Udyo Logo

Udyo

Get the Udyo Mobile App

Sign in to save your progress and access all features.

CPWD 172వ వార్షికోత్సవం: సుస్థిర మౌలిక సదుపాయాల కోసం 'SANKALP' మరియు 'SAI DUTY' మంత్రం

కేంద్ర గృహనిర్మాణ, పట్టణ వ్యవహారాల మంత్రిత్వ శాఖ ఆధ్వర్యంలోని కేంద్ర ప్రభుత్వ లోకోపయోగీ శాఖ (CPWD) తన 172వ వార్షికోత్సవాన్ని 12 జూలై 2026న న్యూఢిల్లీలోని విజ్ఞాన్ భవన్‌లో జరుపుకుంది. ఈ సందర్భంగా కేంద్ర మంత్రి శ్రీ మనోహర్ లాల్ పర్యావరణ అనుకూల మరియు సుస్థిర నిర్మాణ పద్ధతులను అవలంబించాలని, ఆధునిక సాంకేతిక పరిజ్ఞానాన్ని పెంపొందించాలని పిలుపునిచ్చారు. దేశ అభివృద్ధి కోసం 'SANKALP' (స్పీడ్, యాక్సెస్బిలిటీ, నేక్‌నీయత్, కర్తవ్యనిష్ఠ, అడాప్షన్ ఆఫ్ టెక్నాలజీ, లోక్‌హిత్, పారదర్శకత) మరియు 'SAI DUTY' మార్గదర్శక సూత్రాలను ఆయన ప్రకటించారు. ఈ కార్యక్రమంలో ఇ-నిర్మిత్ (e-NIRMIT) ఈఆర్‌పీ మాడ్యూల్స్ మరియు పట్టణ పరివర్తనకు సంబంధించిన పుస్తకాలను విడుదల చేశారు.

What Happened

కేంద్ర ప్రభుత్వ లోకోపయోగీ శాఖ (CPWD) విజయవంతంగా 172 సంవత్సరాల విశిష్ట సేవలను పూర్తి చేసుకున్న సందర్భాన్ని పురస్కరించుకుని వార్షికోత్సవ వేడుకలు జరిగాయి. ఈ కార్యక్రమంలో కేంద్ర మంత్రి శ్రీ మనోహర్ లాల్ ప్రతిభ కనబరిచిన అధికారులకు డైరెక్టర్ జనరల్ పతకాలు, ప్రశంసా పత్రాలను అందజేశారు. పర్యావరణ అనుకూల నిర్మాణ పద్ధతులను ప్రోత్సహించడం మరియు పబ్లిక్ ఇన్‌ఫ్రాస్ట్రక్చర్‌లో పూర్తి డిజిటల్ పరివర్తనను తీసుకురావడం దీని ముఖ్య ఉద్దేశం.

When & Where

ఈ వార్షికోత్సవ వేడుకలు మరియు సీనియర్ అధికారుల సదస్సు 11 మరియు 12 జూలై 2026 తేదీలలో దేశ రాజధాని న్యూఢిల్లీలోని ప్రతిష్టాత్మక విజ్ఞాన్ భవన్‌లో జరిగాయి. జాతీయ మరియు ప్రాంతీయ అభివృద్ధి ప్రాజెక్టుల భవిష్యత్తు కార్యాచరణను రూపొందించడానికి ఈ వేదిక వేగవంతమైన పునాదిగా నిలిచింది.

Who Is Involved

ఈ ప్రతిష్టాత్మక ప్రాజెక్టు మరియు పాలనా సంస్కరణల్లో కింది కీలక సంస్థలు, వ్యక్తులు భాగస్వామ్యులయ్యారు:

  • కేంద్ర గృహనిర్మాణ, పట్టణ వ్యవహారాల మంత్రిత్వ శాఖ (MoHUA).
  • ముఖ్య అతిథిగా పాల్గొన్న కేంద్ర మంత్రి శ్రీ మనోహర్ లాల్.
  • గృహనిర్మాణ, పట్టణ వ్యవహారాల శాఖ కార్యదర్శి శ్రీ శ్రీనివాస్ కటికితాల.
  • సిపిడబ్ల్యుడి డైరెక్టర్ జనరల్ శ్రీ సతీందర్ పాల్ సింగ్.

How It Works

ఈ సంస్థ ఆధునిక సాంకేతిక పరిజ్ఞానం మరియు నూతన విధివిధానాల ద్వారా కింది విధంగా పనిచేస్తుంది:

1. ఇ-నిర్మిత్ ఈఆర్‌పీ సిస్టమ్: డిజిటల్ గవర్నెన్స్ అమలులో భాగంగా ప్రాజెక్టుల పర్యవేక్షణ, అకౌంటింగ్ మరియు బిల్లింగ్ ప్రక్రియలను ఆటోమేట్ చేయడం జరుగుతుంది.
2. సుస్థిర నిర్మాణ పద్ధతులు: పర్యావరణానికి హాని కలిగించని గ్రీన్ బిల్డింగ్ టెక్నాలజీ, పునర్వినియోగ ఇంధనం మరియు స్థానిక నిర్మాణ సామాగ్రిని ఉపయోగిస్తారు.
3. సామర్థ్య పెంపొందింపు: అగ్రశ్రేణి విద్యాసంస్థల సహకారంతో ఇంజనీర్లకు మరియు ప్రాజెక్ట్ మేనేజర్లకు అత్యాధునిక సాంకేతిక శిక్షణ ఇవ్వబడుతుంది.
4. ఆన్‌లైన్ మానవ వనరుల నిర్వహణ: సిబ్బంది బదిలీలు మరియు పోస్టింగ్‌లలో గరిష్ట పారదర్శకతను నిర్ధారించడానికి పూర్తి ఆన్‌లైన్ వ్యవస్థను అభివృద్ధి చేయడం.

