ఆంధ్రప్రదేశ్ హైకోర్టుకు ముగ్గురు అదనపు న్యాయమూర్తుల నియామకం

What Happened

భారత రాజ్యాంగం కల్పించిన అధికారాల పరిధిలో, సుప్రీంకోర్టు కొలీజియం సిఫార్సులను పరిగణనలోకి తీసుకుని ముగ్గురు జుడీషియల్ అధికారులను ఆంధ్రప్రదేశ్ హైకోర్టు అదనపు న్యాయమూర్తులుగా రాష్ట్రపతి నియమించారు. కేంద్ర న్యాయశాఖ మంత్రి అర్జున్ రామ్ మేఘ్వాల్ ఈ నియామకాలను అధికారికంగా ప్రకటించారు. నియామక ఉత్తర్వులు పొందిన ముగ్గురు న్యాయమూర్తులు 2026 జూలై 6న అమరావతిలోని హైకోర్టు మొదటి కోర్టు హాల్‌లో బాధ్యతలు స్వీకరించారు.

When & Where

ఈ నియామక నోటిఫికేషన్ 2026 జూలై మొదటి వారంలో వెలువడింది. నూతన అదనపు న్యాయమూర్తుల ప్రమాణ స్వీకార కార్యక్రమం 2026 జూలై 6న సోమవారం ఉదయం 10 గంటలకు ఆంధ్రప్రదేశ్ రాజధాని ప్రాంతమైన అమరావతి (నేలపాడు) లోని హైకోర్టు భవనంలో జరిగింది.

Who Is Involved

ఈ ప్రక్రియలో కింది కీలక వ్యవస్థలు మరియు వ్యక్తులు భాగస్వాములయ్యారు:

• శ్రీమతి ద్రౌపది ముర్ము: భారత రాష్ట్రపతి (నియామక అధికారి).
• సుప్రీంకోర్టు కొలీజియం: భారత ప్రధాన న్యాయమూర్తి (CJI) నేతృత్వంలోని కమిటీ, ఈ పేర్లను మే 4, 2026న సిఫార్సు చేసింది.
• కేంద్ర న్యాయ మంత్రిత్వ శాఖ: నియామక ప్రక్రియను పర్యవేక్షించి, గెజిట్ నోటిఫికేషన్ విడుదల చేసింది.
• నియమితులైన న్యాయమూర్తులు: శ్రీమతి సునీత గంధం, శ్రీ ఆలపాటి గిరిధర్, మరియు శ్రీ పురుషోత్తం కుమార్ చింతలపూడి.
• జస్టిస్ లీసా గిల్: ఆంధ్రప్రదేశ్ హైకోర్టు ప్రధాన న్యాయమూర్తి (Chief Justice), వీరు నూతన న్యాయమూర్తులతో ప్రమాణ స్వీకారం చేయించారు.

How It Works

భారతదేశంలో హైకోర్టు అదనపు న్యాయమూర్తుల నియామక విధానం కింది దశల్లో జరుగుతుంది:

1. హైకోర్టు కొలీజియం ప్రతిపాదన: సంబంధిత హైకోర్టు ప్రధాన న్యాయమూర్తి నేతృత్వంలోని కొలీజియం అర్హులైన జుడీషియల్ అధికారులు లేదా న్యాయవాదుల పేర్లను ప్రతిపాదిస్తుంది.
2. సుప్రీంకోర్టు కొలీజియం పరిశీలన: ఈ ప్రతిపాదనలను భారత ప్రధాన న్యాయమూర్తి మరియు ఇద్దరు సీనియర్ న్యాయమూర్తులతో కూడిన సుప్రీంకోర్టు కొలీజియం మేధోమథనం చేసి కేంద్ర ప్రభుత్వానికి సిఫార్సు చేస్తుంది.
3. ప్రభుత్వ పరిశీలన & రాష్ట్రపతి ఆమోదం: కేంద్ర న్యాయ మంత్రిత్వ శాఖ మరియు ఐబీ (Intelligence Bureau) నివేదికల ఆధారంగా పరిశీలన పూర్తయ్యాక, ఫైల్ రాష్ట్రపతి ఆమోదానికి వెళుతుంది. రాష్ట్రపతి సంతకంతో నియామక ఉత్తర్వులు జారీ అవుతాయి.
4. ప్రమాణ స్వీకారం: నియామకం పూర్తయిన తర్వాత, రాష్ట్ర గవర్నర్ లేదా వారి తరఫున హైకోర్టు ప్రధాన న్యాయమూర్తి నూతన న్యాయమూర్తులతో ప్రమాణ స్వీకారం చేయిస్తారు.

