భారత ఉపరాష్ట్రపతి శ్రీ సి.పి. రాధాకృష్ణన్ ఒడిశా పర్యటన: లోతైన సముద్ర చేపల వేటపై కీలక ప్రకటనలు

What Happened

జూలై 9, 2026న భారత ఉపరాష్ట్రపతి శ్రీ సి.పి. రాధాకృష్ణన్ భువనేశ్వర్‌ (ఒడిశా)లో పర్యటించారు. ఈ సందర్భంగా ఆయన ఒడిశా యూనివర్సిటీ ఆఫ్ అగ్రికల్చర్ అండ్ టెక్నాలజీ (OUAT) వద్ద నిర్వహించిన కార్యక్రమంలో హై సీస్ (సముద్ర జలాలు) లో సుస్థిర చేపల వేటకు అనుమతించే 'లెటర్స్ ఆఫ్ ఆథరైజేషన్ (LoAs)' ను మత్స్యకారులకు జారీ చేశారు. దీనికి అదనంగా, ఒడిశా డీప్ సీ ఫిషింగ్ మిషన్ డాక్యుమెంట్‌ను కూడా ఆయన విడుదల చేశారు. ఈ కార్యక్రమాలు మత్స్యకారుల ఆర్థికాభివృద్ధికి మరియు సముద్ర జీవావరణ సుస్థిరతకు దోహదం చేస్తాయి.

When & Where

ఈ కార్యక్రమాలు జూలై 9, 2026న జరిగాయి. వీటిలో ప్రధానమైన లాంచింగ్ కార్యక్రమం ఒడిశాలోని భువనేశ్వర్‌లో ఉన్న ఒడిశా యూనివర్సిటీ ఆఫ్ అగ్రికల్చర్ అండ్ టెక్నాలజీ (OUAT) లో జరిగింది. అలాగే అదే రోజున ఖోర్ధా, భువనేశ్వర్ పరిధిలోని నేషనల్ ఇన్‌స్టిట్యూట్ ఆఫ్ సైన్స్ ఎడ్యుకేషన్ అండ్ రీసెర్చ్ (NISER) లో 15వ స్నాతకోత్సవం జరిగింది. ఈ ప్రాంతాలు సముద్ర తీర అభివృద్ధికి మరియు జాతీయ స్థాయి సైన్స్ పరిశోధనలకు కేంద్రాలుగా ఉన్నాయి.

Who Is Involved

• శ్రీ సి.పి. రాధాకృష్ణన్: భారత ఉపరాష్ట్రపతి. ఈ పర్యటనలో ఆయన ముఖ్య అతిథిగా అన్ని కార్యక్రమాలను ప్రారంభించారు.
• ఒడిశా యూనివర్సిటీ ఆఫ్ అగ్రికల్చర్ అండ్ టెక్నాలజీ (OUAT): లెటర్స్ ఆఫ్ ఆథరైజేషన్ కార్యక్రమానికి ఆతిథ్యం ఇచ్చిన వేదిక.
• నేషనల్ ఇన్‌స్టిట్యూట్ ఆఫ్ సైన్స్ ఎడ్యుకేషన్ అండ్ రీసెర్చ్ (NISER): 15వ స్నాతకోత్సవం జరుపుకున్న ప్రతిష్టాత్మక శాస్త్రీయ విద్యా సంస్థ.
• కేంద్ర మత్స్య, పశుసంవర్ధక మరియు పాడి పరిశ్రమ మంత్రిత్వ శాఖ: ⚠️ [SOURCE NEEDED] జాతీయ స్థాయిలో డీప్ సీ ఫిషింగ్ విధానాలను అమలు చేసే బాధ్యత కలిగిన శాఖ.

How It Works

• దశ 1 (నిబంధనల రూపకల్పన): సముద్ర జలాల్లో పరిమితికి మించి చేపల వేట జరగకుండా ఉండేందుకు డీప్ సీ ఫిషింగ్ మిషన్ కింద మార్గదర్శకాలను రూపొందిస్తారు.
• దశ 2 (LoAs జారీ): ఎంపిక చేసిన అర్హులైన మత్స్యకారులకు లేదా బోట్ యజమానులకు హై సీస్ లో వేట సాగించడానికి అనుమతి పత్రాలు (Letters of Authorisation) జారీ చేస్తారు.
• దశ 3 (సాంకేతిక అనుసంధానం): ⚠️ [SOURCE NEEDED] అనుమతి పొందిన బోట్లకు ట్రాకింగ్ సిస్టమ్స్ (GPS/VMS) అమర్చి, అవి దేశ భద్రతా పరిమితులను ఉల్లంఘించకుండా చూస్తారు.
• దశ 4 (సుస్థిర వినియోగం): కేవలం అనుమతించిన జాతుల చేపలను మాత్రమే, నిర్దేశిత కోటా మేరకు పట్టుకునేలా పర్యవేక్షించి, సముద్ర జీవావరణాన్ని (Sustainable Harnessing) రక్షిస్తారు.

