ఆత్మనిర్భర్ భారత్ లక్ష్యంగా యూరియా-2026 జాతీయ పెట్టుబడి విధానానికి కేంద్ర మంత్రివర్గం ఆమోదం

What Happened

ప్రధానమంత్రి నరేంద్ర మోదీ నేతృత్వంలోని ఆర్థిక వ్యవహారాల క్యాబినెట్ కమిటీ (CCEA), 'ఆత్మనిర్భర్ భారత్ కోసం నేషనల్ ఇన్వెస్ట్‌మెంట్ పాలసీ ఫర్ యూరియా-2026 (NIPU-2026)' ప్రతిపాదనకు అధికారిక ఆమోదం తెలిపింది. ఎరువుల శాఖ పంపిన ఈ ప్రతిపాదన దేశీయంగా యూరియా రంగంలో ప్రైవేట్ మరియు ప్రభుత్వ పెట్టుబడులను ఆకర్షించడానికి ఉద్దేశించబడింది. దేశంలో పెరుగుతున్న ఎరువుల డిమాండ్‌ను తట్టుకోవడానికి మరియు విదేశీ దిగుమతుల భారాన్ని తగ్గించడానికి ఈ నిర్ణయం తీసుకోబడింది.

When & Where

ఈ చారిత్రాత్మక నిర్ణయం 2026 జూలై 15న న్యూఢిల్లీలో జరిగిన కేంద్ర క్యాబినెట్ సమావేశంలో తీసుకోబడింది. భారతదేశ వ్యవసాయ రంగానికి అత్యంత కీలకమైన ఖరీఫ్ మరియు రబీ సీజన్ల అవసరాలను దృష్టిలో ఉంచుకుని జాతీయ స్థాయిలో ఈ విధానాన్ని ప్రకటించారు.

Who Is Involved

ఈ విధానంలో క్రింది ప్రధాన సంస్థలు భాగస్వాములుగా ఉన్నాయి:

• ఆర్థిక వ్యవహారాల క్యాబినెట్ కమిటీ (CCEA): ప్రధానమంత్రి అధ్యక్షతన విధానపరమైన ఆమోదం తెలిపిన అత్యున్నత సంస్థ.
• కేంద్ర రసాయనాలు మరియు ఎరువుల మంత్రిత్వ శాఖ: ఈ పాలసీని పర్యవేక్షించే నోడల్ మంత్రిత్వ శాఖ.
• ఎరువుల శాఖ (Department of Fertilizers): నూతన ప్లాంట్ల దరఖాస్తులను స్వీకరించి, పాలసీని క్షేత్రస్థాయిలో అమలు చేసే విభాగం.
• ప్రభుత్వ మరియు ప్రైవేట్ పెట్టుబడిదారులు: గ్యాస్ ఆధారిత యూరియా ప్లాంట్లను స్థాపించే పరిశ్రమలు.

How It Works

NIPU-2026 విధానం క్రింది వ్యూహాత్మక దశల ఆధారంగా పనిచేస్తుంది:

1. మౌలిక సదుపాయాల ప్రోత్సాహం: పాత ప్లాంట్ల పునరుద్ధరణ (revamp), విస్తరణ (expansion), మరియు సరికొత్త గ్రీన్-ఫీల్డ్ ప్రాజెక్టుల స్థాపనకు రాయితీలు కల్పిస్తారు.
2. ఇంధన ఎంపిక: ఈ పాలసీ కింద కేవలం పర్యావరణ అనుకూల గ్యాస్ ఆధారిత (Natural Gas) సాంకేతికతను ఉపయోగించే ప్లాంట్లను మాత్రమే అనుమతిస్తారు.
3. ఆర్థిక ప్రయోజనాలు: గత నూతన పెట్టుబడి విధానం (NIP-2012)తో పోలిస్తే, ప్రస్తుత నూతన సాంకేతిక నిబంధనల వల్ల ప్రతి ప్లాంట్‌కు దాదాపు రూ. 250 కోట్ల వ్యయం ఆదా అవుతుంది.
4. దిగుమతుల ప్రత్యామ్నాయం: కొత్త ప్లాంట్ల ద్వారా ఉత్పత్తి అయ్యే యూరియాను నేరుగా దేశీయ మార్కెట్లలోకి విడుదల చేయడం ద్వారా అంతర్జాతీయ మార్కెట్ ధరల హెచ్చుతగ్గుల నుండి దేశాన్ని కాపాడుతుంది.