Why It Matters

ఈ నియామకాలు రాజ్యాంగపరంగా మరియు పరిపాలనాపరంగా ఎంతో ప్రాధాన్యత కలిగి ఉన్నాయి. ఇది UPSC GS Paper 2 (Judiciary) సిలబస్‌కు నేరుగా సంబంధించింది. ఆంధ్రప్రదేశ్ హైకోర్టులో సుమారు 5 ఖాళీలు ఉండటం వల్ల కేసుల విచారణ ఆలస్యమవుతోంది. తాజా నియామకాలతో పనిచేసే న్యాయమూర్తుల సంఖ్య 32కి చేరింది. ఇది న్యాయవ్యవస్థపై భారాన్ని తగ్గించి, పౌరులకు వేగంగా న్యాయం అందించడానికి (Speedy Justice) సహాయపడుతుంది.

Historical Background

📌 [BACKGROUND — verify independently] హైకోర్టులలో అదనపు న్యాయమూర్తుల నియామక నిబంధనను 1956 లో జరిగిన 7వ రాజ్యాంగ సవరణ చట్టం ద్వారా ఆర్టికల్ 224 కింద చేర్చారు. అంతకుముందు తాత్కాలిక న్యాయమూర్తుల నియామకానికి మాత్రమే అవకాశం ఉండేది. కేసుల సంఖ్య విపరీతంగా పెరిగినప్పుడు తాత్కాలికంగా అదనపు న్యాయమూర్తులను నియమించే పద్ధతిని ప్రవేశపెట్టారు. 1993 లో జరిగిన 'సెకండ్ జడ్జెస్ కేస్' (Second Judges Case) ద్వారా న్యాయమూర్తుల నియామకాల్లో కొలీజియం వ్యవస్థ అధికారికంగా రూపుదాల్చింది.

Previous Related Events

📌 [BACKGROUND — verify independently]

• మే 2026: సుప్రీంకోర్టు కొలీజియం ఆంధ్రప్రదేశ్‌కు చెందిన ముగ్గురు జుడీషియల్ అధికారుల పేర్లను ఆమోదించి కేంద్రానికి పంపింది.
• ఏప్రిల్ 2026: జస్టిస్ లీసా గిల్ ఆంధ్రప్రదేశ్ హైకోర్టు నూతన ప్రధాన న్యాయమూర్తిగా ప్రమాణ స్వీకారం చేశారు.
• 2019 జనవరి 1: ఉమ్మడి హైకోర్టు విభజన తర్వాత అమరావతి వేదికగా ఆంధ్రప్రదేశ్ ప్రత్యేక హైకోర్టు అధికారికంగా పనిచేయడం ప్రారంభించింది.

Static GK Connection

ఈ అంశం లక్ష్మీకాంత్ పాలిటీలోని 'High Court' అధ్యాయానికి సంబంధించినది.

• ఆర్టికల్ 224(1): హైకోర్టులో కేసుల భారం పెరిగినప్పుడు గరిష్టంగా రెండు సంవత్సరాల కాలానికి 'అదనపు న్యాయమూర్తులను' నియమించే అధికారాన్ని రాష్ట్రపతికి ఇస్తుంది.
• వయోపరిమితి: హైకోర్టు న్యాయమూర్తులు (అదనపు న్యాయమూర్తులతో కలిపి) 62 సంవత్సరాల వయస్సు వచ్చేవరకు పదవిలో కొనసాగవచ్చు.

India & World Comparison

భారతదేశంలో కొలీజియం వ్యవస్థ ద్వారా న్యాయమూర్తులే న్యాయమూర్తులను నియమించుకునే ప్రత్యేక పద్ధతి ఉంది. అమెరికా వంటి దేశాల్లో హైకోర్టు/సుప్రీంకోర్టు న్యాయమూర్తులను అధ్యక్షుడే నేరుగా నామినేట్ చేస్తారు మరియు అక్కడ సెనేట్ (పార్లమెంట్ ఎగువ సభ) ఆమోదం తప్పనిసరి. బ్రిటన్‌లో జుడీషియల్ అపాయింట్‌మెంట్స్ కమిషన్ (JAC) అనే స్వతంత్ర సంస్థ ఈ ప్రక్రియను నిర్వహిస్తుంది.

Future Impact

ఈ నియామకాల తర్వాత ఏపీ హైకోర్టులో పెండింగ్ కేసుల పరిష్కార వేగం పెరుగుతుంది. తాత్కాలికంగా రెండేళ్ల కాలానికి నియమితులైన ఈ అదనపు న్యాయమూర్తుల పనితీరును పరిశీలించిన అనంతరం, సుప్రీంకోర్టు కొలీజియం సిఫార్సు మేరకు వీరిని శాశ్వత న్యాయమూర్తులుగా (Permanent Judges) పదోన్నతి కల్పించే అవకాశం ఉంటుంది. భవిష్యత్తులో మిగిలిన 5 ఖాళీలను కూడా భర్తీ చేయడంపై ప్రభుత్వం దృష్టి పెట్టనుంది.

