ఆంధ్రప్రదేశ్లో పర్యాటక రంగాన్ని అభివృద్ధి చేసేందుకు కేంద్ర పర్యాటక శాఖ 'స్వదేశీ దర్శన్ 2.0', 'ప్రసాద్' (PRASHAD) పథకాల కింద మొత్తం ₹206.77 కోట్లు (సుమారు ₹207 కోట్లు) మంజూరు చేసిందని కేంద్ర పర్యాటక శాఖ మంత్రి గజేంద్ర సింగ్ షెకావత్ లోక్సభలో వెల్లడించారు. వీటిలో సూర్యలంక బీచ్, బొర్రా గుహలు, సింహాచలం, అన్నవరం దేవస్థానాల్లో మౌలిక సదుపాయాల అభివృద్ధి ప్రాజెక్టులు ఉన్నాయి. రాష్ట్రంలో ఆధ్యాత్మిక, తీర ప్రాంత, ప్రకృతి పర్యాటకాన్ని ప్రోత్సహించి ఆర్థికాభివృద్ధికి తోడ్పడటమే ఈ కేటాయింపుల ప్రధాన లక్ష్యం.
ఆంధ్రప్రదేశ్ రాష్ట్రంలో పర్యాటక రంగ మౌలిక సదుపాయాలను బలోపేతం చేసేందుకు కేంద్ర పర్యాటక మంత్రిత్వ శాఖ ₹206.77 కోట్ల విలువైన ప్రాజెక్టులను మంజూరు చేసింది. పార్లమెంట్ లోక్సభ సభలో కేంద్ర పర్యాటక శాఖ మంత్రి గజేంద్ర సింగ్ షెకావత్ ఈ వివరాలను అధికారికంగా వెల్లడించారు. ఈ కేటాయింపుల్లో స్వదేశీ దర్శన్ 2.0 పథకం కింద ₹127.40 కోట్లు, ప్రసాద్ (PRASHAD) పథకం కింద ₹79.37 కోట్లు ఉన్నాయి.
ఈ ప్రకటన 2026 జులై మాసంలో పార్లమెంట్ సమావేశాల సందర్భంగా లోక్సభలో వెలువడింది. ఆంధ్రప్రదేశ్లోని బాపట్ల (సూర్యలంక బీచ్), అల్లూరి సీతారామరాజు/విశాఖపట్నం (బొర్రా గుహలు), విశాఖపట్నం (సింహాచలం) మరియు కాకినాడ (అన్నవరం) జిల్లాల్లో ఈ ప్రాజెక్టుల నిర్మాణాలు చేపడుతున్నారు.
ఈ నిధులతో చేపడుతున్న మౌలిక సదుపాయాల అభివృద్ధి విధానం:
1. సూర్యలంక బీచ్: అరైవల్ ప్లాజా, షాపింగ్ స్ట్రీట్, పార్కింగ్ వసతులు, కెనాల్ ఎక్స్పీరియన్స్ జోన్ నిర్మాణ పనులు.
2. బొర్రా గుహలు: ప్రవేశ ద్వారాల ఆధునీకరణ, విజిటర్ సెంటర్, కేవ్ లైటింగ్, మార్కెట్ స్ట్రీట్ ఏర్పాటు.
3. సింహాచలం: భక్తుల సౌకర్యార్థం పిల్గ్రిమ్స్ అమినిటీస్ సెంటర్, యాగాశాల, ఆంఫి థియేటర్, వంటశాల నిర్మాణం.
4. అన్నవరం: అన్నదాన భవనం, క్యూ కాంప్లెక్స్, డ్రింకింగ్ వాటర్ ఎటిఎంలు, 0.5 MLD సామర్థ్యం గల STP ప్లాంట్, ఈవీ బగ్గీలు, సోలార్ లైట్ల ఏర్పాటు.
📌 [BACKGROUND — verify independently]
📌 [BACKGROUND — verify independently]
గ్లోబల్ ట్రావెల్ అండ్ టూరిజం డెవలప్మెంట్ ఇండెక్స్ (WEF) లో భారత్ ముందంజలో ఉంది. దేశీయ పర్యాటకంలో ఆంధ్రప్రదేశ్ అగ్రస్థానాల్లో ఒకటిగా ఉన్నప్పటికీ, ప్రపంచ స్థాయి మౌలిక వసతుల కల్పనలో ఇంకా పురోగమించాల్సి ఉంది.