Why It Matters

ఈ పరిణామం పోటీ పరీక్షల దృష్ట్యా కింది అంశాల పరంగా అత్యంత ప్రాధాన్యత కలిగి ఉంది:

  • పాలనా ప్రాధాన్యత: ప్రభుత్వ పనులలో పారదర్శకత, జవాబుదారీతనాన్ని పెంచేందుకు దోహదపడుతుంది. ఇది యుపిఎస్సి జిఎస్ పేపర్ 2 (గవర్నెన్స్) కు చాలా కీలకం.
  • ఆర్థిక మరియు మౌలిక సదుపాయాలు: సమయానికి ప్రాజెక్టులు పూర్తి కావడం వల్ల ప్రభుత్వ మూలధన వ్యయం దుర్వినియోగం కాకుండా దేశ జీడీపీ వృద్ధికి తోడ్పడుతుంది (యుపిఎస్సి జిఎస్ పేపర్ 3 - ఎకానమీ).
  • పర్యావరణ ప్రాధాన్యత: సుస్థిర భవనాల నిర్మాణం భారతదేశ ఉద్గారాల తగ్గింపు లక్ష్యాలకు మద్దతు ఇస్తుంది.

Historical Background

📌 [BACKGROUND — verify independently] ఆధునిక భారతదేశంలో వ్యవస్థాగత మౌలిక సదుపాయాల నిర్మాణానికి సుదీర్ఘ చరిత్ర ఉంది:

  • 1854: లార్డ్ డల్హౌసీ కాలంలో మిలిటరీ బోర్డు నుండి సివిల్ పనులను వేరు చేస్తూ మొదటిసారిగా పబ్లిక్ వర్క్స్ డిパートమెంట్ (PWD) ఏర్పాటైంది.
  • 1930 జూలై: సెంట్రల్ పబ్లిక్ వర్క్స్ డిపార్ట్‌మెంట్‌గా రూపాంతరం చెంది, కొత్త ఢిల్లీ నిర్మాణంలో కీలక భూమిక పోషించింది.
  • 1972: పర్యావరణ పరిరక్షణ మరియు ఆర్కిటెక్చరల్ పరిరక్షణ సూత్రాలను తన నిర్మాణ నియమాలలో అధికారికంగా భాగం చేసింది.

Previous Related Events

📌 [BACKGROUND — verify independently] గత కొన్నేళ్లుగా సిపిడబ్ల్యుడి పరిధిలో జరిగిన ముఖ్య పరిణామాలు:

  • 2021-2022: నూతన పార్లమెంట్ భవనంతో కూడిన ప్రతిష్టాత్మక 'సెంట్రల్ విస్టా రీడెవలప్‌మెంట్ ప్రాజెక్ట్' పనులను వేగవంతం చేయడం.
  • 2024: భవన నిర్మాణ వ్యర్థాల పునర్వినియోగం (C&D Waste) కోసం ప్రత్యేక మార్గదర్శకాలను తప్పనిసరి చేయడం.
  • 2025: పబ్లిక్ ప్రొక్యూర్‌మెంట్ పోర్టల్ (GeM) ద్వారా వంద శాతం డిజిటల్ టెండరింగ్ విధానాన్ని అవలంబించడం.

Static GK Connection

ఈ అంశం కింది ప్రాథమిక పాఠ్యపుస్తక భావనలతో ముడిపడి ఉంది:

  • లార్డ్ డల్హౌసీ సంస్కరణలు: భారతదేశంలో రైల్వేలు, టెలిగ్రాఫ్ మరియు పిడబ్ల్యుడి వ్యవస్థను ప్రవేశపెట్టిన గవర్నర్ జనరల్ డల్హౌసీ విధానాలు హిస్టరీ సబ్జెక్టులో భాగం.
  • సుస్థిర అభివృద్ధి లక్ష్యాలు (SDG 9): పరిశ్రమలు, ఆవిష్కరణలు మరియు మౌలిక సదుపాయాల కల్పనకు సంబంధించిన ఐక్యరాజ్యసమితి లక్ష్యంతో ఇది నేరుగా కనెక్ట్ అయి ఉంది.

India & World Comparison

ప్రపంచవ్యాప్తంగా పబ్లిక్ వర్క్స్ విభాగాలలో డిజిటల్ సాంకేతికతను ఉపయోగించడంలో సింగపూర్, యూకే వంటి దేశాలు అగ్రస్థానంలో ఉన్నాయి. భారతదేశం తన 'ఇ-నిర్మిత్' ప్లాట్‌ఫామ్ ద్వారా అంతర్జాతీయ బిల్డింగ్ ఇన్ఫర్మేషన్ మోడలింగ్ (BIM) ప్రమాణాలను అందుకోవడానికి వేగంగా అడుగులు వేస్తోంది.

