వికసిత్ భారత్ - గ్యారెంటీ ఫర్ రోజ్‌గార్ అండ్ ఆజీవిక మిషన్ (గ్రామీణ్) చట్టం, 2025 (VB-G RAM G Act) అమలు

What Happened

మహాత్మా గాంధీ జాతీయ గ్రామీణ ఉపాధి హామీ చట్టం (MGNREGA) స్థానంలో రూపొందించిన 'వికసిత్ భారత్ – గ్యారెంటీ ఫర్ రోజ్‌గార్ అండ్ ఆజీవిక మిషన్ (గ్రామీణ్) చట్టం, 2025' (VB-G RAM G Act) జూలై 1, 2026 నుండి దేశవ్యాప్తంగా అమలులోకి వచ్చింది. కేంద్ర గ్రామీణాభివృద్ధి మరియు వ్యవసాయ శాఖ మంత్రి శ్రీ శివరాజ్ సింగ్ చౌహాన్ ఈ విషయాన్ని ప్రకటించారు. గ్రామీణ ప్రాంతాల్లో ఏ ఒక్క కార్మికుడు కూడా పని లేకుండా ఉండకూడదనే ఉద్దేశ్యంతో, ఉపాధి హామీ రోజులను 125 రోజులకు పెంచుతూ ప్రభుత్వం ఈ చారిత్రాత్మక నిర్ణయం తీసుకుంది.

When & Where

ఈ చట్టం జూలై 1, 2026 నుండి దేశవ్యాప్తంగా అమలులోకి రాగా, దీని జాతీయ స్థాయి అధికారిక ప్రారంభోత్సవ కార్యక్రమం జూలై 2, 2026న నిర్వహించబడింది. ఆంధ్రప్రదేశ్ రాష్ట్రంలోని తిరుపతి జిల్లా, ఓబులవారిపల్లె మండలానికి చెందిన ముక్కవారిపల్లి గ్రామంలో ఈ జాతీయ కార్యక్రమం ఘనంగా జరిగింది.

Who Is Involved

ఈ చట్టం రూపకల్పన మరియు అమలులో క్రింది కీలక వ్యవస్థలు పాలుపంచుకుంటున్నాయి:

• కేంద్ర గ్రామీణాభివృద్ధి మంత్రిత్వ శాఖ: ఈ పథకానికి ప్రధాన నోడల్ ఏజెన్సీ. కేంద్ర మంత్రి శివరాజ్ సింగ్ చౌహాన్ దీనిని పర్యవేక్షిస్తున్నారు.
• ఆంధ్రప్రదేశ్ రాష్ట్ర ప్రభుత్వం: జాతీయ ప్రారంభోత్సవానికి ఆతిథ్యం ఇచ్చింది. ముఖ్యమంత్రి ఎన్. చంద్రబాబు నాయుడు, ఉప ముఖ్యమంత్రి కొణిదెల పవన్ కళ్యాణ్ ఈ కార్యక్రమంలో పాల్గొన్నారు.
• రాష్ట్రాలు మరియు కేంద్రపాలిత ప్రాంతాలు: క్షేత్రస్థాయిలో నిధుల నిర్వహణ మరియు అమలు బాధ్యత వీటిపై ఉంది.
• గ్రామ పంచాయతీలు: స్థానిక అవసరాలకు అనుగుణంగా పనుల ప్రణాళిక మరియు అమలు చేసే ప్రధాన బాధ్యత గ్రామ పంచాయతీలకే ఇవ్వబడింది.

How It Works

ఈ చట్టం క్రింది పద్ధతుల ద్వారా అమలు చేయబడుతుంది:

1. డిమాండ్ ఆధారిత ఉపాధి: అర్హులైన గ్రామీణ కుటుంబాలు పని కోరినప్పుడు కచ్చితంగా ఉపాధి కల్పించాల్సి ఉంటుంది.
2. గ్రామీణ్ రోజ్‌గార్ గ్యారెంటీ కార్డ్స్: లబ్ధిదారులైన ప్రతి కుటుంబానికి నూతన గుర్తింపు కార్డులు జారీ చేయబడతాయి.
3. తాత్కాలిక నిధుల విడుదల: రాష్ట్రాలు ఎలాంటి ఇబ్బందులు పడకుండా ఉండేందుకు కేంద్రం రూ. 95,692.31 కోట్ల తాత్కాలిక నిధులను ముందుగానే కేటాయించింది.
4. సమీకృత ప్రణాళిక: సహజ వనరుల నిర్వహణ, నీటి సంరక్షణ, వ్యవసాయ అనుబంధ పనులు మరియు స్వయం సహాయక సంఘాల (SHGs) సమన్వయంతో శాశ్వత గ్రామీణ ఆస్తులను సృష్టిస్తారు.