Core Concept: Swadesh Darshan & PRASHAD Schemes
Q1. ఆంధ్రప్రదేశ్ పర్యాటక ప్రాజెక్టుల కోసం ఇటీవల కేంద్ర ప్రభుత్వం స్వదేశీ దర్శన్ 2.0 మరియు ప్రసాద్ పథకాల కింద మొత్తం ఎంత మొత్తాన్ని ఆమోదించింది? [Easy]
A) ₹150.50 కోట్లు
B) ₹206.77 కోట్లు
C) ₹375.00 కోట్లు
D) ₹500.25 కోట్లు
Answer: B
Explanation: కేంద్ర పర్యాటక మంత్రిత్వ శాఖ ఆంధ్రప్రదేశ్ పర్యాటక ప్రాజెక్టుల కోసం మొత్తం ₹206.77 కోట్లు మంజూరు చేసింది.
Q2. ప్రసాద్ (PRASHAD) పథకం యొక్క పూర్తి రూపం ఏమిటి? [Easy]
A) Pilgrimage Rejuvenation and Spiritual, Heritage Augmentation Drive
B) Public Restoration of Ancient Heritage and Spiritual Destinations
C) Program for Rejuvenation of All Sacred Heritage and Area Development
D) Pilgrimage Restoration and Sustainable Heritage Action Drive
Answer: A
Explanation: PRASHAD అంటే 'Pilgrimage Rejuvenation and Spiritual, Heritage Augmentation Drive'.
Q3. 'స్వదేశీ దర్శన్ 2.0' పథకం కింద ఆంధ్రప్రదేశ్లో అభివృద్ధి చేయనున్న పర్యాటక ప్రాంతాలు ఏవి? [Moderate]
A) తిరుపతి మరియు శ్రీశైలం
B) సూర్యలంక బీచ్ మరియు బొర్రా గుహలు
C) గండికోట మరియు లేపాక్షి
D) అమరావతి మరియు నాగార్జునకొండ
Answer: B
Explanation: స్వదేశీ దర్శన్ 2.0 కింద సూర్యలంక బీచ్ (₹97.52 కోట్లు) మరియు బొర్రా గుహల అనుభూతి ప్రాజెక్టులు ఎంపికయ్యాయి.
Q4. అన్నవరం దేవస్థానంలో ప్రసాద్ పథకం కింద నిర్మిస్తున్న వ్యర్థ నీటి శుద్ధి ప్లాంట్ (STP) సామర్థ్యం ఎంత? [Moderate]
A) 0.1 MLD
B) 0.5 MLD
C) 2.0 MLD
D) 5.0 MLD
Answer: B
Explanation: అన్నవరం దేవస్థానంలో ₹25.33 కోట్ల ప్రాజెక్టులో భాగంగా 0.5 MLD సామర్థ్యం గల సెవేజ్ ట్రీట్మెంట్ ప్లాంట్ (STP) ను ఏర్పాటు చేస్తున్నారు.
Q5. స్వదేశీ దర్శన్ పథకానికి సంబంధించి క్రింది వ్యాఖ్యలలో ఏది సరియైనది? [Moderate]
A) ఇది 100% కేంద్ర ప్రభుత్వ నిధులతో అమలయ్యే కేంద్ర రంగానికి చెందిన పథకం (Central Sector Scheme).
B) ఇందులో 50% నిధులు రాష్ట్ర ప్రభుత్వాలు భరించాలి.
C) ఇది కేవలం విదేశీ పర్యాటకులను మాత్రమే లక్ష్యంగా చేసుకుంది.
D) ఇది ప్రపంచ బ్యాంకు ఆర్థిక సహాయంతో అమలవుతోంది.
Answer: A
Explanation: స్వదేశీ దర్శన్ పథకం 100% కేంద్ర నిధులతో అమలయ్యే సెంట్రల్ సెక్టార్ స్కీమ్.
Q6. బొర్రా గుహలకు సంబంధించి క్రింది ప్రకటనలను పరిశీలించండి: [Tricky]
1. ఇవి సున్నపురాయి కర్స్ట్ (Karst) భౌగోళిక నిర్మాణాలకు ప్రసిద్ధి చెందినవి.
2. ఇవి శేషాచలం కొండల పరిధిలో ఉన్నాయి.