Future Impact

రాబోయే కాలంలో కింది మార్పులు ఆశించవచ్చు:

  • గ్రీన్ బిల్డింగ్ నెట్‌వర్క్: 2030 నాటికి అన్ని కొత్త కేంద్ర ప్రభుత్వ భవనాలను పూర్తి పర్యావరణ అనుకూల భవనాలుగా మార్చడం.
  • కాగిత రహిత కార్యాలయాలు: 2027 నాటికి ప్రాజెక్ట్ ఆమోదాలు మరియు బిల్లుల చెల్లింపులు వంద శాతం కాగిత రహితంగా మారుతాయి.
  • సుస్థిర నగరాల నిర్మాణం: విడుదల చేసిన కాఫీ టేబుల్ బుక్ సూచించినట్లుగా, భారతీయ నగరాలను మరింత నివాసయోగ్యంగా తీర్చిదిద్దడం.

🔑 Key Points for Revision

  • సిపిడబ్ల్యుడి (CPWD) తన 172వ వార్షికోత్సవాన్ని 12 జూలై 2026న న్యూఢిల్లీలో ఘనంగా జరుపుకుంది.
  • ఈ వేడుకలకు కేంద్ర పట్టణాభివృద్ధి శాఖ మంత్రి శ్రీ మనోహర్ లాల్ ముఖ్య అతిథిగా హాజరయ్యారు.
  • వికసిత్ భారత్ సాధన కోసం 'SANKALP' మరియు 'SAI DUTY' అనే రెండు సరికొత్త మంత్రాలను మంత్రి ప్రకటించారు.
  • SANKALP లోని అక్షరాలు స్పీడ్, యాక్సెస్బిలిటీ, నేక్‌నీయత్, కర్తవ్యనిష్ఠ, అడాప్షన్ ఆఫ్ టెక్నాలజీ, లోక్‌హిత్, పారదర్శకతను సూచిస్తాయి.
  • SAI DUTY అనగా స్పీడ్, యాక్సెస్బిలిటీ, ఇంటిగ్రిటీ, డ్యూటీ, టెక్నాలజీ అడాప్షన్, పబ్లిక్ వెల్ఫేర్, పారదర్శకత.
  • ఈ కార్యక్రమంలో 'ఇ-నిర్మిత్' (e-NIRMIT) ఈఆర్‌పీ మాడ్యూళ్లను సాంకేతిక పర్యవేక్షణ కోసం ప్రారంభించారు.
  • 'ఇండియాస్ అర్బన్ ట్రాన్స్‌ఫార్మేషన్: రిఫ్లెక్షన్స్ ఫ్రమ్ పాలసీ అండ్ ప్రాక్టీస్' అనే నూతన పుస్తకం ఆవిష్కరించబడింది.
  • గృహనిర్మాణ మరియు పట్టణ వ్యవహారాల మంత్రిత్వ శాఖ యొక్క కాఫీ టేబుల్ బుక్ కూడా విడుదలైంది.
  • సిపిడబ్ల్యుడి సంస్థ 1854వ సంవత్సరంలో బ్రిటిష్ గవర్నర్ జనరల్ లార్డ్ డల్హౌసీ కాలంలో స్థాపించబడింది.
  • నిర్మాణ రంగంలో పర్యావరణ అనుకూల మరియు సుస్థిర పద్ధతులను పాటించాలని మంత్రి నొక్కిచెప్పారు.
  • ఉద్యోగుల బదిలీలు మరియు పోస్టింగ్‌ల కోసం ఆన్‌లైన్ వ్యవస్థను ఏర్పాటు చేయాలని విభాగాలను ఆదేశించారు.
  • సిపిడబ్ల్యుడి డైరెక్టర్ జనరల్ శ్రీ సతీందర్ పాల్ సింగ్ ఈ వేడుకల సదస్సుకు అధ్యక్షత వహించారు.
  • ప్రతిభ కనబరిచిన అధికారులకు డైరెక్టర్ జనరల్ పతకాలు మరియు ప్రశంసా పత్రాలు అందజేశారు.
  • ఐక్యరాజ్యసమితి యొక్క సుస్థిర అభివృద్ధి లక్ష్యం 9 (SDG 9) మౌలిక సదుపాయాల వృద్ధిని తెలియజేస్తుంది.
  • భవిష్యత్తులో ప్రభుత్వ నిర్మాణాలన్నీ గ్రీన్ బిల్డింగ్ రేటింగ్స్ ప్రమాణాల ఆధారంగానే సాగుతాయి.