Why It Matters

ఈ చట్టం పరీక్షల దృష్ట్యా ఎంతో ప్రాధాన్యత కలిగింది (UPSC GS పేపర్ 2 — ప్రభుత్వ విధానాలు మరియు అభివృద్ధి, GS పేపర్ 3 — సమగ్ర వృద్ధి మరియు ఉపాధి):

• ఆర్థిక భద్రత: ఉపాధి రోజులను 125 రోజులకు పెంచడం వల్ల గ్రామీణ పేదల కొనుగోలు శక్తి పెరుగుతుంది.
• మహిళా సాధికారత: స్వయం సహాయక సంఘాల కలయికతో గ్రామీణ మహిళల భాగస్వామ్యం మరింత పెరుగుతుంది.
• శాశ్వత ఆస్తుల సృష్టి: కేవలం తాత్కాలిక పనులకే పరిమితం కాకుండా గ్రామీణ మౌలిక సదుపాయాల బలోపేతానికి ఇది దోహదపడుతుంది.

Historical Background

📌 [BACKGROUND — verify independently] భారతదేశంలో గ్రామీణ ఉపాధి హామీ పథకాల పరిణామ క్రమం:

• 2005: జాతీయ గ్రామీణ ఉపాధి హామీ చట్టం (NREGA) ఆమోదించబడింది, ఇది ప్రతి కుటుంబానికి 100 రోజుల నైపుణ్యం లేని పనిని చట్టబద్ధమైన హక్కుగా మార్చింది.
• 2009: ఈ చట్టానికి మహాత్మా గాంధీ పేరును జోడించి 'MGNREGA'గా మార్చారు.
• 2026: ఎంజిఎన్ఆర్ఇజిఎ స్థానంలో మరింత విస్తృతమైన, ఆధునిక సదుపాయాలతో కూడిన VB-G RAM G చట్టం, 2025 అమలులోకి వచ్చింది. ఇది పాత లోపాలను సవరిస్తూ 125 రోజుల ఉపాధికి హామీ ఇస్తుంది.

Previous Related Events

📌 [BACKGROUND — verify independently] గత కొన్నేళ్లుగా జరిగిన ప్రధాన పరిణామాలు:

• 2021-22: కోవిడ్-19 మహమ్మారి సమయంలో గ్రామీణ వలస కార్మికులకు ఉపాధి కల్పించడంలో ఎంజిఎన్ఆర్ఇజిఎ రికార్డు స్థాయి నిధులను ఉపయోగించుకుంది.
• 2023-24: ఆధార్ ఆధారిత చెల్లింపుల విధానం (ABPS) మరియు హాజరు కోసం 'NMMS' యాప్ వాడకం తప్పనిసరి చేయబడింది.
• 2025: ఉపాధి హామీ వ్యవస్థను సమూలంగా మార్చడానికి వికసిత్ భారత్ విజన్‌లో భాగంగా నూతన VB-G RAM G బిల్లును పార్లమెంట్ ఆమోదించింది.

Static GK Connection

ఈ అంశం క్రింది ప్రాథమిక పాఠ్యపుస్తక భావనలతో ముడిపడి ఉంది:

• ఆదేశిక సూత్రాలు (DPSP): భారత రాజ్యాంగంలోని పార్ట్ IV లో గల ఆర్టికల్ 41 ప్రకారం, రాష్ట్రం తన ఆర్థిక పరిమితులకు లోబడి పౌరులకు పని హక్కును కల్పించడానికి ప్రయత్నించాలి.
• వికేంద్రీకరణ (73వ రాజ్యాంగ సవరణ చట్టం, 1992): ఈ చట్టం పనుల ప్రణాళికలో గ్రామసభలు మరియు గ్రామ పంచాయతీలకు గల అధికారాలను మరింత బలోపేతం చేస్తుంది.

India & World Comparison

ప్రపంచంలోనే అతిపెద్ద సామాజిక భద్రతా కార్యక్రమాలలో ఒకటిగా భారతదేశ ఉపాధి హామీ పథకం నిలుస్తోంది. అంతర్జాతీయ కార్మిక సంస్థ (ILO) నివేదికల ప్రకారం, భారతదేశం అమలు చేస్తున్న ఇటువంటి హక్కుల ఆధారిత ఉపాధి నమూనా అభివృద్ధి చెందుతున్న ఇతర దేశాలకు (ఉదాహరణకు బంగ్లాదేశ్, దక్షిణాఫ్రికా) ఆదర్శంగా నిలిచింది. నూతనంగా పెంచిన 125 రోజుల పరిమితి భారతదేశ సామాజిక భద్రతా సూచీని మరింత మెరుగుపరుస్తుంది.

