Udyo Logo

Udyo

Get the Udyo Mobile App

Sign in to save your progress and access all features.

₹62,500 కోట్ల మొబైల్ ఫోన్ తయారీ పథకం (MPMS)కు కేంద్ర మంత్రివర్గం ఆమోదం

కేంద్ర క్యాబినెట్ 15 జూలై 2026న కొత్త మొబైల్ ఫోన్ मैनुఫాక్చరింగ్ స్కీమ్ (MPMS) కు ఆమోదం తెలిపింది. ఈ పథకం మొత్తం బడ్జెట్ ₹62,500 కోట్లు. మునుపటి PLI పథకం ముగిసిన తర్వాత దీనిని తీసుకువచ్చారు. దేశీయంగా మొబైల్ ఉత్పత్తిని పెంచడం, ఎగుమతులను వృద్ధి చేయడం మరియు భారతదేశంలో విడిభాగాల తయారీని ప్రోత్సహించడం దీని ముఖ్య ఉద్దేశం. ఈ పథకం ఐదు సంవత్సరాల పాటు (FY 2026-27 నుండి 2030-31 వరకు) అమలులో ఉంటుంది. దీని ద్వారా భారతదేశం అంతర్జాతీయ ఎలక్ట్రానిక్స్ సప్లై చైన్‌లో ఒక ప్రముఖ కేంద్రంగా మారనుంది.

What Happened

ప్రధానమంత్రి నరేంద్ర మోదీ అధ్యక్షతన జరిగిన కేంద్ర క్యాబినెట్ సమావేశంలో 15 జూలై 2026న మొబైల్ ఫోన్ मैनुఫాక్చరింగ్ స్కీమ్ (MPMS) కు ఆమోదం లభించింది. ₹62,500 కోట్ల నిధులతో ఈ పథకాన్ని ప్రారంభించారు. కేవలం మొబైల్ ఫోన్లను అసెంబ్లీ చేయడమే కాకుండా, దేశీయంగా విలువ జోడింపును (Value Addition) పెంచడం దీని లక్ష్యం. భారతదేశాన్ని గ్లోబల్ ఎలక్ట్రానిక్స్ హబ్‌గా మార్చడానికి ఇది ఉపయోగపడుతుంది.

When & Where

ఈ చారిత్రాత్మక నిర్ణయం 15 జూలై 2026న న్యూఢిల్లీలో జరిగింది. దేశవ్యాప్తంగా ఉన్న ఎలక్ట్రానిక్స్ తయారీ క్లస్టర్లలో ఈ పథకం అమలు కానుంది. అంతర్జాతీయంగా చైనాపై ఆధారపడటాన్ని తగ్గించడానికి ఈ సమయం చాలా కీలకమైనది.

Who Is Involved

  • కేంద్ర క్యాబినెట్: విధానపరమైన ఆమోదం మరియు నిధుల విడుదలకు బాధ్యత వహించింది.
  • MeitY (మినిస్ట్రీ ఆఫ్ ఎలక్ట్రానిక్స్ & IT): ఈ పథకాన్ని పర్యవేక్షించే మరియు అమలు చేసే ప్రధాన మంత్రిత్వ శాఖ.
  • దేశీయ మరియు విదేశీ కంపెనీలు: టాటా ఎలక్ట్రానిక్స్, ఫాక్స్‌కాన్, డిక్సన్ వంటి ప్రముఖ తయారీ సంస్థలు ఇందులో భాగస్వాములు.
  • ICEA (ఇండియా సెల్యులార్ అండ్ ఎలక్ట్రానిక్స్ అసోసియేషన్): పరిశ్రమ మరియు ప్రభుత్వం మధ్య సమన్వయకర్తగా వ్యవహరిస్తుంది.