🧠 Concept Link (Static GK Deep Dive)

Core Concept: సెంట్రల్ పబ్లిక్ వర్క్స్ డిパートమెంట్ (CPWD) మరియు మౌలిక సదుపాయాల పాలన

  • Definition: కేంద్ర ప్రభుత్వ పరిధిలోని వివిధ మంత్రిత్వ శాఖలు, విభాగాలు మరియు ప్రభుత్వ రంగ సంస్థల భవనాలు, మౌలిక సదుపాయాల రూపకల్పన, నిర్మాణం మరియు నిర్వహణను చేపట్టే అత్యున్నత కేంద్ర ప్రభుత్వ ఏజెన్సీయే సిపిడబ్ల్యుడి.
  • Constitutional / Legal Basis: ఇది కేంద్ర ప్రభుత్వ గృహనిర్మాణ మరియు పట్టణ వ్యవహారాల మంత్రిత్వ శాఖ పరిధిలో పనిచేసే ఒక ఎగ్జిక్యూటివ్ అథారిటీ సంస్థ.
  • Scientific / Economic Principle: ఇది మౌలిక సదుపాయాల ఆధారిత ఆర్థిక వృద్ధి (Infrastructure-led economic growth) సూత్రంపై పనిచేస్తుంది, ఇక్కడ ప్రజా మూలధన వ్యయం ఉపాధిని మరియు దీర్ఘకాలిక ఆస్తులను సృష్టిస్తుంది.
  • How it connects to this event: ప్రస్తుత వార్షికోత్సవ వేడుకలు ఈ సంస్థ సాధించిన పురోగతిని సమీక్షించడానికి మరియు డిజిటల్ పరివర్తన (ఇ-నిర్మిత్) ను వేగవంతం చేయడానికి వేదికగా నిలిచాయి.
  • Origin & History: 1854 లో లార్డ్ డల్హౌసీ ప్రవేశపెట్టిన పబ్లిక్ వర్క్స్ డిపార్ట్‌మెంట్ సంస్కరణల నుండి ఈ వ్యవస్థ ఉద్భవించింది.
  • Key milestone 1: 1930 లో స్వతంత్ర విభాగంగా మారి లూటియన్స్ ఢిల్లీ మరియు రాష్ట్రపతి భవన్ వంటి చారిత్రక కట్టడాల నిర్మాణ పర్యవేక్షణ బాధ్యతలు చేపట్టింది.
  • Key milestone 2: స్వతంత్ర భారతదేశంలో జాతీయ రహదారులు మరియు సరిహద్దు రక్షణ మౌలిక సదుపాయాల (Border Infrastructure) కల్పనలో కీలక భాగస్వామిగా ఎదిగింది.
  • Related Acts / Schemes / Treaties: నేషనల్ ఇన్‌ఫ్రాస్ట్రక్చర్ పైప్‌లైన్ (NIP) మరియు పిఎం గతి శక్తి (PM Gati Shakti) మాస్టర్ ప్లాన్‌లతో ఇది అనుసంధానించబడి ఉంది.
  • Nodal Ministry / Body: కేంద్ర గృహనిర్మాణ మరియు పట్టణ వ్యవహారాల మంత్రిత్వ శాఖ (MoHUA).
  • India-specific relevance: దేశ రక్షణ, పరిపాలన మరియు ప్రజా సేవలకు అవసరమైన భౌతిక నిర్మాణాలను నిర్మించడంలో ఇది ప్రభుత్వానికి అత్యంత నమ్మకమైన విభాగం.
  • Global comparison: యునైటెడ్ స్టేట్స్ లోని ఆర్మీ కోర్ ఆఫ్ ఇంజనీర్స్ లేదా బ్రిటన్ లోని పబ్లిక్ వర్క్స్ విభాగాలతో సిపిడబ్ల్యుడి పనితీరును పోల్చవచ్చు.
  • Data Point: భారతదేశం తన జీడీపీలో దాదాపు 33 శాతం వాటాను మౌలిక సదుపాయాల వ్యయాలు మరియు నిర్మాణ రంగం ద్వారా పొందుతోంది ⚠️ [SOURCE NEEDED].
  • Common exam angle: ప్రిలిమ్స్ పరీక్షలలో దీని స్థాపన సంవత్సరం, గవర్నర్ జనరల్ పాత్ర మరియు నూతన పోర్టల్స్ (ఇ-నిర్మిత్) గురించి, మెయిన్స్ లో మౌలిక సదుపాయాల పారదర్శకత గురించి అడుగుతారు.
  • Easy memory hook: 'CPWD 1854' — డల్హౌసీ, డిజిటల్ మరియు డెవలప్‌మెంట్ అనే మూడు 'D' లతో దీనిని సులభంగా గుర్తుంచుకోవచ్చు.

❓ Practice MCQs

Q1. కేంద్ర ప్రభుత్వ లోకోపయోగీ శాఖ (CPWD) ఏ సంవత్సరంలో స్థాపించబడింది? [Easy]

A) 1854

B) 1947

C) 1950

D) 1885

Answer: A

Explanation: బ్రిటిష్ గవర్నర్ జనరల్ లార్డ్ డల్హౌసీ కాలంలో 1854 లో పబ్లిక్ వర్క్స్ డిపార్ట్‌మెంట్ మొదటిసారిగా స్థాపించబడింది.

Q2. ఇటీవల సిపిడబ్ల్యుడి 172వ వార్షికోత్సవ వేడుకలు ఎక్కడ నిర్వహించబడ్డాయి? [Easy]

A) విజ్ఞాన్ భవన్, న్యూఢిల్లీ

B) హైదరాబాద్

C) ముంబై

D) బెంగళూరు

Answer: A

Explanation: జూలై 2026 లో సిపిడబ్ల్యుడి యొక్క 172వ వార్షికోత్సవ వేడుకలు న్యూఢిల్లీలోని విజ్ఞాన్ భవన్‌లో విజయవంతంగా జరిగాయి.

