Udyo Logo

Udyo

Get the Udyo Mobile App

Sign in to save your progress and access all features.

ప్రపంచ బ్యాంక్ మద్దతుతో పీఎం సూర్య ఘర్ (PM Surya Ghar) సోలార్ రూఫ్‌టాప్ పథకం విస్తరణ

భారతదేశంలో గృహ విద్యుత్ వినియోగాన్ని స్వచ్ఛమైన ఇంధనంగా మార్చేందుకు ఉద్దేశించిన 'పీఎం సూర్య ఘర్: ముఫ్త్ బిజిలీ యోజన' (PM Surya Ghar: Muft Bijli Yojana) కు ప్రపంచ బ్యాంక్ (World Bank) జూలై 9, 2026న $890 మిలియన్ల ఆర్థిక సహాయాన్ని ఆమోదించింది. ఈ నిధులతో దేశవ్యాప్తంగా 1 కోటి (10 మిలియన్ల) గ్రామీణ, పట్టణ గృహాలకు సోలార్ రూఫ్‌టాప్ సిస్టమ్స్ ఏర్పాటు చేయనున్నారు. దీని ద్వారా పునరుత్పాదక ఇంధన రంగంలో సుమారు 17 లక్షల (1.7 మిలియన్ల) కొత్త ఉద్యోగ అవకాశాలు లభిస్తాయి. అంతేకాకుండా, వాణిజ్య రుణాల రూపంలో మరో $4.2 బిలియన్ల ప్రైవేట్ పెట్టుబడులను సమీకరించడం ఈ ప్రాజెక్టు ముఖ్య లక్ష్యం.

What Happened

భారత ప్రభుత్వ ప్రతిష్టాత్మక కార్యక్రమమైన 'పీఎం సూర్య ఘర్: ముఫ్త్ బిజిలీ యోజన'కు మద్దతుగా ప్రపంచ బ్యాంక్ జూలై 9, 2026న ఒక భారీ ఫైనాన్సింగ్ ప్యాకేజీని ఆమోదించింది. ఈ ప్యాకేజీ మొత్తం విలువ $890 మిలియన్లు. భారతదేశంలో సోలార్ రూఫ్‌టాప్ వ్యవస్థల విస్తరణను వేగవంతం చేయడానికి, విద్యుత్ బిల్లులను తగ్గించడానికి, మరియు స్థానిక తయారీ రంగాన్ని ప్రోత్సహించడానికి ఈ నిధులు ఉపయోగపడతాయి.

When & Where

ఈ ఒప్పందం జూలై 9, 2026న వాషింగ్టన్, డీసీ లోని ప్రపంచ బ్యాంక్ ప్రధాన కార్యాలయంలో బోర్డ్ ఆఫ్ ఎగ్జిక్యూటివ్ డైరెక్టర్స్ ద్వారా ఆమోదించబడింది. ఈ ప్రాజెక్టు భారతదేశం అంతటా (గ్రామీణ మరియు పట్టణ ప్రాంతాల్లో) అమలు చేయబడుతుంది.

Who Is Involved

  • ప్రపంచ బ్యాంక్ (World Bank): ప్రాజెక్టుకు ప్రధాన ఆర్థిక సహాయం అందిస్తున్న అంతర్జాతీయ సంస్థ.
  • ఇంటర్నేషనల్ బ్యాంక్ ఫర్ రీకన్‌స్ట్రక్షన్ అండ్ డెవలప్‌మెంట్ (IBRD): $820 మిలియన్ల రుణం మరియు $10 మిలియన్ల గ్రాంట్ మంజూరు చేసింది.
  • క్లీన్ టెక్నాలజీ ఫండ్ (CTF): $60 మిలియన్ల రాయితీ రుణాన్ని అందిస్తోంది.
  • భారత ప్రభుత్వం: పీఎం సూర్య ఘర్ యోజన అమలు బాధ్యత తీసుకున్న ప్రధాన భాగస్వామి.
  • కమర్షియల్ బ్యాంకులు & డిస్కంలు (DISCOMs): ప్రైవేట్ పెట్టుబడుల ద్వారా వాణిజ్య రుణాలను పంపిణీ చేసే సంస్థలు.

