Udyo Logo

Udyo

Get the Udyo Mobile App

Sign in to save your progress and access all features.

భువనగిరి-చిట్యాల ఫోర్-లేన్ రోడ్డు ప్రాజెక్టు ప్రారంభం: తెలంగాణ మౌలిక వసతుల విస్తరణ

తెలంగాణ రాష్ట్ర రోడ్లు, భవనాల (R&B) శాఖ మంత్రి కోమటిరెడ్డి వెంకట్ రెడ్డి 2026 జూలై 12న రామన్నపేటలో రూ. 339.59 కోట్ల వ్యయంతో చేపట్టనున్న భువనగిరి-చిట్యాల నాలుగు వరుసల (ఫోర్-లేన్) రహదారి ప్రాజెక్టుకు శంకుస్థాపన చేశారు. ఈ ప్రాజెక్టు రాష్ట్ర రహదారుల అభివృద్ధి కార్యక్రమంలో భాగంగా స్టేజ్-I, ప్యాకేజ్-2/7 కింద ప్రారంభమైంది. మొత్తం 109.3 కిలోమీటర్ల మేర రహదారుల అభివృద్ధి లక్ష్యంగా సాగే ఈ ప్రాజెక్టు, వరంగల్ మరియు విజయవాడ జాతీయ రహదారులను అనుసంధానిస్తూ ప్రాంతీయ రవాణాను సులభతరం చేస్తుంది.

What Happened

తెలంగాణ రోడ్లు, భవనాల శాఖ మంత్రి కోమటిరెడ్డి వెంకట్ రెడ్డి రూ. 339.59 కోట్ల అంచనా వ్యయంతో నిర్మించనున్న భువనగిరి-చిట్యాల నాలుగు వరుసల రహదారి ప్రాజెక్టుకు శంకుస్థాపన చేశారు. 2026 జూలై 12న అధికారికంగా ప్రారంభమైన ఈ ప్రాజెక్టు, రాష్ట్ర రోడ్డు అభివృద్ధి కార్యక్రమంలో మొదటి దశ (స్టేజ్-I, ప్యాకేజ్-2/7) కిందకు వస్తుంది. ఎన్నో ఏళ్లుగా ఈ ప్రాంత ప్రజలు ఎదురుచూస్తున్న రోడ్డు విస్తరణ డిమాండ్‌ను నెరవేరుస్తూ ఈ పనులు ప్రారంభమయ్యాయి.

When & Where

ఈ ప్రాజెక్టు శంకుస్థాపన కార్యక్రమం 2026 జూలై 12న తెలంగాణలోని యాదాద్రి భువనగిరి జిల్లాకు చెందిన రామన్నపేటలో జరిగింది. భువనగిరి (NH 163 - వరంగల్ హైవే) మరియు చిట్యాల (NH 65 - విజయవాడ హైవే) ల మధ్య ఈ కనెక్టివిటీ విస్తరించడం వల్ల హైదరాబాద్ బాహ్య వలయ రహదారి (ORR) పై ట్రాఫిక్ ఒత్తిడి గణనీయంగా తగ్గుతుంది.

Who Is Involved

ఈ ప్రాజెక్టు అమలు మరియు పర్యవేక్షణలో కీలక భాగస్వాములు:

  • తెలంగాణ రోడ్లు, భవనాల శాఖ (R&B): ప్రాజెక్టు మంజూరు, నిధుల కేటాయింపు మరియు అమలుకు నోడల్ శాఖ.
  • ప్రజా ప్రతినిధులు: రోడ్లు మరియు భవనాల శాఖ మంత్రి కోమటిరెడ్డి వెంకట్ రెడ్డి, భువనగిరి ఎంపీ చామల కిరణ్ కుమార్ రెడ్డి, ప్రభుత్వ విప్ బీర్ల ఐలయ్య, నకిరేకల్ ఎమ్మెల్యే వేముల వీరేశం.
  • జిల్లా యంత్రాంగం: యాదాద్రి భువనగిరి జిల్లా కలెక్టర్ అనురాగ్ జయంతి భూసేకరణ మరియు స్థానిక సమన్వయ బాధ్యతలు నిర్వహిస్తున్నారు.

