రక్షణ దళాల పోరాట సంసిద్ధతను పెంచేందుకు ₹52,000 కోట్ల రక్షణ కొనుగోళ్లకు డిఎసి ఆమోదం

What Happened

భారత రక్షణ మంత్రిత్వ శాఖకు చెందిన అత్యున్నత నిర్ణయాత్మక మండలి అయిన రక్షణ కొనుగోళ్ల మండలి (DAC), ముగ్గురు సాయుధ దళాల (ఆర్మీ, నేవీ, ఎయిర్ ఫోర్స్) పోరాట సామర్థ్యాన్ని పెంచడానికి ₹52,000 కోట్ల విలువైన మూలధన కొనుగోలు ప్రతిపాదనలకు 'అక్సెప్టెన్స్ ఆఫ్ నెసెసిటీ' (AoN) లేదా సూత్రప్రాయ పరిపాలనా ఆమోదం ఇచ్చింది. రక్షణ మంత్రి శ్రీ రాజ్‌నాథ్ సింగ్ అధ్యక్షతన ఈ నిర్ణయం తీసుకోబడింది. డ్రోన్ దాడులను తిప్పికొట్టడం, క్షిపణి రక్షణ వ్యవస్థలను బలోపేతం చేయడం మరియు నిఘా సామర్థ్యాలను పెంచడం ఈ కొనుగోళ్ల తక్షణ ఉద్దేశం.

When & Where

ఈ చారిత్రాత్మక రక్షణ మండలి సమావేశం 2026 జూలై 3న న్యూఢిల్లీలో జరిగింది. ప్రపంచవ్యాప్తంగా మరియు ముఖ్యంగా హిందూ మహాసముద్ర ప్రాంతం మరియు సరిహద్దుల్లో మారుతున్న భౌగోళిక-రాజకీయ ఉద్రిక్తతలు మరియు డ్రోన్ సాంకేతికత ద్వారా పెరుగుతున్న కొత్త తరం భద్రతా సవాళ్ల నేపథ్యంలో ఈ ఆమోదాలు లభించాయి.

Who Is Involved

ఈ రక్షణ కొనుగోళ్ల ప్రక్రియలో కీలక భాగస్వాములు:

• రక్షణ మంత్రిత్వ శాఖ (MoD): కేంద్ర రక్షణ మంత్రి శ్రీ రాజ్‌నాథ్ సింగ్ నేతృత్వంలో ఈ ఆమోదాలు జరిగాయి.
• రక్షణ కొనుగోళ్ల మండలి (DAC): రక్షణ కొనుగోళ్లకు ఆమోదం తెలిపే అత్యున్నత సంస్థ.
• భారత సాయుధ దళాలు: భారత ఆర్మీ, నావికాదళం మరియు వైమానిక దళం లబ్ధిదారులుగా ఉన్నాయి.
• డిఆర్‌డిఓ (DRDO) మరియు స్వదేశీ పరిశ్రమలు: ఆకాశ్ తరంగ్, వీషోరాడ్స్ (V-SHORADS) మరియు ఇతర వ్యవస్థలను అభివృద్ధి చేసే స్వదేశీ పరిశోధన మరియు తయారీ సంస్థలు.

How It Works

ఈ రక్షణ ప్యాకేజీ కింద ప్రతిపాదించిన రక్షణ వ్యవస్థల పనితీరు మరియు యంత్రాంగం క్రింది విధంగా ఉంటుంది:

1. ఆర్మీ ఫార్మేషన్ల రక్షణ: 'ఆకాశ్ తరంగ్' యాంటీ-యుఎవి ఎలక్ట్రానిక్ వార్‌ఫేర్ సిస్టమ్ శత్రువుల డ్రోన్లను గుర్తించి, వాటి సిగ్నళ్లను జామ్ చేయడం ద్వారా రక్షణ కల్పిస్తుంది.
2. ట్యాంక్ నిరోధక సామర్థ్యం: మ్యాన్ పోర్టబుల్ యాంటీ-ట్యాంక్ గైడెడ్ మిస్సైల్ (MPATGM) మరియు యాక్టివ్ ప్రొటెక్షన్ సిస్టమ్స్ ట్యాంకుల మనుగడను పెంచి శత్రువుల మెకనైజ్డ్ దాడులను తిప్పికొడతాయి.
3. నౌకాదళ వ్యూహాలు: నావికాదళం కోసం ఆమోదించిన మల్టీ ఇన్‌ఫ్లుయెన్స్ గ్రౌండ్ మైన్ (MIGM) సముద్ర గర్భంలో శత్రు నౌకల సంచారాన్ని అడ్డుకుంటుంది.
4. వైమానిక నిఘా: వైమానిక దళం కోసం ఫిక్స్‌డ్-వింగ్ బేస్డ్ హై ఆల్టిట్యూడ్ స్యూడో శాటిలైట్ (FW-HAPS) ద్వారా నిరంతర నిఘా, ఇంటెలిజెన్స్ సమాచారం సేకరించబడుతుంది.