How It Works

1. అమ్మకాల ఆధారిత ప్రోత్సాహకం: భారతదేశంలో తయారైన మొబైల్స్ అమ్మకాలపై కంపెనీలకు 2.25% నుండి 5% వరకు నగదు ప్రోత్సాహకం ఇస్తారు.
2. లోకల్ విడిభాగాల కొనుగోలు: డిస్‌ప్లే, బ్యాటరీ వంటి ప్రధాన విడిభాగాలను భారతదేశంలోనే కొనుగోలు చేస్తే అదనంగా 1.5% ఇన్సెంటివ్ లభిస్తుంది.
3. R&D ప్రోత్సాహకాలు: సొంతంగా డిజైన్ మరియు పరిశోధనలు (R&D) చేసే భారతీయ కంపెనీలకు ప్రత్యేకంగా 3% అదనపు బూస్ట్ లభిస్తుంది.
4. పారదర్శక పర్యవేక్షణ: ప్రతి సంవత్సరం సాధించిన ప్రగతి మరియు అదనపు అమ్మకాలను లెక్కించి నిధులు విడుదల చేస్తారు.

Why It Matters

  • ఆర్థిక వృద్ధి: ఐదేళ్లలో ₹39 లక్షల కోట్ల విలువైన ఉత్పత్తిని సాధించడం ద్వారా జీడీపీ మెరుగుపడుతుంది. ఎగుమతులు ₹15 లక్షల కోట్లకు చేరే అవకాశం ఉంది.
  • ఉపాధి కల్పన: కనీసం 60,000 మంది యువతకు ప్రత్యక్షంగా ఫార్మల్ రంగాంలో ఉద్యోగాలు లభిస్తాయి. పరోక్షంగా లక్షలాది మందికి ఉపాధి దొరుకుతుంది.
  • సిలబస్ లింక్: ఇది UPSC GS పేపర్ 3 (పారిశ్రామిక విధానం, ఉపాధి మరియు సాంకేతిక పరిజ్ఞానం) కు అత్యంత ముఖ్యమైన అంశం.

Historical Background

📌 [BACKGROUND — verify independently]

  • 2014: భారతదేశం మొబైల్ ఫోన్ల కోసం పూర్తిగా దిగుమతులపై ఆధారపడేది.
  • 2020: ప్రభుత్వం మొదటిసారిగా లార్జ్ స్కేల్ ఎలక్ట్రానిక్స్ తయారీ కోసం PLI పథకాన్ని ప్రవేశపెట్టింది.
  • 2024: భారతదేశం తన దేశీయ మొబైల్ అవసరాలలో 99.2% సొంతంగా తయారుచేసుకునే స్థాయికి చేరింది.
  • మార్చి 2026: పాత PLI పథకం ముగిసింది. దాని స్థానంలో మరింత ఆధునికమైన MPMS ను తెచ్చారు.

Previous Related Events

📌 [BACKGROUND — verify independently]

  • 2021: ల్యాప్‌టాప్‌లు మరియు సర్వర్ల కోసం IT హార్డ్‌వేర్ PLI పథకాన్ని ప్రారంభించారు.
  • 2023: స్థానిక తయారీని మరింత బలోపేతం చేయడానికి IT హార్డ్‌వేర్ PLI 2.0 ను తీసుకువచ్చారు.
  • 2024: టాటా గ్రూప్ విస్ట్రాన్ సంస్థను కొనుగోలు చేసి, ఐఫోన్ తయారీ రంగంలోకి ప్రవేశించింది.

Static GK Connection

  • డొమెస్టిక్ వాల్యూ ఎడిషన్ (DVA): ఒక వస్తువు తుది విలువలో ఎంత శాతం సొంత దేశంలో తయారైందనేది ఇది తెలుపుతుంది. భారతదేశం దీనిని 23% నుండి 45% కి పెంచాలని చూస్తోంది.
  • ఎలక్ట్రానిక్స్‌లో FDI: ఎలక్ట్రానిక్స్ తయారీ రంగంలో ఆటోమేటిక్ రూట్ ద్వారా 100% విదేశీ ప్రత్యక్ష పెట్టుబడులకు (FDI) అనుమతి ఉంది.

India & World Comparison

మొబైల్ ఫోన్ల ఉత్పత్తి పరిమాణంలో (Volume) చైనా తర్వాత భారతదేశం ప్రపంచంలోనే రెండవ స్థానంలో ఉంది. అయితే, చైనాలో లోకల్ వాల్యూ ఎడిషన్ 38% వరకు ఉంటే, భారతదేశంలో అది కేవలం 23% మాత్రమే ఉంది. ఈ వ్యత్యాసాన్ని తగ్గించడమే MPMS లక్ష్యం.

