భారతదేశం 2026 జూలై 6-7 తేదీలలో అస్సాంలోని గువాహటిలో 'బ్రిక్స్ (BRICS) యాంటీ-డ్రగ్ ఏజెన్సీల అధిపతుల సమావేశం'ను నిర్వహిస్తోంది. భారత ప్రభుత్వ హోం వ్యవహారాల మంత్రిత్వ శాఖకు చెందిన నార్కోటిక్స్ కంట్రోల్ బ్యూరో (NCB) ఈ ప్రతిష్టాత్మక సదస్సుకు ఆతిథ్యం ఇస్తోంది. కృత్రిమ మత్తుపదార్థాలు (Synthetic Drugs), డార్క్నెట్ (Darknet) ద్వారా సాగుతున్న అక్రమ రవాణా, మరియు క్రిప్టోకరెన్సీ ఆధారిత ఆర్థిక లావాదేవీల వంటి ఆధునిక సవాళ్లను ఎదుర్కోవడమే ఈ సమావేశం యొక్క ప్రధాన లక్ష్యం. 2026లో భారతదేశ బ్రిక్స్ అధ్యక్షత థీమ్ అయిన "స్థిరత్వం, ఆవిష్కరణ, సహకారం మరియు సుస్థిరత కోసం నిర్మాణం" ఆధారంగా ఈ ద్వైపాక్షిక చర్చలు సాగుతున్నాయి.
అంతర్జాతీయ మాదకద్రవ్యాల అక్రమ రవాణా, నెట్వర్క్లను సమర్థవంతంగా ఎదుర్కొనేందుకు బ్రిక్స్ దేశాల యాంటీ-డ్రగ్ ఏజెన్సీల అధిపతుల ఉన్నత స్థాయి సమావేశం ప్రారంభమైంది. భారత ప్రభుత్వ హోం మంత్రిత్వ శాఖ పరిధిలోని నార్కోటిక్స్ కంట్రోల్ బ్యూరో (NCB) ఈ ప్రతిష్టాత్మక సదస్సును నిర్వహిస్తోంది. కృత్రిమ మత్తుపదార్థాలు (Synthetic Drugs), న్యూ సైకోయాక్టివ్ సబ్స్టాన్సెస్ (NPS), డార్క్నెట్ ఆధారిత స్మగ్లింగ్ మరియు క్రిప్టోకరెన్సీ ద్వారా సాగుతున్న ఆర్థిక ప్రవాహాలు అంతర్జాతీయ భద్రతకు పెద్ద సవాలుగా మారిన నేపథ్యంలో ఈ సమావేశం అత్యంత ప్రాధాన్యత సంతరించుకుంది.
ఈ సమావేశం 2026 జూలై 6 మరియు 7 తేదీలలో అస్సాంలోని ప్రముఖ నగరమైన గువాహటిలో జరుగుతోంది. ఈశాన్య భారత ప్రాంతంలో అంతర్జాతీయ వ్యూహాత్మక ప్రాముఖ్యత కలిగిన నగరంలో ఇటువంటి ప్రతిష్టాత్మక సదస్సును నిర్వహించడం ద్వారా సరిహద్దు భద్రత మరియు అంతర్జాతీయ నెట్వర్క్ల నిరోధానికి భారతదేశం ప్రాధాన్యతనిస్తోందని స్పష్టమవుతోంది.
ఈ అంతర్జాతీయ సదస్సులో క్రింది కీలక వ్యవస్థలు మరియు దేశాలు పాల్గొంటున్నాయి:
ఈ సమావేశం క్రింది వ్యవస్థాగత విధానాల ద్వారా పనిచేస్తుంది:
1. ఆపరేషనల్ కోఆర్డినేషన్: సభ్యదేశాల మధ్య కేవలం చర్చలకే పరిమితం కాకుండా, కార్యాచరణ ఆధారిత సహకారాన్ని పెంపొందించడం.
2. సమాచార మార్పిడి: రహస్య ప్రయోగశాలలు (Clandestine Labs), మత్తుపదార్థాల నూతన పోకడలపై ఇంటెలిజెన్స్ సమాచారాన్ని పంచుకోవడం.