Why It Matters

ఈ పరిణామం భారతదేశ బ్లూ ఎకానమీ (Blue Economy) లక్ష్యాలకు అత్యంత కీలకం. ఇది మత్స్యకారులకు ఆధునిక డీప్ సీ ఫిషింగ్ ద్వారా ఆదాయ వనరులను పెంచుతుంది (ఎకనామిక్ ఇంపాక్ట్). అదే సమయంలో, సముద్ర జీవజాలాన్ని విచ్చలవిడిగా దోచుకోకుండా 'సుస్థిర వినియోగం' సూత్రాన్ని పాటిస్తుంది (పర్యావరణ ప్రాముఖ్యత). UPSC GS Paper 3 లోని 'ఎకనామిక్ డెవలప్‌మెంట్ - బ్లూ ఎకానమీ' మరియు 'పర్యావరణం' విభాగాలకు ఇది నేరుగా కనెక్ట్ అవుతుంది.

Historical Background

📌 [BACKGROUND — verify independently]

• 1982: ఐక్యరాజ్యసమితి సముద్ర చట్టం (UNCLOS) ఆమోదించబడింది, ఇది హై సీస్ మరియు EEZ లపై అంతర్జాతీయ నియమాలను స్థిరపరిచింది.
• 2014: భారతదేశంలో మత్స్య రంగాన్ని ప్రోత్సహించడానికి "బ్లూ రివల్యూషన్" (నీలి విప్లవం) కింద అనేక కేంద్ర పథకాలు ప్రారంభమయ్యాయి.
• 2020: కేంద్ర ప్రభుత్వం మత్స్యకారుల ఆదాయాన్ని రెట్టింపు చేయడానికి, మౌలిక వసతులను మెరుగుపరచడానికి 'ప్రధాన మంత్రి మత్స్య సంపద యోజన' (PMMSY) ని ప్రారంభించింది.

Previous Related Events

📌 [BACKGROUND — verify independently]

• 2023: అంతర్జాతీయ 'హై సీస్ ట్రీటీ' (High Seas Treaty) పై ఐక్యరాజ్యసమితిలో ఏకాభిప్రాయం కుదిరింది.
• 2023 అక్టోబర్: తూర్పు తీరంలో డీప్ సీ ఫిషింగ్ పడవలను ఆధునికీకరించేందుకు కేంద్ర ప్రభుత్వం సబ్సిడీలను ప్రకటించింది.
• 2024 ఏప్రిల్: సముద్ర వనరుల పర్యవేక్షణ కోసం ఇస్రో (ISRO) మరియు మత్స్య మంత్రిత్వ శాఖ సంయుక్తంగా నావిక్ (NavIC) ఆధారిత కమ్యూనికేషన్ వ్యవస్థను మత్స్యకారులకు పంపిణీ చేశాయి.

Static GK Connection

• UNCLOS (United Nations Convention on the Law of the Sea): సముద్ర జలాలను వివిధ మండలాలుగా (Territorial Sea, EEZ, High Seas) విభజించే అంతర్జాతీయ ఒప్పందం. ఇది సముద్ర జలాలపై దేశాల సార్వభౌమత్వాన్ని నిర్ణయిస్తుంది.
• Exclusive Economic Zone (EEZ): దేశ తీరరేఖ (Baseline) నుండి 200 నాటికల్ మైళ్ల (సుమారు 370 కి.మీ) వరకు ఉండే ప్రాంతం. ఈ ప్రాంతంలోని సహజ వనరులపై ఆ దేశానికి పూర్తి ఆర్థిక హక్కులు ఉంటాయి.
• ఆర్టికల్ 39 (b) మరియు 48: ⚠️ [SOURCE NEEDED] జాతీయ సంపదను సమాజ ప్రయోజనాలకు ఉపయోగపడేలా పంపిణీ చేయడం మరియు ఆధునిక శాస్త్రీయ పద్ధతుల్లో వ్యవసాయ, పశుసంవర్ధక, మత్స్య రంగాన్ని నిర్వహించడం.

India & World Comparison

⚠️ [SOURCE NEEDED] ప్రపంచ మత్స్య ఉత్పత్తిలో భారతదేశం 3వ అతిపెద్ద దేశం మరియు ప్రపంచ ఆక్వాకల్చర్ (జలచరాల పెంపకం) లో 2వ స్థానంలో ఉంది. జపాన్, నార్వే, మరియు చైనా వంటి దేశాలు డీప్ సీ ఫిషింగ్ లో అత్యాధునిక సాంకేతికతను ఉపయోగిస్తుండగా, భారతదేశం ఇప్పుడు 'ఒడిశా డీప్ సీ ఫిషింగ్ మిషన్' వంటి కార్యక్రమాల ద్వారా ఆ దిశగా వేగంగా అడుగులు వేస్తోంది.