Future Impact

భవిష్యత్తులో రాబోయే మార్పులు:

• వేతన రేట్ల సవరణ: నూతన చట్టం ప్రకారం దేశవ్యాప్తంగా సవరించిన ఉపాధి హామీ వేతనాలు అమలులోకి వస్తాయి.
• డిజిటల్ పారదర్శకత: జియో-ట్యాగింగ్ మరియు సామాజిక తనిఖీ (Social Audit) ప్రక్రియ మరింత కఠినతరం కానుంది.
• గ్రామీణ వలసల తగ్గింపు: 125 రోజుల స్థిరమైన ఉపాధి వల్ల నగరాలకు జరిగే అసంఘటిత వలసలు గణనీయంగా తగ్గుతాయి.

---

🔑 Key Points for Revision

• VB-G RAM G చట్టం, 2025 జూలై 1, 2026 నుండి అమలులోకి వచ్చింది.
• ఇది పాత ఉపాధి హామీ పథకమైన MGNREGA స్థానాన్ని భర్తీ చేసింది.
• ఉపాధి హామీ రోజులను వార్షికంగా 100 రోజుల నుండి 125 రోజులకు పెంచారు.
• దీనిని కేంద్ర గ్రామీణాభివృద్ధి మరియు వ్యవసాయ మంత్రిత్వ శాఖ నిర్వహిస్తుంది.
• పథకం ప్రారంభ నిధుల కోసం రూ. 95,692.31 కోట్లను తాత్కాలికంగా కేటాయించారు.
• జాతీయ స్థాయి అధికారిక ప్రారంభోత్సవం జూలై 2, 2026న జరిగింది.
• ఈ కార్యక్రమం ఆంధ్రప్రదేశ్‌లోని తిరుపతి జిల్లా ముక్కвариపల్లి గ్రామంలో నిర్వహించబడింది.
• కేంద్ర మంత్రి శివరాజ్ సింగ్ చౌహాన్ ఈ మిషన్‌ను ప్రారంభించారు.
• లబ్ధిదారులకు 'గ్రామీణ్ రోజ్‌గార్ గ్యారెంటీ కార్డ్స్' అందజేస్తారు.
• పథకం యొక్క ముఖ్య లక్ష్యం 'వికసిత్ భారత్ @2047' సాధన.
• ఈ పథకం పనుల ఎంపిక మరియు ప్రణాళికలో గ్రామ పంచాయతీలకు అగ్రతాంబూలం ఇచ్చింది.
• రాజ్యాంగంలోని ఆర్టికల్ 41 (పని హక్కు) అమలుకు ఇది ఒక నిదర్శనం.
• సహజ వనరుల నిర్వహణ మరియు నీటి సంరక్షణ పనులకు ప్రాధాన్యత ఇస్తారు.
• స్వయం సహాయక సంఘాల (SHGs) ద్వారా మహిళా సాధికారతకు లింక్ చేయబడింది.
• గ్రామీణ ప్రాంతాల నుండి పట్టణాలకు వలసలను నిరోధించడం దీని ప్రధాన లక్ష్యం.

---

🧠 Concept Link (Static GK Deep Dive)