---

🔑 Key Points for Revision

• భారత రాష్ట్రపతి ద్రౌపది ముర్ము ఆంధ్రప్రదేశ్ హైకోర్టుకు ముగ్గురు అదనపు న్యాయమూర్తులను నియమించారు.
• నియమితులైన వారు: సునీత గంధం, ఆలపాటి గిరిధర్, పురుషోత్తం కుమార్ చింతలపూడి.
• ఈ ముగ్గురు న్యాయమూర్తులు 2026 జూలై 6వ తేదీన ప్రమాణ స్వీకారం చేశారు.
• ఆంధ్రప్రదేశ్ హైకోర్టు ప్రధాన న్యాయమూర్తి జస్టిస్ లీసా గిల్ వీరితో ప్రమాణ స్వీకారం చేయించారు.
• ఈ నియామకాలతో ఏపీ హైకోర్టు న్యాయమూర్తుల సంఖ్య 29 నుండి 32కి పెరిగింది.
• ఆంధ్రప్రదేశ్ హైకోర్టు మంజూరైన మొత్తం న్యాయమూర్తుల సంఖ్య 37.
• ఈ నియామకాలు రాజ్యాంగంలోని ఆర్టికల్ 224(1) ప్రకారం జరిగాయి.
• సుప్రీంకోర్టు కొలీజియం 2026 మే 4న ఈ పేర్లను సిఫార్సు చేసింది.
• అదనపు న్యాయమూర్తుల గరిష్ట పదవీ కాలం 2 సంవత్సరాలు.
• హైకోర్టు న్యాయమూర్తుల పదవీ విరమణ వయస్సు 62 సంవత్సరాలు.
• జస్టిస్ సునీత గంధం గతంలో తూర్పుగోదావరి జిల్లా ప్రధాన జిల్లా న్యాయమూర్తిగా పనిచేశారు.
• జస్టిస్ ఆలపాటి గిరిధర్ ఏపీ వ్యాట్ అప్పీలేట్ ట్రిబ్యునల్ చైర్‌పర్సన్‌గా పనిచేశారు.
• జస్టిస్ పురుషోత్తం కుమార్ చింతలపూడి ఏపీ జుడీషియల్ అకాడమీ డైరెక్టర్‌గా బాధ్యతలు నిర్వహించారు.
• 1956 నాటి 7వ రాజ్యాంగ సవరణ ద్వారా అదనపు న్యాయమూర్తుల నియామక నిబంధన చేర్చబడింది.
• భవిష్యత్తులో వీరి పనితీరు ఆధారంగా ఆర్టికల్ 217 కింద శాశ్వత న్యాయమూర్తులుగా నియమించే అవకాశం ఉంటుంది.

---

🧠 Concept Link (Static GK Deep Dive)