3. ఆరు నేపథ్య సమావేశాలు (06 Thematic Sessions): డార్క్నెట్ నిరోధం, డిజిటల్ టెక్నాలజీ వినియోగం, కెమికల్ లీకేజీ అరికట్టడం వంటి అంశాలపై ప్రత్యేక సెషన్లు నిర్వహించడం.
4. సంయుక్త ప్రకటన ఆమోదం: సమావేశం ముగింపులో ఉమ్మడి కార్యాచరణ ప్రణాళికతో కూడిన సంయుక్త ప్రకటనను (Joint Declaration) విడుదల చేయడం.
ఈ సమావేశం భారతదేశ పరీక్షల దృష్ట్యా ఎంతో ప్రాధాన్యత కలిగినది (ముఖ్యంగా UPSC GS పేపర్ 2 - అంతర్జాతీయ సంబంధాలు, మరియు GS పేపర్ 3 - అంతర్గత భద్రత). గ్లోబల్ డ్రగ్ సిండికేట్లు దేశ ఆర్థిక వ్యవస్థను దెబ్బతీయడమే కాకుండా ఉగ్రవాద నిధులకు (Narco-Terrorism) దారితీస్తున్నాయి. దీనిని అరికట్టడం ద్వారా దేశ యువత ఆరోగ్యాన్ని మరియు అంతర్గత భద్రతను కాపాడవచ్చు.
📌 [BACKGROUND — verify independently] బ్రిక్స్ యాంటీ-డ్రగ్ వర్కింగ్ గ్రూప్ మొదటిసారిగా 2015 లో రష్యా అధ్యక్షతన జరిగిన సదస్సులో భాగంగా ప్రతిపాదించబడింది. ఆ తర్వాత 2016 లో భారతదేశంలో జరిగిన బ్రిక్స్ సదస్సులో ఈ వ్యవస్థాగత భాగస్వామ్యం మరింత బలపడింది. భారతదేశం 1985 లో NDPS చట్టాన్ని తీసుకువచ్చి, దాని క్రింద 1986 లో NCB ను స్థాపించడం ద్వారా దేశీయంగా పటిష్టమైన యంత్రాంగాన్ని నిర్మించింది.
📌 [BACKGROUND — verify independently]
ప్రస్తుతం కృత్రిమ మత్తుపదార్థాల (Synthetic Drugs) వినియోగం మరియు డార్క్నెట్ స్మగ్లింగ్లో ప్రపంచవ్యాప్తంగా నూతన సవాళ్లు ఎదురవుతున్నాయి. ఐక్యరాజ్యసమితి డ్రగ్స్ అండ్ క్రైమ్ కార్యాలయం (UNODC) నివేదికల ప్రకారం, భారతదేశం తన భౌగోళిక స్థానం (Golden Crescent మరియు Golden Triangle మధ్య ఉండటం) వల్ల ఎక్కువ ప్రమాదంలో ఉంది. దీనిని ఎదుర్కొనేందుకు బ్రిక్స్ వంటి బహుపాక్షిక వేదికలను భారత్ సమర్థవంతంగా వాడుకుంటోంది.
ఈ సమావేశం ద్వారా బ్రిక్స్ దేశాల మధ్య డ్రగ్ నిరోధక వ్యూహాల్లో పెద్ద మార్పు రానుంది. 2029 నాటికి భారతదేశాన్ని "మాదకద్రవ్య రహిత భారత్" (Drug-Free India) గా మార్చాలనే లక్ష్యానికి ఈ అంతర్జాతీయ సహకారం తోడ్పడుతుంది. అలాగే, క్రిప్టో లావాదేవీల ట్రాకింగ్ మరియు సరిహద్దు డ్రోన్ స్మగ్లింగ్ సాంకేతికతను అడ్డుకోవడంలో సభ్యదేశాల మధ్య ఉమ్మడి వ్యూహాలు అమలులోకి రానున్నాయి.