Future Impact

ఈ మిషన్ ద్వారా తూర్పు తీరంలో ముఖ్యంగా ఒడిశాలో మత్స్య ఎగుమతులు గణనీయంగా పెరిగే అవకాశం ఉంది. భవిష్యత్తులో మిగిలిన తీరప్రాంత రాష్ట్రాలు కూడా ఇటువంటి హై సీస్ ఫిషింగ్ విధానాలను అమలు చేసే అవకాశం ఉంది. రాబోయే 5-10 సంవత్సరాలలో భారతదేశ సముద్ర ఉత్పత్తుల ఎగుమతుల లక్ష్యాన్ని సాధించడానికి మరియు అంతర్జాతీయ హై సీస్ నిబంధనలకు కట్టుబడి సుస్థిర ఆర్థిక వృద్ధిని సాధించడానికి ఇది బాటలు వేస్తుంది.

---

🔑 Key Points for Revision

• జూలై 9, 2026 న భారత ఉపరాష్ట్రపతి శ్రీ సి.పి. రాధాకృష్ణన్ భువనేశ్వర్ లో పర్యటించారు.
• సముద్ర జలాల్లో (High Seas) సుస్థిర వేట కోసం మత్స్యకారులకు ఆయన 'Letters of Authorisation' (LoAs) జారీ చేశారు.
• ఈ కార్యక్రమం భువనేశ్వర్‌లోని ఒడిశా యూనివర్సిటీ ఆఫ్ అగ్రికల్చర్ అండ్ టెక్నాలజీ (OUAT) లో జరిగింది.
• 'ఒడిశా డీప్ సీ ఫిషింగ్ మిషన్ డాక్యుమెంట్' (Odisha Deep Sea Fishing Mission Document) ను కూడా ఆయన ప్రారంభించారు.
• ఖోర్ధా (భువనేశ్వర్) లోని నేషనల్ ఇన్‌స్టిట్యూట్ ఆఫ్ సైన్స్ ఎడ్యుకేషన్ అండ్ రీసెర్చ్ (NISER) 15వ స్నాతకోత్సవంలో పాల్గొన్నారు.
• హై సీస్ అంటే తీరరేఖ నుండి 200 నాటికల్ మైళ్ల ఆవల ఉన్న అంతర్జాతీయ జలాలు.
• భారతదేశం సుమారు 2.02 మిలియన్ చదరపు కిలోమీటర్ల ప్రత్యేక ఆర్థిక మండలిని (EEZ) కలిగి ఉంది.
• ప్రపంచ మత్స్య ఉత్పత్తిలో భారతదేశం 3వ స్థానంలో ఉంది.
• సముద్ర వనరులను అధికంగా దోచుకోకుండా, నిబంధనలతో కూడిన 'సుస్థిర వినియోగాన్ని' (Sustainable Harnessing) ఈ మిషన్ ప్రోత్సహిస్తుంది.
• బ్లూ ఎకానమీ (నీలి ఆర్థిక వ్యవస్థ) ని అభివృద్ధి చేయడంలో డీప్ సీ ఫిషింగ్ కీలక పాత్ర పోషిస్తుంది.
• ఈ కార్యక్రమం ఐక్యరాజ్యసమితి నిర్దేశించిన UNCLOS నియమాలకు అనుగుణంగా ఉంటుంది.
• రాబోయే రోజుల్లో ఇతర తీరప్రాంత రాష్ట్రాలు కూడా డీప్ సీ ఫిషింగ్ మిషన్లను చేపట్టే అవకాశం ఉంది.
• మత్స్యకారుల జీవనోపాధి పెరగడం ద్వారా తీరప్రాంత ఆర్థిక వ్యవస్థ బలోపేతం అవుతుంది.
• పర్యావరణ పరిరక్షణతో కూడిన ఆర్థిక వృద్ధి (Economic growth with environmental conservation) దీని ముఖ్య ఉద్దేశం.
• UPSC Mains లోని బ్లూ ఎకానమీ, గవర్నెన్స్, మరియు ఎన్విరాన్‌మెంట్ విభాగాలకు ఇది ప్రత్యక్ష ఉదాహరణ.

---

🧠 Concept Link (Static GK Deep Dive)

Core Concept: ప్రత్యేక ఆర్థిక మండలి (EEZ) మరియు బ్లూ ఎకానమీ (Blue Economy)