How It Works

ఈ మౌలిక వసతుల ప్రాజెక్టు హైబ్రిడ్ యాన్యుటీ మోడల్ (HAM) విధానంలో పనిచేస్తుంది:

1. నిధుల భాగస్వామ్యం: నిర్మాణ కాలంలో ప్రాజెక్టు వ్యయంలో 40 శాతాన్ని ప్రభుత్వం 10 సమాన విడతలలో భౌతిక పురోగతి ఆధారంగా చెల్లిస్తుంది. మిగిలిన 60 శాతాన్ని కాంట్రాక్టరు సమకూర్చుకోవాలి.
2. యాన్యుటీ చెల్లింపులు: నిర్మాణానంతరం మిగిలిన 60 శాతం మొత్తాన్ని ప్రభుత్వం 15 ఏళ్లపాటు వార్షిక వాయిదాల (Annuity) రూపంలో వడ్డీతో కలిపి కాంట్రాక్టరుకు చెల్లిస్తుంది.
3. నిర్వహణ బాధ్యత: సదరు రహదారిని 15 సంవత్సరాల పాటు నిర్ణీత ప్రమాణాల ప్రకారం నిర్వహించే బాధ్యత కాంట్రాక్టరుదే.
4. టోల్ రహిత ప్రయాణం: జాతీయ రహదారుల నమూనాలోనే వీటిని నిర్మించినప్పటికీ, స్థానిక ప్రయాణికులపై ఎలాంటి టోల్ పన్ను భారం ఉండదు.

Why It Matters

ఈ ప్రాజెక్టు పోటీ పరీక్షల దృష్ట్యా ఎంతో ప్రాధాన్యత కలిగి ఉంది (TGPSC Group 1/2 మరియు UPSC GS Paper 3 - మౌలిక వసతులు):

  • ఆర్థిక వృద్ధి: వరంగల్, విజయవాడ పారిశ్రామిక కారిడార్ల మధ్య సరుకు రవాణా వేగవంతమై, రవాణా వ్యయం తగ్గుతుంది.
  • ప్రయాణ రక్షణ: రెండు వరుసల రోడ్డు నాలుగు వరుసలుగా మారడం వల్ల రోడ్డు ప్రమాదాల తీవ్రత తగ్గుతుంది.
  • ప్రాంతీయ అభివృద్ధి: రామన్నపేట, భువనగిరి, చిట్యాల పరిసర గ్రామీణ ప్రాంతాలలో భూముల విలువ పెరిగి, ఉపాధి అవకాశాలు మెరుగుపడతాయి.

Historical Background

📌 [BACKGROUND — verify independently] తెలంగాణ ఏర్పాటు (2014) తర్వాత రాష్ట్రంలో రోడ్డు నెట్‌వర్క్ విస్తరణ వేగవంతమైంది. గతంలో కేవలం సంప్రదాయ EPC (Engineering, Procurement, and Construction) లేదా BOT (Build-Operate-Transfer) నమూనాలపైనే ఆధారపడేవారు. అయితే ప్రైవేట్ పెట్టుబడులు ఆశించిన స్థాయిలో రాకపోవడంతో, కేంద్ర ప్రభుత్వం 2016 లో ప్రవేశపెట్టిన 'హైబ్రిడ్ యాన్యుటీ మోడల్' (HAM) ను ప్రస్తుతం తెలంగాణ రాష్ట్ర రహదారుల అభివృద్ధికి కూడా విస్తృతంగా వాడుతున్నారు.

Previous Related Events

📌 [BACKGROUND — verify independently]

  • జూలై 2026 (మొదటి వారం): రంగారెడ్డి జిల్లా పరిధిలోని ఇబ్రహీంపట్నం, మహేశ్వరం నియోజకవర్గాల్లో రూ. 338 కోట్ల వ్యయంతో HAM రోడ్డు ప్రాజెక్టులను మంత్రి ప్రారంభించారు.
  • 2024-2025: రాష్ట్రవ్యాప్తంగా రూ. 11,399 కోట్ల అంచనా వ్యయంతో 419 రోడ్లను (5,824.27 కి.మీ) 32 ప్యాకేజీలుగా విభజించి మెరుగుపరిచే బృహత్తర ప్రణాళికకు ఆమోదం లభించింది.

Static GK Connection

  • హైబ్రిడ్ యాన్యుటీ మోడల్ (HAM): ఇది BOT (యాన్యుటీ) మరియు EPC నమూనాల కలయిక. ఇందులో ప్రైవేట్ భాగస్వామికి ఆర్థిక భారం మరియు రిస్క్ తక్కువగా ఉంటుంది.
  • రాజ్యాంగ నిబంధన: భారత రాజ్యాంగం ప్రకారం జాతీయ రహదారులు (National Highways) కేంద్ర జాబితాలో (యూనియన్ లిస్ట్), రాష్ట్ర రహదారులు రాష్ట్ర జాబితాలో (స్టేట్ లిస్ట్) ఉంటాయి.