Core Concept: హైకోర్టు న్యాయమూర్తుల నియామకం మరియు కొలీజియం వ్యవస్థ

• నిర్వచనం: భారతదేశంలో హైకోర్టు మరియు సుప్రీంకోర్టు న్యాయమూర్తులను నియమించడానికి న్యాయమూర్తులతో కూడిన ఒక అంతర్గత వ్యవస్థనే కొలీజియం వ్యవస్థ అంటారు.
• రాజ్యాంగ ప్రాతిపదిక: ఆర్టికల్ 217 (శాశ్వత న్యాయమూర్తులు), ఆర్టికల్ 224 (అదనపు మరియు యాక్టింగ్ న్యాయమూర్తులు).
• న్యాయ సూత్రం: న్యాయవ్యవస్థ స్వతంత్రత (Independence of Judiciary) అనేది రాజ్యాంగ మౌలిక స్వరూపంలో (Basic Structure) భాగం.
• ప్రస్తుత వార్తతో లింక్: ఏపీ హైకోర్టుకు ముగ్గురు అదనపు న్యాయమూర్తులను కొలీజియం సిఫార్సు ఆధారంగా రాష్ట్రపతి నియమించడం.
• ఆవిర్భావం మరియు చరిత్ర: రాజ్యాంగంలో కొలీజియం అనే పదం లేదు. ఇది మూడు ప్రముఖ సుప్రీంకోర్టు తీర్పుల (Three Judges Cases) ద్వారా ఉద్భవించింది.
• కీలక మైలురాయి 1: ఫస్ట్ జడ్జెస్ కేస్ (1981) — న్యాయమూర్తుల నియామకాల్లో కార్యనిర్వాహక శాఖకే (Executive) ఎక్కువ అధికారం ఉంటుందని తీర్పు ఇచ్చింది.
• కీలక మైలురాయి 2: సెకండ్ జడ్జెస్ కేస్ (1993) — కొలీజియం వ్యవస్థను ప్రవేశపెట్టింది. నియామకాల్లో సీజేఐ అభిప్రాయానికి ప్రాధాన్యత ఇచ్చింది.
• కీలక మైలురాయి 3: థర్డ్ జడ్జెస్ కేస్ (1998) — కొలీజియం పరిధిని విస్తరించింది. హైకోర్టు నియామకాలకు సీజేఐ మరియు ఇద్దరు సీనియర్ సుప్రీంకోర్టు న్యాయమూర్తులు ఉంటారు.
• సంబంధిత చట్టాలు/సవరణలు: 99వ రాజ్యాంగ సవరణ చట్టం (2014) ద్వారా నేషనల్ జుడీషియల్ అపాయింట్‌మెంట్స్ కమిషన్ (NJAC) ను తెచ్చారు, కానీ 2015లో సుప్రీంకోర్టు దీనిని రద్దు చేసింది.
• నోడల్ మంత్రిత్వ శాఖ: కేంద్ర న్యాయ మరియు న్యాయ మంత్రిత్వ శాఖ (Ministry of Law and Justice).
• భారతదేశ ప్రాముఖ్యత: కార్యనిర్వాహక వర్గం జోక్యం లేకుండా న్యాయవ్యవస్థ నిష్పాక్షికంగా పనిచేయడానికి ఇది రక్షణ కల్పిస్తుంది.
• ప్రపంచవ్యాప్త పోలిక: ప్రపంచంలో మరే ఇతర ప్రజాస్వామ్య దేశంలోనూ న్యాయమూర్తులే న్యాయమూర్తులను నియమించుకునే పద్ధతి లేదు.
• డేటా పాయింట్: భారతదేశంలోని వివిధ హైకోర్టులలో ప్రస్తుతం 30% పైగా న్యాయమూర్తుల పోస్టులు ఖాళీగా ఉన్నాయి.
• పరీక్షల కోణం: UPSC/APPSC పరీక్షలలో ఆర్టికల్ 217, 224 లపై మరియు కొలీజియం వర్సెస్ NJAC వివాదంపై తరచూ ప్రశ్నలు అడుగుతారు.
• జ్ఞాపక చిహ్నం (Memory Hook): "C-O-L-L-E-G-I-U-M" — Chief Officer (President) appoints, Law ministry notifies, Linked to Executive-Government consultation, Independent Unique Mechanism.

---

❓ Practice MCQs

Q1. హైకోర్టుకు అదనపు న్యాయమూర్తులను (Additional Judges) నియమించే అధికారం రాజ్యాంగంలోని ఏ ఆర్టికల్ ప్రకారం భారత రాష్ట్రపతికి ఉంది? [Easy]

A) ఆర్టికల్ 217

B) ఆర్టికల్ 222

C) ఆర్టికల్ 224

D) ఆర్టికల్ 226

Answer: C

Explanation: రాజ్యాంగంలోని ఆర్టికల్ 224(1) ప్రకారం హైకోర్టులలో తాత్కాలికంగా కేసుల సంఖ్య పెరిగినప్పుడు రాష్ట్రపతి అదనపు న్యాయమూర్తులను నియమించవచ్చు.

---

Q2. తాజా నియామకాల తర్వాత (జూలై 2026 నాటికి) ఆంధ్రప్రదేశ్ హైకోర్టులో పనిచేస్తున్న మొత్తం న్యాయమూర్తుల సంఖ్య ఎంతకు చేరింది? [Easy]

A) 29

B) 32

C) 37

D) 35

Answer: B

Explanation: ముగ్గురు నూతన అదనపు న్యాయమూర్తుల నియామకంతో ఆంధ్రప్రదేశ్ హైకోర్టు న్యాయమూర్తుల సంఖ్య 29 నుండి 32కి పెరిగింది.

---

Q3. హైకోర్టు అదనపు న్యాయమూర్తుల పదవీ కాలానికి సంబంధించి కింది వాటిలో సరైన నిబంధన ఏది? [Moderate]

A) వారు 65 ఏళ్ల వయసు వచ్చేవరకు పదవిలో ఉంటారు

B) వారి పదవీ కాలం ఒకేసారి గరిష్టంగా 2 సంవత్సరాలకు మించకూడదు

C) వారిని గవర్నర్ మాత్రమే నియమిస్తారు

D) వారి పదవీ కాలం ముగిశాక మళ్లీ నియమించడానికి వీలుండదు

Answer: B

Explanation: ఆర్టికల్ 224 ప్రకారం అదనపు న్యాయమూర్తుల పదవీ కాలం ఒకేసారి గరిష్టంగా రెండు సంవత్సరాల వరకు మాత్రమే ఉంటుంది.

---

Q4. సుప్రీంకోర్టు మరియు హైకోర్టు న్యాయమూర్తుల నియామకానికి సంబంధించిన 'కొలీజియం వ్యవస్థ' (Collegium System) ఏ తీర్పు ద్వారా అధికారికంగా స్థాపించబడింది? [Moderate]

A) ఫస్ట్ జడ్జెస్ కేస్, 1981

B) సెకండ్ జడ్జెస్ కేస్, 1993

C) కేశవానంద భారతి కేస్, 1973

D) థర్డ్ జడ్జెస్ కేస్, 1998

Answer: B

Explanation: 1993 నాటి సెకండ్ జడ్జెస్ కేసు తీర్పు ద్వారానే నియామకాల్లో కొలీజియం వ్యవస్థకు పునాది పడింది.