Why It Matters

ఈ పాలసీకి పరీక్షల దృష్ట్యా ఎంతో ప్రాధాన్యత ఉంది (UPSC GS పేపర్ 3 - భారత ఆర్థిక వ్యవస్థ మరియు వ్యవసాయం):

• ఆర్థిక ప్రాధాన్యత: ప్రభుత్వ ఎరువుల సబ్సిడీ భారాన్ని తగ్గించడంలో ఇది కీలక పాత్ర పోషిస్తుంది.
• వ్యూహాత్మక స్వయంసమృద్ధి: అంతర్జాతీయ సరఫరా గొలుసు (Supply Chain) అంతరాయాలు ఏర్పడినా దేశీయ వ్యవసాయానికి ఇబ్బంది కలగకుండా చూస్తుంది.
• ఆహార భద్రత: దేశంలోని కోట్ల మంది రైతులకు సకాలంలో నాణ్యమైన యూరియా అందుబాటులో ఉండటం ద్వారా జాతీయ ఆహార భద్రత బలోపేతం అవుతుంది.

Historical Background

📌 [BACKGROUND — verify independently] భారతదేశంలో ఎరువుల పెట్టుబడులను ఆకర్షించడానికి 2012 లో మొదటిసారిగా 'న్యూ ఇన్వెస్ట్‌మెంట్ పాలసీ (NIP)-2012' ను తీసుకువచ్చారు. ఈ పాలసీ ప్రధానంగా ప్రభుత్వ రంగ సంస్థల పునరుద్ధరణ మరియు ప్రైవేట్ భాగస్వామ్యంపై దృష్టి సారించింది. ఈ పాత విధానం కింద దేశంలో 6 కొత్త యూరియా యూనిట్లు ఏర్పాటయ్యాయి, ఇందులో 4 జాయింట్ వెంచర్ ప్రభుత్వ సంస్థలు (ఉదాహరణకు రామగుండం, సింద్రీ, బరౌనీ, గోరఖ్‌పూర్ ప్లాంట్లు) మరియు 2 ప్రైవేట్ సంస్థలు ఉన్నాయి. ఈ పాత విధానం యొక్క కాలపరిమితి అక్టోబర్ 2019తో ముగియడంతో, గత కొన్ని సంవత్సరాలుగా నూతన పాలసీ కోసం నిరీక్షణ నెలకొంది.

Previous Related Events

📌 [BACKGROUND — verify independently]

• 2015: కేంద్ర ప్రభుత్వం దేశీయంగా ఉత్పత్తి అయ్యే యూరియా మొత్తానికి 100% వేప పూత (Neem Coating)ను తప్పనిసరి చేస్తూ నిర్ణయం తీసుకుంది. దీనివల్ల యూరియా పారిశ్రామిక మళ్లింపు ఆగింది.
• 2021-2022: నూతన లిక్విడ్ నానో యూరియా (Nano Urea) వాణిజ్యపరమైన ఉత్పత్తిని ఇఫ్కో (IFFCO) ప్రారంభించింది.
• 2024-2025: పాత మూతపడిన ఎరువుల కర్మాగారాల పునరుద్ధరణ ప్రక్రియ పూర్తిస్థాయికి చేరుకుని రికార్డు స్థాయి దేశీయ ఉత్పత్తి నమోదైంది.

Static GK Connection

• రసాయన స్వభావం: యూరియా రసాయన నామం కార్బమైడ్ ($CH_4N_2O$). ఇందులో నత్రజని (Nitrogen) శాతం సుమారు 46% ఉంటుంది, ఇది మొక్కల వెజిటేటివ్ వృద్ధికి అత్యంత అవసరం.
• ఆర్థిక భావన - సబ్సిడీ: భారతదేశంలో సబ్సిడీలపై ఇచ్చే ఎరువులలో యూరియా అత్యధిక వాటాను కలిగి ఉంటుంది. దీని ధరలను కేంద్ర ప్రభుత్వం నేరుగా నియంత్రిస్తుంది (Statutory Price Control).

India & World Comparison

ప్రపంచంలో యూరియా వినియోగంలో భారతదేశం రెండవ స్థానంలో ఉంది. చైనా మొదటి స్థానంలో కొనసాగుతోంది. అయితే, నూతన సాంకేతికతలు మరియు నానో యూరియా వినియోగంలో భారత్ ప్రపంచ దేశాలకు మార్గదర్శిగా మారుతోంది. NIPU-2026 పూర్తయితే, యూరియా దిగుమతులు లేని అతికొద్ది దేశాల జాబితాలో భారత్ చేరుతుంది.

Future Impact

• 2028-2030 నాటికి స్వయంసమృద్ధి: కొత్త ప్లాంట్ల స్థాపన ద్వారా రాబోయే 3-4 సంవత్సరాలలో యూరియా దిగుమతులను పూర్తిగా సున్నాకి చేర్చడం లక్ష్యం.
• పర్యావరణ ప్రభావం: సాంప్రదాయ బొగ్గు ఆధారిత పద్ధతుల నుండి గ్యాస్ ఆధారిత పద్ధతులకు మారడం వల్ల గ్రీన్ హౌస్ వాయువుల ఉద్గారాలు గణనీయంగా తగ్గుతాయి.
• పారిశ్రామిక వృద్ధి: గ్రామీణ మరియు వెనుకబడిన ప్రాంతాలలో ఎరువుల పరిశ్రమల స్థాపన ద్వారా వేలాది మంది యువతకు ఉపాధి అవకాశాలు లభిస్తాయి.