India & World Comparison

భారతదేశం ప్రపంచంలోనే రెండవ అతిపెద్ద రోడ్డు నెట్‌వర్క్ (సుమారు 63-67 లక్షల కి.మీ) కలిగి ఉంది. మౌలిక వసతుల కల్పనలో పబ్లిక్-ప్రైవేట్ పార్టనర్‌షిప్ (PPP) మోడల్స్‌ను విజయవంతంగా అమలు చేయడంలో భారతదేశం ప్రపంచ బ్యాంక్ నివేదికల ప్రకారం అగ్రగామి దేశాలలో ఒకటిగా నిలిచింది. తెలంగాణలో అమలు చేస్తున్న టోల్-రహిత HAM నమూనా గ్రామీణ-పట్టణ అనుసంధానానికి ఆదర్శంగా మారుతోంది.

Future Impact

  • సమయం ఆదా: భువనగిరి నుండి చిట్యాల మధ్య ప్రయాణ సమయం దాదాపు 40% తగ్గుతుంది.
  • మౌలిక వసతుల లక్ష్యం: రాబోయే 15 ఏళ్ల పాటు రహదారుల నాణ్యత కాంట్రాక్టరు సంరక్షణలో ఉండటం వల్ల మన్నిక పెరుగుతుంది.
  • పరిశ్రమల స్థాపన: విజయవాడ-వరంగల్ రహదారుల అనుసంధాన కారిడార్‌లో చిన్న, మధ్యతరహా పరిశ్రమలు (MSMEs) ఏర్పాటుకు అనుకూల వాతావరణం ఏర్పడుతుంది.

🔑 Key Points for Revision

  • ప్రాజెక్టు పేరు: భువనగిరి - చిట్యాల ఫోర్-లేన్ రోడ్డు ప్రాజెక్టు.
  • మొత్తం వ్యయం: రూ. 339.59 కోట్లు.
  • శంకుస్థాపన చేసిన తేదీ: 2026 జూలై 12.
  • ప్రారంభించిన ప్రదేశం: రామన్నపేట, యాదాద్రి భువనగిరి జిల్లా.
  • ప్రాజెక్టు ప్యాకేజీ: స్టేజ్-I, ప్యాకేజ్-2/7.
  • మొత్తం రోడ్ల అభివృద్ధి లక్ష్యం: 109.3 కిలోమీటర్లు.
  • ప్రధాన అనుసంధానం: NH 163 (వరంగల్) మరియు NH 65 (విజయవాడ) హైవేల కలయిక.
  • నిర్మాణ నమూనా: హైబ్రిడ్ యాన్యుటీ మోడల్ (HAM) విధానం.
  • ప్రభుత్వ వాటా: నిర్మాణ సమయంలో 40% నిధులు (10 వాయిదాలలో).
  • డెవలపర్ వాటా: నిర్మాణ సమయంలో 60% నిధులు సమకూర్చాలి.
  • నిర్వహణ కాలపరిమితి: నిర్మాణం తర్వాత 15 సంవత్సరాల O&M (ఆపరేషన్ & మెయింటెనెన్స్).
  • వినియోగదారుల ప్రయోజనం: అంతర్జాతీయ ప్రమాణాల రోడ్డు, కానీ టోల్ ట్యాక్స్ లేదు.
  • హాజరైన ప్రముఖులు: రోడ్లు మరియు భవనాల శాఖ మంత్రి కోమటిరెడ్డి వెంకట్ రెడ్డి, ఎంపీ చామల కిరణ్ కుమార్ రెడ్డి.
  • కొత్త ఆర్థిక పత్రం: బ్యాంక్ గ్యారంటీలకు బదులుగా ఇన్సూరెన్స్ షూరిటీ బాండ్ల (ISB) వినియోగం.
  • రాష్ట్ర బృహత్ ప్రణాళిక: మొదటి దశలో రూ. 11,399 కోట్లతో 5,824.27 కి.మీ రోడ్ల అభివృద్ధి.