How It Works

1. నిధుల కేటాయింపు: ప్రపంచ బ్యాంక్ తన మూడు విభాగాల ద్వారా మొత్తం $890 మిలియన్లను భారత ప్రభుత్వానికి అందజేస్తుంది.
2. ప్రైవేట్ పెట్టుబడుల సమీకరణ: వాణిజ్య బ్యాంకుల ద్వారా అదనంగా $4.2 బిలియన్లను మార్కెట్లోకి తీసుకొచ్చి, వినియోగదారులకు పూచీకత్తు లేని (collateral-free) రుణాలను అందిస్తారు.
3. ఇన్‌స్టాలేషన్: గ్రామీణ, పట్టణ ప్రాంతాలలోని 10 మిలియన్ల ఇళ్లపై ఈ రుణ సహాయంతో సోలార్ ప్యానెల్స్ అమర్చుతారు.
4. సామర్థ్య పెంపు: సోలార్ పరికరాల తయారీదారులు, డిస్కంలు, మరియు స్థానిక వెండర్ల నైపుణ్యాలను ఈ పథకం క్రింద మెరుగుపరుస్తారు.

Why It Matters

ఈ ప్రాజెక్టు పర్యావరణ పరిరక్షణ, ఆర్థిక వృద్ధి మరియు సామాజిక సాధికారతకు కేంద్ర బిందువు. ఇది భారత పర్యావరణ లక్ష్యాలైన 2070 నాటికి 'నెట్ జీరో' ఉద్గారాలకు గణనీయంగా దోహదపడుతుంది. ఆర్థికంగా, 1.7 మిలియన్ల కొత్త ఉద్యోగాలు పునరుత్పాదక ఇంధన రంగంలో సృష్టించబడతాయి. అలాగే సామాన్య ప్రజల నెలవారీ విద్యుత్ ఖర్చులను భారీగా తగ్గించడం ద్వారా ఇది సామాజిక భద్రతను కూడా కల్పిస్తుంది. (UPSC GS Paper 3 - Economy & Environment కు అత్యంత కీలకం).

Historical Background

📌 [BACKGROUND — verify independently]

  • 2014: భారతదేశం సోలార్ మిషన్ ద్వారా దేశవ్యాప్తంగా రూఫ్‌టాప్ సోలార్ సామర్థ్యాన్ని పెంచాలని లక్ష్యంగా పెట్టుకుంది.
  • 2015: ఇంటర్నేషనల్ సోలార్ అలయన్స్ (ISA) ను ప్రారంభించడం ద్వారా భారత్ అంతర్జాతీయ సోలార్ వేదికగా మారింది. ⚠️ [SOURCE NEEDED]
  • 2024: పీఎం సూర్య ఘర్ ముఫ్త్ బిజిలీ యోజన ప్రారంభించబడింది, ఇది 1 కోటి కుటుంబాలకు 300 యూనిట్ల ఉచిత విద్యుత్ అందించే లక్ష్యంతో రూపొందింది. ⚠️ [SOURCE NEEDED]

Previous Related Events

📌 [BACKGROUND — verify independently]

  • 2023: పునరుత్పాదక ఇంధన రంగంలో పెట్టుబడులను ఆకర్షించడానికి గ్రీన్ హైడ్రోజన్ మిషన్ (Green Hydrogen Mission) కు కేంద్ర కేబినెట్ ఆమోదం. ⚠️ [SOURCE NEEDED]
  • 2025 ఏప్రిల్: అదనంగా 3.9 GW సోలార్ సామర్థ్యాన్ని చేర్చి, మొత్తం సోలార్ సామర్థ్యం 154 GW మైలురాయిని చేరింది.
  • 2025 డిసెంబర్: పీఎం సూర్య ఘర్ యోజన కింద సుమారు 19.45 లక్షల ఇళ్లకు సోలార్ సిస్టమ్స్ పూర్తయ్యాయి, 7.7 లక్షల ఇళ్లు జీరో విద్యుత్ బిల్లులను సాధించాయి.

Static GK Connection

  • భారత రాజ్యాంగం - ఆర్టికల్ 21: జీవించే హక్కు కింద స్వచ్ఛమైన పర్యావరణం (Right to clean environment) కూడా అంతర్భాగమని సుప్రీం కోర్టు పలు తీర్పుల్లో పేర్కొంది.
  • సోలార్ ఫోటోవోల్టాయిక్ ఎఫెక్ట్ (Photovoltaic Effect): సూర్యరశ్మిలోని ఫోటాన్లను గ్రహించి ఎలక్ట్రాన్లను ఉత్తేజపరచడం ద్వారా విద్యుత్తును ఉత్పత్తి చేసే భౌతికశాస్త్ర సూత్రం. దీని ఆధారంగానే సోలార్ ప్యానెల్స్ పనిచేస్తాయి.