Core Concept: హక్కుల ఆధారిత సామాజిక భద్రత మరియు ఉపాధి హామీ

• Definition: పౌరులకు జీవనోపాధి కరవైనప్పుడు ప్రభుత్వం చట్టబద్ధంగా ఉపాధిని కల్పించడం లేదా నిరుద్యోగ భృతిని అందించే హక్కుల ఆధారిత వ్యవస్థ.
• Constitutional / Legal Basis: రాజ్యాంగంలోని ఆర్టికల్ 41 (పని హక్కు, విద్య, ప్రజా సహాయం పొందే హక్కు).
• Scientific / Economic Principle: కీన్స్ ఆర్థిక సిద్ధాంతం (Keynesian Economics) ప్రకారం, గ్రామీణ ప్రాంతాల్లో ప్రజల చేతుల్లోకి డబ్బు చేరితే వస్తువులకు డిమాండ్ పెరిగి ఆర్థిక వ్యవస్థ పుంజుకుంటుంది.
• How it connects to this event: ప్రస్తుత నూతన VB-G RAM G చట్టం పాత చట్టపరమైన హక్కును 125 రోజులకు విస్తరిస్తూ మరింత బలోపేతం చేసింది.
• Origin & History: భారతదేశంలో మొదటిసారిగా 1972-73లో మహారాష్ట్ర ప్రభుత్వం 'ఉపాధి హామీ పథకం' (Employment Guarantee Scheme) ప్రారంభించింది.
• Key milestone 1: కేంద్ర ప్రభుత్వం 2005లో జాతీయ గ్రామీణ ఉపాధి హామీ చట్టం (NREGA)ను ఆమోదించింది.
• Key milestone 2: 2009 అక్టోబర్ 2న ఈ పథకానికి 'మహాత్మా గాంధీ' (MGNREGA) పేరుగా మార్పు చేశారు.
• Related Acts / Schemes / Treaties: దీనదయాళ్ అంత్యోదయ యోజన-జాతీయ గ్రామీణ జీవనోపాధి మిషన్ (DAY-NRLM), ప్రధాన మంత్రి గ్రామీణ సడక్ యోజన (PMGSY).
• Nodal Ministry / Body: కేంద్ర గ్రామీణాభివృద్ధి మంత్రిత్వ శాఖ (Ministry of Rural Development).
• India-specific relevance: గ్రామీణ పేదరికం నిర్మూలనకు, వ్యవసాయ సంక్షోభ సమయాల్లో రైతు కూలీలను ఆదుకోవడానికి ఇది ప్రధాన రక్షణ కవచం.
• Global Comparison: ప్రపంచ బ్యాంకు దీనిని ప్రపంచంలోనే అతిపెద్ద వికేంద్రీకృత సామాజిక భద్రతా కార్యక్రమంగా గుర్తించింది.
• Data Point: భారతదేశ గ్రామీణ జనాభాలో సుమారు 11-12 కోట్ల మంది ఈ రకమైన ఉపాధి హామీపై ఆధారపడుతున్నారు.
• Common Exam Angle: పరీక్షల్లో తరచుగా ఉపాధి హామీ పథకం యొక్క సామాజిక తనిఖీ (Social Audit), ఆస్తుల నాణ్యత, నిధుల కొరత మరియు వికేంద్రీకరణ సవాళ్లపై ప్రశ్నలు వస్తాయి.
• Easy Memory Hook: "125-VB-GRAM" — అంటే వికసిత్ భారత్ గ్రామీణ్ చట్టం కింద 125 రోజుల గ్యారెంటీ.

---

❓ Practice MCQs

Q1. నూతనంగా అమలులోకి వచ్చిన 'VB-G RAM G చట్టం, 2025' ప్రకారం ప్రతి గ్రామీణ కుటుంబానికి సంవత్సరానికి ఎన్ని రోజుల చట్టబద్ధమైన ఉపాధి హామీ లభిస్తుంది? [Easy]

A) 100 రోజులు

B) 120 రోజులు

C) 125 రోజులు

D) 150 రోజులు

Answer: C

Explanation: ఈ చట్టం ద్వారా చట్టబద్ధమైన ఉపాధి హామీ రోజులను పాత 100 రోజుల నుండి 125 రోజులకు పెంచారు.

---

Q2. వికసిత్ భారత్ - గ్యారెంటీ ఫర్ రోజ్‌గార్ అండ్ ఆజీవిక మిషన్ (గ్రామీణ్) చట్టం, 2025 దేశవ్యాప్తంగా ఏ తేదీ నుండి అమలులోకి వచ్చింది? [Easy]

A) జూన్ 1, 2026

B) జూలై 1, 2026

C) జూలై 2, 2026

D) ఆగస్టు 1, 2026

Answer: B

Explanation: ఈ నూతన చట్టం జూలై 1, 2026 నుండి దేశవ్యాప్తంగా అధికారికంగా అమలులోకి వచ్చింది.

---

Q3. VB-G RAM G చట్టం, 2025 యొక్క జాతీయ స్థాయి అధికారిక ప్రారంభోత్సవ కార్యక్రమం ఏ రాష్ట్రంలో నిర్వహించబడింది? [Moderate]

A) మధ్యప్రదేశ్

B) ఉత్తరప్రదేశ్

C) ఆంధ్రప్రదేశ్

D) తమిళనాడు

Answer: C

Explanation: ఈ మిషన్ యొక్క జాతీయ స్థాయి ప్రారంభోత్సవం ఆంధ్రప్రదేశ్‌లోని తిరుపతి జిల్లా ముక్కвариపల్లి గ్రామంలో జరిగింది.