Core Concept: నార్కోటిక్స్ కంట్రోల్ బ్యూరో (NCB) మరియు దేశీయ డ్రగ్ నియంత్రణ యంత్రాంగం
Q1. భారతదేశంలో నార్కోటిక్స్ కంట్రోల్ బ్యూరో (NCB) ఏ సంవత్సరంలో స్థాపించబడింది? [Easy]
A) 1980
B) 1985
C) 1986
D) 1990
Answer: C
Explanation: భారతదేశంలో మాదకద్రవ్యాల నిరోధానికి నోడల్ ఏజెన్సీగా నార్కోటిక్స్ కంట్రోల్ బ్యూరో (NCB) ను 1986 లో స్థాపించారు.
Q2. 2026 జూలైలో బ్రిక్స్ (BRICS) యాంటీ-డ్రగ్ ఏజెన్సీల అధిపతుల సమావేశానికి ఆతిథ్యం ఇస్తున్న భారతీయ నగరం ఏది? [Easy]
A) న్యూఢిల్లీ
B) గువాహటి
C) ముంబై
D) కోల్కతా
Answer: B
Explanation: ఈ ప్రతిష్టాత్మక అంతర్జాతీయ బ్రిక్స్ యాంటీ-డ్రగ్ ఏజెన్సీల సమావేశం అస్సాంలోని గువాహటి నగరంలో జరుగుతోంది.
Q3. భారతదేశంలో మత్తుపదార్థాల నియంత్రణకు సంబంధించి ఇటీవల విడుదల చేసిన విజన్ డాక్యుమెంట్ కాలపరిమితి ఎంత? [Moderate]
A) 2025–2030
B) 2026–2029
C) 2026–2031
D) 2025–2028
Answer: B
Explanation: భారతదేశాన్ని డ్రగ్ రహితంగా మార్చేందుకు కేంద్ర ప్రభుత్వం 'విజన్ డాక్యుమెంట్ ఆన్ నార్కోటిక్స్ కంట్రోల్ (2026–2029)' ను విడుదల చేసింది.
Q4. భారత రాజ్యాంగంలోని ఏ ఆర్టికల్ ప్రజారోగ్య రక్షణలో భాగంగా హానికరమైన ఉత్ప్రేరకాలు, మత్తుపదార్థాల వినియోగాన్ని నిషేధించాలని పేర్కొంటుంది? [Moderate]
A) ఆర్టికల్ 45
B) ఆర్టికల్ 47
C) ఆర్టికల్ 48
D) ఆర్టికల్ 50
Answer: B
Explanation: ఆదేశిక సూత్రాలలోని ఆర్టికల్ 47 ప్రకారం ప్రజల పోషకాహార స్థాయిని, జీవన ప్రమాణాలను పెంచడం మరియు ఆరోగ్యానికి హానికరమైన పానీయాలు, డ్రగ్స్ నిషేధించడం రాష్ట్ర బాధ్యత.
Q5. గువాహటిలో జరుగుతున్న బ్రిక్స్ యాంటీ-డ్రగ్ సదస్సులో మొత్తం ఎన్ని నేపథ్య సమావేశాలు (Thematic Sessions) నిర్వహించనున్నారు? [Moderate]
A) 4
B) 5
C) 6
D) 8
Answer: C
Explanation: ఈ రెండు రోజుల సదస్సులో సమకాలీన డ్రగ్స్ సవాళ్లపై మొత్తం 06 నిర్దిష్ట నేపథ్య సమావేశాలను నిర్వహిస్తున్నారు.
Q6. నార్కోటిక్స్ కంట్రోల్ బ్యూరో (NCB) కి సంబంధించి క్రింది ప్రకటనలను పరిశీలించండి: [Tricky]
1. ఇది కేంద్ర సామాజిక న్యాయం మరియు సాధికారత మంత్రిత్వ శాఖ పరిధిలో పనిచేస్తుంది.
2. ఇది ఒక చట్టబద్ధమైన సంస్థ (Statutory Body), ఇది NDPS చట్టం 1985 కింద ఏర్పడింది.
పై వాటిలో సరైన ప్రకటన ఏది/వి?