---

Q5. జూలై 2026లో ఆంధ్రప్రదేశ్ హైకోర్టుకు అదనపు న్యాయమూర్తులుగా నియమితులైన జుడీషియల్ అధికారుల సరైన గ్రూపును గుర్తించండి: [Moderate]

A) సునీత గంధం, ఆలపాటి గిరిధర్, రఘునాథ్ రావు

B) ఆలపాటి గిరిధర్, పురుషోత్తం కుమార్ చింతలపూడి, లీసా గిల్

C) సునీత గంధం, ఆలపాటి గిరిధర్, పురుషోత్తం కుమార్ చింతలపూడి

D) కిరణ్మయి మందవ, సుమతి జగదం, సునీత గంధం

Answer: C

Explanation: కేంద్ర ప్రభుత్వం జూలై 2026లో సునీత గంధం, ఆలపాటి గిరిధర్, పురుషోత్తం కుమార్ చింతలపూడిలను ఏపీ హైకోర్టు అదనపు న్యాయమూర్తులుగా నియమించింది.

---

Q6. హైకోర్టు న్యాయమూర్తుల నియామక ప్రక్రియకు సంబంధించి కింది ప్రకటనలను పరిశీలించండి: [Tricky]

1. హైకోర్టు అదనపు న్యాయమూర్తులను రాష్ట్ర గవర్నర్ నియమిస్తారు.
2. హైకోర్టు న్యాయమూర్తుల బదిలీలను ఆర్టికల్ 222 ప్రకారం రాష్ట్రపతి చేస్తారు.

పై ప్రకటనలలో ఏది/వి సరైనవి?

A) 1 మాత్రమే

B) 2 మాత్రమే

C) 1 మరియు 2 రెండూ

D) ఏదీ కాదు

Answer: B

Explanation: ప్రకటన 1 తప్పు ఎందుకంటే అదనపు న్యాయమూర్తులను కూడా రాష్ట్రపతి మాత్రమే నియమిస్తారు (గవర్నర్ కాదు). ప్రకటన 2 సరైనది.

---

Q7. హైకోర్టు న్యాయమూర్తుల అర్హతలకు సంబంధించి కింది వాటిలో సత్యం కానిది (తప్పుగా ఉన్నది) ఏది? [Tricky]

A) అతను/ఆమె భారతీయ పౌరుడై ఉండాలి.

B) భారతదేశ భూభాగంలో కనీసం 10 సంవత్సరాలు జుడీషియల్ పదవిలో పనిచేసి ఉండాలి.

C) ఒక హైకోర్టులో లేదా వరుసగా ఒకటి కంటే ఎక్కువ హైకోర్టులలో కనీసం 10 సంవత్సరాలు న్యాయవాదిగా పనిచేసి ఉండాలి.

D) రాష్ట్రపతి దృష్టిలో ప్రముఖ న్యాయకోవిదుడు (Distinguished Jurist) అయి ఉండాలి.

Answer: D

Explanation: సుప్రీంకోర్టు న్యాయమూర్తి కావడానికి 'ప్రముఖ న్యాయకోవిదుడు' అనే అర్హత రాజ్యాంగంలో ఉంది, కానీ హైకోర్టు న్యాయమూర్తుల అర్హతల్లో ఈ నిబంధన లేదు.

---

Q8. 1956 నాటి 7వ రాజ్యాంగ సవరణ చట్టం ద్వారా హైకోర్టులకు సంబంధించి చేర్చబడిన నిబంధన ఏది? [Tricky]

A) హైకోర్టులకు రిట్ జారీ చేసే అధికారం కల్పించడం.

B) రెండు లేదా అంతకంటే ఎక్కువ రాష్ట్రాలకు ఉమ్మడి హైకోర్టును ఏర్పాటు చేసే అధికారం పార్లమెంట్‌కు ఇవ్వడం మరియు అదనపు న్యాయమూర్తుల నియామకం.

C) హైకోర్టు న్యాయమూర్తుల పదవీ విరమణ వయస్సును 60 నుండి 62 ఏళ్లకు పెంచడం.

D) న్యాయవ్యవస్థను కార్యనిర్వాహక వ్యవస్థ నుండి వేరు చేయడం.

Answer: B

Explanation: 7వ రాజ్యాంగ సవరణ (1956) ద్వారా ఉమ్మడి హైకోర్టుల ఏర్పాటు మరియు ఆర్టికల్ 224 కింద అదనపు న్యాయమూర్తుల నియామక అధికారాలు చేర్చబడ్డాయి. (గమనిక: వయస్సు 60 నుండి 62కి పెంపు 15వ సవరణ ద్వారా జరిగింది).