🧠 Concept Link (Static GK Deep Dive)

Core Concept: హైబ్రిడ్ యాన్యుటీ మోడల్ (Hybrid Annuity Model - HAM)

  • నిర్వచనం: ప్రభుత్వ పెట్టుబడి (40%) మరియు ప్రైవేట్ డెవలపర్ పెట్టుబడి (60%) కలయికతో మౌలిక వసతుల ప్రాజెక్టులను నిర్మించే ఒక PPP (పబ్లిక్ ప్రైవేట్ పార్టనర్‌షిప్) నమూనా.
  • చట్టపరమైన / విధానపరమైన ఆధారం: దీనిని కేంద్ర ప్రభుత్వం (NHAI) 2016 జనవరిలో ఆమోదించింది.
  • ఆర్థిక సూత్రం: ప్రైవేట్ రంగానికి ల్యాండ్ అక్విజిషన్ (భూసేకరణ), రెవెన్యూ రిస్క్ లేకుండా చేసి, పెట్టుబడులను ఆకర్షించడం దీని ముఖ్య ఉద్దేశం.
  • ప్రస్తుత వార్తతో లింక్: తెలంగాణలోని భువనగిరి-చిట్యాల రోడ్డు విస్తరణ పనులను ఈ HAM నమూనాలోనే అమలు చేస్తున్నారు.
  • భారతదేశంలో మూలాలు: గతంలో ఉన్న BOT (Build-Operate-Transfer) మోడల్‌లో ప్రైవేట్ కంపెనీలే టోల్ వసూలు చేసుకునేవి. అందులో నష్టాలు రావడంతో HAM నమూనాను తెచ్చారు.
  • కీలక మైలురాయి 1: 2016 లో జాతీయ రహదారుల నిర్మాణంలో మొదటిసారిగా HAM ప్రవేశపెట్టడం.
  • కీలక మైలురాయి 2: 2023-24 నాటికి భారతదేశంలోని మెజారిటీ జాతీయ రహదారి ప్రాజెక్టులు HAM ద్వారానే కేటాయించబడటం.
  • సంబంధిత చట్టాలు/విధానాలు: నేషనల్ హైవేస్ యాక్ట్, 1956 మరియు కేంద్ర ఆర్థిక మంత్రిత్వ శాఖ యొక్క PPP నిబంధనలు.
  • నోడల్ మంత్రిత్వ శాఖ: కేంద్ర స్థాయిలో రోడ్డు రవాణా, రహదారుల మంత్రిత్వ శాఖ (MoRTH); రాష్ట్ర స్థాయిలో రోడ్లు, భవనాల శాఖ (R&B).
  • భారతదేశానికి ప్రాధాన్యత: ప్రభుత్వ బడ్జెట్ పై తక్షణ భారం పడకుండా భారీ ప్రాజెక్టులను నిర్మించడానికి ఇది ఉపయోగపడుతుంది.
  • ప్రపంచ దేశాలతో పోలిక: యూరప్, అమెరికాలలో లీజింగ్ మరియు డిజైన్-బిల్డ్-ఫైనాన్స్ మోడల్స్ ఎక్కువగా ఉంటాయి. భారత్ తన అవసరాలకు తగ్గట్టుగా HAM ను రూపొందించుకుంది.
  • డేటా పాయింట్: తెలంగాణ రాష్ట్రంలో ఈ మోడల్ కింద మొత్తం 32 ప్యాకేజీలలో రూ. 11,399 కోట్ల విలువైన పనులను చేపట్టారు.
  • పరీక్షల కోణం: UPSC/State PSC పరీక్షలలో "EPC, BOT మరియు HAM నమూనాల మధ్య వ్యత్యాసాలు" అనే కోణంలో మెయిన్స్ ప్రశ్నలు వస్తాయి.
  • ఈజీ మెమరీ హుక్: HAM = 40 (ప్రభుత్వం) + 60 (ప్రైవేట్) + టోల్ రిస్క్ లేదు.

❓ Practice MCQs

Q1. భువనగిరి-చిట్యాల ఫోర్-లేన్ రోడ్డు ప్రాజెక్టుకు సంబంధించి కింది వాటిలో సరైన వ్యయం ఎంత? [Easy]

A) రూ. 500.50 కోట్లు

B) రూ. 339.59 కోట్లు

C) రూ. 275.00 కోట్లు

D) రూ. 11,399 కోట్లు

Answer: B

Explanation: ఈ ప్రాజెక్టును రూ. 339.59 కోట్ల అంచనా వ్యయంతో చేపట్టనున్నట్లు అధికారిక శంకుస్థాపన సమయంలో ప్రకటించారు.

Q2. ఇటీవల వార్తల్లో నిలిచిన భువనగిరి-చిట్యాల రోడ్డు ప్రాజెక్టు ఏ రెండు జాతీయ రహదారులను (National Highways) అనుసంధానిస్తుంది? [Easy]

A) NH 44 మరియు NH 16

B) NH 65 మరియు NH 44

C) NH 163 మరియు NH 65

D) NH 7 మరియు NH 9

Answer: C

Explanation: ఈ రోడ్డు వరంగల్ హైవే (NH 163) మరియు విజయవాడ హైవే (NH 65) లను కలుపుతూ నిర్మించబడుతోంది.