A) 1 మాత్రమే
B) 2 మాత్రమే
C) 1 మరియు 2 రెండూ
D) పైవేవీ కావు
Answer: B
Explanation: ప్రకటన 1 తప్పు ఎందుకంటే NCB కేంద్ర హోం వ్యవహారాల మంత్రిత్వ శాఖ పరిధిలో పనిచేస్తుంది; ప్రకటన 2 సరైనది ఎందుకంటే ఇది NDPS చట్టం కింద ఏర్పాటైన చట్టబద్ధమైన సంస్థ.
Q7. బ్రిక్స్ (BRICS) యాంటీ-డ్రగ్ ఏజెన్సీల సమావేశంలో చర్చకు రానున్న ఆధునిక సవాళ్లలో క్రింది వాటిలో వేటిని చేర్చారు? [Tricky]
1. డార్క్నెట్ ఆధారిత మాదకద్రవ్యాల రవాణా.
2. క్రిప్టోకరెన్సీ ద్వారా జరిగే ఆర్థిక ప్రవాహాలు.
3. న్యూ సైకోయాక్టివ్ సబ్స్టాన్సెస్ (NPS) వ్యాప్తి.
సరైన సమాధానాన్ని ఎంచుకోండి:
A) 1 మరియు 2 మాత్రమే
B) 2 Ori 3 మాత్రమే
C) 1 మరియు 3 మాత్రమే
D) 1, 2 మరియు 3 అంతా
Answer: D
Explanation: సాంకేతికత పెరిగిన నేపథ్యంలో డార్క్నెట్, క్రిప్టోకరెన్సీలు మరియు సరికొత్త కృత్రిమ రసాయనాలు (NPS) డ్రగ్స్ మార్కెట్లో ప్రధాన సవాళ్లుగా మారాయి, ఇవన్నీ ఈ సమావేశ చర్చల పరిధిలో ఉన్నాయి.
Q8. 2026 లో బ్రిక్స్ కూటమికి సంబంధించి క్రింది వాటిలో సరికాని అంశం ఏది? [Tricky]
A) 2026 లో బ్రిక్స్ అధ్యక్ష బాధ్యతలను భారతదేశం నిర్వహిస్తోంది.
B) ఈ కూటమిలో ప్రస్తుతం ఇండోనేషియా ఒక శాశ్వత సభ్యదేశంగా చేరింది.
C) 2026 బ్రిక్స్ థీమ్లో 'Resilience మరియు Innovation' అనే పదాలు ఉన్నాయి.
D) ఈ కూటమి అంతర్జాతీయ రాజకీయ మరియు ఆర్థిక పాలనపై సంప్రదింపుల వేదికగా పనిచేస్తుంది.
Answer: B
Explanation: బ్రిక్స్ విస్తరణలో ఈజిప్ట్, ఇరాన్, యూఏఈ వంటి దేశాలు చేరాయి కానీ ఇండోనేషియా ఇందులో ప్రస్తుత సభ్యదేశం కాదు, కాబట్టి ఆప్షన్ B సరికానిది.
PYQ 1:
భారతదేశంలో మాదకద్రవ్యాల అక్రమ రవాణాను నియంత్రించేందుకు ఏర్పాటైన అత్యున్నత అంతర-శాఖల సమన్వయ యంత్రాంగం ఏది?
A) నార్కోటిక్స్ కంట్రోల్ బ్యూరో (NCB)
B) నార్కో-కోఆర్డినేషన్ సెంటర్ (NCORD)
C) సెంట్రల్ బ్యూరో ఆఫ్ ఇన్వెస్టిగేషన్ (CBI)
D) ఎన్ఫోర్స్మెంట్ డైరెక్టరేట్ (ED)
Answer: B
Explanation: వివిధ కేంద్ర మంత్రిత్వ శాఖలు, రాష్ట్ర ప్రభుత్వాలు మరియు ఎన్ఫోర్స్మెంట్ ఏజెన్సీల మధ్య డ్రగ్ నియంత్రణ సమన్వయం కోసం NCORD ను ఏర్పాటు చేశారు.