India & World Comparison

ప్రస్తుతం భారతదేశం సౌర విద్యుత్ ఉత్పాదక మార్కెట్లో ప్రపంచంలో అత్యంత వేగంగా అభివృద్ధి చెందుతున్న దేశాల్లో ఒకటి. వార్షిక సోలార్ కెపాసిటీ అదనపు చేర్పులలో (annual capacity additions) అమెరికాను అధిగమించి భారత్ ప్రపంచంలో రెండవ అతిపెద్ద గ్రోత్ మార్కెట్‌గా అవతరించింది.

Future Impact

  • 2035 లక్ష్యం: దేశ విద్యుత్ మిశ్రమంలో శిలాజేతర ఇంధన (non-fossil-fuel) వనరుల వాటాను 60 శాతానికి పెంచడం.
  • 2070 లక్ష్యం: 'నెట్ జీరో' ఉద్గారాల లక్ష్య సాధనకు ఈ ప్రాజెక్టు ఒక బలమైన పునాదిగా మారుతుంది.
  • ప్రైవేట్ క్యాపిటల్: ప్రభుత్వ రంగంపై భారం పడకుండా భవిష్యత్తులో కేవలం ప్రైవేట్ మార్కెట్ ఆధారిత రుణాల ద్వారా సోలార్ విస్తరణ స్వయం సమృద్ధి సాధించే అవకాశం ఉంది.

🔑 Key Points for Revision

  • ప్రపంచ బ్యాంక్ పీఎం సూర్య ఘర్ పథకానికి $890 మిలియన్లు ఆమోదించింది.
  • IBRD రుణం: $820 మిలియన్లు, CTF రుణం: $60 మిలియన్లు, IBRD గ్రాంట్: $10 మిలియన్లు.
  • సమీకరించనున్న ప్రైవేట్ పెట్టుబడుల అంచనా: $4.2 బిలియన్లు.
  • మొత్తం లబ్ధి పొందనున్న గృహాల సంఖ్య: 10 మిలియన్లు (1 కోటి).
  • తయారీ, ఇన్‌స్టాలేషన్ రంగాల్లో 1.7 మిలియన్ల ఉద్యోగాల సృష్టి.
  • గత దశాబ్దంలో సోలార్ రంగానికి ప్రపంచ బ్యాంక్ అండతో సామర్థ్యం 500 MW నుండి 27 GW కి పెరిగింది.
  • ఇంటి యజమానులకు పూచీకత్తు లేని (collateral-free) వాణిజ్య రుణాలు.
  • భారతదేశ నెట్ జీరో (Net Zero) ఉద్గారాల లక్ష్య సంవత్సరం: 2070.
  • 2035 నాటికి 60% విద్యుత్‌ను నాన్-ఫాసిల్ (non-fossil) వనరుల ద్వారా ఉత్పత్తి చేయాలనే లక్ష్యం.
  • పీఎం సూర్య ఘర్ ద్వారా నెలవారీ కరెంటు బిల్లుల భారం గణనీయంగా తగ్గుతుంది.
  • సోలార్ పరికరాల దేశీయ తయారీకి (Domestic Manufacturing) ఈ నిధులు ప్రోత్సాహం.
  • లబ్ధిదారులు, బ్యాంకులు, డిస్కంల (DISCOMs) మధ్య ఏకీకృత సేవల (integrated services) పెంపు.
  • భారతదేశం వార్షిక సోలార్ వృద్ధిలో (solar growth market) అమెరికాను దాటి 2వ స్థానానికి చేరింది.
  • ఈ పథకం కింద గ్రామీణ మరియు పట్టణ గృహాలు రెండింటికీ సమాన ప్రాధాన్యత.
  • ఈ ఫైనాన్సింగ్ క్లీన్ ఎనర్జీ యాక్సెస్ మరియు ప్రైవేట్ క్యాపిటల్ మొబిలైజేషన్ వ్యూహంలో భాగం.

🧠 Concept Link (Static GK Deep Dive)

Core Concept: పునరుత్పాదక శక్తి మరియు సోలార్ రూఫ్‌టాప్ సిస్టమ్స్ (Renewable Energy & Rooftop Solar)