---

🔑 Key Points for Revision

• CCEA 2026 జూలై 15న నేషనల్ ఇన్వెస్ట్‌మెంట్ పాలసీ ఫర్ యూరియా-2026 (NIPU-2026)ను ఆమోదించింది.
• ఈ విధానం యొక్క ప్రధాన లక్ష్యం ఎరువుల రంగంలో ఆత్మనిర్భరత (స్వయంసమృద్ధి) సాధించడం.
• ఈ నూతన విధానం వల్ల పాత విధానం కంటే ప్రతి ప్లాంట్‌కు రూ. 250 కోట్లు ఆదా అవుతుంది.
• ప్రస్తుతం దేశంలో 33 యూరియా ఉత్పాదక యూనిట్లు పనిచేస్తున్నాయి.
• దేశీయ యూరియా ప్రస్తుత మొత్తం స్థాపిత సామర్థ్యం 269.42 ఎల్ఎంటీ (LMT).
• ఈ పాలసీ కేవలం పర్యావరణ అనుకూల గ్యాస్ ఆధారిత (gas-based) యూనిట్లను మాత్రమే ప్రోత్సహిస్తుంది.
• గతంలో అమలైన న్యూ ఇన్వెస్ట్‌మెంట్ పాలసీ (NIP)-2012 గడువు అక్టోబర్-2019తో ముగిసింది.
• NIP-2012 కింద దేశంలో మొత్తం 6 కొత్త యూరియా ప్లాంట్లు ఏర్పాటయ్యాయి.
• ఆరు ప్లాంట్లలో 4 ప్రభుత్వ రంగ సంస్థల (PSUs) జాయింట్ వెంచర్లు, 2 ప్రైవేట్ ప్లాంట్లు.
• ఈ పాలసీ అమలు బాధ్యత రసాయనాలు మరియు ఎరువుల మంత్రిత్వ శాఖ పరిధిలోని ఎరువుల శాఖ చూసుకుంటుంది.
• యూరియాలో నత్రజని (Nitrogen) శాతం 46% ఉంటుంది.
• భారతదేశంలో యూరియా ధరలను కేంద్ర ప్రభుత్వం శాసనబద్ధంగా నియంత్రిస్తుంది.
• దేశీయ ఉత్పత్తికి మరియు డిమాండ్‌కు మధ్య ఉన్న లోటును ప్రస్తుతం దిగుమతుల ద్వారా భర్తీ చేస్తున్నారు.
• ఈ విధానం పాత ప్లాంట్ల పునరుద్ధరణ (Revamp) మరియు గ్రీన్-ఫీల్డ్ ప్రాజెక్టులు రెండింటికీ వర్తిస్తుంది.
• రాబోయే కాలంలో 100% దేశీయ అవసరాలను సొంతంగానే తీర్చుకోవడమే దీని అంతిమ లక్ష్యం.

---

🧠 Concept Link (Static GK Deep Dive)