• Definition: బ్లూ ఎకానమీ అంటే సముద్ర వనరులను పర్యావరణానికి హాని కలగకుండా, ఆర్థిక వృద్ధి, జీవనోపాధి కోసం సుస్థిర పద్ధతుల్లో వినియోగించడం.
• Constitutional / Legal Basis: ⚠️ [SOURCE NEEDED] భారతదేశంలో టెరిటోరియల్ వాటర్స్, కాంటినెంటల్ షెల్ఫ్, మరియు EEZ చట్టం 1976 ద్వారా సముద్ర వనరులపై చట్టపరమైన హక్కులు నిర్ధారించబడ్డాయి.
• Scientific / Economic Principle: సముద్ర వనరుల సుస్థిర వినియోగం (Sustainable Harnessing) - అంటే వనరులు సహజంగా వృద్ధి చెందే వేగం కంటే ఎక్కువగా వాటిని వెలికితీయకపోవడం.
• How it connects to this event: ఉపరాష్ట్రపతి జారీ చేసిన LoAs మరియు ఒడిశా డీప్ సీ ఫిషింగ్ మిషన్ డాక్యుమెంట్ నేరుగా బ్లూ ఎకానమీ నిబంధనలపై ఆధారపడి ఉన్నాయి.
• Origin & History: ⚠️ [SOURCE NEEDED] ఐక్యరాజ్యసమితి 1982 లో UNCLOS (UN Convention on the Law of the Sea) ను రూపొందించింది. ఇది సముద్ర జలాలపై అంతర్జాతీయ చట్టంగా మారింది.
• Key milestone 1: 1994 లో UNCLOS చట్టం అధికారికంగా అమల్లోకి వచ్చింది.
• Key milestone 2: 2020 లో మత్స్య రంగాన్ని అభివృద్ధి చేయడానికి భారతదేశం ప్రధాన మంత్రి మత్స్య సంపద యోజన (PMMSY) ని ప్రారంభించింది.
• Related Acts / Schemes / Treaties: PMMSY, UNCLOS, మరియు High Seas Treaty.
• Nodal Ministry / Body: కేంద్ర మత్స్య, పశుసంవర్ధక మరియు పాడి పరిశ్రమ మంత్రిత్వ శాఖ.
• India-specific relevance: 7500 కి.మీ పైగా తీరరేఖ మరియు లక్షలాది మంది మత్స్యకారుల జీవనోపాధి సముద్రంపైనే ఆధారపడి ఉన్నందున భారతదేశానికి ఇది అత్యంత కీలకం.
• Global comparison: నార్వే మరియు జపాన్ వంటి దేశాలు డీప్ సీ ఫిషింగ్‌ను ఎకనామిక్ ఇంజిన్‌గా వాడుకుంటున్నాయి. భారతదేశం ఇంకా తన EEZ లోపలే పరిమితంగా వేట సాగిస్తోంది.
• Data point: ⚠️ [SOURCE NEEDED] సముద్ర మత్స్య ఉత్పత్తుల ఎగుమతుల ద్వారా భారతదేశం ఏటా సుమారు 8 బిలియన్ డాలర్ల ఆదాయాన్ని ఆర్జిస్తోంది.
• Common exam angle: UPSC/PSC పరీక్షల్లో తరచుగా EEZ పరిమితులు (200 నాటికల్ మైళ్లు) మరియు బ్లూ ఎకానమీ కింద ప్రభుత్వ చొరవల గురించి అడుగుతారు.
• Easy memory hook: "EEZ-200" (Exclusive Economic Zone is upto 200 Nautical Miles from baseline).

---

❓ Practice MCQs

Q1. జూలై 2026 లో, ఉపరాష్ట్రపతి శ్రీ సి.పి. రాధాకృష్ణన్ "లెటర్స్ ఆఫ్ ఆథరైజేషన్ (LoAs)" జాతీయ కార్యక్రమాన్ని ఎక్కడ ప్రారంభించారు? [Easy]

A) ఆంధ్రా యూనివర్సిటీ, విశాఖపట్నం

B) ఒడిశా యూనివర్సిటీ ఆఫ్ అగ్రికల్చర్ అండ్ టెక్నాలజీ (OUAT), భువనేశ్వర్

C) ఇండియన్ ఇన్స్టిట్యూట్ ఆఫ్ టెక్నాలజీ, మద్రాస్

D) కేరళ యూనివర్సిటీ ఆఫ్ ఫిషరీస్, కొచ్చి

Answer: B

Explanation: పత్రికా ప్రకటన ప్రకారం, ఉపరాష్ట్రపతి శ్రీ సి.పి. రాధాకృష్ణన్ జూలై 9, 2026న ఒడిశాలోని OUAT, భువనేశ్వర్ లో ఈ కార్యక్రమాన్ని ప్రారంభించారు.

---

Q2. ఈ పర్యటనలో ఉపరాష్ట్రపతి శ్రీ సి.పి. రాధాకృష్ణన్ 15వ స్నాతకోత్సవంలో పాల్గొన్న విద్యాసంస్థ ఏది? [Easy]

A) NISER (National Institute of Science Education and Research)

B) IISc (Indian Institute of Science)

C) NIT రూర్కెలా

D) AIIMS భువనేశ్వర్

Answer: A

Explanation: ఉపరాష్ట్రపతి ఖోర్ధా, భువనేశ్వర్ లోని నేషనల్ ఇన్‌స్టిట్యూట్ ఆఫ్ సైన్స్ ఎడ్యుకేషన్ అండ్ రీసెర్చ్ (NISER) 15వ స్నాతకోత్సవంలో పాల్గొన్నారు.