Future Impact

  • గ్లోబల్ లీడర్‌షిప్: ప్రపంచ మొబైల్ మార్కెట్లో 35-40% వాటాను భారతదేశం దక్కించుకునే అవకాశం ఉంది.
  • భారతీయ బ్రాండ్ల అభివృద్ధి: రాబోయే రోజుల్లో 4-5 స్వదేశీ మొబైల్ బ్రాండ్లు అంతర్జాతీయ స్థాయికి ఎదిగే అవకాశం ఉంది.
  • ఇతర రంగాలపై ప్రభావం: మొబైల్ విడిభాగాల తయారీ పెరగడం వల్ల EV (ఎలక్ట్రిక్ వాహనాలు) మరియు టెలికాం పరికరాల తయారీ రంగాలు కూడా లబ్ధి పొందుతాయి.

🔑 Key Points for Revision

  • MPMS పథకానికి 15 జూలై 2026న కేంద్ర క్యాబినెట్ ఆమోదం తెలిపింది.
  • ఈ పథకం మొత్తం బడ్జెట్ కేటాయింపు ₹62,500 కోట్లు.
  • పథకం కాలపరిమితి 5 సంవత్సరాలు (FY 2026-27 నుండి FY 2030-31 వరకు).
  • మార్చి 31, 2026తో ముగిసిన పాత PLI పథకం స్థానంలో ఇది వచ్చింది.
  • మొబైల్ అమ్మకాలపై బేస్‌లైన్ ఇన్సెంటివ్ 2.25% నుండి 5% వరకు ఉంటుంది.
  • దేశీయంగా విడిభాగాలు కొనుగోలు చేస్తే అదనంగా 1.5% ఇన్సెంటివ్ లభిస్తుంది.
  • భారతీయ బ్రాండ్ల R&D మరియు డిజైన్ కోసం 3% ప్రత్యేక ప్రోత్సాహకం ఉంది.
  • ఈ పథకాన్ని పర్యవేక్షించే నోడల్ మంత్రిత్వ శాఖ MeitY.
  • మొత్తం ₹39 lakh crore విలువైన ఉత్పత్తిని సాధించాలని లక్ష్యం.
  • ఈ పథకం ద్వారా దాదాపు 60,000 ప్రత్యక్ష ఉద్యోగాలు లభిస్తాయి.
  • 2025లో భారతదేశం నుండి అత్యధికంగా ఎగుమతి అయిన వస్తువుగా స్మార్ట్‌ఫోన్ నిలిచింది.
  • భారతదేశం ప్రస్తుతం ప్రపంచంలోనే 2వ అతిపెద్ద మొబైల్ తయారీ దేశం.
  • భారతదేశంలో వాడే 99.2% మొబైల్ ఫోన్లు దేశీయంగా తయారవుతున్నవే.
  • ప్రస్తుత దేశీయ విలువ జోడింపు (DVA) 23% నుండి 45% కి పెంచడమే ప్రధాన లక్ష్యం.
  • ఎలక్ట్రానిక్స్ ఎగుమతులను ₹15 లక్షల కోట్లకు రెట్టింపు చేయాలని టార్గెట్ పెట్టారు.

🧠 Concept Link (Static GK Deep Dive)