  • Definition: శిలాజ ఇంధనాలలా కాకుండా, ప్రకృతిలో నిరంతరం అందుబాటులో ఉంటూ ఎన్నటికీ తరిగిపోని శక్తి వనరులను పునరుత్పాదక శక్తి (ఉదా: సూర్యరశ్మి, గాలి) అంటారు.
  • Constitutional / Legal Basis: విద్యుత్ చట్టం, 2003 (Electricity Act, 2003) పర్యావరణ అనుకూల విద్యుత్ ఉత్పత్తిని మరియు పంపిణీని ప్రోత్సహిస్తుంది. ⚠️ [SOURCE NEEDED]
  • Scientific / Economic Principle: సోలార్ ప్యానెల్స్ 'ఫోటోవోల్టాయిక్ ఎఫెక్ట్' (Photovoltaic effect) సూత్రం ఆధారంగా సూర్యకాంతిని నేరుగా విద్యుత్‌గా మారుస్తాయి.
  • How it connects to this event: పీఎం సూర్య ఘర్ యోజన ఇదే ఫోటోవోల్టాయిక్ టెక్నాలజీని సామాన్యుడి ఇంటి పైకప్పు వరకు చేరవేస్తుంది.
  • Origin & History: 2010లో భారతదేశం ప్రారంభించిన జవహర్‌లాల్ నెహ్రూ నేషనల్ సోలార్ మిషన్ (JNNSM) తో సోలార్ ఇంధన విప్లవం మొదలైంది. (Year: 2010) ⚠️ [SOURCE NEEDED]
  • Key milestone 1: 2015లో పారిస్ వాతావరణ ఒప్పందం (Paris Agreement) ద్వారా భారత్ తన క్లీన్ ఎనర్జీ లక్ష్యాలను అంతర్జాతీయంగా ప్రకటించింది. ⚠️ [SOURCE NEEDED]
  • Key milestone 2: 2024లో పీఎం సూర్య ఘర్ ముఫ్త్ బిజిలీ యోజన పథకానికి అంకురార్పణ. ⚠️ [SOURCE NEEDED]
  • Related Acts / Schemes / Treaties: నేషనల్ యాక్షన్ ప్లాన్ ఆన్ క్లైమేట్ చేంజ్ (NAPCC), పీఎం-కుసుమ్ (PM-KUSUM) పథకం, ఇంటర్నేషనల్ సోలార్ అలయన్స్ (ISA). ⚠️ [SOURCE NEEDED]
  • Nodal Ministry / Body: కేంద్ర నూతన మరియు పునరుత్పాదక ఇంధన మంత్రిత్వ శాఖ (Ministry of New and Renewable Energy - MNRE). ⚠️ [SOURCE NEEDED]
  • India-specific relevance: అత్యధిక జనాభా, అధిక విద్యుత్ డిమాండ్, మరియు ఉష్ణమండల (Tropical) భౌగోళిక స్థానం వల్ల సోలార్ ఇంధనం భారత్‌కు అత్యంత అనువైనది.
  • Global comparison: జర్మనీ, చైనా లాంటి దేశాలతో పోలిస్తే భారతదేశంలో గృహావసరాలకు సోలార్ వాడకం (residential adoption) తక్కువగా ఉండటంతో, ఈ రంగంలో అపారమైన వృద్ధికి అవకాశం ఉంది.
  • Data point: 2035 నాటికి దేశ విద్యుత్ మిశ్రమంలో శిలాజేతర ఇంధన వనరులను 60 శాతానికి చేర్చాలన్నది జాతీయ లక్ష్యం.
  • Common exam angle: UPSC/PSC పరీక్షల్లో ఈ పథకం కింద ఉన్న నిధుల సమీకరణ (Blended Finance), డిస్కంల పాత్ర, మరియు నెట్ జీరో లక్ష్యాల గురించి అడుగుతారు.
  • Easy memory hook: "8-4-10-17": $890M World Bank loan, $4.2B Private funds, 10M Homes, 1.7M Jobs.

❓ Practice MCQs

Q1. ప్రపంచ బ్యాంక్ ఇటీవల 'పీఎం సూర్య ఘర్' పథకానికి ఎంత ఆర్థిక సహాయాన్ని ఆమోదించింది? [Easy]

A) $4.2 బిలియన్లు

B) $890 మిలియన్లు

C) $500 మిలియన్లు

D) $2 బిలియన్లు

Answer: B

Explanation: పీఎం సూర్య ఘర్: ముఫ్త్ బిజిలీ యోజన కోసం ప్రపంచ బ్యాంక్ $890 మిలియన్ల నిధులను జూలై 9, 2026న ఆమోదించింది.

Q2. పీఎం సూర్య ఘర్ పథకం ద్వారా దేశవ్యాప్తంగా ఎన్ని గృహాలకు సోలార్ రూఫ్‌టాప్ సిస్టమ్స్ ఏర్పాటు చేయాలని లక్ష్యంగా పెట్టుకున్నారు? [Easy]

A) 1.7 మిలియన్లు

B) 5 మిలియన్లు

C) 10 మిలియన్లు (1 కోటి)

D) 27 మిలియన్లు

Answer: C

Explanation: ఈ పథకం కింద గ్రామీణ మరియు పట్టణ ప్రాంతాల్లో 10 మిలియన్ల (1 కోటి) గృహాలకు సోలార్ సిస్టమ్స్ ఏర్పాటు చేయాలని ప్రభుత్వం లక్ష్యంగా పెట్టుకుంది.