Q3. ఇటీవల కేంద్ర మంత్రి ప్రకటించిన 'SANKALP' మంత్రంలో కింది వాటిలో ఏ అంశం భాగం కాదు? [Moderate]

A) స్పీడ్ (Speed)

B) కర్తవ్యనిష్ఠ (Kartavyanishtha)

C) సస్టైనబిలిటీ (Sustainability)

D) పారదర్శకత (Pardarshita)

Answer: C

Explanation: SANKALP మంత్రంలో స్పీడ్, యాక్సెస్బిలిటీ, నేక్‌నీయత్, కర్తవ్యనిష్ఠ, అడాప్షన్ ఆఫ్ టెక్నాలజీ, లోక్‌హిత్, పారదర్శకత ఉన్నాయి, కానీ సస్టైనబిలిటీ అనే పదం నేరుగా ఆ సంక్షిప్త నామంలో భాగం కాదు.

Q4. సిపిడబ్ల్యుడి ఇటీవల ప్రారంభించిన 'ఇ-నిర్మిత్' (e-NIRMIT) వ్యవస్థ యొక్క ప్రధాన ఉద్దేశం ఏమిటి? [Moderate]

A) నిర్మాణ ప్రాజెక్టుల డిజిటల్ పర్యవేక్షణ మరియు ఈఆర్‌పీ నిర్వహణ

B) పర్యావరణ అడవుల పెంపకం

C) గ్రామీణ గృహాల లెక్కింపు

D) కేవలం ఉద్యోగుల పెన్షన్ చెల్లింపు

Answer: A

Explanation: ఇ-నిర్మిత్ అనేది పబ్లిక్ ఇన్‌ఫ్రాస్ట్రక్చర్‌లో డిజిటల్ పరివర్తన మరియు ప్రాజెక్ట్ నిర్వహణను సులభతరం చేసే ఈఆర్‌పీ (ERP) మాడ్యూల్.

Q5. సిపిడబ్ల్యుడి ఏ కేంద్ర మంత్రిత్వ శాఖ పరిధిలోని నోడల్ ఏజెన్సీగా పనిచేస్తుంది? [Moderate]

A) కేంద్ర గృహనిర్మాణ మరియు పట్టణ వ్యవహారాల మంత్రిత్వ శాఖ

B) కేంద్ర రహదారి రవాణా మరియు రహదారుల మంత్రిత్వ శాఖ

C) కేంద్ర హోం వ్యవహారాల మంత్రిత్వ శాఖ

D) కేంద్ర ఆర్థిక మంత్రిత్వ శాఖ

Answer: A

Explanation: సిపిడబ్ల్యుడి కేంద్ర గృహనిర్మాణ మరియు పట్టణ వ్యవహారాల మంత్రిత్వ శాఖ (MoHUA) పరిధిలోని ఒక అటాచ్డ్ ఆఫీస్.

Q6. కేంద్ర మంత్రి ప్రతిపాదించిన 'SAI DUTY' మరియు 'SANKALP' భావనల వెనుక ఉన్న అసలు పరిపాలనా ఉద్దేశం ఏమిటి? [Tricky]

A) పబ్లిక్ మౌలిక సదుపాయాల కల్పనలో సిటిజన్-సెంటిరిక్ (ప్రజా కేంద్రీకృత) విధానం మరియు డిజిటల్ పారదర్శకతను తీసుకురావడం

B) ప్రైవేట్ నిర్మాణ రంగాన్ని పూర్తిగా నిషేధించడం

C) కేవలం విదేశీ పెట్టుబడులను ఆకర్షించడం

D) ప్రభుత్వ కార్యాలయాల సంఖ్యను తగ్గించడం

Answer: A

Explanation: ఈ రెండు సూత్రాలు పబ్లిక్ ఇన్‌ఫ్రాస్ట్రక్చర్ డెవలప్‌మెంట్‌లో వేగం, జవాబుదారీతనం మరియు పారదర్శకతను పెంచడం ద్వారా పరిపాలనను సరళీకృతం చేయడమే లక్ష్యంగా పెట్టుకున్నాయి.

Q7. లార్డ్ డల్హౌసీ కాలంలో పబ్లిక్ వర్క్స్ డిపార్ట్‌మెంట్ (PWD) స్థాపనకు దారితీసిన తక్షణ చారిత్రక కారణం ఏది? [Tricky]

A) మిలిటరీ బోర్డు నుండి సివిల్ నిర్మాణ పనులను వేరు చేసి వృత్తిపరమైన పర్యవేక్షణను అందించడం

B) భారతదేశానికి పూర్తి స్వతంత్రం ప్రకటించడం

C) కేవలం వ్యవసాయ కాలువల నిర్మాణాన్ని ఆపివేయడం

D) ఈస్ట్ ఇండియా కంపెనీ పాలనను రద్దు చేయడం

Answer: A

Explanation: 1854 కు ముందు ప్రజా పనులను మిలిటరీ బోర్డు పర్యవేక్షించేది, దాని నుండి సివిల్ పనులను వేరు చేయడానికే డల్హౌసీ దీనిని స్థాపించారు.