Core Concept: ఎరువుల సబ్సిడీ యంత్రాంగం మరియు యూరియా అర్థశాస్త్రం

• వివరణ: భారతదేశంలో రైతులకు తక్కువ ధరకే ఎరువులను అందించడానికి, మార్కెట్ ధర మరియు ప్రభుత్వం నిర్ణయించిన గరిష్ట రిటైల్ ధర (MRP) మధ్య వ్యత్యాసాన్ని కేంద్ర ప్రభుత్వం కంపెనీలకు సబ్సిడీ రూపంలో చెల్లిస్తుంది.
• చట్టపరమైన / రాజ్యాంగపరమైన ప్రాతిపదిక: ఎసెన్షియల్ కమోడిటీస్ యాక్ట్ (తప్పనిసరి వస్తువుల చట్టం), 1955 కింద ఎరువుల నియంత్రణ ఉత్తర్వు (Fertilizer Control Order) ద్వారా ప్రభుత్వం వీటిని నియంత్రిస్తుంది.
• ఆర్థిక సూత్రం: మార్కెట్ శక్తుల (డిమాండ్-సప్లై) ఆధారంగా కాకుండా సంక్షేమ దృక్పథంతో ధరల నియంత్రణ (Price Ceiling) ఇక్కడ వర్తిస్తుంది.
• ప్రస్తుత వార్తలతో లింక్: NIPU-2026 విధానం దేశీయ ఉత్పాదక వ్యయాన్ని తగ్గించడం ద్వారా ప్రభుత్వం భరించే సబ్సిడీ భారాన్ని తగ్గించడంలో సహాయపడుతుంది.
• భారతదేశంలో ప్రారంభం: 1977 లో సబ్సిడీల నియంత్రణ కోసం 'రిటెన్షన్ ప్రైస్ స్కీమ్ (RPS)' ప్రవేశపెట్టబడింది.
• కీలక మైలురాయి 1: 2010 లో యూరియా మినహా మిగిలిన ఎరువుల (P&K) కోసం న్యూట్రియంట్ బేస్డ్ సబ్సిడీ (NBS) విధానాన్ని ప్రవేశపెట్టారు.
• కీలక మైలురాయి 2: 2018 నుండి ఎరువుల సబ్సిడీ రంగంలో ప్రత్యక్ష ప్రయోజన బదిలీ (DBT) విధానాన్ని పూర్తిస్థాయిలో ప్రవేశపెట్టారు, దీని ద్వారా రైతు పాయింట్-ఆఫ్-సేల్ (PoS) మిషన్ ద్వారా కొనుగోలు చేసిన తర్వాతే కంపెనీకి సబ్సిడీ అందుతుంది.
• సంబంధిత చట్టాలు/పథకాలు: ప్రధానమంత్రి కిసాన్ సమృద్ధి కేంద్రాలు (PMKSK) మరియు 'పీఎం ప్రణామ్' (PM-PRANAM) పథకం ప్రత్యామ్నాయ ఎరువులను ప్రోత్సహిస్తున్నాయి.
• నోడల్ మంత్రిత్వ శాఖ: కేంద్ర రసాయనాలు మరియు ఎరువుల మంత్రిత్వ శాఖ.
• భారతదేశ విశిష్టత: భారతదేశ బడ్జెట్‌లో ఆహార సబ్సిడీ తర్వాత రెండవ అత్యధిక వ్యయం ఎరువుల సబ్సిడీకే కేటాయించబడుతుంది.
• ప్రపంచ పోలిక: ప్రపంచవ్యాప్తంగా చైనా వంటి దేశాలు ఎరువుల ఎగుమతులపై ఆంక్షలు విధిస్తూ తమ దేశీయ అవసరాలకు ప్రాధాన్యత ఇస్తున్నాయి, ఇది భారతదేశ దిగుమతులపై ప్రభావం చూపుతోంది.
• గణాంక వివరాలు: భారతదేశ ప్రస్తుత యూరియా స్థాపిత సామర్థ్యం 269.42 LMT కాగా, డిమాండ్ సుమారు 320-350 LMTగా ఉంది.
• పరీక్షల కోణం: UPSC/State PSC పరీక్షలలో యూరియా గోల్డ్ (సల్ఫర్ కోటెడ్), నానో యూరియా, మరియు NBS పరిధిలోకి యూరియా ఎందుకు రాదు అనే అంశాలపై తరచుగా ప్రశ్నలు అడుగుతుంటారు.
• ఈజీ మెమరీ హుక్: "Urea is Unique" - ఎందుకంటే మిగిలిన ఎరువులన్నీ పోషకాల ఆధారిత (NBS) సబ్సిడీ కింద ఉంటే, యూరియా మాత్రం ఇప్పటికీ పూర్తి ప్రభుత్వ ధరల నియంత్రణ (Controlled Pricing) కింద ఉన్న ఏకైక ఎరువు.

---

❓ Practice MCQs

Q1. ఇటీవల కేంద్ర క్యాబినెట్ ఆమోదించిన 'NIPU-2026' పాలసీ ఏ రకమైన ఎరువుల ఉత్పత్తిని ప్రోత్సహించడానికి ఉద్దేశించబడింది? [Easy]

A) పొటాషియం ఎరువులు

B) యూరియా

C) ఫాస్ఫేటిక్ ఎరువులు

D) సేంద్రీయ ఎరువులు

Answer: B

Explanation: నేషనల్ ఇన్వెస్ట్‌మెంట్ పాలసీ ఫర్ యూరియా-2026 (NIPU-2026) ప్రత్యేకంగా దేశంలో యూరియా స్వయంసమృద్ధి కోసం తీసుకురాబడింది.

---

Q2. ప్రస్తుతం భారతదేశంలో మొత్తం ఎన్ని కార్యాచరణ (operational) యూరియా తయారీ యూనిట్లు ఉన్నాయి? [Easy]

A) 28

B) 30

C) 33

D) 35

Answer: C

Explanation: అధికారిక సమాచారం ప్రకారం ప్రస్తుతం దేశంలో మొత్తం 33 కార్యాచరణ యూరియా తయారీ యూనిట్లు పనిచేస్తున్నాయి.