Why It Matters

ఈ కొనుగోళ్లు రక్షణ రంగానికి ఎంతో కీలకమైనవి. ఇది సిలబస్ అంశం 'UPSC GS పేపర్ 3 — అంతర్గత భద్రత మరియు సైన్స్ & టెక్నాలజీ' కిందకు వస్తుంది. వ్యూహాత్మకంగా ఇది భారతదేశ సరిహద్దు భద్రతను బలపరుస్తుంది. ఆర్థికంగా, స్వદેશీ డిజైన్ మరియు తయారీకి ప్రాధాన్యత ఇవ్వడం ద్వారా స్థానిక రక్షణ పరిశ్రమలకు భారీగా ఆర్డర్లు లభిస్తాయి. సాంకేతికంగా, ఇది శత్రువుల డ్రోన్ మరియు కామికేజ్ డ్రోన్ వ్యూహాలకు వ్యతిరేకంగా భారత సైన్యానికి ఆధునిక ఎలక్ట్రానిక్ వార్‌ఫేర్ శక్తిని అందిస్తుంది.

Historical Background

📌 [BACKGROUND — verify independently] 1999 కార్గిల్ యుద్ధ సమయంలో రక్షణ కొనుగోళ్లలో ఉన్న లోపాలను గుర్తించిన తర్వాత, అప్పటి ప్రభుత్వం రక్షణ నిర్వహణ వ్యవస్థను పునఃసమీక్షించడానికి కేపీ సింగ్ కమిటీ మరియు గ్రూప్ ఆఫ్ మినిస్టర్స్ (GoM) ను ఏర్పాటు చేసింది. వారి సిఫార్సుల మేరకు 2001లో రక్షణ కొనుగోళ్ల మండలి (DAC) ఏర్పాటైంది. గతంలో రక్షణ కొనుగోళ్లు విదేశీ దిగుమతులపై ఎక్కువగా ఆధారపడేవి, కానీ 2020లో ప్రవేశపెట్టిన డిఫెన్స్ అక్విజిషన్ ప్రొసీజర్ (DAP) ద్వారా స్వదేశీకరణకు చట్టబద్ధమైన ప్రాధాన్యత ఇవ్వడం ప్రారంభమైంది.

Previous Related Events

📌 [BACKGROUND — verify independently] గత మూడు సంవత్సరాలలో జరిగిన ప్రధాన పరిణామాలు:

• 2023: డిఎసి ద్వారా సరిహద్దు నిఘా కోసం ₹84,000 కోట్ల రక్షణ ప్రతిపాదనలకు AoN ఆమోదం.
• 2024: భారత ఆర్మీ కోసం తక్కువ దూర వైమానిక రక్షణ క్షిపణుల (V-SHORADS) తొలి విడత పరీక్షలు విజయవంతం.
• 2025: రక్షణ మంత్రిత్వ శాఖ రక్షణ ఎగుమతులను పెంచేందుకు మరియు దిగుమతులను తగ్గించేందుకు 'పాజిటివ్ ఇండిజినైజేషన్ లిస్ట్'ను మరింత విస్తరించింది.

Static GK Connection

ఈ అంశం రెండు ముఖ్యమైన ప్రాథమిక భావనలతో ముడిపడి ఉంది:

1. Acceptance of Necessity (AoG/AoN): ఇది రక్షణ కొనుగోలు ప్రక్రియలో మొదటి మరియు అత్యంత కీలకమైన అడుగు. రక్షణ దళాల అవసరాలను గుర్తించి, కొనుగోలుకు డిఎసి ఇచ్చే అధికారిక ప్రాథమిక ఆమోదం ఇది.
2. సర్ఫేస్-టు-ఎయిర్ మిస్సైల్స్ (SAM): ఇందులో భాగంగా ఆమోదించిన MRSAM (మీడియం రేంజ్) వ్యవస్థ క్షిపణి సాంకేతికత మరియు ఏరోడైనమిక్స్ సూత్రాలపై పనిచేస్తూ ఆకాశంలోని శత్రు లక్ష్యాలను అడ్డుకుంటుంది.