Core Concept: Production Linked Incentive (PLI) Mechanism

  • Definition: దేశీయంగా వస్తువుల ఉత్పత్తిని పెంచడానికి, అదనపు అమ్మకాల ఆధారంగా ప్రభుత్వం కంపెనీలకు ఇచ్చే ఆర్థిక ప్రోత్సాహక విధానమే PLI.
  • Constitutional / Legal Basis: రాజ్యాంగంలోని ఆర్టికల్ 73 ప్రకారం కేంద్ర ప్రభుత్వ కార్యనిర్వాహక అధికారాల కింద ఈ పారిశ్రామిక విధానాలను రూపొందిస్తారు.
  • Scientific / Economic Principle: ఇది "దిగుమతుల ప్రత్యామ్నాయం" (Import Substitution) మరియు "ఎగుమతుల ఆధారిత వృద్ధి" (Export-Led Growth) అనే ఆర్థిక సూత్రాలపై పనిచేస్తుంది.
  • How it connects to this event: కొత్తగా వచ్చిన MPMS అనేది పాత PLI విధానం యొక్క ముందడుగు. ఇది కేవలం ఉత్పత్తికే కాకుండా డిజైన్ మరియు విడిభాగాల తయారీకి ప్రాధాన్యత ఇస్తుంది.
  • Origin & History: భారతదేశంలో మొదటిసారిగా మార్చి 2020లో ఫార్మాస్యూటికల్స్ మరియు ఎలక్ట్రానిక్స్ రంగాలలో దీనిని ప్రవేశపెట్టారు.
  • Key milestone 1: 2021లో ఈ పథకాన్ని 14 ముఖ్యమైన రంగాలకు విస్తరించి, ₹1.97 లక్షల కోట్ల బడ్జెట్ కేటాయించారు.
  • Key milestone 2: మార్చి 31, 2026న మొదటి విడత లార్జ్ స్కేల్ ఎలక్ట్రానిక్స్ PLI విజయవంతంగా ముగిసింది.
  • Related Acts / Schemes / Treaties: ఎలక్ట్రానిక్ విడిభాగాల తయారీ పథకం (SPECS) మరియు ఎలక్ట్రానిక్స్ मैनुఫాక్చరింగ్ క్లస్టర్స్ (EMC 2.0).
  • Nodal Ministry / Body: DPIIT (డిపార్ట్‌మెంట్ ఫర్ ప్రమోషన్ ఆఫ్ ఇండస్ట్రీ అండ్ ఇంటర్నల్ ట్రేడ్) దీనిని పర్యవేక్షిస్తుంది, ఎలక్ట్రానిక్స్ రంగాన్ని MeitY చూసుకుంటుంది.
  • India-specific relevance: భారతదేశ వాణిజ్య లోటును (Trade Deficit) తగ్గించడానికి మరియు స్వయంసమృద్ధి సాధించడానికి ఇది చాలా అవసరం.
  • Global comparison: అమెరికా తెచ్చిన 'CHIPS Act' లేదా యూరోపియన్ యూనియన్ యొక్క సబ్సిడీల తరహాలోనే భారతదేశం కూడా ఈ వ్యూహాన్ని అమలు చేస్తోంది.
  • Data point: 2025 నాటికి భారతదేశ ఎగుమతులలో సాంప్రదాయ వస్తువులైన డీజిల్ మరియు డైమండ్స్‌ను దాటి స్మార్ట్‌ఫోన్లు మొదటి స్థానానికి చేరాయి.
  • Common exam angle: UPSC మరియు స్టేట్ PSC పరీక్షలలో PLI పథకం సాధించిన విజయాలు మరియు లోకల్ వాల్యూ ఎడిషన్‌లో ఉన్న సవాళ్లపై విశ్లేషణాత్మక ప్రశ్నలు అడుగుతారు.
  • Easy memory hook: PLI అంటే = Produce Locally, Increase sales, earn Incentives.

❓ Practice MCQs

Q1. జూలై 2026లో ఆమోదించబడిన మొబైల్ ఫోన్ मैनुఫాక్చరింగ్ స్キーమ్ (MPMS) మొత్తం బడ్జెట్ ఎంత? [Easy]

A) ₹22,500 కోట్లు

B) ₹39,000 కోట్లు

C) ₹62,500 కోట్లు

D) ₹75,000 కోట్లు

Answer: C

Explanation: కేంద్ర క్యాబినెట్ మొబైల్ ఫోన్ मैनुఫాక్చరింగ్ స్కీమ్ (MPMS) కోసం ఐదేళ్ల కాలానికి ₹62,500 కోట్ల బడ్జెట్‌ను ఆమోదించింది.

Q2. మొబైల్ ఫోన్ मैनुఫాక్చరింగ్ స్కీమ్ (MPMS) అధికారికంగా ఎన్ని సంవత్సరాల పాటు అమలులో ఉంటుంది? [Easy]

A) 3 సంవత్సరాలు

B) 5 సంవత్సరాలు

C) 7 సంవత్సరాలు

D) 10 సంవత్సరాలు

Answer: B

Explanation: ఈ పథకం ఐదేళ్ల కాలపరిమితితో, అంటే ఆర్థిక సంవత్సరం 2026-27 నుండి 2030-31 వరకు అమలవుతుంది.