Q3. మౌలిక వసతుల కల్పనలో ఉపయోగించే 'హైబ్రిడ్ యాన్యుటీ మోడల్' (HAM) కు సంబంధించి కింది వాటిలో సరైన ప్రకటన ఏది? [Moderate]

A) ప్రాజెక్టు వ్యయాన్ని పూర్తిగా ప్రైవేట్ భాగస్వామే భరిస్తుంది.

B) నిర్మాణ సమయంలో ప్రభుత్వం 40% నిధులు సమకూరుస్తుంది, మిగిలిన 60% యాన్యుటీ రూపంలో చెల్లిస్తుంది.

C) ఈ నమూనాలో ప్రయాణికుల నుండి భారీగా టోల్ పన్ను వసూలు చేస్తారు.

D) ఇది కేవలం కేంద్ర ప్రభుత్వ ప్రాజెక్టులకు మాత్రమే పరిమితం, రాష్ట్రాలు ఉపయోగించలేవు.

Answer: B

Explanation: HAM నమూనా ప్రకారం 40% నిధులు ప్రభుత్వం నిర్మాణ దశలో ఇవ్వగా, మిగిలిన 60% మొత్తాన్ని ఆపరేషన్ కాలంలో యాన్యుటీగా చెల్లిస్తుంది.

Q4. భువనగిరి-చిట్యాల ఫోర్-లేన్ ప్రాజెక్టు ఏ జిల్లా పరిధిలో ప్రారంభించబడింది? [Easy]

A) నల్గొండ

B) వరంగల్

C) యాదాద్రి భువనగిరి

D) ఖమ్మం

Answer: C

Explanation: యాదాద్రి భువనగిరి జిల్లాలోని రామన్నపేటలో ఈ ప్రాజెక్టు శంకుస్థాపన జరిగింది.

Q5. రహదారుల నిర్మాణంలో బ్యాంక్ గ్యారంటీలకు ప్రత్యామ్నాయంగా కాంట్రాక్టర్లు సమర్పించే సరికొత్త ఆర్థిక పత్రం ఏది? [Moderate]

A) ఇన్సూరెన్స్ షూరిటీ బాండ్లు (ISB)

B) ఫిక్స్‌డ్ డిపాజిట్ బాండ్లు

C) సావరిన్ గోల్డ్ బాండ్లు

D) కార్పొరేట్ డిబెంచర్లు

Answer: A

Explanation: కాంట్రాక్టర్ల ఆర్థిక భారాన్ని తగ్గించడానికి సాంప్రదాయ బ్యాంక్ గ్యారంటీలకు బదులుగా ఇన్సూరెన్స్ షూరిటీ బాండ్లను (ISB) అనుమతిస్తున్నారు.

Q6. హైబ్రిడ్ యాన్యుటీ మోడల్ (HAM) కు సంబంధించి, టోల్ వసూలు చేసే హక్కు మరియు రెవెన్యూ రిస్క్ ఎవరి పరిధిలో ఉంటుంది? [Tricky]

A) పూర్తిగా ప్రైవేట్ కాంట్రాక్టరు పరిధిలో ఉంటుంది.

B) ప్రభుత్వ నోడల్ ఏజెన్సీ (లేదా R&B శాఖ) పరిధిలో ఉంటుంది.

C) కేంద్ర మరియు రాష్ట్ర ప్రభుత్వాలు సమానంగా పంచుకుంటాయి.

D) ఈ నమూనాలో అసలు టోల్ వసూలు చేసే నిబంధనే ఉండదు, ప్రభుత్వం నేరుగా యాన్యుటీ చెల్లిస్తుంది.

Answer: D

Explanation: HAM లో ప్రైవేట్ డెవలపర్‌కు టోల్ వసూలు చేసే హక్కు ఉండదు; ప్రభుత్వం టోల్ వసూలు చేయవచ్చు లేదా ఉచితంగా వదిలేయవచ్చు (ప్రస్తుత రాష్ట్ర రోడ్ల విషయంలో టోల్ లేదు), కానీ డెవలపర్‌కు స్థిరమైన యాన్యుటీ అందుతుంది.