India & World Comparison

ప్రస్తుతం భారతదేశం రక్షణ బడ్జెట్ పరంగా ప్రపంచంలోనే టాప్ 5 దేశాలలో ఒకటిగా ఉంది. సిప్రి నివేదికల ప్రకారం, భారతదేశం ఆయుధ దిగుమతులపై ఆధారపడటాన్ని తగ్గించుకుంటూ, అమెరికా మరియు చైనా తరహాలో స్వంత సాంకేతిక పరిజ్ఞానాన్ని (FW-HAPS వంటివి) వృద్ధి చేసుకుంటోంది. డ్రోన్ వార్‌ఫేర్ టెక్నాలజీలో రష్యా-ఉక్రెయిన్ యుద్ధ అనుభవాలను దృష్టిలో ఉంచుకుని భారత్ తన యాంటీ-డ్రోన్ వ్యవస్థలను వేగంగా ఆధునీకరిస్తోంది.

Future Impact

ఈ నిర్ణయం భవిష్యత్తులో మూడు ప్రధాన మార్పులకు దారితీస్తుంది:

• రాబోయే 12 నుండి 18 నెలల్లో ఈ AoN ఆమోదాలు తుది కొనుగోలు ఒప్పందాలుగా మారుతాయి.
• సరిహద్దుల్లో చొరబడే చైనా, పాకిస్థాన్ డ్రోన్లను అడ్డుకోవడానికి 'ఆకాశ్ తరంగ్' వ్యవస్థల మోహరింపు వేగవంతం అవుతుంది.
• భారతదేశం 2029 నాటికి రక్షణ ఎగుమతుల లక్ష్యాన్ని ₹35,000 కోట్లకు చేర్చాలనే ప్రణాళికకు ఈ స్వદેશీ తయారీ ఊతమిస్తుంది.

---

🔑 Key Points for Revision

• రక్షణ మంత్రి రాజ్‌నాథ్ సింగ్ నేతృత్వంలో రక్షణ కొనుగోళ్ల మండలి (DAC) కీలక సమావేశం నిర్వహించింది.
• మొత్తం ₹52,000 కోట్ల విలువైన మూలధన రక్షణ కొనుగోలు ప్రతిపాదనలకు ఆమోదం లభించింది.
• ఈ ఆమోదాన్ని సాంకేతికంగా అక్సెప్టెన్స్ ఆఫ్ నెసెసిటీ (AoN) అని పిలుస్తారు.
• ఆర్మీ కోసం 'ఆకాశ్ తరంగ్' అనే యాంటీ-యుఎవి ఎలక్ట్రానిక్ వార్‌ఫేర్ సిస్టమ్ కొనుగోలు చేయనున్నారు.
• మ్యాన్ పోర్టబుల్ యాంటీ-ట్యాంక్ గైడెడ్ మిస్సైల్ (MPATGM) వ్యవస్థల కొనుగోలుకు ఆమోదం లభించింది.
• ఆర్మీ కోసం మీడియం రేంజ్ సర్ఫేస్-టు-ఎయిర్ మిస్సైల్ (MRSAM) ఆయుధ వ్యవస్థ ఆమోదించబడింది.
• తక్కువ దూర రక్షణ కోసం వెరీ షార్ట్ రేంజ్ ఎయిర్ డిఫెన్స్ సిస్టమ్ (V-SHORADS) కొనుగోలు చేస్తారు.
• ట్యాంకుల మనుగడ సామర్థ్యాన్ని పెంచేందుకు యాక్టివ్ ప్రొటెక్షన్ సిస్టమ్‌ను ప్రవేశపెడతారు.
• ఖర్చు తక్కువతో ఎక్కువ నష్టం కలిగించే జెట్-ఆధారిత కామికేజ్ డ్రోన్ల కొనుగోలుకు అనుమతి లభించింది.
• నావికాదళం కోసం మల్టీ ఇన్‌ఫ్లుయెన్స్ గ్రౌండ్ మైన్ (MIGM) వ్యవస్థను సేకరిస్తారు.
• నేవీ కోసం అడ్వాన్స్‌డ్ సెన్సార్లతో కూడిన నావల్ షిప్‌బోర్న్ అన్‌మ్యాన్డ్ ఏరియల్ సిస్టమ్ (NSUAS) ఆమోదించబడింది.
• ఎలక్ట్రిక్ ప్రొపల్షన్ సిస్టమ్ పరీక్షల కోసం ల్యాండ్ బేస్డ్ టెస్టింగ్ ఫెసిలిటీ (LBTF) ఏర్పాటు చేస్తారు.
• వైమానిక దళం (IAF) కోసం ఫిక్స్‌డ్-వింగ్ బేస్డ్ హై ఆల్టిట్యూడ్ స్యూడో శాటిలైట్ (FW-HAPS) కొనుగోలుకు ఆమోదం లభించింది.
• రక్షణ రంగానికి సంబంధించిన ఈ పరిణామాలు మేక్ ఇన్ ఇండియా మరియు ఆత్మనిర్భరతకు అనుగుణంగా ఉన్నాయి.
• ఈ ఒప్పందాలు రాబోయే 1-2 ఏళ్లలో రక్షణ పరిశ్రమల్లో ఉత్పత్తి దశకు చేరుకుంటాయి.