---

Q3. ఉపరాష్ట్రపతి ఆవిష్కరించిన 'డీప్ సీ ఫిషింగ్ మిషన్ డాక్యుమెంట్' ఏ రాష్ట్రానికి సంబంధించినది? [Moderate]

A) గుజరాత్

B) మహారాష్ట్ర

C) ఒడిశా

D) పశ్చిమ బెంగాల్

Answer: C

Explanation: ఉపరాష్ట్రపతి తన జూలై 9 పర్యటనలో 'ఒడిశా డీప్ సీ ఫిషింగ్ మిషన్ డాక్యుమెంట్'ను ఆవిష్కరించారు.

---

Q4. ఉపరాష్ట్రపతి జారీ చేసిన LoAs (Letters of Authorisation) యొక్క ప్రధాన ఉద్దేశ్యం ఏమిటి? [Moderate]

A) నదులలో చేపల పెంపకాన్ని పెంచడం

B) సముద్ర జలాల్లో (High Seas) సుస్థిర చేపల వేటను ప్రోత్సహించడం

C) తీరప్రాంత పర్యావరణ పర్యాటకాన్ని అభివృద్ధి చేయడం

D) మత్స్యకారులకు నేరుగా నగదు బదిలీ చేయడం

Answer: B

Explanation: ఈ LoAs జాతీయ కార్యక్రమం ప్రధానంగా సముద్ర జలాల్లో (High Seas) చేపల వేటను సుస్థిరంగా (Sustainable Harnessing) నిర్వహించడం కోసం ఉద్దేశించబడింది.

---

Q5. భువనేశ్వర్‌లోని నేషనల్ ఇన్‌స్టిట్యూట్ ఆఫ్ సైన్స్ ఎడ్యుకేషన్ అండ్ రీసెర్చ్ (NISER) ఎక్కడ ఉంది? [Moderate]

A) కటక్

B) పూరీ

C) ఖోర్ధా (Khordha)

D) గంజాం

Answer: C

Explanation: పత్రికా ప్రకటన స్పష్టంగా పేర్కొన్నట్లు, NISER సంస్థ భువనేశ్వర్‌ పరిధిలోని ఖోర్ధా వద్ద ఉంది.

---

Q6. UNCLOS ప్రకారం 'ఎక్స్‌క్లూజివ్ ఎకనామిక్ జోన్ (EEZ)' ఒక దేశ తీరరేఖ (baseline) నుండి గరిష్టంగా ఎంత దూరం వరకు విస్తరించి ఉంటుంది? [Tricky]

A) 12 నాటికల్ మైళ్లు

B) 24 నాటికల్ మైళ్లు

C) 200 నాటికల్ మైళ్లు

D) 350 నాటికల్ మైళ్లు

Answer: C

Explanation: ⚠️ [SOURCE NEEDED] UNCLOS నిబంధనల ప్రకారం, ప్రత్యేక ఆర్థిక మండలి (EEZ) ఒక దేశ ప్రాదేశిక సముద్ర బేస్ లైన్ నుండి 200 నాటికల్ మైళ్ల దూరం వరకు విస్తరించి ఉంటుంది.

---

Q7. ఇటీవల ఒడిశా డీప్ సీ ఫిషింగ్ మిషన్ ద్వారా వార్తల్లో నిలిచిన "హై సీస్ (High Seas)" అనే పదానికి అర్థం ఏమిటి? [Tricky]

A) ఒక దేశ ప్రాదేశిక జలాల లోపల ఉన్న సముద్ర భాగం

B) ఒక దేశ EEZ (200 నాటికల్ మైళ్లు) వెలుపల ఉన్న అంతర్జాతీయ జలాలు

C) నదులు సముద్రంలో కలిసే ఇరుకైన మార్గం

D) అత్యధిక సముద్రపు అలలు వచ్చే తీరప్రాంతం

Answer: B

Explanation: ⚠️ [SOURCE NEEDED] అంతర్జాతీయ చట్టాల ప్రకారం, ఏ దేశానికి చెందని, మరియు తీరప్రాంత దేశం యొక్క EEZ (200 నాటికల్ మైళ్లు) ఆవల ఉన్న సముద్ర జలాలను హై సీస్ అంటారు.

