మొబైల్ ఫోన్ల తయారీ పథకం (MPMS) ఆమోదం: భారతదేశ ఎలక్ట్రానిక్స్ రంగానికి భారీ ఊతం

What Happened

భారతదేశాన్ని గ్లోబల్ ఎలక్ట్రానిక్స్ హబ్‌గా మార్చే లక్ష్యంతో, కేంద్ర క్యాబినెట్ 2026 జూలై 15న నూతన 'మొబైల్ ఫోన్ మాన్యుఫ్యాక్చరింగ్ స్కీమ్' (MPMS) ను ఆమోదించింది. ఈ పథకానికి రూ. 62,500 కోట్ల నిధులను కేటాయించారు. గతంలో విజయవంతమైన ప్రొడక్షన్ లింక్డ్ ఇన్సెంటివ్ (PLI) నమూనా ఆధారంగా, దేశీయంగా మొబైల్ విడిభాగాల తయారీని పెంపొందించడం మరియు పరిశోధన-అభివృద్ధి (R&D) కి ప్రాధాన్యత ఇవ్వడం దీని తక్షణ లక్ష్యం.

When & Where

కేంద్ర క్యాబినెట్ ఈ నిర్ణయాన్ని 2026 జూలై 15న న్యూఢిల్లీలో జరిగిన సమావేశంలో తీసుకుంది. గ్లోబల్ సప్లై చైన్ చైనా నుండి ఇతర దేశాలకు విస్తరిస్తున్న తరుణంలో, అంతర్జాతీయ పెట్టుబడులను ఆకర్షించడానికి మరియు భారతదేశ స్థానాన్ని బలోపేతం చేయడానికి ఈ నిర్ణయం తీసుకున్నారు.

Who Is Involved

• కేంద్ర క్యాబినెట్: ప్రధానమంత్రి నరేంద్ర మోదీ నాయకత్వంలో ఈ పథకానికి తుది ఆమోదం తెలిపింది.
• ఎలక్ట్రానిక్స్ మరియు సమాచార సాంకేతిక మంత్రిత్వ శాఖ (MeitY): ఈ పథకం రూపకల్పన, అమలు మరియు పర్యవేక్షణకు నోడల్ మంత్రిత్వ శాఖగా వ్యవహరిస్తుంది.
• భారతీయ మరియు అంతర్జాతీయ మొబైల్ తయారీ సంస్థలు: ఈ పథకం ద్వారా లబ్ధి పొందే ప్రధాన భాగస్వాములు.

How It Works

ఈ పథకం కింద అర్హులైన కంపెనీలకు వివిధ అంచెల్లో ఆర్థిక ప్రోత్సాహకాలు అందుతాయి:

1. భారతదేశంలో మొబైల్ ఫోన్ల తయారీపై అర్హత కలిగిన అమ్మకాల ఆధారంగా 2.25% నుండి 5% వరకు మౌలిక ప్రోత్సాహకం లభిస్తుంది.
2. డిస్‌ప్లే, కెమెరా మాడ్యూల్స్ వంటి కీలక భాగాలను దేశీయంగా సేకరిస్తే అదనంగా 1.5% వరకు ఇన్సెంటివ్ అందుతుంది.
3. భారతీయ సొంత బ్రాండ్‌లను గ్లోబల్ మార్కెట్‌లో నిలబెట్టేందుకు, ప్రొడక్ట్ డిజైన్ మరియు ఆర్&డి (R&D) వ్యయాలపై 3% ప్రత్యేక ప్రోత్సాహకం ఇస్తారు.
4. కంపెనీలు సాధించిన ప్రగతి మరియు అమ్మకాల నివేదికలను ప్రభుత్వం త్రైమాసిక ప్రాతిపదికన సమీక్షించి నిధులను విడుదల చేస్తుంది.

Why It Matters

ఈ పథకం ఆర్థికంగా మరియు విధానపరంగా అత్యంత ప్రాముఖ్యమైనది, ఇది UPSC GS పేపర్ 3 ఎకానమీ మరియు పారిశ్రామిక వృద్ధి సిలబస్‌కు నేరుగా ముడిపడి ఉంది. దేశీయ తయారీ రంగానికి (Make in India) ఇది ఊతమిస్తుంది. ఎలక్ట్రానిక్స్ రంగంలో దిగుమతులపై ఆధారపడటాన్ని తగ్గించి, విదేశీ మారక ద్రవ్యాన్ని ఆదా చేస్తుంది. అంతేకాకుండా, గ్రామీణ ప్రాంతాల యువతకు, ముఖ్యంగా మహిళలకు భారీగా ఉపాధి అవకాశాలను మెరుగుపరుస్తుంది.