Q3. భారతదేశం ఏ సంవత్సరం నాటికి 'నెట్ జీరో' (Net Zero) కర్బన ఉద్గారాలను సాధించాలని లక్ష్యంగా నిర్దేశించుకుంది? [Moderate]

A) 2035

B) 2047

C) 2050

D) 2070

Answer: D

Explanation: భారతదేశం 2070 నాటికి నెట్ జీరో ఉద్గారాలను సాధించాలని అధికారికంగా కట్టుబడి ఉంది.

Q4. ప్రపంచ బ్యాంక్ అందించిన $890 మిలియన్ల ప్యాకేజీలో, 'క్లీన్ టెక్నాలజీ ఫండ్' (Clean Technology Fund) ద్వారా అందుతున్న రాయితీ రుణం ఎంత? [Moderate]

A) $820 మిలియన్లు

B) $10 మిలియన్లు

C) $60 మిలియన్లు

D) $890 మిలియన్లు

Answer: C

Explanation: ఈ ప్యాకేజీలో ఇంటర్నేషనల్ బ్యాంక్ ఫర్ రీకన్‌స్ట్రక్షన్ అండ్ డెవలప్‌మెంట్ (IBRD) నుండి $820 మిలియన్లు, క్లీన్ టెక్నాలజీ ఫండ్ నుండి $60 మిలియన్లు, మరియు IBRD గ్రాంట్ $10 మిలియన్లు ఉన్నాయి.

Q5. 2035 నాటికి భారతదేశ విద్యుత్ ఉత్పత్తి మిశ్రమంలో 'శిలాజేతర ఇంధన వనరుల' (non-fossil-fuel) వాటాను ఎంత శాతానికి పెంచాలని లక్ష్యంగా పెట్టుకున్నారు? [Moderate]

A) 40 శాతం

B) 50 శాతం

C) 60 శాతం

D) 75 శాతం

Answer: C

Explanation: 2035 నాటికి దేశ విద్యుత్ మిశ్రమంలో శిలాజేతర ఇంధన వనరుల వాటాను 60 శాతానికి పెంచాలని భారతదేశం లక్ష్యంగా పెట్టుకుంది.

Q6. పీఎం సూర్య ఘర్ పథకం అమలుకు సంబంధించి ప్రైవేట్ పెట్టుబడుల సమీకరణపై ప్రపంచ బ్యాంక్ అంచనా ఎంత? [Tricky]

A) $890 మిలియన్లు

B) $2 బిలియన్లు

C) $4.2 బిలియన్లు

D) $27 బిలియన్లు

Answer: C

Explanation: వాణిజ్య రుణాల రూపంలో అదనంగా $4.2 బిలియన్ల ప్రైవేట్ ఫైనాన్సింగ్‌ను ఈ ప్రాజెక్టు ద్వారా సమీకరించనున్నారు.

Q7. ఈ క్రింది వానిలో సోలార్ రూఫ్‌టాప్ విస్తరణ వల్ల కలిగే ప్రధాన ఉపాధి ప్రయోజనం ఏది? [Tricky]

A) పవర్ ప్లాంట్లలో బొగ్గు తవ్వకానికి ఉద్యోగాలు పెరగడం

B) సోలార్ తయారీ, ఇన్‌స్టాలేషన్ రంగాల్లో 1.7 మిలియన్ల ఉద్యోగాల సృష్టి

C) పట్టణ ప్రాంతాల్లో మాత్రమే ఉపాధి కల్పించడం

D) ప్రపంచ బ్యాంక్ ద్వారా నేరుగా విదేశీ ఉద్యోగ అవకాశాలు

Answer: B

Explanation: ఈ ప్రాజెక్టు పునరుత్పాదక ఇంధన తయారీ, ఇన్‌స్టాలేషన్ మరియు సర్వీస్ రంగాలలో సుమారు 1.7 మిలియన్ల ఉద్యోగాలను సృష్టిస్తుందని ప్రపంచ బ్యాంక్ పేర్కొంది.