---

Q4. ఈ పథకం సజావుగా సాగడానికి మరియు సకాలంలో వేతన చెల్లింపులు జరపడానికి కేంద్ర ప్రభుత్వం రాష్ట్రాలకు కేటాయించిన తాత్కాలిక బడ్జెట్ ఎంత? [Moderate]

A) రూ. 75,000 కోట్లు

B) రూ. 85,692.31 కోట్లు

C) రూ. 95,692.31 కోట్లు

D) రూ. 1,05,000 కోట్లు

Answer: C

Explanation: కేంద్ర ప్రభుత్వం రాష్ట్రాలు మరియు యూటీలకు రూ. 95,692.31 కోట్ల తాత్కాలిక నిధులను బదిలీ చేసింది.

---

Q5. నూతన VB-G RAM G చట్టం క్రింది ఏ చట్టం స్థానంలో దేశవ్యాప్తంగా అమలులోకి వచ్చింది? [Moderate]

A) PM-KISAN చట్టం

B) MGNREGA చట్టం, 2005

C) జాతీయ ఆహార భద్రతా చట్టం, 2013

D) దీనదయాళ్ ఉపాధ్యాయ గ్రామీణ్ కౌశల్య యోజన

Answer: B

Explanation: ఈ చట్టం గతంలో ఉన్న మహాత్మా గాంధీ జాతీయ గ్రామీణ ఉపాధి హామీ చట్టం (MGNREGA), 2005 స్థానాన్ని భర్తీ చేసింది.

---

Q6. VB-G RAM G చట్టం, 2025 అమలుకు సంబంధించి క్రింది వ్యాఖ్యలలో సరైనది ఏది? [Tricky]

A) ఇది కేవలం నైపుణ్యం కలిగిన ఐటి కార్మికులకు మాత్రమే ఉపాధి కల్పిస్తుంది.

B) దీని అమలులో కేంద్ర బిందువుగా జిల్లా కలెక్టర్ కార్యాలయం ఉంటుంది, పంచాయతీలకు పాత్ర లేదు.

C) ఇది ఉపాధి కల్పించడంతో పాటు స్వయం సహాయక సంఘాల (SHGs) ద్వారా మహిళా సాధికారతకు మరియు శాశ్వత ఆస్తుల సృష్టికి ప్రాధాన్యత ఇస్తుంది.

D) ఈ పథకం కింద లబ్ధిదారులకు ఎటువంటి కొత్త గుర్తింపు కార్డులు ఇవ్వరు.

Answer: C

Explanation: ఈ చట్టం గ్రామ పంచాయతీలను కేంద్ర బిందువుగా ఉంచి, శాశ్వత ఆస్తుల సృష్టి మరియు ఎస్హెచ్‌జి మహిళల సాధికారతపై ప్రత్యేక దృష్టి పెడుతుంది.

---

Q7. భారత రాజ్యాంగంలోని ఆదేశిక సూత్రాలలోని (DPSP) ఏ నిబంధన లేదా ఆర్టికల్ ఈ ఉపాధి హామీ చట్టాల రూపకల్పనకు ప్రధాన ప్రేరణగా నిలుస్తుంది? [Tricky]

A) ఆర్టికల్ 21

B) ఆర్టికల్ 41

C) ఆర్టికల్ 44

D) ఆర్టికల్ 51A

Answer: B

Explanation: రాజ్యాంగంలోని ఆర్టికల్ 41 పౌరులకు పని హక్కును కల్పించాలని ప్రభుత్వాలను ఆదేశిస్తుంది, ఇది సామాజిక భద్రతా చట్టాలకు పునాది.

---

Q8. నూతన VB-G RAM G మిషన్ కింద జారీ చేయబోయే లబ్ధిదారుల గుర్తింపు కార్డుల అధికారిక పేరు ఏమిటి? [Tricky]

A) వికసిత్ శ్రమిక్ కార్డ్

B) భారత్ ఉపాధి కార్డ్

C) గ్రామీణ్ రోజ్‌గార్ గ్యారెంటీ కార్డ్

D) రాష్ట్రీయ ఆజీవిక కార్డ్

Answer: C

Explanation: లబ్ధిదారులైన గ్రామీణ కుటుంబాలకు ఈ పథకం కింద 'గ్రామీణ్ రోజ్‌గార్ గ్యారెంటీ కార్డ్స్' పంపిణీ చేయబడతాయి.