Historical Background

📌 [BACKGROUND — verify independently] భారతదేశంలో మొబైల్ తయారీ రంగ ప్రస్థానం 2014-15లో 'మేక్ ఇన్ ఇండియా' చొరవతో వేగం పుంజుకుంది. ఆ సమయంలో దేశీయంగా కేవలం కొన్ని మొబైల్ తయారీ యూనిట్లు మాత్రమే ఉండేవి. 2019లో ప్రవేశపెట్టిన నేషనల్ పాలసీ ఆన్ ఎలక్ట్రానిక్స్ (NPE) మరియు 2020లో ప్రారంభించిన ప్రొడక్షన్ లింక్డ్ ఇన్సెంటివ్ (PLI) స్కీమ్ ద్వారా భారతదేశం చైనా తర్వాత ప్రపంచంలోనే రెండవ అతిపెద్ద మొబైల్ తయారీదారుగా ఎదిగింది. ప్రస్తుత MPMS పథకం ఆ విజయాల కొనసాగింపే.

Previous Related Events

📌 [BACKGROUND — verify independently]

• 2020: మొబైల్ ఫోన్ల కోసం మొదటి విడత PLI పథకం ప్రారంభమైంది, ఇది గ్లోబల్ దిగ్గజాలైన ఆపిల్, శామ్‌సంగ్ భాగస్వాములను ఆకర్షించింది.
• 2021-22: ఐటి హార్డ్‌వేర్ మరియు సెమీకండక్టర్ తయారీ కోసం అనుబంధ ప్రోత్సాహక పథకాలను కేంద్రం ప్రకటించింది.
• 2024-25: మొబైల్ రంగంలో భారతదేశం రికార్డు స్థాయి ఎగుమతులను నమోదు చేసింది, దాదాపు 99% స్థానిక డిమాండ్‌ను దేశీయ ఉత్పత్తి ద్వారానే తీర్చింది.

Static GK Connection

• మేక్ ఇన్ ఇండియా (Make in India): భారతదేశాన్ని గ్లోబల్ మాన్యుఫ్యాక్చరింగ్ హబ్‌గా మార్చేందుకు సెప్టెంబర్ 2014లో ప్రారంభించిన ప్రతిష్టాత్మక కార్యక్రమం.
• ప్రొడక్షన్ లింక్డ్ ఇన్సెంటివ్ (PLI): దేశీయ తయారీని పెంచడానికి మరియు అమ్మకాల పెరుగుదల ఆధారంగా కంపెనీలకు నగదు ప్రోత్సాహకాలు ఇచ్చే ఆర్థిక విధానం.

India & World Comparison

ప్రస్తుతం మొబైల్ ఫోన్ల తయారీ వాల్యూమ్ (Volume) పరంగా భారతదేశం ప్రపంచంలోనే 2వ స్థానంలో నిలిచింది. చైనా మొదటి స్థానంలో కొనసాగుతోంది. అయితే, వ్యాల్యూ యాడిషన్ (Value Addition) పరంగా వియత్నాం వంటి దేశాల నుండి భారత్‌కు గట్టి పోటీ ఎదురవుతోంది, దీనిని అధిగమించడానికే ఈ నూతన 1.5% దేశీయ సోర్సింగ్ ఇన్సెంటివ్ ఉపయోగపడుతుంది.

Future Impact

ఈ పథకం ద్వారా రాబోయే ఐదేళ్లలో (2031 నాటికి) సుమారు రూ. 39 లక్షల కోట్ల విలువైన భారీ ఉత్పత్తి సాధ్యమవుతుంది. ఎలక్ట్రానిక్స్ ఎగుమతుల్లో భారతదేశం తన వాటాను రెట్టింపు చేసుకునే అవకాశం ఉంది. ఇది దేశీయంగా సెమీకండక్టర్ మరియు చిప్ డిజైన్ పరిశ్రమల వేగవంతమైన వృద్ధికి దారితీస్తుంది.