Q3. MPMS కింద, స్వదేశీ బ్రాండ్‌ల ప్రొడక్ట్ డిజైన్ మరియు R&D కోసం ఎంత శాతం అదనపు ప్రోత్సాహకం కేటాయించారు? [Moderate]

A) 1.5%

B) 2.25%

C) 3%

D) 5%

Answer: C

Explanation: భారతీయ బ్రాండ్‌లను గ్లోబల్ కంపెనీలతో పోటీ పడేలా చేయడానికి, డిజైన్ మరియు R&D పై ప్రత్యేకంగా 3% అదనపు ప్రోత్సాహకం ఇస్తున్నారు.

Q4. 2025 ఆర్థిక సంవత్సరంలో భారతదేశం నుండి అత్యధికంగా ఎగుమతి అయిన వస్తువుల జాబితాలో మొదటి స్థానంలో నిలిచింది ఏది? [Moderate]

A) శుద్ధి చేసిన పెట్రోలియం (డీజిల్)

B) మెరుగుపెట్టిన వజ్రాలు (Diamonds)

C) స్మార్ట్‌ఫోన్‌లు

D) జెనరిక్ మందులు

Answer: C

Explanation: మేక్ ఇన్ ఇండియా మరియు పాత PLI పథకం విజయవంతం కావడం వల్ల, 2025 లో స్మార్ట్‌ఫోన్‌లు భారతదేశపు నంబర్ 1 ఎగుమతి వస్తువుగా మారాయి.

Q5. కొత్తగా ప్రారంభించిన MPMS పథకం, మార్చి 31, 2026తో ముగిసిన ఏ ప్రధాన పథకం స్థానంలో వచ్చింది? [Moderate]

A) IT Hardware PLI 2.0

B) SPECS స్కీమ్

C) PLI Scheme for Large Scale Electronics Manufacturing (PLI-LSEM)

D) M-SIPS పథకం

Answer: C

Explanation: కొత్తగా వచ్చిన MPMS పథకం, మార్చి 2026తో ముగిసిన లార్జ్ స్కేల్ ఎలక్ట్రానిక్స్ తయారీ PLI పథకానికి కొనసాగింపుగా వచ్చింది.

Q6. మొబైల్ ఫోన్ల ఉత్పత్తి పరిమాణంలో (Volume) భారతదేశం ప్రపంచంలో రెండవ స్థానంలో ఉన్నప్పటికీ, ప్రస్తుత దేశీయ విలువ జోడింపు (Domestic Value Addition) ఎంత శాతం ఉంది? [Tricky]

A) 10% కంటే తక్కువ

B) సుమారు 23-24%

C) సుమారు 45-50%

D) 60% కంటే ఎక్కువ

Answer: B

Explanation: ప్రస్తుతం భారతదేశంలో మొబైల్ విడిభాగాల లోకల్ వాల్యూ ఎడిషన్ 23-24% మాత్రమే ఉంది. దీనిని పెంచడమే ఈ పథకం ముఖ్య ఉద్దేశం.

Q7. మొబైల్ ఫోన్ मैनुఫాక్చరింగ్ స్కీమ్ (MPMS) ను అమలు చేసే నోడల్ మంత్రిత్వ శాఖ ఏది? [Tricky]

A) మినిస్ట్రీ ఆఫ్ కామర్స్ అండ్ ఇండస్ట్రీ

B) మినిస్ట్రీ ఆఫ్ హెవీ ఇండస్ట్రీస్

C) మినిస్ట్రీ ఆఫ్ ఫైనాన్స్

D) మినిస్ట్రీ ఆఫ్ ఎలక్ట్రానిక్స్ అండ్ ఇన్ఫర్మేషన్ టెక్నాలజీ (MeitY)

Answer: D

Explanation: ఎలక్ట్రానిక్స్ రంగానికి సంబంధించిన పాలసీలను పర్యవేక్షించే MeitY ఈ పథకాన్ని కూడా అమలు చేస్తోంది.

Q8. MPMS పథకం ఐదేళ్ల కాలంలో మొత్తం ఎంత విలువైన మొబైల్ ఫోన్ల ఉత్పత్తిని సాధించాలని లక్ష్యంగా పెట్టుకుంది? [Tricky]

A) ₹15 లక్షల కోట్లు

B) ₹22 లక్షల కోట్లు

C) ₹39 లక్షల కోట్లు

D) ₹75 లక్షల కోట్లు

Answer: C

Explanation: ఈ పథకం ద్వారా ఐదేళ్లలో మొత్తం ₹39 లక్షల కోట్ల విలువైన క్యుములేటివ్ మొబైల్ ఉత్పత్తిని సాధించాలని ప్రభుత్వం అంచనా వేస్తోంది.