---

📜 Previous Year Question Style (PYQ)

PYQ 1:

భారతదేశంలో హక్కుల ఆధారిత గ్రామీణ ఉపాధి విధానానికి సంబంధించి క్రింది వాటిలో ఏది సరైనది?

A) ఇది కేవలం పట్టణ ప్రాంతాల్లోని విద్యావంతులైన నిరుద్యోగుల కోసం ఉద్దేశించబడింది.

B) ఇది లబ్ధిదారులకు చట్టబద్ధమైన పని హక్కును కల్పిస్తుంది మరియు విఫలమైతే నిరుద్యోగ భృతిని అందిస్తుంది.

C) దీనికి ఎలాంటి బడ్జెట్ కేటాయింపులు ఉండవు, పూర్తిగా స్వచ్ఛంద నిధులతో నడుస్తుంది.

D) దీనిని నీతి ఆయోగ్ నేరుగా ప్రతి గ్రామంలోనూ అమలు చేస్తుంది.

Answer: B

Explanation: భారతదేశంలోని ఉపాధి హామీ చట్టాలు డిమాండ్ ఆధారితమైనవి. పని అడిగిన కాలంలో ఉపాధి చూపకపోతే చట్టప్రకారం నిరుద్యోగ భృతి చెల్లించాల్సి ఉంటుంది.

---

PYQ 2:

నూతన గ్రామీణాభివృద్ధి విధానాలు మరియు వికసిత్ భారత్ లక్ష్యాల సందర్భంలో, క్రింది ప్రకటనలను పరిశీలించండి:

1. నూతన చట్టం గ్రామీణ ఉపాధి గ్యారెంటీని 125 రోజులకు పెంచింది.
2. ఈ పథకం పూర్తిగా కేంద్ర ప్రభుత్వ నిధులతోనే నడుస్తుంది మరియు రాష్ట్రాలకు ఎటువంటి నిధులు బదిలీ చేయబడవు.
3. దీని ద్వారా ప్రాకృతిక వనరుల నిర్వహణ మరియు నీటి సంరక్షణ వంటి శాశ్వత ఆస్తుల సృష్టి జరుగుతుంది.

పై ప్రకటనలలో ఏది/వి సరైనవి?

A) 1 మాత్రమే

B) 1 మరియు 2 మాత్రమే

C) 1 మరియు 3 మాత్రమే

D) 1, 2 మరియు 3

Answer: C

Explanation: ప్రకటన 1 మరియు 3 సరైనవి. కేంద్ర ప్రభుత్వం ఈ పథకం కోసం రూ. 95,692.31 కోట్ల తాత్కాలిక నిధులను రాష్ట్రాలు మరియు కేంద్రపాలిత ప్రాంతాలకు బదిలీ చేసింది, కాబట్టి ప్రకటన 2 తప్పు.

---

PYQ 3:

జాబితా-I (పథకం/చట్టం) ను జాబితా-II (ప్రధాన లక్ష్యం) తో జతపరచండి:

• జాబితా-I: (a) VB-G RAM G Act, 2025 | (b) DAY-NRLM | (c) PMGSY
• జాబితా-II: (1) గ్రామీణ రహదారుల అనుసంధానం | (2) 125 రోజుల గ్రామీణ ఉపాధి హామీ | (3) మహిళా స్వయం సహాయక సంఘాల జీవనోపాధి

సరైన కోడ్‌ను ఎంచుకోండి:

A) a-2, b-3, c-1

B) a-1, b-2, c-3

C) a-3, b-1, c-2

D) a-2, b-1, c-3

Answer: A

Explanation: VB-G RAM G చట్టం 125 రోజుల ఉపాధిని అందిస్తుంది, DAY-NRLM స్వయం సహాయక సంఘాల బలోపేతానికి మరియు PMGSY గ్రామీణ రోడ్ల అనుసంధానానికి సంబంధించినవి.

---

✍️ Mains Answer Pointers

Question 1 (150 words): భారతదేశంలో పాత ఎంజిఎన్ఆర్ఇజిఎ (MGNREGA) స్థానంలో తీసుకువచ్చిన 'VB-G RAM G చట్టం, 2025' లోని కీలక మార్పులను మరియు దాని ప్రాముఖ్యతను చర్చించండి.