---

🔑 Key Points for Revision

• కేంద్ర క్యాబినెట్ రూ. 62,500 కోట్ల కేటాయింపుతో MPMS పథకాన్ని ఆమోదించింది.
• ఈ పథకం కాలపరిమితి 5 సంవత్సరాలు (FY 2026-27 నుండి FY 2030-31).
• అర్హత గల అమ్మకాలపై 2.25% నుండి 5% బేస్ ఇన్సెంటివ్ ఇవ్వబడుతుంది.
• దేశీయ సోర్సింగ్‌ను ప్రోత్సహించడానికి అదనంగా 1.5% ప్రోత్సాహకం లభిస్తుంది.
• భారతీయ బ్రాండ్‌ల ప్రొడక్ట్ డిజైన్ మరియు ఆర్&డిపై 3% ఇన్సెంటివ్ ఉంటుంది.
• దీని ద్వారా మొత్తం రూ. 39 లక్షల కోట్ల విలువైన మొబైల్ ఫోన్ల ఉత్పత్తి అంచనా.
• ఈ పథకం ద్వారా దేశంలో 60,000 ప్రత్యక్ష ఉద్యోగాలు లభిస్తాయి.
• 2014-15 నుండి భారతదేశంలో ఎలక్ట్రానిక్స్ తయారీ 7 రెట్లు పెరిగింది.
• ఇదే కాలంలో దేశ ఎలక్ట్రానిక్స్ ఎగుమతులు 11 రెట్లు వృద్ధి చెందాయి.
• వాల్యూమ్ పరంగా భారత్ ప్రపంచంలోనే 2వ అతిపెద్ద మొబైల్ తయారీదారు.
• భారతదేశంలో వాడుతున్న మొబైల్ ఫోన్లలో 99.2% దేశీయంగా తయారైనవే.
• ఈ పథకాన్ని కేంద్ర MeitY మంత్రిత్వ శాఖ అమలు చేస్తుంది ⚠️ [SOURCE NEEDED].
• మేక్ ఇన్ ఇండియా విజన్ కింద ఈ పథకం రూపొందించబడింది.
• ఇది ఎలక్ట్రానిక్స్ సప్లై చైన్ బలోపేతానికి దోహదపడుతుంది.
• 2031 నాటికి భారతదేశాన్ని డిజైన్ హబ్‌గా మార్చడం దీని అంతిమ లక్ష్యం.

---

🧠 Concept Link (Static GK Deep Dive)

Core Concept: ప్రొడక్షన్ లింక్డ్ ఇన్సెంటివ్ (PLI) మరియు తయారీ విధానం

• Definition: దేశీయంగా ఉత్పత్తిని పెంచేందుకు మరియు ఎగుమతులను ప్రోత్సహించేందుకు, కంపెనీలు సాధించే అదనపు అమ్మకాల (Incremental Sales) ఆధారంగా ప్రభుత్వం ఇచ్చే నగదు ప్రోత్సాహక విధానమే PLI.
• Constitutional / Legal Basis: ఇది ఎగ్జిక్యూటివ్ పాలసీ నిర్ణయం. రాజ్యాంగంలోని ఆర్టికల్ 298 ప్రకారం కేంద్ర ప్రభుత్వ వాణిజ్య అధికారాల పరిధిలోకి వస్తుంది.
• Scientific / Economic Principle: ఇది 'ఎకానమీస్ ఆఫ్ స్కేల్' (Economies of Scale) సూత్రంపై పనిచేస్తుంది, ఇక్కడ ఉత్పత్తి పెరిగేకొద్దీ ఉత్పత్తి వ్యయం తగ్గి అంతర్జాతీయంగా పోటీతత్వం పెరుగుతుంది.
• How it connects to this event: నూతన MPMS పథకం కూడా కంపెనీల స్థానిక ఉత్పత్తి మరియు అమ్మకాల ఆధారంగా ప్రోత్సాహకాలను అందించే PLI నమూనాను పోలి ఉంటుంది.
• Origin & History: భారతదేశంలో స్థానిక తయారీని ప్రోత్సహించడానికి కోవిడ్-19 సమయంలో 2020లో మొదటిసారిగా PLI పథకాన్ని ప్రవేశపెట్టారు.
• Key milestone 1: 2020లో మొబైల్ ఫోన్లు మరియు అనుబంధ విడిభాగాల కోసం మొదటి PLI స్కీమ్ ఆమోదం పొందింది.
• Key milestone 2: 2021లో ఈ పథకాన్ని ఆటోమొబైల్, ఫార్మా, టెక్స్‌టైల్స్ సహా 14 కీలక రంగాలకు విస్తరించారు.
• Related Acts / Schemes / Treaties: నేషనల్ పాలసీ ఆన్ ఎలక్ట్రానిక్స్ (NPE 2019), మేక్ ఇన్ ఇండియా ప్రోగ్రామ్.
• Nodal Ministry / Body: ఎలక్ట్రానిక్స్ రంగానికి కేంద్ర ఎలక్ట్రానిక్స్ మరియు సమాచార సాంకేతిక మంత్రిత్వ శాఖ (MeitY) నోడల్ బాడీగా వ్యవహరిస్తుంది.
• India-specific relevance: భారతదేశంలో తయారీ రంగాన్ని బలోపేతం చేయడం ద్వారా జీడీపీలో మాన్యుఫ్యాక్చరింగ్ వాటాను పెంచడానికి ఇది అవసరం.
• Global comparison: చైనా యొక్క 'మెయిన్‌ల్యాండ్ సబ్సిడీస్' మరియు వియత్నాం యొక్క 'టాక్స్ హాలిడేస్' విధానాలకు పోటీగా భారత్ ఈ వ్యూహాన్ని అమలు చేస్తోంది.
• Data point: ఎలక్ట్రానిక్స్ తయారీ రంగం గత దశాబ్దంలో భారతదేశంలో అత్యధిక ఉపాధి కల్పించిన రంగాలలో ఒకటిగా నిలిచింది.
• Common exam angle: ప్రిలిమ్స్‌లో బడ్జెట్ కేటాయింపులు, ఇన్సెంటివ్ శాతాలపై మరియు మెయిన్స్‌లో తయారీ రంగ సవాళ్లు-పరిష్కారాలపై ప్రశ్నలు అడుగుతారు.
• Easy memory hook: MPMS 625 (మొబైల్ ఫోన్ మాన్యుఫ్యాక్చరింగ్ స్కీమ్ - రూ. 62,500 కోట్లు).