📜 Previous Year Question Style (PYQ)

PYQ 1:

ఒక అర్హత కలిగిన భారతీయ మొబైల్ బ్రాండ్, గరిష్ట అమ్మకాల లక్ష్యాన్ని చేరుకుని, స్థానిక విడిభాగాలను వాడుతూ, దేశీయంగా డిజైన్ మరియు R&D చేస్తే, MPMS 2026 కింద దానికి లభించే గరిష్ట మొత్తం ప్రోత్సాహకం (Incentive) ఎంత శాతం ఉండవచ్చు?

A) 5%

B) 6.5%

C) 8%

D) 9.5%

Answer: D

Explanation: బేస్‌లైన్ గరిష్ట ఇన్సెంటివ్ 5% + స్థానిక విడిభాగాలకు 1.5% + దేశీయ R&D కి 3% చొప్పున మొత్తం కలిపితే గరిష్టంగా 9.5% ప్రోత్సాహకం లభిస్తుంది.

PYQ 2:

భారతదేశ ఎలక్ట్రానిక్స్ రంగానికి సంబంధించి కింది ప్రకటనలను పరిశీలించండి:

1. 2025 నాటికి భారతదేశం నుండి అత్యధికంగా ఎగుమతి అవుతున్న సింగిల్ ప్రొడక్ట్ కేటగిరీగా స్మార్ట్‌ఫోన్‌లు నిలిచాయి.
2. కొత్త MPMS పథకం దేశీయంగా విడిభాగాల కొనుగోలుతో సంబంధం లేకుండా అన్ని కంపెనీలకు ఒకే విధమైన 5% ఫ్లాట్ ఇన్సెంటివ్ ఇస్తుంది.
3. మొబైల్ ఫోన్ల ఉత్పత్తి పరిమాణంలో (Volume) భారతదేశం ప్రపంచంలోనే మొదటి స్థానంలో ఉంది.

పై ప్రకటనలలో ఏది/వి సరైనవి?

A) 1 మాత్రమే

B) 1 మరియు 2 మాత్రమే

C) 2 Structural లోపాలు ఉన్నాయి.

D) 1 మరియు 3 మాత్రమే

Answer: A

Explanation: ప్రకటన 1 సరైనది. ప్రకటన 2 తప్పు, ఎందుకంటే ఇన్సెంటివ్‌లు విభిన్నంగా ఉంటాయి మరియు లోకల్ సోర్సింగ్‌కు అదనపు నిధులు ఇస్తారు. ప్రకటన 3 కూడా తప్పు, ఎందుకంటే చైనా మొదటి స్థానంలో, భారతదేశం రెండవ స్థానంలో ఉంది.

PYQ 3:

ప్రకటన (A): మొబైల్ ఫోన్ मैनुఫాక్చరింగ్ స్కీమ్ (MPMS) కేవలం భారతీయ బ్రాండ్‌ల R&D మరియు డిజైన్ కోసం ప్రత్యేకంగా 3% అదనపు ప్రోత్సాహకాన్ని కేటాయించింది.

కారణం (R): అంతర్జాతీయ బ్రాండ్లతో పోటీ పడేటప్పుడు భారతీయ కంపెనీలు ఎదుర్కొంటున్న 10-15% వ్యయ లోపాన్ని (Cost Disability) తగ్గించి, వారిని అసెంబ్లీ స్థాయి నుండి మేధో సంపత్తి (IP) సృష్టి వైపు నడిపించడం ప్రభుత్వ లక్ష్యం.

కింది కోడ్‌లను ఉపయోగించి సరైన సమాధానాన్ని ఎంచుకోండి:

A) A మరియు R రెండూ నిజం మరియు A కి R సరైన వివరణ

B) A మరియు R రెండూ నిజం కానీ A కి R సరైన వివరణ కాదు

C) A నిజం కానీ R తప్పు

D) A తప్పు కానీ R నిజం

Answer: A

Explanation: రెండు ప్రకటనలు సరైనవే. భారతీయ కంపెనీల వ్యయ భారాన్ని తగ్గించి, దేశీయంగా సాంకేతిక సార్వభౌమత్వాన్ని సాధించడానికే ప్రభుత్వం ఈ 3% ప్రత్యేక సబ్సిడీని డిజైన్ రంగానికి కేటాయించింది.