Q7. భారత రాజ్యాంగం ప్రకారం 'రాష్ట్ర రహదారులు' (State Highways) ఏ జాబితా పరిధిలోకి వస్తాయి? [Moderate]

A) కేంద్ర జాబితా (Union List)

B) రాష్ట్ర జాబితా (State List)

C) ఉమ్మడి జాబితా (Concurrent List)

D) అవశిష్ట అధికారాలు (Residuary Powers)

Answer: B

Explanation: రాజ్యాంగంలోని 7వ షెడ్యూల్ ప్రకారం రాష్ట్ర రహదారుల నిర్మాణం మరియు నిర్వహణ పూర్తిగా రాష్ట్ర జాబితా (State List) పరిధిలోకి వస్తుంది.

Q8. తెలంగాణ రాష్ట్ర రహదారుల అభివృద్ధి ప్రాజెక్టు (మొదటి దశ) కు సంబంధించి కింది వాటిలో తప్పుగా ఉన్న జతను గుర్తించండి: [Tricky]

A) మొత్తం ఆమోదించిన వ్యయం — రూ. 11,399 కోట్లు

B) మొత్తం ప్యాకేజీల సంఖ్య — 32 ప్యాకేజీలు

C) భువనగిరి-చిట్యాల ప్రాజెక్టు పొడవు — 109.3 కి.మీ

D) యాన్యుటీ చెల్లింపుల కాలపరిమితి — 5 సంవత్సరాలు

Answer: D

Explanation: HAM నమూనా ప్రకారం రోడ్డు నిర్మాణానంతరం ఆపరేషన్ మరియు మెయింటెనెన్స్ (O&M) కాలపరిమితి 15 సంవత్సరాలు ఉంటుంది, 5 సంవత్సరాలు కాదు.

📜 Previous Year Question Style (PYQ)

PYQ 1:

భారతదేశంలో మౌలిక వసతుల అభివృద్ధి ప్రాజెక్టులలో ఉపయోగించే 'పబ్లిక్-ప్రైవేట్ పార్టనర్‌షిప్' (PPP) నమూనాలలో 'EPC' నమూనా అనగా ఏమిటి?

A) Engineering, Procurement, and Construction

B) Economic Policy and Cooperation

C) Enterprise Project Commission

D) Energy Production and Control

Answer: A

Explanation: EPC అనగా ఇంజనీరింగ్, ప్రొక్యూర్‌మెంట్ మరియు కన్‌స్ట్రక్షన్. ఇందులో పూర్తి వ్యయాన్ని ప్రభుత్వమే భరిస్తుంది, ప్రైవేట్ రంగం కేవలం నిర్మాణ బాధ్యతను మాత్రమే చూస్తుంది.

PYQ 2:

హైబ్రిడ్ యాన్యుటీ మోడల్ (HAM) కి సంబంధించి కింది ప్రకటనలను పరిశీలించండి:

1. ఇందులో ప్రభుత్వ వాటా 40% మరియు ప్రైవేట్ భాగస్వామి వాటా 60% ఉంటుంది.
2. ప్రాజెక్టు విజయవంతం అయిన తర్వాత టోల్ వసూలు చేసే పూర్తి బాధ్యత మరియు ట్రాఫిక్ రిస్క్ ప్రైవేట్ డెవలపర్‌దే.

పైన పేర్కొన్న ప్రకటనలలో ఏది/వి సరైనవి?

A) 1 మాత్రమే

B) 2 మాత్రమే

C) 1 మరియు 2 రెండూ

D) 1 మరియు 2 రెండూ కాదు

Answer: A

Explanation: ప్రకటన 1 సరైనది. ప్రకటన 2 తప్పు, ఎందుకంటే HAM నమూనాలో ట్రాఫిక్ రిస్క్ ప్రైవేట్ డెవలపర్‌కు ఉండదు, ప్రభుత్వమే యాన్యుటీలను గ్యారంటీగా చెల్లిస్తుంది.

PYQ 3:

జాబితా-I (రహదారి నమూనా) ను జాబితా-II (కీలక లక్షణం) తో జతపరచండి:

  • జాబితా-I: (a) BOT (Toll), (b) BOT (Annuity), (c) HAM
  • జాబితా-II: (1) ప్రభుత్వం స్థిరమైన కాలపరిమితిలో క్రమబద్ధమైన నిధులు ఇస్తుంది, (2) ప్రైవేట్ రంగమే నేరుగా వినియోగదారుల నుండి టోల్ వసూలు చేస్తుంది, (3) 40:60 నిధుల భాగస్వామ్య నమూనా

సరైన కోడ్‌ను ఎంచుకోండి:

A) (a)-2, (b)-1, (c)-3

B) (a)-1, (b)-2, (c)-3

C) (a)-3, (b)-1, (c)-2

D) (a)-2, (b)-3, (c)-1

Answer: A

Explanation: BOT Toll లో ప్రైవేట్ సంస్థే టోల్ వసూలు చేస్తుంది; BOT Annuity లో రిస్క్ లేకుండా ప్రభుత్వం స్థిర మొత్తాన్ని ఇస్తుంది; HAM లో 40:60 నిధుల నిష్పత్తి ఉంటుంది.