---

❓ Practice MCQs

Q1. ఇటీవల కేంద్ర క్యాబినెట్ ఆమోదించిన మొబైల్ ఫోన్ మాన్యుఫ్యాక్చరింగ్ స్కీమ్ (MPMS) మొత్తం బడ్జెట్ కేటాయింపు ఎంత? [Easy]

A) రూ. 50,000 కోట్లు

B) రూ. 62,500 కోట్లు

C) hemorrhage రూ. 75,000 కోట్లు

D) రూ. 45,000 కోట్లు

Answer: B

Explanation: కేంద్ర ప్రభుత్వం నూతన MPMS పథకానికి రూ. 62,500 కోట్ల బడ్జెట్ కేటాయింపును ఆమోదించింది.

---

Q2. మొబైల్ ఫోన్ మాన్యుఫ్యాక్చరింగ్ స్కీమ్ (MPMS) దేశంలో ఏ ఆర్థిక సంవత్సరాల మధ్య అమలు చేయబడుతుంది? [Easy]

A) FY 2024-25 నుండి FY 2028-29 వరకు

B) FY 2025-26 నుండి FY 2029-30 వరకు

C) FY 2026-27環境 నుండి FY 2030-31 వరకు

D) FY 2027-28 నుండి FY 2031-32 వరకు

Answer: C

Explanation: ఈ పథకం ఆర్థిక సంవత్సరం 2026-27 నుండి 2030-31 వరకు ఐదేళ్ల కాలానికి అమలులో ఉంటుంది.

---

Q3. MPMS పథకం కింద మొబైల్ ఫోన్ల తయారీపై అర్హత కలిగిన అమ్మకాలపై లభించే ప్రాథమిక ప్రోత్సాహక శ్రేణి ఎంత? [Moderate]

A) 1% నుండి 3% వరకు

B) 2.25% నుండి 5% వరకు

C) 4% నుండి 6% వరకు

D) 3.5% నుండి 7% వరకు

Answer: B

Explanation: ఈ పథకం కింద భారతదేశంలో మొబైల్ ఫోన్ల తయారీపై అర్హత కలిగిన అమ్మకాల ఆధారంగా 2.25% నుండి 5% వరకు ప్రోత్సాహకాలు లభిస్తాయి.