---

Q3. న్యూ ఇన్వెస్ట్‌మెంట్ పాలసీ (NIP)-2012 కింద దేశంలో మొత్తం ఎన్ని కొత్త యూరియా యూనిట్లు స్థాపించబడ్డాయి? [Moderate]

A) 4

B) 6

C) 8

D) 10

Answer: B

Explanation: NIP-2012 కింద దేశంలో మొత్తం 6 కొత్త యూరియా యూనిట్లు స్థాపించబడ్డాయి, వీటి కాలపరిమితి అక్టోబర్ 2019తో ముగిసింది.

---

Q4. NIPU-2026 పాలసీకి సంబంధించి క్రింది వాటిలో సరైన ప్రకటన ఏది? [Moderate]

A) ఇది బొగ్గు ఆధారిత యూరియా ప్లాంట్లను మాత్రమే ప్రోత్సహిస్తుంది.

B) దీని ద్వారా పాత ప్లాంట్ల కంటే ప్రతి ప్లాంట్‌కు రూ. 250 కోట్ల వరకు ఆదా అవుతుందని అంచనా.

C) ఈ పాలసీ వ్యవసాయ మంత్రిత్వ శాఖ ద్వారా అమలు చేయబడుతుంది.

D) ఇది కేవలం ప్రైవేట్ రంగ పెట్టుబడులను మాత్రమే అనుమతిస్తుంది.

Answer: B

Explanation: ఈ నూతన విధానం వల్ల మునుపటి NIP-2012తో పోలిస్తే ప్రతి ప్లాంట్‌కు రూ. 250 కోట్ల కంటే ఎక్కువ ఆదా అవుతుందని అంచనా వేయబడింది.

---

Q5. భారతదేశంలో ప్రస్తుతం ఉన్న యూరియా మొత్తం పునఃసమీక్షిత/వ్యవస్థాపిత సామర్థ్యం ఎంత? [Moderate]

A) 150.50 LMT

B) 269.42 LMT

C) 320.15 LMT

D) 400.00 LMT

Answer: B

Explanation: ప్రెస్ ఇన్ఫర్మేషన్ బ్యూరో (PIB) నివేదిక ప్రకారం భారతదేశ ప్రస్తుత మొత్తం యూరియా వ్యవస్థాపిత సామర్థ్యం 269.42 LMT.

---

Q6. భారతదేశంలో ఎరువుల సబ్సిడీ నియంత్రణ విధానానికి సంబంధించి క్రింది ప్రకటనలను పరిశీలించండి: [Tricky]

1. దేశంలో యూరియా ధరలను ప్రభుత్వం శాసనబద్ధంగా నియంత్రిస్తుంది.
2. యూరియా ఎరువులు కూడా న్యూట్రియంట్ బేస్డ్ సబ్సిడీ (NBS) పథకం పరిధిలోకి వస్తాయి.

పై వాటిలో సరైన ప్రకటన/ప్రకటనలు ఏవి?

A) 1 మాత్రమే

B) 2 మాత్రమే

C) 1 మరియు 2 రెండునూ

D) ఏదీ కాదు

Answer: A

Explanation: భారతదేశంలో యూరియా ధరలను కేంద్ర ప్రభుత్వం నియంత్రిస్తుంది, కానీ ఇది న్యూట్రియంట్ బేస్డ్ సబ్సిడీ (NBS) పరిధిలోకి రాదు; కేవలం P&K ఎరువులు మాత్రమే NBS పరిధిలోకి వస్తాయి.

---

Q7. నూతన యూరియా పెట్టుబడి విధానం-2026 (NIPU-2026) లో ఇంధన వనరుగా దేనికి ప్రాధాన్యత ఇచ్చారు మరియు ఎందుకు? [Tricky]

A) నాఫ్తా (Naphtha); తక్కువ ఖర్చుతో కూడుకున్నది కాబట్టి.

B) సహజ వాయువు (Gas-based); పర్యావరణ అనుకూలమైనది మరియు స్వయంసమృద్ధికి తోడ్పడుతుంది కాబట్టి.

C) బొగ్గు (Coal-based); దేశంలో బొగ్గు నిల్వలు ఎక్కువగా ఉన్నాయి కాబట్టి.

D) బయోమాస్ (Biomass); ఇది సంప్రదాయేతర వనరు కాబట్టి.

Answer: B

Explanation: ఈ పాలసీ పర్యావరణ పరిరక్షణను దృష్టిలో ఉంచుకుని ప్రత్యేకంగా గ్యాస్ ఆధారిత (gas-based) యూరియా తయారీ యూనిట్ల స్థాపనను మాత్రమే ప్రోత్సహిస్తుంది.

---

Q8. NIP-2012 గడువు ఏ సంవత్సరంలో ముగిసింది మరియు దాని స్థానంలో ప్రస్తుత పాలసీ రావడానికి గల కారణం ఏమిటి? [Tricky]

A) 2015 లో ముగిసింది; కొత్త పరిశ్రమల నుండి స్పందన లేకపోవడం వల్ల.