PYQ 2:
భారతదేశపు అంతర్గత భద్రత మరియు మాదకద్రవ్యాల సవాలుకు సంబంధించి క్రింది ప్రకటనలను పరిశీలించండి:
1. భారతదేశం భౌగోళికంగా 'గోల్డెన్ క్రెసెంట్' మరియు 'గోల్డెన్ ट्रायंगल' అనే రెండు ప్రధాన అక్రమ నార్కోటిక్స్ ఉత్పత్తి ప్రాంతాల మధ్య విస్తరించి ఉంది.
2. దేశంలో మాదకద్రవ్యాల నిరోధానికి కేంద్ర హోం మంత్రిత్వ శాఖ 'నషా ముక్త్ భారత్ అభియాన్' ను నోడల్ పథకంగా అమలు చేస్తోంది.
పై ప్రకటనలలో ఏది/వి సరైనవి?
A) 1 మాత్రమే
B) 2 మాత్రమే
C) 1 మరియు 2 రెండూ
D) 1 మరియు 2 రెండూ కావు
Answer: A
Explanation: ప్రకటన 1 సరైనది. ప్రకటన 2 తప్పు ఎందుకంటే 'నషా ముక్త్ భారత్ అభియాన్' ను కేంద్ర సామాజిక న్యాయం మరియు సాధికారత మంత్రిత్వ శాఖ అమలు చేస్తోంది, హోం శాఖ కాదు.
PYQ 3:
క్రింది వాటిని జతపరచండి:
1. NDPS యాక్ట్ — ఆ) 1986
2. NCB స్థాపన — ఆ) 1985
3. ఆర్టికల్ 47 — ఇ) ఆదేశిక సూత్రాలు
సరైన కోడ్ను ఎంచుకోండి:
A) 1-ఆ, 2-అ, 3-ఇ
B) 1-అ, 2-ఆ, 3-ఇ
C) 1-ఇ, 2-అ, 3-ఆ
D) 1-ఆ, 2-ఇ, 3-అ
Answer: A
Explanation: NDPS చట్టం 1985 లో వచ్చింది, NCB 1986 లో స్థాపించబడింది, మరియు ఆర్టికల్ 47 ఆదేశిక సూత్రాల భాగం.
Question 1 (150 words): భారతదేశంలో సాంకేతికత ఆధారిత మాదకద్రవ్యాల అక్రమ రవాణా (Tech-driven Drug Trafficking) పెరగడానికి గల కారణాలను విశ్లేషించండి మరియు దీనిని అరికట్టడంలో అంతర్జాతీయ సహకారం యొక్క ప్రాధాన్యతను తెలపండి.
సాంకేతిక పరిజ్ఞానం పెరగడంతో సాంప్రదాయ డ్రగ్ స్మగ్లింగ్ స్థానంలో డార్క్నెట్ మార్కెట్లు, క్రిప్టోకరెన్సీ చెల్లింపులు మరియు డ్రోన్ ఆధారిత సరఫరాలు వంటి సరికొత్త సవాళ్లు ముందుకు వచ్చాయి. ఇవి నిందితుల గుర్తింపును దాచిపెడుతూ సరిహద్దులు దాటి నెట్వర్క్లను నడపడానికి వీలు కల్పిస్తున్నాయి. 2026 జూలైలో గువాహటిలో జరుగుతున్న బ్రిక్స్ యాంటీ-డ్రగ్ ఏజెన్సీల సమావేశం ఇటువంటి సరిహద్దు సవాళ్లను ఉమ్మడిగా ఎదుర్కోవడానికి ఒక సరైన వేదిక. అంతర్జాతీయంగా ఇంటెలిజెన్స్ సమాచారాన్ని నిజసమయంలో (Real-time) పంచుకోవడం, సైబర్ ల్యాబొరేటరీల పర్యవేక్షణ మరియు రసాయనాల లీకేజీని అడ్డుకోవడం కేవలం ఒక దేశం వల్ల సాధ్యం కాదు. బ్రిక్స్ దేశాల మధ్య కుదిరే ఉమ్మడి ఆపరేషన్లు మరియు సాంకేతిక బదిలీ ద్వారా మాత్రమే ఈ అంతర్జాతీయ డ్రగ్ సిండికేట్లను విచ్ఛిన్నం చేయవచ్చని, ఇది భారతదేశ భద్రతకు అత్యంత అవసరమని చెప్పవచ్చు.