✍️ Mains Answer Pointers

Question 1 (150 words): తెలంగాణ ప్రభుత్వం రోడ్డు మౌలిక వసతుల అభివృద్ధి కోసం అవలంబిస్తున్న హైబ్రిడ్ యాన్యుటీ మోడల్ (HAM) ప్రాధాన్యతను సంక్షిప్తంగా వివరించండి.

తెలంగాణ ప్రభుత్వం రాష్ట్ర రహదారుల ఆధునీకరణ మరియు విస్తరణ కోసం హైబ్రిడ్ యాన్యుటీ మోడల్ (HAM) ను వ్యూహాత్మకంగా ఎంచుకుంది. ఇటీవల ప్రారంభించిన రూ. 339.59 కోట్ల భువనగిరి-చిట్యాల ఫోర్-లేన్ రోడ్డు ప్రాజెక్టు దీనికి ఒక ఉత్తమ ఉదాహరణ. ఈ నమూనాలో నిర్మాణ వ్యయంలో 40 శాతాన్ని ప్రభుత్వం భరించడం వల్ల ప్రైవేట్ డెవలపర్లపై ప్రారంభ పెట్టుబడి భారం తగ్గుతుంది. మిగిలిన 60 శాతాన్ని 15 సంవత్సరాల పాటు యాన్యుటీ రూపంలో చెల్లించడం వల్ల రాష్ట్ర బడ్జెట్‌పై తక్షణ ఆర్థిక ఒత్తిడి పడదు. ఈ నమూనా యొక్క ముఖ్య సామాజిక ప్రయోజనం ఏమిటంటే, జాతీయ రహదారుల స్థాయి నాణ్యత లభించినప్పటికీ స్థానిక ప్రయాణికులపై టోల్ పన్ను భారం ఉండదు. ఇది గ్రామీణ మరియు పట్టణ ప్రాంతాల మధ్య అనుసంధానాన్ని పెంచి, ప్రాంతీయ ఆర్థిక వృద్ధికి దోహదపడుతుంది.

Question 2 (250 words): భారతదేశంలో పబ్లిక్-ప్రైవేట్ పార్టనర్‌షిప్ (PPP) నమూనాల పరిణామాన్ని చర్చిస్తూ, సాంప్రదాయ నమూనాలతో పోలిస్తే హైబ్రిడ్ యాన్యుటీ మోడల్ (HAM) ఏ విధంగా మెరుగైనదో విశ్లేషించండి.

భారతదేశంలో మౌలిక వసతుల కల్పనకు, ముఖ్యంగా రహదారుల రంగానికి ప్రైవేట్ పెట్టుబడులను ఆకర్షించడంలో పబ్లిక్-ప్రైవేట్ పార్టనర్‌షిప్ (PPP) నమూనాలు కీలక పాత్ర పోషించాయి. తొలిరోజుల్లో బిల్డ్-ఆపరేట్-ట్రాన్స్ఫర్ (BOT Toll) మరియు ఇంజనీరింగ్-ప్రొక్యూర్‌మెంట్-కన్‌స్ట్రక్షన్ (EPC) నమూనాలను ఎక్కువగా ఉపయోగించేవారు. అయితే, BOT నమూనాలో భూసేకరణ ఆలస్యం కావడం మరియు ఆశించిన స్థాయిలో ట్రాఫిక్ రాకపోవడం వల్ల ప్రైవేట్ డెవలపర్లు తీవ్ర నష్టాలు చవిచూశారు. మరోవైపు, EPC నమూనాలో పూర్తి ఆర్థిక భారం ప్రభుత్వంపైనే పడేది.

ఈ లోపాలను అధిగమించడానికి 2016 లో హైబ్రిడ్ యాన్యుటీ మోడల్ (HAM) ను ప్రవేశపెట్టారు. ఇటీవల తెలంగాణలో రూ. 11,399 కోట్లతో చేపట్టిన 5,824.27 కి.మీ రోడ్డు విస్తరణ ప్రణాళికలో దీనిని విజయవంతంగా వాడుతున్నారు.