---

📜 Previous Year Question Style (PYQ)

PYQ 1:

భారతదేశంలో హైకోర్టు న్యాయమూర్తుల జీతభత్యాలు మరియు పెన్షన్లకు సంబంధించి కింది వాటిలో సరైనది ఏది?

A) జీతాలు మరియు పెన్షన్లు రెండూ భారత సంచిత నిధి (Consolidated Fund of India) నుండి ఇవ్వబడతాయి.

B) జీతాలు మరియు పెన్షన్లు రెండూ రాష్ట్ర సంచిత నిధి నుండి ఇవ్వబడతాయి.

C) జీతాలు రాష్ట్ర సంచిత నిధి నుండి, పెన్షన్లు భారత సంచిత నిధి నుండి ఇవ్వబడతాయి.

D) జీతాలు భారత సంచిత నిధి నుండి, పెన్షన్లు రాష్ట్ర సంచిత నిధి నుండి ఇవ్వబడతాయి.

Answer: C

Explanation: రాజ్యాంగ నిబంధనల ప్రకారం హైకోర్టు న్యాయమూర్తుల జీతాలు వారు పనిచేసే రాష్ట్ర సంచిత నిధి నుండి వస్తాయి, కానీ వారి పెన్షన్లు మాత్రం కేంద్రం (భారత సంచిత నిధి) భరిస్తుంది.

---

PYQ 2:

హైకోర్టుల పరిధి మరియు అధికారాలకు సంబంధించి కింది ప్రకటనలను పరిశీలించండి:

1. హైకోర్టు పరిధిని పొడిగించే లేదా తగ్గించే అధికారం భారత పార్లమెంట్‌కు మాత్రమే ఉంటుంది.
2. కేంద్రపాలిత ప్రాంతాలకు ప్రత్యేక హైకోర్టును ఏర్పాటు చేసే అధికారం రాష్ట్రపతికి ఉంటుంది.

పై ప్రకటనలలో ఏది/వి సరైనవి?

A) 1 మాత్రమే

B) 2 మాత్రమే

C) 1 మరియు 2 రెండూ

D) ఏదీ కాదు

Answer: A

Explanation: ప్రకటన 1 సరైనది. ప్రకటన 2 తప్పు ఎందుకంటే కేంద్రపాలిత ప్రాంతాలకు హైకోర్టును ఏర్పాటు చేసే అధికారం పార్లమెంట్‌కు (ఆర్టికల్ 241) ఉంటుంది, రాష్ట్రపతికి కాదు.

---

PYQ 3:

జతపరచండి (రాజ్యాంగ ఆర్టికల్స్ — అంశాలు):

| జాబితా-I (ఆర్టికల్) | జాబితా-II (విషయం) | | --- | --- | | i. ఆర్టికల్ 215 | a. హైకోర్టు న్యాయమూర్తుల నియామకం మరియు అర్హతలు | | ii. ఆర్టికల్ 217 | b. హైకోర్టు కోర్ట్ ఆఫ్ రికార్డ్‌గా పనిచేయడం | | iii. ఆర్టికల్ 224 | c. హైకోర్టులకు రిట్ జారీ చేసే అధికారం | | iv. ఆర్టికల్ 226 | d. అదనపు మరియు యాక్టింగ్ న్యాయమూర్తుల నియామకం |

సరైన కోడ్‌ను ఎంచుకోండి:

A) i-b, ii-a, iii-d, iv-c

B) i-a, ii-b, iii-c, iv-d

C) i-b, ii-d, iii-a, iv-c

D) i-c, ii-a, iii-d, iv-b

Answer: A

Explanation: ఆర్టికల్ 215 ప్రకారం హైకోర్టు 'కోర్ట్ ఆఫ్ రికార్డ్'. ఆర్టికల్ 217 నియామకాల గురించి, ఆర్టికల్ 224 అదనపు న్యాయమూర్తుల గురించి మరియు ఆర్టికల్ 226 రిట్ల గురించి తెలుపుతాయి.

---

✍️ Mains Answer Pointers

Question 1 (150 words): భారతదేశంలో హైకోర్టులలో 'అదనపు న్యాయమూర్తుల' (Additional Judges) నియామకానికి గల రాజ్యాంగ నిబంధనలను పేర్కొంటూ, న్యాయవ్యవస్థలో పెండింగ్ కేసుల పరిష్కారంలో దీని ప్రాధాన్యతను వివరించండి.