---

Q4. MPMS పథకంలో భాగంగా దేశీయంగా కీలక భాగాలను (Components) సేకరిస్తే లభించే అదనపు ప్రోత్సాహకం ఎంత? [Moderate]

A) 1.0% వరకు

B) 2.0% వరకు

C) 1.5% వరకు

D) 2.5% వరకు

Answer: C

Explanation: ముఖ్యమైన విడిభాగాలు లేదా సబ్-అసెంబ్లీలను దేశీయంగా సేకరిస్తే అదనంగా 1.5% వరకు ఇన్సెంటివ్స్ లభిస్తాయి.

---

Q5. భారతీయ బ్రాండ్‌లను గ్లోబల్ మార్కెట్‌లో ప్రోత్సహించడానికి ప్రొడక్ట్ డిజైన్ మరియు ఆర్&డి (R&D) పై ఎంత శాతం అదనపు ఇన్సెంటివ్ ప్రకటించారు? [Moderate]

A) 2%

B) 3%

C) 4%

D) 5%

Answer: B

Explanation: భారతీయ బ్రాండ్‌లలో ప్రొడక్ట్ డిజైన్ మరియు పరిశోధనలను ప్రోత్సహించడానికి అదనంగా 3% ప్రోత్సాహకం అందించబడుతుంది.

---

Q6. మొబైల్ ఫోన్ తయారీ రంగంలో భారతదేశ ప్రస్తుత గ్లోబల్ స్థానానికి సంబంధించి క్రింది ప్రకటనలను పరిశీలించండి: [Tricky]

1. వాల్యూమ్ (Volume) పరంగా భారతదేశం ప్రపంచంలోనే అతిపెద్ద మొబైల్ ఫోన్ తయారీ దేశం.
2. భారతదేశంలో ప్రస్తుతం ఉపయోగించే మొబైల్ ఫోన్లలో 99% కంటే ఎక్కువ దేశీయంగానే తయారవుతున్నాయి.

పై వాటిలో సరైన ప్రకటన ఏది/వి?

A) 1 మాత్రమే

B) 2 మాత్రమే

C) 1 మరియు 2 రెండూ

D) 1 మరియు 2 రెండూ కావు

Answer: B

Explanation: వాల్యూమ్ పరంగా భారత్ ప్రపంచంలో రెండవ (2nd) అతిపెద్ద తయారీదారు (చైనా మొదటిది), కాబట్టి 1వ ప్రకటన తప్పు; దేశీయంగా 99.2% ఫోన్లు తయారవుతున్నాయి కాబట్టి 2వ ప్రకటన సరైనది.

---

Q7. MPMS పథకం ద్వారా ఆశించే ఫలితాలకు సంబంధించి క్రింది వాటిలో సానియమైనది ఏది? [Tricky]

A) ఐదేళ్లలో రూ. 39 లక్షల కోట్ల విలువైన మొబైల్ ఫోన్ల ఉత్పత్తి మరియు 60,000 ప్రత్యక్ష ఉద్యోగాలు.

B) ఐదేళ్లలో రూ. 10 లక్షల కోట్ల విలువైన మొబైల్ ఫోన్ల ఉత్పత్తి మరియు 1 లక్ష ప్రత్యక్ష ఉద్యోగాలు.

C) మూడేళ్లలో రూ. 50 లక్షల కోట్ల విలువైన మొబైల్ ఫోన్ల ఉత్పత్తి మరియు 20,000 ప్రత్యక్ష ఉద్యోగాలు.

D) ఐదేళ్లలో రూ. 25 లక్షల కోట్ల విలువైన మొబైల్ ఫోన్ల ఉత్పత్తి మరియు 50,000 ప్రత్యక్ష ఉద్యోగాలు.

Answer: A

Explanation: ఈ పథకం ద్వారా సుమారు రూ. 39 లక్షల కోట్ల సంచిత ఉత్పత్తి మరియు దాదాపు 60,000 ప్రత్యక్ష ఉద్యోగాల కల్పనను ప్రభుత్వం లక్ష్యంగా పెట్టుకుంది.

---

Q8. 2014-15 ఆర్థిక సంవత్సరం నుండి భారతదేశ ఎలక్ట్రానిక్స్ రంగ వృద్ధికి సంబంధించి క్రింది వాటిలో సరైన గణాంకాలు ఏవి? [Tricky]

A) తయారీ 5 రెట్లు, ఎగుమతులు 5 రెట్లు పెరిగాయి.

B) తయారీ 11 రెట్లు, ఎగుమతులు 7 రెట్లు పెరిగాయి.

C) తయారీ 7 రెట్లు, ఎగుమతులు 11 రెట్లు పెరిగాయి.