సాంప్రదాయ నమూనాలతో పోలిస్తే HAM సాధించిన పురోగతి:

  • రిస్క్ భాగస్వామ్యం: BOT నమూనాలో 100% రిస్క్ ప్రైవేట్ రంగానిదే కాగా, HAM లో 40% నిధులు ప్రభుత్వం ఇవ్వడం వల్ల రిస్క్ తగ్గుతుంది.
  • రెవెన్యూ గ్యారంటీ: డెవలపర్‌కు ట్రాఫిక్ హెచ్చుతగ్గులతో సంబంధం లేకుండా ప్రభుత్వం నుండి 15 సంవత్సరాల పాటు స్థిరమైన యాన్యుటీ లభిస్తుంది.
  • ఆర్థిక వెసులుబాటు: ఇన్సూరెన్స్ షూరిటీ బాండ్లు (ISB) వంటి ఆధునిక ఆర్థిక పత్రాల వినియోగం వల్ల కాంట్రాక్టర్లకు వర్కింగ్ క్యాపిటల్ సులభంగా దొరుకుతుంది.

ముగింపుగా, HAM నమూనా ప్రభుత్వ ఆర్థిక క్రమశిక్షణకు, ప్రైవేట్ రంగానికి నమ్మకమైన రాబడులకు మరియు ప్రజలకు నాణ్యమైన, టోల్-రహిత రవాణా సౌకర్యాలకు మధ్య ఒక సమతుల్యతను సాధించింది.

⚠️ Examiner Trap

  • Trap 1: విద్యార్థులు తరచుగా జాతీయ రహదారులు (National Highways) మరియు రాష్ట్ర రహదారుల (State Highways) అధికార పరిధిని గందరగోళం చేసుకుంటారు. ఈ భువనగిరి-చిట్యాల ప్రాజెక్టును తెలంగాణ రాష్ట్ర R&B శాఖ చేపట్టింది, NHAI కాదు.
  • Trap 2: ఒక సాధారణ తప్పుడు అంచనా ఏమిటంటే, ఫోర్-లేన్ హైవే అనగానే టోల్ గేట్లు మరియు టోల్ టాక్స్ ఉంటాయని అనుకుంటారు. కానీ ఈ HAM స్టేట్ హైవే ప్రాజెక్టులో ప్రజలకు టోల్-రహిత ప్రయాణ సౌకర్యం కల్పించారు.
  • Trap 3: చాలా మంది విద్యార్థులు HAM లో ప్రభుత్వం 100% నిధులు ఇస్తుందని లేదా ప్రైవేట్ రంగమే పూర్తిగా భరిస్తుందని భావిస్తారు. గుర్తుంచుకోవాల్సిన నిష్పత్తి 40 : 60 (40% ప్రభుత్వం, 60% ప్రైవేట్).

🧭 Exam Tip

  • Prelims Angle: ప్రిలిమ్స్ పరీక్షల్లో హైబ్రిడ్ యాన్యుటీ మోడల్ (HAM) లోని నిధుల నిష్పత్తి (40:60), ఇన్సూరెన్స్ షూరిటీ బాండ్లు (ISB) అంటే ఏమిటి, మరియు ప్రాజెక్టు వ్యయం/పొడవు వంటి ప్రత్యక్ష సమాచారాన్ని అడుగుతారు.
  • Mains Angle: మెయిన్స్ పరీక్షల్లో మౌలిక వసతుల అభివృద్ధికి PPP నమూనాల ప్రాధాన్యత, BOT మరియు HAM నమూనాల మధ్య ఉన్న తులనాత్మక వ్యత్యాసాలపై విశ్లేషణాత్మక ప్రశ్నలు వచ్చే అవకాశం ఉంది.
  • Interview Perspective: ఇంటర్వ్యూ బోర్డులో "రోడ్ల అభివృద్ధికి భారీగా అప్పులు చేయడం లేదా ప్రైవేట్ రంగానికి యాన్యుటీలు చెల్లించడం రాష్ట్ర ఆర్థిక వ్యవస్థకు మంచిదేనా?" అనే ఆర్థిక సమతుల్యత కోణంలో మీ అభిప్రాయాన్ని అడగవచ్చు.
  • High-Probability Prediction: రాబోయే TGPSC లేదా ఇతర పోటీ పరీక్షల్లో తెలంగాణ మౌలిక వసతుల రంగానికి సంబంధించి ఈ రూ. 339.59 కోట్ల భువనగిరి-చిట్యాల కనెక్టివిటీ ప్రాజెక్టు మరియు దాని పరిధి (109.3 కి.మీ) పై ప్రశ్న వచ్చే అవకాశం చాలా ఎక్కువగా ఉంది.