Q8. పట్టణాభివృద్ధిపై ఇటీవల ఆవిష్కరించిన 'ఇండియాస్ అర్బన్ మొమెంటం' (India's Urban Momentum) పుస్తకం యొక్క ప్రధాన ఇతివృత్తం దేనికి సంబంధించినది? [Tricky]

A) భారతీయ నగరాలను మరింత నివాసయోగ్యంగా (Liveable) మార్చే ప్రయాణం

B) గ్రామీణ ఉపాధి హామీ పథకాల సమీక్ష

C) స్మార్ట్ సిటీస్ మిషన్ రద్దు ప్రకటన

D) కేవలం జనాభా నియంత్రణ వ్యూహాలు

Answer: A

Explanation: ఈ పుస్తకం భారతదేశం యొక్క పట్టణాభివృద్ధి ప్రయాణాన్ని మరియు నగరాలను సుస్థిరంగా, నివాసయోగ్యంగా మార్చే విధానాలను వివరిస్తుంది.

📜 Previous Year Question Style (PYQ)

PYQ 1:

భారతదేశంలో మౌలిక సదుపాయాల పాలనకు సంబంధించి, కేంద్ర ప్రభుత్వ లోకోపయోగీ శాఖ (CPWD) నిర్వహించే విధులలో కింది వాటిలో ఏది సరైనది?

A) ఇది దేశంలోని జాతీయ రహదారులకు మాత్రమే పరిమితమైన స్వతంత్ర ప్రైవేట్ సంస్థ.

B) ఇది కేంద్ర ప్రభుత్వ భవనాలు, సరిహద్దు మౌలిక సదుపాయాలు మరియు ప్రజా ఆస్తుల నిర్మాణాన్ని పర్యవేక్షించే కేంద్ర ప్రభుత్వ అధికారిక విభాగం.

C) ఇది కేవలం గ్రామీణ పంచాయతీ రోడ్ల నిర్మాణాన్ని మాత్రమే చూస్తుంది.

D) ఇది నీతి ఆయోగ్ పరిధిలోని ఒక ఉప-కమిటీ.

Answer: B

Explanation: సిపిడబ్ల్యుడి అనేది కేంద్ర ప్రభుత్వ పరిధిలోని మౌలిక సదుపాయాలు, చారిత్రక కట్టడాలు మరియు వ్యూహాత్మక సరిహద్దు నిర్మాణాలను పర్యవేక్షించే అధికారిక నోడల్ విభాగం.

PYQ 2:

కేంద్ర ప్రభుత్వ లోకోపయోగీ శాఖ (CPWD) కి సంబంధించి కింది ప్రకటనలను పరిశీలించండి:

1. ఇది 1854 లో లార్డ్ డల్హౌసీ గవర్నర్ జనరల్‌గా ఉన్న కాలంలో స్థాపించబడింది.
2. ఇది ప్రస్తుతం కేంద్ర రహదారి రవాణా మరియు రహదారుల మంత్రిత్వ శాఖ పరిధిలో స్వయంప్రతిపత్తి కలిగిన సంస్థగా పనిచేస్తోంది.
3. ప్రాజెక్టుల పారదర్శకతను పెంచేందుకు ఇది 'ఇ-నిర్మిత్' (e-NIRMIT) అనే డిజిటల్ ఈఆర్‌పీ వ్యవస్థను అవలంబించింది.

పై ప్రకటనలలో ఏది/వి సరైనది/వి?

A) 1 మాత్రమే

B) 1 office and 2 మాత్రమే

C) 1 మరియు 3 మాత్రమే

D) All of the above

Answer: C

Explanation: ప్రకటన 1 మరియు 3 సరైనవి. ప్రకటన 2 తప్పు, ఎందుకంటే సిపిడబ్ల్యుడి కేంద్ర గృహనిర్మాణ మరియు పట్టణ వ్యవహారాల మంత్రిత్వ శాఖ (MoHUA) పరిధిలో పనిచేస్తుంది, రహదారి రవాణా మంత్రిత్వ శాఖ పరిధిలో కాదు.

PYQ 3:

కింది వాటిని జతపరచండి:

| జాబితా-I (భావన/వ్యవస్థ) | జాబితా-II (ప్రధాన ఉద్దేశం/వ్యక్తి) | | --- | --- | | 1. లార్డ్ డల్హౌసీ | X. ఇ-నిర్మిత్ (e-NIRMIT) ఈఆర్‌పీ మాడ్యూల్స్ | | 2. డిజిటల్ గవర్నెన్స్ | Y. పిడబ్ల్యుడి (PWD) వ్యవస్థ స్థాపన (1854) | | 3. SANKALP మంత్రం | Z. స్పీడ్, కర్తవ్యనిష్ఠ మరియు పారదర్శకత |

సరైన కోడ్‌ను ఎంచుకోండి:

A) 1-Y, 2-X, 3-Z

B) 1-X, 2-Y, 3-Z

C) 1-Z, 2-X, 3-Y

D) 1-Y, 2-Z, 3-X

Answer: A

Explanation: లార్డ్ డల్హౌసీ 1854 లో పిడబ్ల్యుడిని స్థాపించారు, డిజిటల్ గవర్నెన్స్ కింద ఇ-నిర్మిత్ వస్తుంది, మరియు సంకల్ప్ మంత్రం స్పీడ్, పారదర్శకతలను సూచిస్తుంది.