Answer: మహాత్మా గాంధీ జాతీయ గ్రామీణ ఉపాధి హామీ చట్టం (MGNREGA) స్థానంలో నూతనంగా తీసుకువచ్చిన 'వికసిత్ భారత్ – గ్యారెంటీ ఫర్ రోజ్‌గార్ అండ్ ఆజీవిక మిషన్ (గ్రామీణ్) చట్టం, 2025' భారతదేశ గ్రామీణ సామాజిక భద్రతలో ఒక నూతన అధ్యాయం. ఈ చట్టం యొక్క ప్రధాన మార్పు ఏమిటంటే, చట్టబద్ధమైన ఉపాధి హామీ రోజులను సంవత్సరానికి 100 రోజుల నుండి 125 రోజులకు పెంచడం. ఇది గ్రామీణ కుటుంబాల ఆర్థిక స్థిరత్వాన్ని మరియు కొనుగోలు శక్తిని మెరుగుపరుస్తుంది. పాలనాపరంగా, ఈ చట్టం గ్రామ పంచాయతీలను కేంద్ర బిందువుగా మార్చింది. దీనివల్ల స్థానిక అవసరాలకు అనుగుణంగా వికేంద్రీకృత ప్రణాళికలు సాధ్యమవుతాయి. కేవలం సాధారణ తవ్వకం పనులకే పరిమితం కాకుండా, నీటి సంరక్షణ, వ్యవసాయ అనుబంధ మౌలిక సదుపాయాలు మరియు మహిళా స్వయం సహాయక సంఘాల (SHGs) కలయికతో శాశ్వత ఆస్తుల సృష్టికి ఇది ప్రాధాన్యత ఇస్తుంది. కేంద్ర ప్రభుత్వం రూ. 95,692.31 కోట్ల ప్రారంభ నిధులను కేటాయించడం దీని తక్షణ ప్రాముఖ్యతను సూచిస్తుంది. ముగింపుగా, ఈ చట్టం గ్రామీణ భారతదేశంలో అసంఘటిత వలసలను నిరోధిస్తూ 'వికసిత్ భారత్ @2047' స్వప్నాన్ని సాకారం చేయడంలో కీలక పాత్ర పోషిస్తుంది.

---

Question 2 (250 words): "ఉపాధి హామీ రోజులను 125 రోజులకు పెంచడం గ్రామీణ ఆర్థిక వ్యవస్థను బలోపేతం చేయగలదు, అయితే దీని విజయవంతమైన అమలు కొన్ని సవాళ్లతో ముడిపడి ఉంది." విశ్లేషించండి.

Answer: భారతదేశంలో జూలై 1, 2026 నుండి అమలులోకి వచ్చిన VB-G RAM G చట్టం, 2025 గ్రామీణ ఉపాధి హామీని 125 రోజులకు పెంచడం ద్వారా గ్రామీణ ఆర్థిక రక్షణ కవచాన్ని మరింత పటిష్టం చేసింది. ఈ చట్టం గ్రామీణ పేదల ఆదాయాన్ని పెంచడం ద్వారా గ్రామీణ మార్కెట్లలో వస్తువుల డిమాండ్‌ను పెంచి, దేశ ఆర్థిక వృద్ధికి దోహదపడుతుంది.

ఈ నూతన విధానం వల్ల చేకూరే ఆర్థిక మరియు సామాజిక ప్రయోజనాలు స్పష్టంగా ఉన్నాయి. మొదటిది, వ్యవసాయ రంగానికి గిరాకీ లేని కాలంలో (Lean Season) రైతు కూలీలకు అదనపు 25 రోజుల పని లభించడం వల్ల వారి జీవన ప్రమాణాలు మెరుగుపడతాయి. రెండవది, ప్రాకృతిక వనరుల నిర్వహణ, నీటి సంరక్షణ పనుల వల్ల భూగర్భ జలాలు పెరిగి దీర్ఘకాలంలో వ్యవసాయ ఉత్పాదకత పెరుగుతుంది. మూడవది, మహిళా స్వయం సహాయక సంఘాలతో దీనిని అనుసంధానించడం వల్ల గ్రామీణ మహిళల్లో ఆర్థిక స్వయంప్రతిపత్తి పెరుగుతుంది.

అయినప్పటికీ, ఈ చట్టం విజయవంతం కావడానికి కొన్ని కీలక సవాళ్లను అధిగమించాల్సి ఉంది. ప్రధాన సవాలు నిధుల సకాలంలో విడుదల. గతంలో ఎంజిఎన్ఆర్ఇజిఎలో వేతనాల చెల్లింపులో ఆలస్యం పెద్ద సమస్యగా ఉండేది; నూతన చట్టంలో తాత్కాలికంగా రూ. 95,692.31 కోట్లు కేటాయించినప్పటికీ, భవిష్యత్తులో డిమాండ్‌కు తగ్గట్టుగా నిరంతర నిధుల ప్రవాహం అవసరం. మరో సవాలు క్షేత్రస్థాయిలో అవినీతిని నిరోధించడం మరియు సామాజిక తనిఖీలను (Social Audits) నిష్పక్షపాతంగా నిర్వహించడం. గ్రామ పంచాయతీలకు గల పరిమిత సాంకేతిక మరియు పరిపాలనా సామర్థ్యం కూడా ఈ విస్తృతమైన పనుల నిర్వహణకు అడ్డంకిగా మారవచ్చు.