జవాబు: భారత రాజ్యాంగంలోని ఆర్టికల్ 224(1) ప్రకారం హైకోర్టులలో తాత్కాలికంగా కేసుల సంఖ్య పెరిగినప్పుడు లేదా బకాయిలు పేరుకుపోయినప్పుడు గరిష్టంగా రెండు సంవత్సరాల కాలానికి అదనపు న్యాయమూర్తులను నియమించే అధికారం రాష్ట్రపతికి ఉంటుంది. సుప్రీంకోర్టు కొలీజియం సిఫార్సుల మేరకు ఇటీవల ఆంధ్రప్రదేశ్ హైకోర్టుకు ముగ్గురు అదనపు న్యాయమూర్తులను నియమించడం దీనికి తాజా ఉదాహరణ.

భారత న్యాయవ్యవస్థలో ప్రస్తుతం కోట్లాది కేసులు పెండింగ్‌లో ఉన్నాయి. హైకోర్టులలో మంజూరైన పోస్టులు సకాలంలో భర్తీ కాకపోవడం దీనికి ప్రధాన కారణం. అదనపు న్యాయమూర్తుల నియామకం వల్ల కోర్టుల పని సామర్థ్యం తక్షణమే పెరుగుతుంది. ఇది పౌరుల ప్రాథమిక హక్కైన వేగవంతమైన న్యాయ వితరణకు (Article 21 - Speedy Justice) తోడ్పడుతుంది. అయితే, ఈ నియామకాలు తాత్కాలికం కావడం వల్ల న్యాయమూర్తులలో కొంత అభద్రతా భావం ఉండే ప్రమాదం ఉంది, కాబట్టి తగిన కాలపరిమితి తర్వాత వీరిని శాశ్వత న్యాయమూర్తులుగా మార్చడం అవసరం.

---

Question 2 (250 words): భారతదేశంలో హైకోర్టు న్యాయమూర్తుల నియామకాల్లో 'కొలీజియం వ్యవస్థ' మరియు 'కార్యనిర్వాహక వ్యవస్థ' (Executive) మధ్య ఉన్న సమతుల్యతను విమర్శనాత్మకంగా పరిశీలించండి. నేషనల్ జుడీషియల్ అపాయింట్‌మెంట్స్ కమిషన్ (NJAC) రద్దు నేపథ్యంలో ప్రత్యామ్నాయ మార్గాలను సూచించండి.

జవాబు: భారత రాజ్యాంగం ప్రకారం హైకోర్టు న్యాయమూర్తుల నియామకం ఆర్టికల్ 217 పరిధిలో జరుగుతుంది. దీని ప్రకారం రాష్ట్రపతి, భారత ప్రధాన న్యాయమూర్తి (CJI) మరియు రాష్ట్ర గవర్నర్‌లను సంప్రదించి నియామకాలు చేయాలి. అయితే, సుప్రీంకోర్టు ఇచ్చిన 'త్రీ జడ్జెస్ కేసెస్' తీర్పుల ద్వారా ఉద్భవించిన 'కొలీజియం వ్యవస్థ' ప్రస్తుతం ఈ నియామకాలను నియంత్రిస్తోంది. తాజా ఏపీ హైకోర్టు నియామకాలు కూడా కొలీజియం మరియు కేంద్ర న్యాయ మంత్రిత్వ శాఖల సమన్వయంతోనే జరిగాయి.

కొలీజియం వ్యవస్థ న్యాయవ్యవస్థ స్వతంత్రతను (Independence of Judiciary) కాపాడటంలో కీలక పాత్ర పోషిస్తుంది. రాజకీయ జోక్యం లేకుండా నిష్పాక్షికమైన న్యాయమూర్తులను ఎంపిక చేయడానికి ఇది దోహదపడుతుంది. అయితే, ఈ వ్యవస్థలో పారదర్శకత లోపించిందనే విమర్శలు ఉన్నాయి. 'న్యాయమూర్తులే న్యాయమూర్తులను నియమించుకునే' ఈ పద్ధతి వల్ల జవాబుదారీతనం తగ్గుతోందని కార్యనిర్వాహక వర్గం వాదిస్తుంది. ఈ లోపాన్ని సవరించడానికి 2014 లో పార్లమెంట్ 99వ రాజ్యాంగ సవరణ ద్వారా NJAC (నేషనల్ జుడీషియల్ అపాయింట్‌మెంట్స్ కమిషన్) ను తెచ్చింది. కానీ, ఇది న్యాయవ్యవస్థ స్వతంత్రతను దెబ్బతీస్తుందనే కారణంతో 2015 లో సుప్రీంకోర్టు దీనిని రాజ్యాంగ విరుద్ధమని రద్దు చేసింది.