---

Q8. భారతదేశం తన బ్లూ ఎకానమీ లక్ష్యాల సాధనలో భాగంగా మత్స్యకారులకి LoA (Letters of Authorisation) ఇవ్వడం వెనుక ఉన్న ప్రధాన పర్యావరణ ప్రయోజనం ఏమిటి? [Tricky]

A) ఇతర దేశాల మత్స్యకారులను భారత జలాల్లోకి రాకుండా అడ్డుకోవడం

B) అపరిమితమైన వేటను (Overfishing) నిరోధించి సముద్ర జీవజాతులను రక్షించడం (Sustainable Harnessing)

C) సముద్ర మార్గాల్లో ప్లాస్టిక్ కాలుష్యాన్ని పూర్తిగా తగ్గించడం

D) సముద్ర ఉపరితల ఉష్ణోగ్రతలను నియంత్రించడం

Answer: B

Explanation: ఉపరాష్ట్రపతి ప్రారంభించిన ఈ LoA కార్యక్రమం యొక్క ముఖ్య లక్ష్యం 'Sustainable Harnessing of Fisheries', అనగా పర్యావరణానికి హాని లేకుండా సుస్థిరమైన పద్ధతిలో వనరులను వాడుకోవడం మరియు అధికంగా చేపలు పట్టడాన్ని (Overfishing) నియంత్రించడం.

---

📜 Previous Year Question Style (PYQ)

PYQ 1:

భారతదేశంలో బ్లూ ఎకానమీ మరియు సుస్థిర మత్స్య అభివృద్ధికి సంబంధించి ఉపరాష్ట్రపతి ఇటీవల 'ఒడిశా డీప్ సీ ఫిషింగ్ మిషన్' డాక్యుమెంట్‌ను ఎక్కడ ఆవిష్కరించారు?

A) ఇండియన్ ఇన్స్టిట్యూట్ ఆఫ్ టెక్నాలజీ, ఖరగ్‌పూర్

B) ఒడిశా యూనివర్సిటీ ఆఫ్ అగ్రికల్చర్ అండ్ టెక్నాలజీ (OUAT), భువనేశ్వర్

C) నేషనల్ ఇన్స్టిట్యూట్ ఆఫ్ ఓషనోగ్రఫీ, గోవా

D) ఉత్కల్ యూనివర్సిటీ, కటక్

Answer: B

Explanation: పత్రికా ప్రకటన ప్రకారం, ఒడిశా యూనివర్సిటీ ఆఫ్ అగ్రికల్చర్ అండ్ టెక్నాలజీ (OUAT), భువనేశ్వర్‌లో ఈ కార్యక్రమం జరిగింది.

---

PYQ 2:

జూలై 2026లో భారత ఉపరాష్ట్రపతి శ్రీ సి.పి. రాధాకృష్ణన్ ఒడిశా పర్యటనకు సంబంధించి ఈ క్రింది ప్రకటనలను పరిశీలించండి:

1. ఆయన హై సీస్ లో సుస్థిర చేపల వేట కోసం 'లెటర్స్ ఆఫ్ ఆథరైజేషన్ (LoAs)' జాతీయ కార్యక్రమాన్ని ప్రారంభించారు.
2. ఆయన ఖోర్ధాలో ఉన్న నేషనల్ ఇన్‌స్టిట్యూట్ ఆఫ్ సైన్స్ ఎడ్యుకేషన్ అండ్ రీసెర్చ్ (NISER) 15వ స్నాతకోత్సవంలో పాల్గొన్నారు.
3. ఈ పర్యటనలో ఆయన ప్రధాన మంత్రి మత్స్య సంపద యోజన 2.0 ని దేశవ్యాప్తంగా లాంచ్ చేశారు.

పై ప్రకటనలలో ఏది/ఏవి సరైనది?

A) 1 మాత్రమే

B) 1 మరియు 2 మాత్రమే

C) 2 మరియు 3 మాత్రమే

D) 1, 2 మరియు 3

Answer: B

Explanation: ప్రకటన 1 మరియు 2 సరైనవి, ఇవి ఉపరాష్ట్రపతి పర్యటనలోని ప్రధాన కార్యక్రమాలు. ప్రకటన 3 తప్పు, పత్రికా ప్రకటనలో దీని ప్రస్తావన లేదు.

---

PYQ 3:

ప్రతిపాదన (A): భారతదేశం సముద్ర జలాల్లో (High Seas) చేపల వేట కోసం మత్స్యకారులకు 'లెటర్స్ ఆఫ్ ఆథరైజేషన్' జారీ చేసే విధానాన్ని ప్రారంభించింది.

కారణం (R): సముద్ర వనరులను అధికంగా వెలికితీయకుండా నియంత్రించడం ద్వారా సుస్థిర వినియోగాన్ని (Sustainable Harnessing) ప్రోత్సహించడం దీని లక్ష్యం.

A) (A) మరియు (R) రెండూ సరైనవి, మరియు (R) అనేది (A) కు సరైన వివరణ.

B) (A) మరియు (R) రెండూ సరైనవి, కానీ (R) అనేది (A) కు సరైన వివరణ కాదు.

C) (A) సరైనది కానీ (R) తప్పు.

D) (A) తప్పు కానీ (R) సరైనది.

Answer: A

Explanation: హై సీస్ లో పరిమితులు లేకుండా వేట సాగితే సముద్ర పర్యావరణం దెబ్బతింటుంది, కాబట్టి LoAs ద్వారా సుస్థిర వినియోగాన్ని పర్యవేక్షిస్తారు.