Q8. గత దశాబ్ద కాలంగా ప్రపంచ బ్యాంక్ మద్దతుతో భారతదేశపు సోలార్ రూఫ్‌టాప్ వ్యవస్థ స్థాపిత సామర్థ్యం (installed capacity) ఎంత నుండి ఎంతకు పెరిగింది? [Tricky]

A) 100 MW నుండి 5 GW కి

B) 500 MW నుండి 27 GW కి పైగా

C) 1 GW నుండి 15 GW కి

D) 50 MW నుండి 10 GW కి

Answer: B

Explanation: ప్రపంచ బ్యాంక్ అందించిన $2 బిలియన్ల మద్దతుతో గత దశాబ్దంలో భారతదేశ సోలార్ రూఫ్‌టాప్ సామర్థ్యం 500 MW నుండి 27 GW కి పైగా వృద్ధి చెందింది.

📜 Previous Year Question Style (PYQ)

PYQ 1:

'పీఎం సూర్య ఘర్: ముఫ్త్ బిజిలీ యోజన' (PM Surya Ghar) ప్రధాన ఉద్దేశ్యం ఏమిటి?

A) గ్రామీణ ప్రాంతాల్లో మాత్రమే సోలార్ విద్యుత్‌ను ఉచితంగా అందించడం

B) దేశవ్యాప్తంగా 1 కోటి ఇళ్లకు సోలార్ రూఫ్‌టాప్ వ్యవస్థలను ప్రోత్సహించడం మరియు విద్యుత్ బిల్లులను తగ్గించడం

C) భారీ స్థాయి (utility-scale) సోలార్ పవర్ ప్లాంట్లను నిర్మించడం

D) వ్యవసాయ పంపుసెట్లకు సోలార్ ప్యానెల్స్ అమర్చడం

Answer: B

Explanation: ఈ పథకం 10 మిలియన్ల (1 కోటి) గ్రామీణ మరియు పట్టణ గృహాలకు సోలార్ రూఫ్‌టాప్ సిస్టమ్స్ ఇన్‌స్టాల్ చేసి, వారి విద్యుత్ ఖర్చులను తగ్గించడానికి ఉద్దేశించబడింది.

PYQ 2:

ఇటీవల సోలార్ రూఫ్‌టాప్ పథకానికి ప్రపంచ బ్యాంక్ ఇచ్చిన నిధుల మంజూరుకు సంబంధించి ఈ క్రింది వాక్యాలను పరిశీలించండి:

1. ప్రపంచ బ్యాంక్ ఈ పథకానికి $890 మిలియన్ల ఫైనాన్సింగ్ ప్యాకేజీని ఆమోదించింది.
2. ఈ నిధులతో పాటు సుమారు $4.2 బిలియన్ల ప్రైవేట్ వాణిజ్య రుణాలను సమీకరించనున్నారు.
3. ఈ పథకం ద్వారా భారతదేశం 2035 నాటికి తన నెట్ జీరో (Net Zero) లక్ష్యాన్ని చేరుకుంటుంది.

పై వాక్యాలలో ఏది/ఏవి సరైనది?

A) 1 మరియు 2 మాత్రమే

B) 2 మరియు 3 మాత్రమే

C) 1 మరియు 3 మాత్రమే

D) పైవన్నీ

Answer: A

Explanation: 1 మరియు 2 సరైనవి. అయితే, భారతదేశం నెట్ జీరో లక్ష్యాన్ని 2035 నాటికి కాదు, 2070 నాటికి సాధించాలని లక్ష్యంగా పెట్టుకుంది (2035 నాటికి 60% శిలాజేతర ఇంధన లక్ష్యం).

PYQ 3:

ప్రతిపాదన (Assertion-A): భారతదేశంలో భారీ స్థాయి (large-scale) సోలార్ విద్యుత్ వేగంగా అభివృద్ధి చెందుతున్నప్పటికీ, గృహ వినియోగంలో (residential) సోలార్ వాడకం తక్కువగా ఉంది.

కారణం (Reason-R): ఇంటి యజమానులు సోలార్ ప్యానెల్స్ అమర్చుకోవడానికి అవసరమైన పూచీకత్తు లేని రుణ సదుపాయాలు మరియు ఆర్థిక ప్రోత్సాహకాలు గతంలో పరిమితంగా ఉండేవి.

A) A మరియు R రెండూ సరైనవి, మరియు R అనేది A కు సరైన వివరణ.

B) A మరియు R రెండూ సరైనవి, కానీ R అనేది A కు సరైన వివరణ కాదు.

C) A సరైనది, కానీ R తప్పు.

D) A తప్పు, కానీ R సరైనది.