D) తయారీ 9 రెట్లు, ఎగుమతులు 9 రెట్లు పెరిగాయి.

Answer: C

Explanation: 2014-15 నుండి భారతదేశంలో ఎలక్ట్రానిక్స్ తయారీ 7 రెట్లు మరియు ఎగుమతులు 11 రెట్లు వృద్ధి చెందాయి.

---

📜 Previous Year Question Style (PYQ)

PYQ 1:

భారతదేశంలో 'మేక్ ఇన్ ఇండియా' కార్యక్రమం కింద ఎలక్ట్రానిక్స్ తయారీ రంగాన్ని ప్రోత్సహించడానికి ప్రభుత్వం చేపట్టిన ప్రధాన వ్యూహం క్రింది వాటిలో ఏది?

A) పూర్తి దిగుమతులపై నిషేధం విధించడం

B) ప్రొడక్షన్ లింక్డ్ ఇన్సెంటివ్స్ (PLI) మరియు అనుబంధ రక్షణ పథకాలు

C) కేవలం ప్రభుత్వ రంగ సంస్థల (PSUs) ద్వారానే మొబైల్స్ తయారు చేయడం

D) విదేశీ కంపెనీలపై 100% పన్ను విధించడం

Answer: B

Explanation: భారతదేశం దేశీయ తయారీని పెంచడానికి ఇన్సెంటివ్ ఆధారిత వ్యూహాలైన PLI మరియు నూతన MPMS పథకాలను ఉపయోగిస్తోంది.

---

PYQ 2:

ఇటీవల వార్తల్లో నిలిచిన మొబైల్ ఫోన్ మాన్యుఫ్యాక్చరింగ్ స్కేమ్ (MPMS) కి సంబంధించి క్రింది ప్రకటనలను పరిశీలించండి:

1. ఈ పథకానికి రూ. 62,500 కోట్ల బడ్జెట్ కేటాయించారు.
2. దేశీయంగా విడిభాగాలను సేకరిస్తే కంపెనీలకు అదనపు ఆర్థిక ప్రోత్సాహకాలు లభిస్తాయి.
3. ఇది కేవలం ప్రభుత్వ రంగ మొబైల్ బ్రాండ్‌లను మాత్రమే ప్రోత్సహించడానికి ఉద్దేశించబడింది.

Which of the above statements is/are correct?

A) 1 మరియు 2 మాత్రమే

B) 2 మరియు 3 మాత్రమే

C) 1 మాత్రమే

D) All of the above

Answer: A

Explanation: ఈ పథకం ప్రైవేట్ మరియు దేశీయ బ్రాండ్‌లన్నింటికీ వర్తిస్తుంది, కేవలం ప్రభుత్వ రంగానికి మాత్రమే కాదు, కాబట్టి 3వ ప్రకటన తప్పు.

---

PYQ 3:

జాబితా-I (ప్రోత్సాహక రకం) ను జాబితా-II (MPMS కింద శాతం) తో పోల్చండి:

• జాబితా-I: (a) బేస్ మొబైల్ తయారీ ఇన్సెంటివ్, (b) దేశీయ భాగాల సోర్సింగ్ ఇన్సెంటివ్, (c) ప్రొడక్ట్ డిజైన్ & ఆర్&డి ఇన్సెంటివ్

• జాబితా-II: (1) 3% వరకు, (2) 2.25% నుండి 5%, (3) 1.5% వరకు

కోడ్‌లు:

A) a-2, b-3, c-1

B) a-1, b-2, c-3

C) a-3, b-1, c-2

D) a-2, b-1, c-3

Answer: A

Explanation: బేస్ ఇన్సెంటివ్ 2.25%-5%, దేశీయ సోర్సింగ్ 1.5%, మరియు డిజైన్/ఆర్&డి ఇన్సెంటివ్ 3% గా ఉంది.

---

✍️ Mains Answer Pointers

Question 1 (150 words): భారతదేశంలో ఎలక్ట్రానిక్స్ తయారీ రంగాన్ని బలోపేతం చేయడంలో నూతనంగా ప్రవేశపెట్టిన 'మొబైల్ ఫోన్ మాన్యుఫ్యాక్చరింగ్ స్కేమ్' (MPMS) పాత్రను సంక్షిప్తంగా చర్చించండి.