---

🧠 Concept Link (Static GK Deep Dive)

Core Concept: డిఫెన్స్ అక్విజిషన్ కౌన్సిల్ (DAC)

• Definition: రక్షణ కొనుగోళ్ల మండలి (DAC) అనేది భారత సాయుధ దళాల కోసం కొత్త ఆయుధాలు మరియు మూలధన కొనుగోళ్లపై నిర్ణయాలు తీసుకునే రక్షణ మంత్రిత్వ శాఖ పరిధిలోని అత్యున్నత సంస్థ.
• Constitutional / Legal Basis: ఇది రాజ్యాంగబద్ధమైన సంస్థ కాదు, కానీ కేంద్ర ప్రభుత్వ కార్యనిర్వాహక తీర్మానం ద్వారా ఏర్పాటైన ఒక ఉన్నత స్థాయి చట్టబద్ధమైన కమిటీ.
• Scientific / Economic Principle: ఇది 'రక్షణ ఆర్థిక శాస్త్రం' మరియు 'స్వదేశీకరణ వ్యూహం' ఆధారంగా పనిచేస్తూ రక్షణ మూలధన వ్యయాన్ని నియంత్రిస్తుంది.
• How it connects to this event: ప్రస్తుత వార్తలో పేర్కొన్న ₹52,000 కోట్ల రక్షణ కొనుగోళ్లకు ఈ మండలిే 'AoN' ఆమోదం మంజూరు చేసింది.
• Origin & History: కార్గిల్ యుద్ధం (1999) తర్వాత జాతీయ భద్రతా వ్యవస్థ సంస్కరణల్లో భాగంగా 2001లో ప్రభుత్వం దీనిని ఏర్పాటు చేసింది.
• Key milestone 1: రక్షణ కొనుగోళ్లలో పారదర్శకత కోసం 2002లో మొట్టమొదటి డిఫెన్స్ ప్రొక్యూర్‌మెంట్ ప్రొసీజర్ (DPP) ను డిఎసి ఆమోదించింది.
• Key milestone 2: 2020లో పాత నిబంధనలను సవరిస్తూ స్వదేశీ తయారీకి అత్యధిక ప్రాధాన్యతనిచ్చే డిఫెన్స్ అక్విజిషన్ ప్రొసీజర్ (DAP-2020) ను అమల్లోకి తెచ్చింది.
• Related Acts / Schemes / Treaties: ఇది 'మేక్ ఇన్ ఇండియా' రక్షణ చొరవ మరియు 'పాజిటివ్ ఇండిజినైజేషన్ లిస్ట్'ల అమలును పర్యవేక్షిస్తుంది.
• Nodal Ministry / Body: కేంద్ర రక్షణ మంత్రిత్వ శాఖ (Ministry of Defence) దీనికి నోడల్ సంస్థగా వ్యవహరిస్తుంది.
• India-specific relevance: రక్షణ రంగంలో దిగుమతుల భారాన్ని తగ్గించి, దేశీయ రక్షణ ఉత్పాదక రంగాన్ని బలోపేతం చేయడానికి ఇది అత్యంత అవసరం.
• Global Comparison: అమెరికాలోని 'డిఫెన్స్ అక్విజిషన్ బోర్డ్' (DAB) తరహాలోనే భారతదేశంలో ఈ డిఎసి వ్యవస్థ రక్షణ సముపార్జనను క్రమబద్ధీకరిస్తుంది.
• Data Point: రక్షణ బడ్జెట్‌లో మూలధన వ్యయం (Capital Outlay) లో సింహభాగం ఈ డిఎసి ఆమోదాల ద్వారానే ఖర్చు చేయబడుతుంది.
• Common Exam Angle: యూపీఎస్‌సీ మరియు స్టేట్ పీఎస్‌సీ పరీక్షల్లో డిఎసి చైర్మన్ ఎవరు? మరియు రక్షణ కొనుగోలు ప్రక్రియలో 'AoN' ప్రాధాన్యత ఏమిటి? అనే కోణంలో ప్రశ్నలు అడుగుతారు.
• Easy Memory Hook: DAC = Defence Approval Center (రక్షణ ఆమోదాల కేంద్రం - దీని చైర్మన్ ఎల్లప్పుడూ రక్షణ మంత్రి మాత్రమే).