B) 2019 అక్టోబర్‌లో ముగిసింది; కొత్త ప్రతిపాదనలు రావడం వల్ల నూతన జాతీయ విధానం అవసరమైంది.

C) 2022 లో ముగిసింది; రష్యా-ఉక్రెయిన్ యుద్ధం వల్ల.

D) ఇంకా ముగియలేదు, పాత పాలసీనే కొనసాగిస్తున్నారు.

Answer: B

Explanation: NIP-2012 గడువు అక్టోబర్-2019తో ముగిసింది. ఆ తర్వాత ఎరువుల శాఖకు అనేక కొత్త ప్రతిపాదనలు రావడంతో సరికొత్త జాతీయ విధానం (NIPU-2026) అవసరమైంది.

---

📜 Previous Year Question Style (PYQ)

PYQ 1:

భారతదేశంలో వ్యవసాయ రంగానికి సంబంధించి, దేశీయంగా ఉత్పత్తి అయ్యే యూరియాకు 100% 'వేప పూత' (Neem Coating) పూయడాన్ని ప్రభుత్వం ఎందుకు తప్పనిసరి చేసింది?

A) నేలలో యూరియా కరిగిపోయే రేటును పెంచడానికి.

B) పారిశ్రామిక రంగానికి యూరియా అక్రమంగా మళ్లించబడకుండా నిరోధించడానికి.

C) వాతావరణంలోకి నైట్రస్ ఆక్సైడ్ ఉద్గారాలను పూర్తిగా ఆపడానికి.

D) ఇది యూరియా రంగును మార్చి ఆకర్షణీయంగా ఉంచడానికి.

Answer: B

Explanation: వేప పూత పూయడం వల్ల యూరియా రసాయన స్వభావం మారి పారిశ్రామిక వినియోగానికి పనికిరాకుండా పోతుంది, తద్వారా కేవలం వ్యవసాయానికి మాత్రమే వినియోగించబడుతుంది మరియు నేలలో నైట్రోజన్ నెమ్మదిగా విడుదలవుతుంది.

---

PYQ 2:

నేషనల్ ఇన్వెస్ట్‌మెంట్ పాలసీ ఫర్ యూరియా-2026 (NIPU-2026) కు సంబంధించి క్రింది ప్రకటనలను పరిశీలించండి:

1. ఈ విధానానికి ప్రధానమంత్రి అధ్యక్షతన గల ఆర్థిక వ్యవహారాల క్యాబినెట్ కమిటీ ఆమోదం తెలిపింది.
2. ఈ కొత్త విధానం పాత NIP-2012 పాలసీతో పోలిస్తే ప్రతి ప్లాంట్‌కు రూ. 250 కోట్ల కంటే ఎక్కువ ఆర్థిక ఆదాను అందిస్తుంది.
3. ప్రస్తుతం భారతదేశంలో 50 కంటే ఎక్కువ కార్యాచరణ యూరియా ఉత్పాదక యూనిట్లు ఉన్నాయి.

పై ప్రకటనలలో ఏవి సరైనవి?

A) 1 మరియు 3 మాత్రమే

B) 1Uri మరియు 2 మాత్రమే

C) 2 shopper మరియు 3 మాత్రమే

D) 1, 2 మరియు 3

Answer: B

Explanation: ప్రకటన 1 మరియు 2 సరైనవి. ప్రకటన 3 తప్పు, ఎందుకంటే ప్రస్తుతం దేశంలో 50 కాదు, కేవలం 33 కార్యాచరణ యూరియా ఉత్పాదక యూనిట్లు మాత్రమే ఉన్నాయి.

---

PYQ 3:

జతపరుచుము (Match the Following):

| జాబితా-I (విధానం/భావన) | జాబితా-II (ప్రధాన లక్షణం/సంవత్సరం) | | --- | --- | | P. NIPU-2026 | 1. 100% వేప పూత యూరియా తప్పనిసరి | | Q. NIP-2012 | 2. 6 కొత్త యూరియా ప్లాంట్ల స్థాపన | | R. 2015 నిబంధన | 3. గ్యాస్ ఆధారిత ప్లాంట్ల ద్వారా స్వయంసమృద్ధి |

సంకేతాలు:

A) P-3, Q-2, R-1

B) P-1, Q-2, R-3

C) P-2, Q-3, R-1

D) P-3, Q-1, R-2

Answer: A

Explanation: NIPU-2026 గ్యాస్ ఆధారిత స్వయంసమృద్ధిని లక్ష్యంగా పెట్టుకుంది; NIP-2012 కింద 6 ప్లాంట్లు ఏర్పాటయ్యాయి; 2015 లో వేప పూత తప్పనిసరి చేయబడింది.