✍️ Mains Answer Pointers

Question 1 (150 words): భారతదేశపు ఎలక్ట్రానిక్స్ పారిశ్రామిక విధానంలో మునుపటి PLI పథకం నుండి కొత్త MPMS (2026) కు జరిగిన వ్యూహాత్మక మార్పును విశ్లేషించండి.

జూలై 2026లో ₹62,500 కోట్ల బడ్జెట్‌తో ఆమోదించబడిన మొబైల్ ఫోన్ मैनुఫాక్చరింగ్ స్కీమ్ (MPMS), భారతదేశ పారిశ్రామిక విధానంలో ఒక ముఖ్యమైన మైలురాయి. మార్చి 2026తో ముగిసిన మునుపటి PLI పథకం భారతదేశాన్ని ప్రపంచంలోనే రెండవ అతిపెద్ద మొబైల్ అసెంబ్లింగ్ కేంద్రంగా మార్చగలిగింది. అయితే, అందులో దేశీయ విలువ జోడింపు (Domestic Value Addition - DVA) కేవలం 23-24% మాత్రమే ఉండేది. మిగిలిన ప్రధాన విడిభాగాలన్నీ చైనా వంటి దేశాల నుండి దిగుమతి అయ్యేవి.

కొత్త MPMS పథకం కేవలం ఫోన్లను అసెంబుల్ చేయడం కంటే, లోకల్ సప్లై చైన్‌ను బలోపేతం చేయడంపై దృష్టి పెట్టింది. విడిభాగాలను భారతదేశంలోనే కొనుగోలు చేస్తే అదనంగా 1.5% ఇన్సెంటివ్ ఇవ్వడం మరియు దేశీయ బ్రాండ్ల R&D కి 3% అదనపు నిధులు కేటాయించడం దీని ప్రత్యేకత. ఇది కేవలం వాల్యూమ్ పెంచడం కోసమే కాకుండా, భారతదేశంలోనే టెక్నాలజీ డిజైన్ మరియు ఐపీ (IP) సృష్టిని ప్రోత్సహించేలా వ్యూహాత్మక మార్పును సూచిస్తుంది.

Question 2 (250 words): స్మార్ట్‌ఫోన్‌లు భారతదేశపు అతిపెద్ద ఎగుమతి వస్తువుగా అవతరించినప్పటికీ, నిజమైన 'సాంకేతిక సార్వభౌమత్వం' ఇంకా దూరంగానే ఉంది. ఎలక్ట్రానిక్స్ రంగంలో దేశీయ విలువ జోడింపులో ఉన్న సవాళ్లను మరియు వాటిని MPMS 2026 ఎలా పరిష్కరిస్తుందో చర్చించండి.

2025లో సాంప్రదాయ ఎగుమతులైన డీజిల్, డైమండ్స్‌ను దాటి స్మార్ట్‌ఫోన్‌లు భారతదేశపు నంబర్ 1 ఎగుమతి వస్తువుగా నిలవడం 'మేక్ ఇన్ ఇండియా' సాధించిన పెద్ద విజయం. అయినప్పటికీ, నిజమైన సాంకేతిక సార్వభౌమత్వం సాధించడంలో భారతదేశం ఇంకా వెనుకబడే ఉంది. దీనికి ప్రధాన కారణం, స్మార్ట్‌ఫోన్లలో వాడే అత్యంత విలువైన భాగాలు (Semiconductors, Displays, Camera Modules) ఇంకా విదేశాల నుండే దిగుమతి అవుతుండటమే. దీనివల్ల భారతదేశంలో జరిగే లోకల్ వాల్యూ ఎడిషన్ 23-24% వద్దే నిలిచిపోయింది. లాభాలన్నీ విదేశీ ఐపీ (IP) కంపెనీలకే వెళ్తున్నాయి.