మొబైల్ ఫోన్ మాన్యుఫ్యాక్చరింగ్ స్కీమ్ (MPMS) అనేది భారతదేశాన్ని అంతర్జాతీయ ఎలక్ట్రానిక్స్ హబ్‌గా మార్చాలనే లక్ష్యంతో రూ. 62,500 కోట్ల బడ్జెట్‌తో తీసుకువచ్చిన ఒక కీలకమైన మైలురాయి. ఈ పథకం కేవలం అసెంబ్లింగ్‌కే పరిమితం కాకుండా, దేశీయంగా వ్యాల్యూ యాడిషన్‌ను పెంచేందుకు వ్యూహాత్మకంగా రూపొందించబడింది.

ఆర్థిక కోణంలో చూస్తే, ఇది రాబోయే ఐదేళ్లలో (2026-31) సుమారు రూ. 39 లక్షల కోట్ల విలువైన ఉత్పత్తిని సాధించాలని లక్ష్యంగా పెట్టుకోవడం ద్వారా దేశ పారిశ్రామిక వృద్ధికి పెద్ద పీట వేస్తుంది. అలాగే, 2.25% నుండి 5% బేస్ ఇన్సెంటివ్‌తో పాటు దేశీయంగా విడిభాగాల సోర్సింగ్‌పై 1.5% అదనపు ఇన్సెంటివ్ ఇవ్వడం ద్వారా స్థానిక ఎంఎస్ఎంఈ (MSME) సప్లై చైన్ బలోపేతం అవుతుంది. సామాజికంగా, ఈ పథకం 60,000 ప్రత్యక్ష ఉద్యోగాలను సృష్టించడం ద్వారా గ్రామీణ యువతకు జీవనోపాధిని అందిస్తుంది. ముగింపుగా, ఈ విధానం భారతదేశ ఎలక్ట్రానిక్స్ ఎగుమతులను మరింత పెంచి, అంతర్జాతీయ మార్కెట్లో చైనాకు ప్రత్యామ్నాయంగా నిలబెట్టడానికి ఒక బలమైన మార్గంగా పనిచేస్తుంది.

---

Question 2 (250 words): వాల్యూమ్ పరంగా ప్రపంచంలోనే రెండవ అతిపెద్ద మొబైల్ తయారీదారుగా భారతదేశం సాధించిన పురోగతిని విశ్లేషిస్తూ, దేశీయంగా వ్యాల్యూ ఎడిషన్ మరియు పరిశోధన (R&D) లో ఉన్న సవాళ్లను అధిగమించడానికి ప్రభుత్వం తీసుకున్న నూతన విధానపరమైన చర్యలను మూల్యాంకనం చేయండి.

2014-15 నుండి భారతదేశం ఎలక్ట్రానిక్స్ తయారీ రంగంలో అద్భుతమైన వృద్ధిని కనబరిచింది. తయారీ రంగం 7 రెట్లు మరియు ఎగుమతులు 11 రెట్లు పెరగడం ద్వారా దేశీయ అవసరాలలో 99.2% మొబైల్ ఫోన్లు భారత్‌లోనే తయారవుతున్నాయి. అయినప్పటికీ, కేవలం విడిభాగాలను విదేశాల నుండి తెచ్చి ఇక్కడ అసెంబ్లింగ్ చేయడం (Low Value Addition) మరియు ప్రధాన సాంకేతిక పరిజ్ఞానం కోసం ఇతర దేశాలపై ఆధారపడటం భారతదేశానికి పెద్ద సవాళ్లుగా మారాయి.

ఈ లోపాలను అధిగమించడానికి కేంద్ర క్యాబినెట్ ఆమోదించిన రూ. 62,500 కోట్ల నూతన మొబైల్ ఫోన్ మాన్యుఫ్యాక్చరింగ్ స్కీమ్ (MPMS) ఒక సరికొత్త వ్యూహాన్ని ముందుకు తెచ్చింది.

మొదటిగా, కేవలం అమ్మకాలకే కాకుండా కీలక భాగాల దేశీయ సోర్సింగ్‌కు 1.5% అదనపు ప్రోత్సాహకం లింక్ చేయడం ద్వారా, విదేశీ దిగుమతులపై ఆధారపడటం తగ్గుతుంది. రెండవది, భారతీయ బ్రాండ్‌ల ప్రొడక్ట్ డిజైన్ మరియు పరిశోధన (R&D) పై 3% ప్రత్యేక ఇన్సెంటివ్ కేటాయించడం ద్వారా మేధో సంపత్తి (IPR) దేశీయంగానే సృష్టించబడుతుంది. ఇది కేవలం భారత్‌ను 'ఫ్యాక్టరీ' లాగా కాకుండా 'ఇన్నోవేషన్ హబ్' గా మారుస్తుంది.

