు క్వాడ్ (QUAD) కూటమిపై చూపే ప్రభావం గురించి విశ్లేషణాత్మక ప్రశ్నలు అడుగుతారు.
• Interview Perspective: ఇంటర్వ్యూ రౌండ్‌లో "రష్యా మన మిత్రదేశమే అయినప్పటికీ చైనాతో సైనిక బంధాన్ని పెంచుకోవడంపై భారత్ ఎలాంటి వైఖరి అవలంబించాలి?" అనే వ్యూహాత్మక ప్రశ్నను అడిగే అవకాశం ఉంది.
• High-Probability Prediction: రాబోయే పరీక్షలలో ఆసియా-పసిఫిక్ ప్రాంతంలోని వివాదాస్పద జలాలు (ఉదాహరణకు ఎల్లో సీ లేదా దక్షిణ చైనా సముద్ర సరిహద్దు దేశాలు) గురించిన మ్యాప్ ఆధారిత ప్రశ్నలు వచ్చే అవకాశం ఎక్కువగా ఉంది.