Question 2 (250 words): "నార్కో-టెర్రరిజం (Narco-Terrorism) భారతదేశ అంతర్గత భద్రతకు తీవ్రమైన ముప్పుగా పరిణమించింది." ఈ ప్రకటనను సమర్థిస్తూ, దేశీయంగా ప్రభుత్వం తీసుకున్న నివారణ చర్యలను మరియు 'విజన్ డాక్యుమెంట్ 2026-2029' యొక్క ప్రాముఖ్యతను చర్చించండి.
మాదకద్రవ్యాల అక్రమ రవాణా ద్వారా వచ్చే నల్లధనాన్ని ఉగ్రవాద చర్యలకు, దేశ వ్యతిరేక శక్తులకు నిధులుగా మళ్లించడాన్నే నార్కో-టెర్రరిజం అంటారు. భారతదేశం భౌగోళికంగా గోల్డెన్ క్రెసెంట్ మరియు గోల్డెన్ ట్రయాంగిల్ మధ్య ఉండటం వల్ల జమ్మూ కాశ్మీర్, పంజాబ్ మరియు ఈశాన్య రాష్ట్రాల సరిహద్దుల గుండా భారీగా డ్రగ్స్ చొరబాట్లు జరుగుతున్నాయి. ఇది దేశ యువత శారీరక, మానసిక ఆరోగ్యాన్ని దెబ్బతీయడమే కాకుండా అంతర్గత స్థిరత్వాన్ని ప్రమాదంలో పడేస్తోంది.
ఈ ముప్పును తిప్పికొట్టేందుకు భారత ప్రభుత్వం బహుముఖ వ్యూహాన్ని అమలు చేస్తోంది. చట్టపరంగా 1985 లో NDPS చట్టాన్ని బలోపేతం చేయడం, సమన్వయం కోసం NCORD (నార్కో-కోఆర్డినేషన్ సెంటర్) వ్యవస్థను నాలుగు అంచెల్లో విస్తరించడం వంటి చర్యలు తీసుకుంది. ఇటీవల ప్రారంభించిన ఆన్లైన్ డ్రగ్ డిస్పోజల్ క్యాంపెయిన్ ద్వారా దాదాపు ₹6,000 కోట్ల విలువైన 2,09,500 కిలోల డ్రగ్స్ ధ్వంసం చేయడం ప్రభుత్వ దృఢ సంకల్పానికి నిదర్శనం.
ప్రభుత్వం ఇటీవల విడుదల చేసిన 'విజన్ డాక్యుమెంట్ ఆన్ నార్కోటిక్స్ కంట్రోల్ (2026–2029)' ఈ పోరాటంలో ఒక మైలురాయి. ఇది డిమాండ్ తగ్గింపు, సరఫరా నిరోధం మరియు హాని తగ్గింపు (Harm Reduction) అనే మూడు ప్రధాన సూత్రాలపై ఆధారపడి తదుపరి మూడేళ్ల కార్యాచరణను నిర్దేశిస్తుంది. నెట్వర్క్-కేంద్రీకృత ఎన్ఫోర్స్మెంట్ విధానాన్ని ప్రోత్సహిస్తూ, సింథటిక్ డ్రగ్స్ మరియు డార్క్నెట్ సవాళ్లను ఎదుర్కొనేందుకు ఇది స్పష్టమైన గడువులను, బాధ్యతలను నిర్దేశించింది. అంతర్జాతీయంగా బ్రిక్స్ వంటి కూటములతో చేతులు కలపడం ద్వారా సరిహద్దుల అవతల ఉన్న డ్రగ్ నెట్వర్క్ల మూలాలను దెబ్బతీసి, "మాదకద్రవ్య రహిత భారత్" సాధనకు ఇది మార్గం సుగమం చేస్తుంది.