✍️ Mains Answer Pointers

Question 1 (150 words): భారతదేశంలో పబ్లిక్ మౌలిక సదుపాయాల కల్పనలో పారదర్శకత మరియు సుస్థిరతను తీసుకురావడంలో కేంద్ర ప్రభుత్వ లోకోపయోగీ శాఖ (CPWD) పాత్రను విశ్లేషించండి.

ప్రజా మౌలిక సదుపాయాల కల్పనలో ప్రభుత్వ వ్యయం సద్వినియోగం కావడానికి పారదర్శకత, సుస్థిరత అనేవి రెండు ముఖ్యమైన పిల్లర్లుగా పనిచేస్తాయి. కేంద్ర ప్రభుత్వ లోకోపయోగీ శాఖ (CPWD) గత 172 సంవత్సరాలుగా దేశ నిర్మాణ రంగంలో కీలక పాత్ర పోషిస్తోంది మరియు ఇటీవల ప్రవేశపెట్టిన సంస్కరణలు దీనికి మరింత బలాన్ని చేకూరుస్తున్నాయి.

పరిపాలనా పరంగా, సిపిడబ్ల్యుడి ప్రవేశపెట్టిన 'ఇ-నిర్మిత్' (e-NIRMIT) ఈఆర్‌పీ డిజిటల్ మాడ్యూల్స్ టెండరింగ్, బిల్లింగ్ మరియు ప్రాజెక్ట్ పర్యవేక్షణ ప్రక్రియలలో మానవ ప్రమేయాన్ని తగ్గించి అవినీతికి తావులేకుండా చేస్తున్నాయి. ఇది ప్రభుత్వ నిధుల జవాబుదారీతనాన్ని పెంపొందిస్తుంది. అలాగే, పర్యావరణ పరిరక్షణలో భాగంగా గ్రీన్ బిల్డింగ్ ప్రమాణాలను మరియు సుస్థిర నిర్మాణ పద్ధతులను ఈ సంస్థ తప్పనిసరి చేసింది, ఇది ఐక్యరాజ్యసమితి యొక్క సుస్థిర అభివృద్ధి లక్ష్యం 9 (SDG 9) సాధనకు అనుగుణంగా ఉంది.

ముగింపుగా, రాబోయే కాలంలో 2047 నాటికి 'వికసిత్ భారత్' నిర్మించాలనే లక్ష్యంలో భాగంగా సిపిడబ్ల్యుడి అవలంబిస్తున్న సాంకేతిక మరియు పర్యావరణ సంస్కరణలు దేశ సుస్థిర అభివృద్ధికి ఎంతో అవసరం.

Question 2 (250 words): లార్డ్ డల్హౌసీ కాలం నాటి చారిత్రక నేపథ్యం నుండి ప్రస్తుత డిజిటల్ యుగం వరకు భారతదేశంలో పబ్లిక్ వర్క్స్ పరిపాలన యొక్క పరిణామాన్ని చర్చించండి. ఇటీవలి 'SANKALP' మరియు 'SAI DUTY' మార్గదర్శకాలు ఈ విభాగంలో ఎటువంటి మార్పులను సూచిస్తున్నాయి?

భారతదేశంలో పబ్లిక్ వర్క్స్ పరిపాలన అనేది వలసరాజ్యాల కాలం నాటి సైనిక అవసరాల నుండి నేటి సంక్షేమ మరియు డిజిటల్ ఆధారిత ప్రజా సేవల వరకు గణనీయమైన పరిణామాన్ని సాధించింది. 1854 లో లార్డ్ డల్హౌసీ మిలిటరీ బోర్డు నుండి సివిల్ పనులను వేరు చేస్తూ పబ్లిక్ వర్క్స్ డిపార్ట్‌మెంట్ (PWD) ను స్థాపించడంతో ఆధునిక నిర్మాణ పాలనకు పునాది పడింది. ఆ కాలంలో దీని ప్రధాన లక్ష్యం బ్రిటిష్ సామ్రాజ్య విస్తరణకు అవసరమైన రైల్వేలు, రహదారులు మరియు పరిపాలనా భవనాలను నిర్మించడం.

స్వాతంత్ర్యానంతరం, ఈ వ్యవస్థ ప్రజా కేంద్రీకృత దేశ నిర్మాణ సంస్థగా రూపాంతరం చెందింది. నేడు డిజిటల్ యుగంలో, మౌలిక సదుపాయాల కల్పన అనేది కేవలం సిమెంట్‌, ఇటుకల నిర్మాణమే కాకుండా డిజిటల్ గవర్నెన్స్‌తో ముడిపడి ఉంది. ఇటీవలి 172వ వార్షికోత్సవంలో కేంద్ర మంత్రి ప్రకటించిన 'SANKALP' మరియు 'SAI DUTY' మార్గదర్శక సూత్రాలు ఈ పరిణామంలో ఒక నూతన మైలురాయిని సూచిస్తున్నాయి.