---

✍️ Mains Answer Pointers

Question 1 (150 words): "ఒడిశా డీప్ సీ ఫిషింగ్ మిషన్" వంటి కార్యక్రమాలు భారతదేశం యొక్క బ్లూ ఎకానమీ లక్ష్యాలకు ఏ విధంగా దోహదం చేస్తాయో విశ్లేషించండి.

Answer: భారత ఉపరాష్ట్రపతి శ్రీ సి.పి. రాధాకృష్ణన్ ఇటీవల ఒడిశాలో ప్రారంభించిన 'ఒడిశా డీప్ సీ ఫిషింగ్ మిషన్' మరియు 'లెటర్స్ ఆఫ్ ఆథరైజేషన్ (LoAs)' కార్యక్రమాలు భారతదేశ బ్లూ ఎకానమీ వృద్ధికి అత్యంత కీలకమైన అడుగులు.

మొదటగా, ఈ మిషన్ మత్స్యకారులను సాంప్రదాయ తీరప్రాంత వేట నుండి లోతైన సముద్ర జలాల్లోకి (High Seas) వెళ్లేలా ప్రోత్సహిస్తుంది. దీని ద్వారా వారి ఆదాయం పెరగడమే కాకుండా, విదేశీ మారకద్రవ్య ఆర్జన కూడా పెరుగుతుంది. ప్రస్తుతం ప్రపంచ మత్స్య ఉత్పత్తిలో భారతదేశం 3వ స్థానంలో ఉన్నప్పటికీ, డీప్ సీ వనరుల వినియోగంలో ఇంకా వృద్ధి సాధించాల్సి ఉంది.

రెండవదిగా, LoAs జారీ చేయడం వల్ల "సుస్థిర వినియోగం" (Sustainable Harnessing) సాధ్యమవుతుంది. అనుమతులు లేకుండా జరిగే మితిమీరిన వేటను నివారించి, సముద్ర జీవవైవిధ్యాన్ని రక్షించడంలో ఇది సహాయపడుతుంది.

ముగింపుగా, తీరప్రాంత రాష్ట్రాలు ఇలాంటి నియంత్రిత డీప్ సీ ఫిషింగ్ విధానాలను అమలు చేయడం వల్ల పర్యావరణ పరిరక్షణతో కూడిన ఆర్థిక ప్రగతి సాధ్యమవుతుంది. కేంద్ర ప్రభుత్వం తగిన సాంకేతిక సహాయం మరియు సబ్సిడీలను అందిస్తూ ఈ విధానాన్ని దేశవ్యాప్తం చేయాలి.

---

Question 2 (250 words): అంతర్జాతీయ సముద్ర జలాల్లో (High Seas) చేపల వేటకు సంబంధించిన సవాళ్లు ఏమిటి? ఐక్యరాజ్యసమితి సముద్ర చట్టం (UNCLOS) నేపథ్యంలో భారతదేశం తీసుకుంటున్న తాజా చర్యల ప్రాముఖ్యతను చర్చించండి.

Answer: భూగోళంపై ఉన్న మహాసముద్రాలలో ఏ దేశానికి చెందని, 200 నాటికల్ మైళ్ల (EEZ) ఆవల ఉన్న జలాలను "హై సీస్" (High Seas) అంటారు. ప్రపంచ దేశాల జనాభా పెరుగుతున్న కొద్దీ ఆహార భద్రత కోసం ఈ హై సీస్ లో అపరిమితమైన వేట కొనసాగుతోంది.

ఇక్కడ ప్రధాన సవాలు "కామన్ వనరుల దుర్వినియోగం" (Tragedy of the Commons). ఎవరికీ స్పష్టమైన యాజమాన్యం లేకపోవడం వల్ల, అత్యాధునిక సాంకేతికత ఉన్న దేశాలు విచ్చలవిడిగా చేపలు పడుతున్నాయి. దీనివల్ల సముద్ర జీవావరణ వ్యవస్థలు ప్రమాదంలో పడుతున్నాయి. అంతేకాకుండా అక్రమ మరియు రిపోర్ట్ చేయని (IUU - Illegal, Unreported and Unregulated) వేట పర్యావరణాన్ని దెబ్బతీస్తోంది.

ఈ నేపథ్యాన్ని దృష్టిలో ఉంచుకుని ఐక్యరాజ్యసమితి UNCLOS చట్టం కింద సుస్థిర వనరుల వినియోగానికి సూచనలు చేసింది. దీనికి అనుగుణంగా భారతదేశం ఇటీవల ఒడిశా యూనివర్సిటీ ఆఫ్ అగ్రికల్చర్ అండ్ టెక్నాలజీ (OUAT) వద్ద హై సీస్ లో సుస్థిర వేట కోసం మత్స్యకారులకు 'లెటర్స్ ఆఫ్ ఆథరైజేషన్ (LoAs)' జారీ చేసే జాతీయ కార్యక్రమాన్ని ప్రారంభించింది. ఉపరాష్ట్రపతి శ్రీ సి.పి. రాధాకృష్ణన్ చేతుల మీదుగా "ఒడిశా డీప్ సీ ఫిషింగ్ మిషన్ డాక్యుమెంట్" కూడా విడుదలైంది.