---

❓ Practice MCQs

Q1. రక్షణ కొనుగోళ్ల మండలి (DAC) కి చైర్మన్‌గా ఎవరు వ్యవహరిస్తారు? [Easy]

A) భారత ప్రధాన మంత్రి

B) రక్షణ శాఖ మంత్రి

C) జాతీయ భద్రతా సలహాదారు (NSA)

D) చీఫ్ ఆఫ్ డిఫెన్స్ స్టాఫ్ (CDS)

Answer: B

Explanation: రక్షణ కొనుగోళ్ల మండలి (DAC) కి కేంద్ర రక్షణ మంత్రి ఎల్లప్పుడూ చైర్మన్‌గా వ్యవహరిస్తారు.

---

Q2. ఇటీవల రక్షణ కొనుగోళ్ల మండలి (DAC) ఎంత మొత్తానికి సంబంధించిన కొనుగోలు ప్రతిపాదనలకు AoN ఆమోదం తెలిపింది? [Easy]

A) ₹42,000 కోట్లు

B) ₹52,000 కోట్లు

C) ₹62,000 కోట్లు

D) ₹72,000 కోట్లు

Answer: B

Explanation: రక్షణ మంత్రి రాజ్‌నాథ్ సింగ్ అధ్యక్షతన జరిగిన సమావేశంలో ₹52,000 కోట్ల విలువైన ప్రతిపాదనలకు ఆమోదం లభించింది.

---

Q3. రక్షణ కొనుగోళ్లలో ఉపయోగించే 'AoN' యొక్క పూర్తి రూపం ఏమిటి? [Moderate]

A) Approval of Network

B) Acceptance of Necessity

C) Agreement on National-defence

D) Acquisition of Navy-assets

Answer: B

Explanation: రక్షణ సముపార్జన ప్రక్రియలో కొనుగోలు అవసరాన్ని గుర్తిస్తూ ఇచ్చే ప్రాథమిక ఆమోదాన్ని 'Acceptance of Necessity' (AoN) అంటారు.

---

Q4. భారత సైన్యం కోసం ఆమోదించబడిన 'ఆకాశ్ తరంగ్' వ్యవస్థ యొక్క ప్రధాన విధి ఏమిటి? [Moderate]

A) శత్రువుల ట్యాంకులను ధ్వంసం చేయడం

B) యాంటీ-యుఎవి (డ్రోన్ నిరోధక) ఎలక్ట్రానిక్ వార్‌ఫేర్ రక్షణ

C) సముద్ర అంతర్భాగంలో నిఘా

D) సుదూర ప్రాంతాల క్షిపణి దాడి

Answer: B

Explanation: 'ఆకాశ్ తరంగ్' అనేది ఆర్మీ ఫార్మేషన్లకు డ్రోన్ల (UAV) నుండి రక్షణ కల్పించే యాంటీ-యుఎవి ఎలక్ట్రానిక్ వార్‌ఫేర్ సిస్టమ్.

---

Q5. వైమానిక దళం (IAF) కోసం ప్రతిపాదించిన FW-HAPS వ్యవస్థ యొక్క ముఖ్య ఉద్దేశ్యం ఏమిటి? [Moderate]

A) యుద్ధ విమానాలకు ఇంధనం నింపడం

B) నిరంతర ఇంటెలిజెన్స్, సర్వైలెన్స్ మరియు రిమోట్ సెన్సింగ్

C) శత్రు రాడార్లను పూర్తిగా జామ్ చేయడం

D) సముద్ర ఉపరితల రక్షణ

Answer: B

Explanation: FW-HAPS (Fixed-Wing Based High Altitude Pseudo Satellite) అనేది వైమానిక దళం కోసం స్థిరమైన నిఘా మరియు సమాచార సేకరణను నిర్వహిస్తుంది.

---

Q6. భారత నావికాదళం కోసం ఆమోదించబడిన 'MIGM' సాంకేతికత దేనికి సంబంధించినది? [Tricky]

A) సముద్ర ఉపరితల యుద్ధ నౌక

B) మల్టీ ఇన్‌ఫ్లుయెన్స్ గ్రౌండ్ మైన్ (సముద్ర గర్భ మైన్)

C) అణుశక్తితో పనిచేసే జలాంతర్గామి

D) వైమానిక రక్షణ రాడార్

Answer: B

Explanation: MIGM అనగా మల్టీ ఇన్‌ఫ్లుయెన్స్ గ్రౌండ్ మైన్, ఇది శత్రువుల నౌకల కదలికలను అడ్డుకోవడానికి నావికాదళానికి ఉపయోగపడుతుంది.