పైన పేర్కొన్న ప్రకటనలలో ఏది సరియైనది?
A) 1 మాత్రమే
B) 2 మాత్రమే
C) 1 మరియు 2 రెండూ
D) ఏదీ కాదు
Answer: A
Explanation: బొర్రా గుహలు లైమ్స్టోన్ కర్స్ట్ నిర్మాణాలకు ప్రసిద్ధి (ప్రకటన 1 సరియైనది), కానీ ఇవి అరకు లోయలోని అనంతగిరి కొండల్లో ఉన్నాయి, శేషాచలంలో కావు (ప్రకటన 2 తప్పు).
Q7. కేంద్ర పర్యాటక శాఖ పథకాలు మరియు మంజూరైన ప్రాంతాల జతలను పరిశీలించండి: [Tricky]
1. ప్రసాద్ పథకం — సింహాచలం దేవస్థానం
2. స్వదేశీ దర్శన్ 2.0 — సూర్యలంక బీచ్
3. ప్రసాద్ పథకం — బొర్రా గుహలు
పైన ఇచ్చిన వాటిలో ఏ జతలు సరిగ్గా సరిపోలాయి?
A) 1 మరియు 2 మాత్రమే
B) 2 మరియు 3 మాత్రమే
C) 1 మరియు 3 మాత్రమే
D) 1, 2 మరియు 3
Answer: A
Explanation: సింహాచలం మరియు అన్నవరంలు ప్రసాద్ పథకం కిందకు వస్తాయి; సూర్యలంక బీచ్ మరియు బొర్రా గుహలు స్వదేశీ దర్శన్ 2.0 కిందకు వస్తాయి. కాబట్టి 3వ జత తప్పు.
Q8. భారతదేశంలో 'స్వదేశీ దర్శన్ 2.0' పథకం యొక్క ప్రధాన దృష్టి (Focus) ఏది? [Tricky]
A) కేవలం కొత్త నగరాల్లో విమానాశ్రయాలు నిర్మించడం
B) స్థిరమైన మరియు బాధ్యతాయుతమైన పర్యాటక ప్రాంతాల అభివృద్ధి (Sustainable & Responsible Tourism)
C) కేవలం విదేశీ పర్యాటక హోటళ్లపై పన్ను మినహాయింపులు ఇవ్వడం
D) మతపరమైన ప్రచార పత్రాల పంపిణీ
Answer: B
Explanation: స్వదేశీ దర్శన్ 2.0 పథకాన్ని స్థిరమైన, బాధ్యతాయుతమైన మరియు పర్యాటక-కేంద్రీకృత లక్ష్యాలతో పునర్నిర్మించారు.
PYQ 1:
భారతదేశంలో పర్యాటక రంగాన్ని ప్రోత్సహించడానికి కేంద్ర పర్యాటక మంత్రిత్వ శాఖ ప్రారంభించిన 'ప్రసాద్' (PRASHAD) పథకం యొక్క ప్రధాన లక్ష్యం ఏమిటి?
A) దేశంలోని అన్ని జాతీయ రహదారులకు ఇరువైపులా హోటళ్లను నిర్మించడం
B) ఎంపిక చేసిన తీర్థయాత్ర మరియు వారసత్వ ప్రాంతాలలో మౌలిక సదుపాయాల సమగ్ర అభివృద్ధి
C) గ్రామీణ విద్యార్థులకు ఉచిత పర్యాటక పాస్పోర్టులను అందించడం
D) కేవలం బీచ్ పర్యాటక ప్రాంతాల సౌందరీకరణ
Answer: B
Explanation: ప్రసాద్ పథకం దేశవ్యాప్తంగా మతపరమైన మరియు వారసత్వ ప్రదేశాలలో సమగ్ర మౌలిక సదుపాయాలను మెరుగుపరచడం లక్ష్యంగా పెట్టుకుంది.
PYQ 2:
క్రింది ప్రకటనలను పరిశీలించండి:
1. 'స్వదేశీ దర్శన్' అనేది థీమ్ ఆధారిత టూరిస్ట్ సర్క్యూట్ల సమగ్ర అభివృద్ధికి కేంద్ర పర్యాటక శాఖ ప్రవేశపెట్టిన పథకం.