ఈ చర్యల యొక్క ప్రాముఖ్యత బహుముఖమైనది. ఒకటి, ఇది భారతీయ మత్స్యకారులకు చట్టబద్ధంగా హై సీస్ లోకి ప్రవేశించడానికి వీలు కల్పిస్తుంది. రెండవది, అనుమతి పత్రాల వల్ల నియంత్రణ ఉంటుంది కనుక, అంతర్జాతీయ నిబంధనలకు (UNCLOS) భారతదేశం కట్టుబడి ఉన్నట్లు గ్లోబల్ కమ్యూనిటీకి స్పష్టమైన సందేశం వెళుతుంది. ఇది భారతదేశ సముద్ర దౌత్యానికి (Maritime Diplomacy) కూడా బలాన్నిస్తుంది.

ముగింపుగా, భారతదేశం తన విస్తృతమైన 7,516 కి.మీ తీరప్రాంతాన్ని కేవలం రక్షణ కోణంలోనే కాకుండా సుస్థిర ఆర్థిక వనరుగా మార్చుకోవడానికి ఈ డీప్ సీ ఫిషింగ్ మిషన్ వంటి కార్యక్రమాలు బలమైన పునాదులు వేస్తాయి.

---

⚠️ Examiner Trap

• Trap 1: స్టూడెంట్స్ తరచుగా 'హై సీస్' (High Seas) మరియు 'ఎక్స్‌క్లూజివ్ ఎకనామిక్ జోన్ (EEZ)' మధ్య గందరగోళానికి గురవుతారు. EEZ అనేది దేశ తీరరేఖ నుండి 200 నాటికల్ మైళ్ల వరకు ఉంటుంది. హై సీస్ అనేది ఆ 200 నాటికల్ మైళ్ల తరువాత ఉండే ఏ దేశ పరిధిలోకి రాని అంతర్జాతీయ ప్రాంతం.
• Trap 2: ఉపరాష్ట్రపతి పర్యటించిన "NISER" సంస్థను న్యూఢిల్లీ లేదా ఇతర మెట్రో నగరంలో ఉందని పొరబడే అవకాశం ఉంది. కానీ వాస్తవానికి అది ఒడిశాలోని ఖోర్ధా (భువనేశ్వర్) లో ఉంది.
• Trap 3: చాలా మంది విద్యార్థులు ఈ కార్యక్రమం కేవలం మత్స్యకారులకి రాయితీలు ఇవ్వడానికి ఉద్దేశించినది అనుకుంటారు. కానీ దీని అసలు లక్ష్యం "Sustainable Harnessing" (పర్యావరణానికి హాని చేయని సుస్థిర వినియోగం) కోసమే "లెటర్స్ ఆఫ్ ఆథరైజేషన్ (LoAs)" జారీ చేయడం. ఎప్పుడూ పర్యావరణ సుస్థిరత కోణాన్ని గుర్తుంచుకోండి.

---

🧭 Exam Tip

• Prelims: ఎగ్జామినర్లు ముఖ్యంగా ప్రదేశాలు (OUAT, NISER - భువనేశ్వర్) మరియు కీలక పదాల (High Seas, LoAs) పైన డైరెక్ట్ ప్రశ్నలు అడుగుతారు. అలాగే UNCLOS కింద ఉన్న 200 నాటికల్ మైళ్ల పరిమితి పైన స్టేట్‌మెంట్ బేస్డ్ ప్రశ్న ఆశించవచ్చు.
• Mains: బ్లూ ఎకానమీ (Blue Economy), మరియు సముద్ర వనరుల సుస్థిర వినియోగం (Sustainable Harnessing) అనే కోణంలో GS-3 (Economy/Environment) లో ఒక విశ్లేషణాత్మక ప్రశ్న వచ్చే అవకాశం ఉంది.
• Interview: ఇంటర్వ్యూ బోర్డు భారతదేశ మత్స్య పరిశ్రమకు ఉన్న సవాళ్లు మరియు "హై సీస్ ట్రీటీ"కి సంబంధించి భారతదేశ వైఖరి పైన మీ అభిప్రాయాన్ని అడగవచ్చు.
• Prediction: రాబోయే UPSC లేదా State PSC (OPSC/APPSC/TSPSC) పరీక్షల్లో "ఒడిశా డీప్ సీ ఫిషింగ్ మిషన్ డాక్యుమెంట్" ఎవరిచే ప్రారంభించబడింది మరియు దాని ముఖ్య ఉద్దేశ్యం ఏమిటి అనే ప్రశ్న తప్పక రావచ్చు.