---

Q7. రక్షణ కొనుగోళ్ల మండలి (DAC) ఏర్పాటుకు సంబంధించి క్రింది వాటిలో సరైన ప్రకటన ఏది? [Tricky]

A) ఇది రాజ్యాంగంలోని ఆర్టికల్ 352 కింద ఏర్పాటైన రాజ్యాంగ సంస్థ.

B) 1999 కార్గిల్ యుద్ధం తర్వాత రక్షణ సంస్కరణల్లో భాగంగా 2001 లో దీనిని ఏర్పాటు చేశారు.

C) దీనికి ప్రధాన మంత్రి శాశ్వత చైర్మన్‌గా ఉంటారు.

D) ఇది కేవలం విదేశీ దిగుమతులను మాత్రమే పర్యవేక్షిస్తుంది.

Answer: B

Explanation: కార్గిల్ యుద్ధం తర్వాతి రక్షణ నిర్వహణ సంస్కరణల ఆధారంగా 2001 లో డిఎసి (DAC) ను ఏర్పాటు చేయడం జరిగింది.

---

Q8. రక్షణ దళాల కోసం ఆమోదించిన 'కామికేజ్ డ్రోన్లు' (Kamikaze Drones) ఏ లక్షణాన్ని కలిగి ఉంటాయి? [Tricky]

A) ఇవి కేవలం రవాణా ప్రయోజనాల కోసం మాత్రమే వాడబడతాయి.

B) ఇవి శత్రువుల లక్ష్యాలపై స్వయంఘాతుక దాడులు (Lethal Suicide Strikes) చేయగలవు.

C) ఇవి పూర్తిగా మానవ రహిత రెస్క్యూ హెలికాప్టర్లు.

D) ఇవి కేవలం సముద్రపు లోతుల్లో మాత్రమే పనిచేస్తాయి.

Answer: B

Explanation: జెట్-ఆధారిత కామికేజ్ డ్రోన్లు ఎక్కువ ప్రాణాంతకతను కలిగి ఉండి, శత్రువుల స్థావరాలపై నేరుగా దూసుకెళ్లి పేలిపోయే స్వయంఘాతుక సామర్థ్యం కలిగి ఉంటాయి.

---

📜 Previous Year Question Style (PYQ)

PYQ 1:

భారతదేశంలో రక్షణ కొనుగోళ్లకు సంబంధించి 'డిఫెన్స్ అక్విజిషన్ కౌన్సిల్' (DAC) కు ఎవరు నాయకత్వం వహిస్తారు?

A) భారత రాష్ట్రపతి

B) భారత ప్రధాన మంత్రి

C) కేంద్ర రక్షణ మంత్రి

D) కేంద్ర హోం మంత్రి

Answer: C

Explanation: రక్షణ మంత్రిత్వ శాఖ పరిధిలోని అత్యున్నత నిర్ణయాత్మక సంస్థ అయిన డిఎసి కి కేంద్ర రక్షణ మంత్రి చైర్మన్‌గా వ్యవహరిస్తారు.

---

PYQ 2:

ఇటీవల రక్షణ వార్తల్లో నిలిచిన క్రింది రక్షణ వ్యవస్థలను వాటి దళాలతో జతపరచండి:

1. ఆకాశ్ తరంగ్ — భారత ఆర్మీ
2. FW-HAPS — భారత వైమానిక దళం
3. MIGM — భారత నావికాదళం

పైన పేర్కొన్న జతలలో ఏవి సరిగ్గా సరిపోలాయి?

A) 1 మరియు 2 మాత్రమే

B) 2 మరియు 3 మాత్రమే

C) 1 మరియు 3 మాత్రమే

D) All of the above

Answer: D

Explanation: ఆకాశ్ తరంగ్ ఆర్మీ కోసం, FW-HAPS వైమానిక దళం కోసం మరియు MIGM నావికాదళం కోసం ఆమోదించబడ్డాయి. కాబట్టి అన్ని జతలూ సరైనవే.

---

PYQ 3:

ప్రకటన (A): భారతదేశం తన రక్షణ కొనుగోళ్లలో స్వదేశీ డిజైన్ మరియు తయారీకి (IDDM) పెద్దపీట వేస్తోంది. కారణం (R): రక్షణ రంగంలో విదేశీ దిగుమతులపై ఆధారపడటాన్ని తగ్గించి 'ఆత్మనిర్భరత' సాధించడం భారత్ యొక్క వ్యూహాత్మక లక్ష్యం.

Answer: A

Explanation: ప్రకటన (A) మరియు కారణం (R) రెండూ సరైనవి, మరియు కారణం (R) అనేది ప్రకటన (A) కి సరైన వివరణ. భారత్ దిగుమతులు తగ్గించుకోవడానికే దేశీయ రక్షణ రంగాన్ని ప్రోత్సహిస్తోంది.