Answer: A

Explanation: ఆర్థిక అడ్డంకులు (financial barriers) తొలగించి, పూచీకత్తు లేని ఫైనాన్సింగ్ ద్వారా గృహస్థాయిలో సోలార్ ప్యానెల్ వాడకాన్ని పెంచడమే ప్రపంచ బ్యాంక్ మరియు పీఎం సూర్య ఘర్ పథకం లక్ష్యమని టాస్క్ టీమ్ లీడర్ మోజ్ షెరీఫ్ స్పష్టం చేశారు.

✍️ Mains Answer Pointers

Question 1 (150 words): భారతదేశ క్లీన్ ఎనర్జీ లక్ష్యాలను చేరుకోవడంలో 'పీఎం సూర్య ఘర్: ముఫ్త్ బిజిలీ యోజన' పాత్రను విశ్లేషించండి.

భారతదేశం 2070 నాటికి 'నెట్ జీరో' ఉద్గారాలను సాధించడానికి మరియు 2035 నాటికి శిలాజేతర ఇంధన వనరుల వాటాను 60 శాతానికి పెంచడానికి 'పీఎం సూర్య ఘర్' పథకం ఒక కీలకమైన ముందడుగు. ఇటీవల ఈ పథకం విస్తరణకు ప్రపంచ బ్యాంక్ $890 మిలియన్ల ఆర్థిక సహాయాన్ని ఆమోదించడం దీని ప్రాముఖ్యతను తెలుపుతోంది. ఈ పథకం కేవలం పర్యావరణపరంగానే కాకుండా, సామాజిక-ఆర్థిక కోణంలో కూడా గణనీయమైన మార్పు తీసుకువస్తుంది. దీని ద్వారా దేశవ్యాప్తంగా 1 కోటి (10 మిలియన్ల) గ్రామీణ మరియు పట్టణ గృహాలకు సోలార్ రూఫ్‌టాప్ వ్యవస్థలు ఏర్పాటు చేయడం వల్ల సామాన్యుల విద్యుత్ బిల్లులు భారీగా తగ్గుతాయి. ఆర్థికంగా, స్థానిక సోలార్ పరికరాల తయారీ, పంపిణీ మరియు ఇన్‌స్టాలేషన్ విభాగాలలో సుమారు 1.7 మిలియన్ల కొత్త ఉపాధి అవకాశాలు సృష్టించబడతాయి. ఇంకా, ప్రభుత్వ నిధులతో పాటు $4.2 బిలియన్ల ప్రైవేట్ వాణిజ్య రుణాల సమీకరణ మార్కెట్ భాగస్వామ్యాన్ని బలోపేతం చేస్తుంది. ముగింపుగా, డిస్కంలు, బ్యాంకులు మరియు వెండర్ల సామర్థ్యాన్ని పెంపొందించడం ద్వారా గృహ విద్యుత్ వినియోగాన్ని సంప్రదాయేతర ఇంధనం వైపు మళ్లించడానికి ఈ పథకం ఒక సమగ్ర వేదికగా నిలుస్తుంది.

Question 2 (250 words): భారతదేశ పునరుత్పాదక ఇంధన రంగంలో ప్రైవేట్ పెట్టుబడుల సమీకరణ ప్రాముఖ్యతను చర్చిస్తూ, గృహస్థాయి సోలార్ విద్యుత్ (Residential Solar) వాడకంలో ఉన్న సవాళ్లు మరియు ప్రపంచ బ్యాంక్ ఫైనాన్సింగ్ ద్వారా అవి ఎలా పరిష్కరించబడతాయో వివరించండి.

వాతావరణ మార్పులను ఎదుర్కోవడంలో భారతదేశం వేగంగా అడుగులు వేస్తోంది. భారీ స్థాయి (Utility-scale) సోలార్ ప్రాజెక్టుల్లో భారత్ గణనీయమైన ప్రగతి సాధించినప్పటికీ, గృహస్థాయి (residential sector) సోలార్ రూఫ్‌టాప్ వ్యవస్థల విస్తరణ మాత్రం మందకొడిగా సాగుతోంది. దీనికి ప్రధాన కారణం సామాన్య ప్రజలకు సోలార్ ప్యానెల్స్ పెట్టుబడి వ్యయం అధికంగా ఉండటం మరియు సులభంగా రుణాలు లభించకపోవడం. ఈ సవాళ్లను అధిగమించేందుకు భారత ప్రభుత్వం చేపట్టిన 'పీఎం సూర్య ఘర్: ముఫ్త్ బిజిలీ యోజన' కింద 10 మిలియన్ల గృహాలకు సోలార్ సిస్టమ్స్ ఏర్పాటు చేయాలని నిర్ణయించింది.