---

✍️ Mains Answer Pointers

Question 1 (150 words): భారతదేశంలో ఎరువుల రంగంలో స్వయంసమృద్ధి సాధించడంలో 'నేషనల్ ఇన్వెస్ట్‌మెంట్ పాలసీ ఫర్ యూరియా-2026 (NIPU-2026)' ప్రాధాన్యతను చర్చించండి.

సమాధానం: కేంద్ర క్యాబినెట్ ఇటీవల ఆమోదించిన 'నేషనల్ ఇన్వెస్ట్‌మెంట్ పాలసీ ఫర్ యూరియా-2026 (NIPU-2026)' భారతదేశ వ్యవసాయ మరియు పారిశ్రామిక వ్యూహంలో ఒక మైలురాయి. ప్రస్తుతం దేశంలో 33 కార్యాచరణ ప్లాంట్లు ఉన్నప్పటికీ, 269.42 LMT స్థాపిత సామర్థ్యానికి మరియు వాస్తవ డిమాండ్‌కు మధ్య ఉన్న అంతరం వల్ల భారత్ భారీగా దిగుమతులపై ఆధారపడుతోంది. ఈ నూతన విధానం గ్యాస్ ఆధారిత సాంకేతికత ద్వారా నూతన పెట్టుబడులను ఆకర్షించి దేశీయ ఉత్పత్తిని పెంచడానికి దోహదపడుతుంది.

ఆర్థికంగా, ఈ పాలసీ పాత NIP-2012 విధానం కంటే ప్రతి ప్లాంట్‌కు రూ. 250 కోట్ల వరకు వ్యయాన్ని ఆదా చేయడం ద్వారా ప్రభుత్వ సబ్సిడీ భారాన్ని తగ్గిస్తుంది. అంతర్జాతీయ మార్కెట్లలో ఎరువుల ధరల హెచ్చుతగ్గుల నుండి దేశీయ రైతాంగాన్ని రక్షించడంలో ఇది కీలకమైన రక్షణ కవచంగా పనిచేస్తుంది. ముగింపుగా, NIPU-2026 కేవలం ఎరువుల రంగానికి సంబంధించిన పాలసీ మాత్రమే కాదు, ఇది దేశ ఆహార భద్రతను బలోపేతం చేస్తూ 'ఆత్మనిర్భర్ భారత్' సాధనలో ఒక వ్యూహాత్మక అడుగు.

---

Question 2 (250 words): భారతదేశంలో ఎరువుల సబ్సిడీల వల్ల తలెత్తుతున్న బడ్జెట్ సవాళ్లను విశ్లేషిస్తూ, నూతన యూరియా పెట్టుబడి విధానం (NIPU-2026) ఈ సవాళ్లను ఏ విధంగా పరిష్కరించగలదో విమర్శనాత్మకంగా పరిశీలించండి.

సమాధానం: భారతదేశ బడ్జెట్‌లో ఆహార సబ్సిడీ తర్వాత అత్యధిక వ్యయం ఎరువుల సబ్సిడీలకే అవుతోంది, ఇది దేశ ఆర్థిక లోటు (Fiscal Deficit) పై తీవ్ర ప్రభావం చూపుతోంది. యూరియా ధరలపై ప్రభుత్వం విధిస్తున్న శాసనబద్ధమైన నియంత్రణల వల్ల, అంతర్జాతీయ మార్కెట్లో గ్యాస్ ధరలు పెరిగినప్పుడు ప్రభుత్వం భరించే సబ్సిడీ భారం ఊహించని విధంగా పెరుగుతుంది. దేశీయ ఉత్పత్తి డిమాండ్‌ను అందుకోలేకపోవడం వల్ల ఏటా మిలియన్ టన్నుల యూరియాను దిగుమతి చేసుకోవాల్సి వస్తోంది, ఇది విదేశీ మార్పిడి నిల్వలపై భారాన్ని పెంచుతోంది.

ఈ నేపథ్యంలో ప్రవేశపెట్టబడిన NIPU-2026 విధానం ఈ సవాళ్లను బహుముఖ వ్యూహంతో ఎదుర్కొంటుంది. మొదటిది, ఇది దేశంలో పాత ప్లాంట్ల విస్తరణ మరియు కొత్త గ్రీన్-ఫీల్డ్ ప్లాంట్ల స్థాపన ద్వారా దేశీయ ఉత్పాదక సామర్థ్యాన్ని (ప్రస్తుతం ఉన్న 269.42 LMT నుండి) గణనీయంగా పెంచుతుంది. రెండవది, ఇది పర్యావరణ అనుకూల మరియు సమర్థవంతమైన గ్యాస్ ఆధారిత సాంకేతికతను మాత్రమే అనుమతించడం ద్వారా ఉత్పాదక వ్యయాన్ని తగ్గిస్తుంది. ఈ విధానం వల్ల పాత NIP-2012 పాలసీతో పోలిస్తే కొత్తగా ఏర్పాటయ్యే ప్రతి ప్లాంట్‌కు రూ. 250 కోట్ల వరకు నిర్వహణ మరియు పెట్టుబడి వ్యయం ఆదా అవుతుందని ప్రభుత్వం స్పష్టం చేసింది. ఈ ఆదా అంతిమంగా ప్రభుత్వ సబ్సిడీ బిల్లును తగ్గిస్తుంది.