---

✍️ Mains Answer Pointers

Question 1 (150 words): రక్షణ కొనుగోళ్ల మండలి (DAC) యొక్క నిర్మాణం మరియు భారత సాయుధ దళాల ఆధునీకరణలో దాని పాత్రను క్లుప్తంగా వివరించండి.

భారత రక్షణ మంత్రిత్వ శాఖ పరిధిలో రక్షణ కొనుగోళ్లకు ఆమోదం తెలిపే అత్యున్నత సంస్థ రక్షణ కొనుగోళ్ల మండలి (DAC). కేంద్ర రక్షణ మంత్రి దీనికి చైర్మన్‌గా వ్యవహరించగా, త్రివిధ దళాల అధిపతులు మరియు రక్షణ కార్యదర్శి ఇందులో సభ్యులుగా ఉంటారు. 1999 కార్గిల్ యుద్ధం తర్వాతి సంస్కరణల్లో భాగంగా 2001లో ఇది ఏర్పాటయింది.

సాయుధ దళాల ఆధునీకరణలో డిఎసి పాత్ర అత్యంత కీలకమైనది. ఇది సైన్యం యొక్క అత్యవసర అవసరాలను గుర్తిస్తూ 'అక్సెప్టెన్స్ ఆఫ్ నెసెసిటీ' (AoN) మంజూరు చేస్తుంది. ఇటీవల జూలై 3, 2026 న ₹52,000 కోట్ల రక్షణ కొనుగోళ్లకు ఆమోదం తెలపడం దీని కార్యాచరణకు తాజా ఉదాహరణ. ఇది రక్షణ కొనుగోలు విధానం (DAP) ద్వారా బ్యూరోక్రసీ ఆలస్యాన్ని తగ్గించి, వేగవంతమైన నిర్ణయాలకు తోడ్పడుతుంది. తద్వారా సరిహద్దుల్లో మారుతున్న సాంకేతిక సవాళ్లను ఎదుర్కొనేందుకు సాయుధ దళాలకు సకాలంలో ఆధునిక ఆయుధాలు అందేలా చేస్తుంది.

---

Question 2 (250 words): సమకాలీన అంతర్జాతీయ భద్రతా సవాళ్ల నేపథ్యంలో భారతదేశ రక్షణ రంగంలో 'ఆత్మనిర్భరత' మరియు స్వదేశీకరణ యొక్క ఆవశ్యకతను చర్చించండి. ఇటీవల లభించిన డిఎసి ఆమోదాల ఆధారంగా మీ సమాధానాన్ని విశ్లేషించండి.

ప్రస్తుత ప్రపంచ భౌగోళిక-రాజకీయాల నేపథ్యంలో దేశ సార్వభౌమాధికారాన్ని కాపాడుకోవడానికి రక్షణ రంగంలో 'ఆత్మనిర్భరత' సాధించడం భారతదేశానికి అత్యంత ఆవశ్యకం. రష్యా-ఉక్రెయిన్ సంక్షోభం మరియు పశ్చిమాసియా ఉద్రిక్తతలు అంతర్జాతీయ సరఫరా గొలుసులపై తీవ్ర ప్రభావం చూపాయి. ఇటువంటి పరిస్థితుల్లో విదేశీ ఆయుధ దిగుమతులపై ఎక్కువగా ఆధారపడటం జాతీయ భద్రతకు ముప్పుగా మారుతుంది.

ఇటీవల 2026 జూలై 3న రక్షణ కొనుగోళ్ల మండలి (DAC) ఆమోదించిన ₹52,000 కోట్ల మూలధన కొనుగోళ్లు పూర్తిగా స్వదేశీకరణ వైపు భారత్ వేస్తున్న అడుగులను ప్రతిబింబిస్తాయి. ఈ ప్యాకేజీలో చేర్చిన రక్షణ వ్యవస్థలు ఆధునిక యుద్ధ తంత్రాన్ని మార్చేవిగా ఉన్నాయి. ఉదాహరణకు, ఆర్మీ కోసం ఆమోదించిన 'ఆకాశ్ తరంగ్' యాంటీ-యుఎవి వ్యవస్థ మరియు జెట్-ఆధారిత కామికేజ్ డ్రోన్లు సరిహద్దుల్లో డ్రోన్ల ద్వారా ఎదురవుతున్న కొత్త తరం థ్రెట్లను సమర్థవంతంగా ఎదుర్కొంటాయి. అలాగే నావికాదళం కోసం మల్టీ ఇన్‌ఫ్లుయెన్స్ గ్రౌండ్ మైన్ (MIGM) మరియు వైమానిక దళం కోసం FW-HAPS నిఘా వ్యవస్థలు స్వదేశీ సాంకేతికతతోనే రూపొందుతున్నాయి.