ముగింపుగా, పెంచిన ఉపాధి రోజులు గ్రామీణ ఆర్థిక వ్యవస్థను బలోపేతం చేయడానికి గొప్ప అవకాశం. దీనిని విజయవంతం చేయాలంటే కేంద్ర-రాష్ట్ర ప్రభుత్వాల మధ్య నిరంతర సమన్వయం, డిజిటల్ పారదర్శకత (జియో-ట్యాగింగ్, ఆధార్ లింకింగ్) మరియు గ్రామ పంచాయతీల సామర్థ్య పెంపుదల అత్యవసరం.

---

⚠️ Examiner Trap

• Trap 1: అభ్యర్థులు నూతన చట్టం ప్రకారం ఉపాధి హామీ రోజులను 150 రోజులుగా పొరపడవచ్చు. కానీ గుర్తుంచుకోండి, చట్టబద్ధంగా పెంచిన రోజులు 125 మాత్రమే.
• Trap 2: ఈ పథకం కేవలం ఒక నూతన ప్రభుత్వ అడ్మినిస్ట్రేటివ్ ఆర్డర్ మాత్రమే అని అభ్యర్థులు భావించవచ్చు. కానీ ఇది పార్లమెంట్ ఆమోదించిన చట్టబద్ధమైన (Statutory) హక్కు, ఇది పాత MGNREGA చట్టం స్థానంలో వచ్చింది.
• Trap 3: ఈ పథకం కింద పనుల ప్రణాళికను కేంద్ర ప్రభుత్వమే నేరుగా తయారు చేస్తుందని అనుకోవచ్చు. కానీ వాస్తవానికి వికేంద్రీకరణ సూత్రం ప్రకారం 'గ్రామ పంచాయతీలు' దీని ప్రణాళిక మరియు అమలుకు కేంద్ర బిందువు.

---

🧭 Exam Tip

• Prelims Angle: ప్రిలిమ్స్ పరీక్షలో ఈ చట్టం అమలులోకి వచ్చిన తేదీ (జూలై 1, 2026), పెంచిన రోజుల సంఖ్య (125 రోజులు), నోడల్ మంత్రిత్వ శాఖ మరియు కేటాయించిన తాత్కాలిక బడ్జెట్ (రూ. 95,692.31 కోట్లు) వంటి ప్రత్యక్ష ఫ్యాక్ట్స్ అడిగే అవకాశం ఉంది.
• Mains Angle: మెయిన్స్ పరీక్షలో ఈ చట్టం ద్వారా 'వికసిత్ భారత్ @2047' సాధన ఎలా సాధ్యమవుతుంది, మరియు ఎంజిఎన్ఆర్ఇజిఎ నుండి ఈ చట్టానికి జరిగిన పరిణామ క్రమంలోని సవాళ్లు-పరిష్కారాలపై విశ్లేషణాత్మక ప్రశ్నలు రావచ్చు.
• Interview Perspective: ఇంటర్వ్యూలో "ఉపాధి హామీ పథకాలు ఉత్పాదకత లేని పనులకు దారితీస్తాయా లేదా శాశ్వత ఆస్తులను సృష్టిస్తాయా?" అనే ప్రశ్న ఎదురైనప్పుడు, నూతన చట్టంలో గల నీటి సంరక్షణ, వ్యవసాయ అనుబంధ పనులు మరియు ఎస్హెచ్‌జి సమన్వయాన్ని ఉదహరిస్తూ సమతుల్యమైన సమాధానం చెప్పాలి.
• High-Probability Prediction: రాబోయే సివిల్స్ లేదా స్టేట్ పిఎస్సి పరీక్షల్లో, ఉపాధి హామీ పథకం మరియు రాజ్యాంగంలోని ఆదేశిక సూత్రాల (ఆర్టికల్ 41) మధ్య గల సంబంధంపై స్టేట్‌మెంట్ ఆధారిత ప్రశ్న వచ్చే అవకాశం చాలా ఎక్కువగా ఉంది.