అయితే, కేవలం ఉత్పాదకతను పెంచడమే కాకుండా, క్షేత్రస్థాయిలో నానో యూరియా వినియోగాన్ని పెంపొందించడం మరియు 'పీఎం ప్రణామ్' వంటి పథకాల ద్వారా రసాయన ఎరువుల సమతుల్య వినియోగాన్ని ప్రోత్సహించడం కూడా సమాంతరంగా జరగాలి. అప్పుడే NIPU-2026 ఆశించిన ఆర్థిక స్థిరత్వం మరియు వ్యవసాయ రంగ స్వయంసమృద్ధి సంపూర్ణంగా సాధ్యమవుతాయి.

---

⚠️ Examiner Trap

• Trap 1: అభ్యర్థులు తరచుగా యూరియా కూడా మిగిలిన ఎరువుల (DAP, MOP) లాగే న్యూట్రియంట్ బేస్డ్ సబ్సిడీ (NBS) పరిధిలోకి వస్తుందని భావిస్తారు. వాస్తవం: యూరియా NBS పరిధిలోకి రాదు, దీని ధరలను కేంద్ర ప్రభుత్వం నేరుగా నియంత్రిస్తుంది.
• Trap 2: NIPU-2026 అన్ని రకాల ఇంధన ఆధారిత (బొగ్గు, నాఫ్తా మొదలైనవి) యూరియా ప్లాంట్లకు వర్తిస్తుందని భావించడం. వాస్తవం: ఇది కేవలం పర్యావరణ అనుకూల గ్యాస్ ఆధారిత (gas-based) ఉత్పాదక యూనిట్లకు మాత్రమే వర్తిస్తుంది.
• Trap 3: పరీక్షలలో ప్రస్తుతం దేశంలో ఉన్న యూరియా ప్లాంట్ల సంఖ్యపై తప్పుడు సంఖ్యలను ఇచ్చి కన్ఫ్యూజ్ చేయవచ్చు. వాస్తవం: ప్రస్తుతం దేశంలో ఖచ్చితంగా 33 కార్యాచరణ యూరియా ఉత్పాదక యూనిట్లు ఉన్నాయి, దీని వ్యవస్థాపిత సామర్థ్యం 269.42 LMT.

---

🧭 Exam Tip

• Prelims Angle: ప్రిలిమ్స్ పరీక్షలో NIPU-2026 యొక్క నోడల్ మంత్రిత్వ శాఖ (రసాయనాలు మరియు ఎరువుల మంత్రిత్వ శాఖ), ప్రస్తుత ప్లాంట్ల సంఖ్య (33), మరియు పాత పాలసీ (NIP-2012) ముగిసిన సంవత్సరం (2019) పై నేరుగా ఫ్యాక్ట్-బేస్డ్ ప్రశ్నలు అడిగే అవకాశం ఉంది.
• Mains Angle: మెయిన్స్ పరీక్షలో భారత వ్యవసాయ రంగంలో 'ఆత్మనిర్భరత', ఎరువుల సబ్సిడీల వల్ల బడ్జెట్‌పై పడే భారం మరియు పర్యావరణ అనుకూల ఇంధన పరివర్తన (Gas-based technology) అనే బహుమితీయ కోణాల్లో ప్రశ్నలు వచ్చే అవకాశం ఎక్కువగా ఉంది.
• Interview Round: ఇంటర్వ్యూలో "రసాయన ఎరువుల స్వయంసమృద్ధి మరియు సేంద్రీయ వ్యవసాయం (Organic Farming) మధ్య సమతుల్యతను ఎలా సాధిస్తారు?" అనే విధానపరమైన (Policy-oriented) ప్రశ్నలు ఎదురుకావచ్చు.
• High-Probability Prediction: రాబోయే పరీక్షల సైకిల్‌లో "భారతదేశ ప్రస్తుత యూరియా వ్యవస్థాపిత సామర్థ్యం మరియు దేశీయ డిమాండ్ అంతరం" లేదా "నానో యూరియా మరియు సాంప్రదాయ యూరియా మధ్య తేడాలు" అనే అంశంపై కచ్చితంగా ఒక ప్రశ్న వచ్చే అవకాశం ఉంది.