రక్షణ స్వదేశీకరణ వల్ల దేశానికి బహుముఖ ప్రయోజనాలు ఉన్నాయి. మొదటిది వ్యూహాత్మక స్వయంప్రతిపత్తి లభిస్తుంది. రెండవది, రక్షణ బడ్జెట్ లోని నిధులు దేశీయ పరిశ్రమలకు చేరడం వల్ల ఆర్థిక వృద్ధి మరియు ఉపాధి అవకాశాలు పెరుగుతాయి. మూడవది, డిఆర్డిఓ మరియు దేశీయ ప్రైవేట్ స్టార్టప్‌ల మధ్య భాగస్వామ్యం పెరిగి సాంకేతిక ఆవిష్కరణలు సాధ్యమవుతాయి.

ముగింపుగా, రాబోయే కాలంలో 100% రక్షణ స్వదేశీకరణ సాధించడమే లక్ష్యంగా ముందుకు సాగాలి. సాంకేతిక బదిలీ (ToT) ని వేగవంతం చేస్తూ, దేశీయ పరిశోధన రంగానికి నిధులు పెంచడం ద్వారానే భారతదేశం ప్రపంచ రక్షణ రంగంలో దిగుమతిదారు స్థాయి నుండి ఎగుమతిదారు స్థాయికి ఎదగగలదు.

---

⚠️ Examiner Trap

• Trap 1: రక్షణ కొనుగోళ్ల మండలి (DAC) కి ప్రధాన మంత్రి చైర్మన్‌గా ఉంటారని విద్యార్థులు తప్పుగా భావిస్తుంటారు. సరైన వాస్తవం ఏమిటంటే, దీనికి కేంద్ర రక్షణ మంత్రి చైర్మన్‌గా ఉంటారు.
• Trap 2: డిఎసి ఇచ్చే 'AoN' (Acceptance of Necessity) ఆమోదం లభించిన వెంటనే ఆయుధాలు కొనుగోలు చేయబడ్డాయని భావించడం తప్పు. ఇది కేవలం ప్రాథమిక పరిపాలనా అనుమతి మాత్రమే, అసలు ఒప్పందం మరియు సరఫరాకు మరో 12-18 నెలల సమయం పడుతుంది.
• Trap 3: రక్షణ రంగంలోని అన్ని రకాల నియమ నిబంధనలు పార్లమెంటు చట్టం ద్వారానే ఏర్పడతాయని అనుకుంటారు. కానీ డిఎసి మరియు రక్షణ కొనుగోలు విధానాలు (DAP) ప్రభుత్వ కార్యనిర్వాహక తీర్మానాలు మరియు ఆర్డర్ల ద్వారా అమలు చేయబడతాయి.

---

🧭 Exam Tip

• Prelims Angle: ప్రిలిమ్స్ పరీక్షలో 'ఆకాశ్ తరంగ్', 'FW-HAPS', మరియు 'MIGM' వంటి రక్షణ వ్యవస్థల పేర్లు ఇచ్చి అవి దేనికి సంబంధించినవి అని నేరుగా అడిగే అవకాశం ఉంది. అలాగే డిఎసి యొక్క నిర్మాణంపై ప్రశ్నలు రావచ్చు.
• Mains Angle: మెయిన్స్ లో 'మేక్ ఇన్ ఇండియా ఇన్ డిఫెన్స్' లేదా రక్షణ రంగంలో స్వదేశీకరణ సాధించడంలో ఉన్న సవాళ్లు మరియు సాధించిన పురోగతిపై 15 మార్కుల విశ్లేషణాత్మక ప్రశ్న అడగవచ్చు.
• Interview Perspective: ఇంటర్వ్యూ రౌండ్‌లో రష్యా-ఉక్రెయిన్ మరియు మధ్యప్రాచ్య యుద్ధాల నేపథ్యంలో భారతదేశం తన రక్షణ వ్యూహాలను ఎలా మార్చుకోవాలనే అంశంపై మీ వ్యక్తిగత అభిప్రాయాన్ని అడిగే అవకాశం ఉంది.
• High-Probability Prediction: రాబోయే రక్షణ లేదా సివిల్ సర్వీసెస్ పరీక్షల్లో "ఇటీవల వార్తల్లో కనిపించిన 'ఆకాశ్ తరంగ్' దేనికి సంబంధించినది?" అనే ప్రశ్న ప్రిలిమ్స్ లో వచ్చే అవకాశం చాలా ఎక్కువగా ఉంది.