అయితే, ఈ పథకం విజయవంతం కావాలంటే స్థానిక శ్రామిక శక్తికి గ్లోబల్ ప్రమాణాల ప్రకారం నైపుణ్య శిక్షణ ఇవ్వడం మరియు స్థిరమైన మౌలిక వసతులను కల్పించడం అత్యంత ఆవశ్యకం. ముగింపుగా, MPMS ద్వారా ఆశించిన రూ. 39 లక్షల కోట్ల ఉత్పత్తి లక్ష్యం నెరవేరితే, అది భారతదేశాన్ని అంతర్జాతీయ ఎలక్ట్రానిక్స్ రంగంలో అగ్రగామిగా నిలబెడుతుంది.

---

⚠️ Examiner Trap

• Trap 1: విద్యార్థులు తరచుగా భారతదేశం వాల్యూమ్ పరంగా ప్రపంచంలోనే 'మొదటి' స్థానంలో ఉందని పొరబడతారు. సరైన వాస్తవం ఏమిటంటే, భారతదేశం ప్రపంచంలో 2వ స్థానంలో ఉంది, చైనా 1వ స్థానంలో ఉంది.
• Trap 2: ఒక సాధారణ తప్పుడు అంచనా ఏంటంటే, ఈ పథకం కింద అన్ని రకాల తయారీకి ఒకే రకమైన స్థిర శాతం ప్రోత్సాహకం ఉంటుంది. కానీ వాస్తవానికి బేస్ ఇన్సెంటివ్ 2.25% నుండి 5% వరకు మారుతూ ఉంటుంది మరియు దేశీయ సోర్సింగ్‌కు విడిగా 1.5% ఉంటుంది.
• Trap 3: చాలా మంది విద్యార్థులు ఈ పథకం కాలపరిమితిని సాధారణ 3 ఏళ్లుగా భావిస్తారు. ఎల్లప్పుడూ గుర్తుంచుకోండి, MPMS కాలపరిమితి స్పష్టంగా ఐదేళ్లు (FY 2026-27 నుండి FY 2030-31 వరకు).

---

🧭 Exam Tip

• Prelims Angle: ప్రిలిమ్స్ పరీక్షల్లో పథకం యొక్క మొత్తం బడ్జెట్ కేటాయింపు (రూ. 62,500 కోట్లు), విభిన్న ఇన్సెంటివ్ శాతాలు (2.25%-5%, 1.5%, 3%), మరియు దేశీయ వినియోగ శాతం (99.2%) పై నేరుగా ప్రశ్నలు వచ్చే అవకాశం ఉంది.
• Mains Angle: మెయిన్స్ పరీక్షలో 'మేక్ ఇన్ ఇండియా' విజన్ సాధనలో ఎలక్ట్రానిక్స్ తయారీ రంగం పాత్ర మరియు గ్లోబల్ సప్లై చైన్‌లో చైనాకు ప్రత్యామ్నాయంగా భారత్ ఎదుగుతున్న తీరుపై విశ్లేషణాత్మక ప్రశ్నలు అడుగుతారు.
• Interview Angle: ఇంటర్వ్యూ రౌండ్‌లలో మొబైల్ తయారీ పెరిగినా ఇప్పటికీ చిప్స్, డిస్‌ప్లేలు చైనా నుండి ఎందుకు దిగుమతి చేసుకోవాల్సి వస్తోంది అనే లోతైన ప్రశ్నలు ఎదురైనప్పుడు, నూతన దేశీయ సోర్సింగ్ ఇన్సెంటివ్స్ ఎలా పరిష్కారం చూపుతాయో సానుకూల దృక్పథంతో సమాధానం చెప్పాలి.
• High-Probability Prediction: రాబోయే ఎగ్జామ్ సైకిల్‌లో "భారతదేశాన్ని మొబైల్ డిజైన్ హబ్‌గా మార్చడానికి మరియు దేశీయ సోర్సింగ్‌ను పెంచడానికి బడ్జెట్ 2026-27 సరసన తెచ్చిన వ్యూహాలు ఏవి?" అనే ప్రశ్న వచ్చే అవకాశం చాలా ఎక్కువగా ఉంది.