ప్రస్తుత తరుణంలో, న్యాయవ్యవస్థ మరియు పరిపాలనా విభాగాల మధ్య ఘర్షణను నివారించడానికి ఒక మధ్యస్థ మార్గం అవసరం. కొలీజియం వ్యవస్థను పూర్తిగా రద్దు చేయకుండా, దానిలోనే పారదర్శకత పెంచేలా 'మెమొరాండం ఆఫ్ ప్రొసీజర్' (MoP) ను సవరించాలి. న్యాయమూర్తుల ఎంపికకు స్పష్టమైన అర్హత ప్రమాణాలను బహిరంగపరచడం మరియు ఖాళీలను ముందుగానే గుర్తించి భర్తీ చేయడం ద్వారా న్యాయవ్యవస్థ పట్ల ప్రజల్లో నమ్మకాన్ని, పరిపాలనలో వేగాన్ని సాధించవచ్చు.

---

⚠️ Examiner Trap

• Trap 1: అదనపు న్యాయమూర్తులను (Additional Judges) రాష్ట్ర గవర్నర్ నియమిస్తారని అభ్యర్థులు భావిస్తుంటారు. నిజం: హైకోర్టుకు శాశ్వత న్యాయమూర్తులనైనా లేదా అదనపు న్యాయమూర్తులనైనా నియమించేది కేవలం భారత రాష్ట్రపతి మాత్రమే. గవర్నర్ కేవలం వారిచేత ప్రమాణ స్వీకారం చేయిస్తారు.
• Trap 2: హైకోర్టు న్యాయమూర్తుల జీతాలు మరియు పెన్షన్లు రెండూ రాష్ట్ర సంచిత నిధి నుంచే వస్తాయని అనుకుంటారు. నిజం: జీతాలు వారు పనిచేసే రాష్ట్ర సంచిత నిధి నుండి వస్తాయి, కానీ పెన్షన్లు మాత్రం భారత సంచిత నిధి (Central Government) నుండి చెల్లించబడతాయి.
• Trap 3: హైకోర్టు న్యాయమూర్తి కావడానికి 'రాష్ట్రపతి దృష్టిలో ప్రముఖ న్యాయకోవిదుడు' అయి ఉండాలనే నిబంధన ఉందని అభ్యర్థులు తికమకపడతారు. నిజం: ఈ నిబంధన కేవలం సుప్రీంకోర్టు న్యాయమూర్తులకు మాత్రమే వర్తిస్తుంది, హైకోర్టు న్యాయమూర్తులకు వర్తించదు.

---

🧭 Exam Tip

• Prelims Angle: ప్రిలిమ్స్ పరీక్షలో ఆర్టికల్ 217 మరియు ఆర్టికల్ 224 మధ్య తేడాలపై నేరుగా స్టేట్‌మెంట్ ఆధారిత ప్రశ్నలు రావచ్చు. ముఖ్యంగా అదనపు న్యాయమూర్తుల గరిష్ట కాలపరిమితి (2 సంవత్సరాలు) మరియు వారి పదవీ విరమణ వయస్సు (62 సంవత్సరాలు) బాగా గుర్తుంచుకోవాలి.
• Mains Angle: మెయిన్స్ పరీక్షలో (ముఖ్యంగా UPSC మరియు APPSC Group 1) కొలీజియం వ్యవస్థ వర్సెస్ ప్రభుత్వ వివాదం, NJAC రద్దు మరియు జుడీషియల్ అపాయింట్‌మెంట్లలో పారదర్శకతపై 10 లేదా 15 మార్కుల విశ్లేషణాత్మక ప్రశ్నలు వచ్చే అవకాశం చాలా ఎక్కువగా ఉంది.
• Interview Angle: ఇంటర్వ్యూలలో "న్యాయమూర్తుల నియామకంలో కొలీజియం వ్యవస్థ సరైనదేనా లేదా మార్పులు అవసరమా?" అని అడిగినప్పుడు న్యాయవ్యవస్థ స్వతంత్రతను సమర్థిస్తూనే, పారదర్శకత కోసం సంస్కరణలు అవసరమని సమతుల్యమైన (Balanced View) సమాధానం చెప్పాలి.
• High-Probability Prediction: రాబోయే APPSC Group 2 లేదా SSC సివిల్స్ పరీక్షల్లో ఆంధ్రప్రదేశ్ హైకోర్టు ప్రస్తుత వర్కింగ్ స్ట్రెంత్ (32) లేదా నూతనంగా ప్రమాణ స్వీకారం చేసిన జడ్జీల పేర్లపై నేరుగా ప్రశ్న అడిగే అవకాశం ఉంది.

---

ఆంధ్రప్రదేశ్ హైకోర్టు నూతన అదనపు న్యాయమూర్తుల ప్రమాణ స్వీకార వేడుకకు సంబంధించిన దృశ్యాలను మరియు హైకోర్టు అధికారిక పరిదృశ్యాన్ని తెలుసుకోవడానికి ఈ Swearing-in-Ceremony of Hon'ble Additional Judges వీడియోను చూడవచ్చు, ఇది తాజా నియామక ప్రక్రియ మరియు ప్రమాణ స్వీకార సాంప్రదాయాన్ని ప్రత్యక్షంగా అర్థం చేసుకోవడానికి సహాయపడుతుంది.