ఇందులో ప్రైవేట్ పెట్టుబడుల సమీకరణ అత్యంత కీలకం. కేవలం ప్రభుత్వ రాయితీలపైనే ఆధారపడకుండా, వాణిజ్య బ్యాంకుల ద్వారా రుణ సదుపాయాలు కల్పిస్తే మార్కెట్ వేగంగా అభివృద్ధి చెందుతుంది. దీనికి ఊతమిస్తూ ప్రపంచ బ్యాంక్ ఇటీవల $890 మిలియన్ల (IBRD, CTF తదితర ఫండ్స్ ద్వారా) ప్యాకేజీని ఆమోదించింది. ఈ ఆర్థిక సహాయం వల్ల కేవలం ప్రభుత్వ లక్ష్యాలు నెరవేరడమే కాకుండా, మార్కెట్లో అదనంగా $4.2 బిలియన్ల ప్రైవేట్ క్యాపిటల్ వాణిజ్య రుణాల రూపంలోకి వస్తుంది.

దీని ద్వారా ఇంటి యజమానులు ఎలాంటి పూచీకత్తు (collateral) లేకుండానే బ్యాంకుల నుండి రుణాలు పొంది సోలార్ సిస్టమ్స్‌ను అమర్చుకోవచ్చు. అలాగే స్థానికంగా తయారీ సామర్థ్యం పెరిగి సప్లయ్ చైన్‌లో సుమారు 1.7 మిలియన్ల ఉపాధి అవకాశాలు వస్తాయి. పంపిణీ సంస్థల (DISCOMs) సాంకేతిక సామర్థ్యం కూడా మెరుగుపడుతుంది. భవిష్యత్తులో, 2035 నాటికి 60 శాతం శిలాజేతర ఇంధన సామర్థ్యాన్ని చేరుకోవాలన్న భారత లక్ష్యానికి ఇటువంటి ప్రభుత్వ-ప్రైవేట్ మరియు అంతర్జాతీయ సంస్థల భాగస్వామ్యం ఆదర్శవంతమైన నమూనాగా నిలుస్తుంది.

⚠️ Examiner Trap

  • Trap 1: Students often confuse లక్షిత గృహాల సంఖ్య (Target Households) with విద్యుత్ ఉత్పాదక లక్ష్యం. The correct fact is పీఎం సూర్య ఘర్ లక్ష్యం 10 మిలియన్ల (1 కోటి) గృహాలు, అంతేగానీ 10 GW లేదా 100 GW పవర్ జనరేషన్ కాదు.
  • Trap 2: A common wrong assumption is ప్రపంచ బ్యాంక్ ఇచ్చిన మొత్తం $890 మిలియన్లు గ్రాంట్ (ఉచిత సహాయం) అని. The reality is ఇందులో అధిక భాగం $820 మిలియన్లు IBRD రుణం (Loan), మరియు కేవలం $10 మిలియన్లు మాత్రమే గ్రాంట్.
  • Trap 3: Many students miss ప్రైవేట్ ఫైనాన్సింగ్ సమీకరణ (Private Financing) అంకెలను when answering questions on this topic. Always remember ప్రపంచ బ్యాంక్ నేరుగా ఇస్తున్నది $890 మిలియన్లు మాత్రమే, కానీ బ్యాంకుల ద్వారా సమీకరించే ప్రైవేట్ పెట్టుబడుల అంచనా $4.2 బిలియన్లు.

🧭 Exam Tip

ప్రిలిమ్స్ (Prelims) కోసం అభ్యర్థులు కచ్చితమైన అంకెలు ($890M వరల్డ్ బ్యాంక్ ఫండ్, $4.2B ప్రైవేట్ ఫండ్, 1.7 మిలియన్ల ఉద్యోగాలు, 10 మిలియన్ గృహాలు) మరియు 2035, 2070 లక్ష్య సంవత్సరాలను గుర్తుంచుకోవాలి. మెయిన్స్ (Mains) లో GS Paper 3 (Economy/Environment) విభాగంలో "Blended Finance" (అంతర్జాతీయ పబ్లిక్ ఫండ్స్ ద్వారా ప్రైవేట్ పెట్టుబడులను ఆకర్షించడం) అనే కాన్సెప్ట్ కు ఈ పథకాన్ని బెస్ట్ కేస్-స్టడీ గా వాడొచ్చు. రాబోయే పరీక్షల్లో ఈ పీఎం సూర్య ఘర్ కింద డిస్కంల పాత్ర లేదా సోలార్ పరికరాల దేశీయ తయారీపై విశ్లేషణాత్మక ప్రశ్న వచ్చే అవకాశం అధికం.