ఈ నూతన మార్గదర్శకాలు ప్రధానంగా కింది మార్పులను నిర్దేశిస్తున్నాయి: మొదటిగా, 'స్పీడ్' (Speed) మరియు 'యాక్సెస్బిలిటీ' (Accessibility) ద్వారా ప్రాజెక్టుల ఆలస్యాన్ని నివారించడం మరియు సామాన్యుడికి మౌలిక వసతులు చేరడం సులభతరం అవుతుంది. రెండవది, 'నేక్‌నీయత్' (Integrity) మరియు 'పారదర్శకత' (Transparency) వంటి నైతిక విలువల ప్రాధాన్యతను పెంచడం ద్వారా సాంప్రదాయ ప్రభుత్వ కాంట్రాక్టులలో ఉండే అవినీతి నెట్‌వర్క్‌ను నిర్మూలించవచ్చు. మూడవది, సాంకేతిక పరిజ్ఞానాన్ని అందిపుచ్చుకోవడం (Adoption of Technology) ద్వారా నిర్మాణ వ్యర్థాల తగ్గింపు మరియు గ్రీన్ బిల్డింగ్ టెక్నాలజీ సాధ్యమవుతుంది.

ముగింపుగా, చారిత్రక వలసరాజ్యాల బ్యూరోక్రసీ నుండి నేటి ఆధునిక 'SAI DUTY' నమూనా వైపు సాగిన ప్రయాణం, భారత పబ్లిక్ వర్క్స్ వ్యవస్థను మరింత జవాబుదారీగా, పర్యావరణ అనుకూలంగా మరియు సమర్థవంతంగా తీర్చిదిద్దుతోంది.

⚠️ Examiner Trap

  • Trap 1: విద్యార్థులు తరచుగా CPWD కేంద్ర రహదారి రవాణా మంత్రిత్వ శాఖ (MoRTH) పరిధిలోకి వస్తుందని పొరబడతారు. కానీ వాస్తవానికి ఇది కేంద్ర గృహనిర్మాణ మరియు పట్టణ వ్యవహారాల మంత్రిత్వ శాఖ (MoHUA) కింద పనిచేస్తుంది.
  • Trap 2: పరీక్షల్లో 'SANKALP' అనేది కేవలం నైపుణ్యాభివృద్ధికి (Skill Development) సంబంధించిన పథకం మాత్రమే అని భావించే ప్రమాదం ఉంది (కేంద్ర ప్రభుత్వ సంకల్ప్ స్కీమ్ వేరు). కానీ ఇక్కడ ప్రస్తావించిన SANKALP అనేది సిపిడబ్ల్యుడి పనితీరు కోసం మంత్రి ప్రకటించిన అంతర్గత పరిపాలనా సూత్రాల సంక్షిప్త రూపం.
  • Trap 3: బ్రిటీష్ కాలంలో పబ్లిక్ వర్క్స్ వ్యవస్థను లార్డ్ విలియం బెంటింక్ ప్రవేశపెట్టారని అభ్యర్థులు తప్పుగా గుర్తిస్తుంటారు. నిజానికి దీనిని 1854 లో లార్డ్ డల్హౌసీ అధికారికంగా క్రమబద్ధీకరించారు.

🧭 Exam Tip

  • Prelims Angle: ప్రిలిమ్స్ పరీక్షలలో సిపిడబ్ల్యుడి స్థాపన సంవత్సరం (1854), లార్డ్ డల్హౌసీ చారిత్రక సంస్కరణలు మరియు ఇటీవల ప్రారంభించిన 'ఇ-నిర్మిత్' పోర్టల్ యొక్క సాంకేతిక ఉపయోగంపై నేరుగా ఫ్యాక్చువల్ ప్రశ్నలు అడిగే అవకాశం ఉంది.
  • Mains Angle: మెయిన్స్ పరీక్షలలో (GS Paper 2 & 3) పబ్లిక్ ఇన్‌ఫ్రాస్ట్రక్చర్‌లో డిజిటలైజేషన్ ప్రాధాన్యత, ప్రాజెక్టుల ఆలస్యం వల్ల ఆర్థిక వ్యవస్థపై పడే ప్రభావం మరియు సుస్థిర నగరాల (Liveable Cities) నిర్మాణంపై విశ్లేషణాత్మక ప్రశ్నలు అడుగుతారు.
  • Interview Perspective: ఇంటర్వ్యూ రౌండ్‌లో సివిల్ ఇంజనీరింగ్ లేదా అడ్మినిస్ట్రేటివ్ బ్యాక్‌గ్రౌండ్ ఉన్న అభ్యర్థులను ప్రభుత్వ నిర్మాణాలలో నాణ్యతా లోపాలు మరియు వాటిని నివారించడానికి 'SAI DUTY' లాంటి సూత్రాలు ఎలా ఉపయోగపడతాయనే ప్రాక్టికల్ కేస్ స్టడీస్ అడగవచ్చు.
  • High-Probability Prediction: రాబోయే గ్రూప్స్ లేదా ఎస్ఎస్‌సి పరీక్షలలో 'SANKALP' లేదా 'SAI DUTY' లోని ఒక్కో అక్షరం దేనిని సూచిస్తుందనే మల్టిపుల్ ఛాయిస్ ప్రశ్న అడిగే అవకాశం చాలా ఎక్కువగా ఉంది.