ఈ లోపాన్ని సరిదిద్దడానికే ₹62,500 కోట్ల బడ్జెట్‌తో MPMS ను ప్రవేశపెట్టారు. ఈ పథకం కింది సవాళ్లను పరిష్కరించడానికి ప్రయత్నిస్తుంది:

మొదటిది, సప్లై చైన్ లోతును పెంచడం. కేవలం ఫోన్ అసెంబ్లీకే కాకుండా, స్థానికంగా విడిభాగాల పరిశ్రమను స్థాపించేలా కంపెనీలకు 1.5% అదనపు ప్రోత్సాహకాన్ని అందిస్తుంది. రెండవది, స్వదేశీ బ్రాండ్ల డిజైన్ సామర్థ్యాన్ని పెంచడం. గ్లోబల్ బ్రాండ్లతో పోటీ పడేటప్పుడు భారతీయ కంపెనీలు ఎదుర్కొనే 10-15% వ్యయ లోపాన్ని తగ్గించడానికి, కేవలం దేశీయ సంస్థల R&D మరియు డిజైన్ కార్యకలాపాల కోసం 3% బోనస్ ఇన్సెంటివ్‌ను కేటాయించారు.

అయితే, కేవలం రాయితీలు ఇవ్వడమే కాకుండా, భారతదేశంలో సెమీకండక్టర్ ఎకోసిస్టమ్ అభివృద్ధి, నిరంతర విద్యుత్ సరఫరా, మరియు నైపుణ్యం కలిగిన మానవ వనరుల కొరతను కూడా తీర్చాల్సి ఉంది. ముగింపుగా, MPMS అనేది ఒక సరైన వ్యూహాత్మక అడుగు. ఇది విజయవంతమైతే, 60,000 ప్రత్యక్ష ఉద్యోగాల కల్పనతో పాటు భారతదేశపు DVA ను 45% కి చేర్చి, 'మేడ్ ఇన్ ఇండియా'ను 'డిజైన్డ్ ఇన్ ఇండియా'గా మారుస్తుంది.

⚠️ Examiner Trap

  • Trap 1: అభ్యర్థులు తరచుగా MPMS మరియు సాధారణ PLI పథకాల మధ్య గందరగోళానికి గురవుతారు. గుర్తుంచుకోండి, MPMS అనేది కేవలం మొబైల్ రంగానికి ప్రత్యేకించిన పథకం, ఇది మార్చి 2026లో ముగిసిన పాత PLI-LSEM స్థానంలో వచ్చింది.
  • Trap 2: భారతదేశం ప్రపంచంలోనే అతిపెద్ద మొబైల్ తయారీ దేశం అని అభ్యర్థులు భావిస్తుంటారు. కానీ వాస్తవానికి భారతదేశం రెండవ అతిపెద్ద దేశం (చైనా మొదటి స్థానంలో ఉంది).
  • Trap 3: పరీక్షలలో 3% అదనపు R&D ఇన్సెంటివ్ అందరికీ వర్తిస్తుందని తప్పుగా భావించే అవకాశం ఉంది. ఈ 3% అదనపు ప్రయోజనం కేవలం భారతీయ సొంత బ్రాండ్‌లకు మాత్రమే వర్తిస్తుంది, విదేశీ కంపెనీలకు కాదు.

🧭 Exam Tip

ప్రిలిమ్స్ పరీక్షల దృష్ట్యా, ఈ పథకం యొక్క బడ్జెట్ (₹62,500 కోట్లు), కాలపరిమితి (FY 2026-31), ఇన్సెంటివ్ శాతాలు (2.25% - 5%), మరియు భారతదేశపు ఎగుమతి ర్యాంకింగ్స్ వంటి ఫ్యాక్ట్స్ చాలా ముఖ్యం. మెయిన్స్ పరీక్షలలో, కేవలం ఎగుమతులు పెరిగినా దేశీయ విలువ జోడింపు (DVA) ఎందుకు పెరగడం లేదనే అంశంపై విశ్లేషణాత్మక ప్రశ్నలు వచ్చే అవకాశం ఉంది. ఇంటర్వ్యూలలో, చైనాపై డిపెండెన్సీ తగ్గించుకోవడానికి ఈ పాలసీ ఎలా ఉపయోగపడుతుందనే భౌగోళిక-రాజకీయ (Geopolitical) కోణంలో మీ అభిప్రాయాన్ని అడగవచ్చు.