2. 'ప్రసాద్' (PRASHAD) పథకం కింద ఆర్థిక సహాయం కేంద్రం మరియు రాష్ట్రాల మధ్య 60:40 నిష్పత్తిలో పంచుకోబడుతుంది.
3. ఆంధ్రప్రదేశ్లోని సూర్యలంక బీచ్ అభివృద్ధి స్వదేశీ దర్శన్ 2.0 కింద మంజూరైంది.
పైన పేర్కొన్న ప్రకటనలలో ఏవి సరియైనవి?
A) 1 మరియు 2 మాత్రమే
B) 1 మరియు 3 మాత్రమే
C) 2 మరియు 3 మాత్రమే
D) 1, 2 మరియు 3
Answer: B
Explanation: స్వదేశీ దర్శన్ థీమ్ ఆధారిత పథకం (ప్రకటన 1 సరియైనది). స్వదేశీ దర్శన్ మరియు ప్రసాద్ పథకాలు 100% కేంద్ర నిధుల పథకాలు (Central Sector Schemes), కాబట్టి 60:40 నిష్పత్తి తప్పు (ప్రకటన 2 తప్పు). సూర్యలంక బీచ్ స్వదేశీ దర్శన్ 2.0 కింద ఆమోదించబడింది (ప్రకటన 3 సరియైనది).
PYQ 3:
జాబితా-I ను జాబితా-II తో జతపరచండి:
| జాబితా-I (ప్రాజెక్టు స్థలం) | జాబితా-II (పథకం/విభాగం) | | --- | --- | | a. సూర్యలంక | 1. ప్రసాద్ - యాత్రికుల సదుపాయాలు | | b. బొర్రా గుహలు | 2. స్వదేశీ దర్శన్ 2.0 - బీచ్ పర్యాటకం | | c. సింహాచలం | 3. స్వదేశీ దర్శన్ 2.0 - గుహలు/ప్రకృతి పర్యాటకం |
సరియైన సమాధానాన్ని ఎంచుకోండి:
A) a-2, b-3, c-1
B) a-1, b-2, c-3
C) a-3, b-1, c-2
D) a-2, b-1, c-3
Answer: A
Explanation: సూర్యలంక (స్వదేశీ దర్శన్ 2.0 బీచ్), బొర్రా గుహలు (స్వదేశీ దర్శన్ 2.0 కేవ్ ఎక్స్పీరియన్స్), సింహాచలం (ప్రసాద్ యాత్రికుల వసతులు).
Question 1 (150 words): ఆంధ్రప్రదేశ్లో పర్యాటక రంగ అభివృద్ధికి కేంద్ర ప్రభుత్వం చేపడుతున్న 'స్వదేశీ దర్శన్ 2.0' మరియు 'ప్రసాద్' పథకాల పాత్రను సంక్షిప్తంగా విశ్లేషించండి.
ఆంధ్రప్రదేశ్ రాష్ట్రంలో పర్యాటక మౌలిక సదుపాయాలను ఆధునీకరించడంలో కేంద్ర పర్యాటక మంత్రిత్వ శాఖ యొక్క స్వదేశీ దర్శన్ 2.0 మరియు ప్రసాద్ పథకాలు కీలక పాత్ర పోషిస్తున్నాయి. ఇటీవల కేంద్ర ప్రభుత్వం ఈ పథకాల కింద రాష్ట్రానికి మొత్తం ₹206.77 కోట్లు మంజూరు చేసింది. స్వదేశీ దర్శన్ 2.0 కింద కేటాయించిన ₹127.40 కోట్లతో బాపట్ల జిల్లాలోని సూర్యలంక బీచ్ (₹97.52 కోట్లు) మరియు అరకు పరిధిలోని బొర్రా గుహల ప్రవేశ మార్గాలు, విజిటర్ సెంటర్లను సుందరీకరిస్తున్నారు. మరొకవైపు, ప్రసాద్ పథకం కింద కేటాయించిన ₹79.37 కోట్లతో సింహాచలం (₹54.04 కోట్లు) మరియు అన్నవరం (₹25.33 కోట్లు) పుణ్యక్షేత్రాలలో భక్తుల సౌకర్యార్థం క్యూ కాంప్లెక్స్లు, యాగాశాలలు, అన్నదాన భవనాలు మరియు 0.5 MLD సామర్థ్యం గల సెవేజ్ ట్రీట్మెంట్ ప్లాంట్ వంటి పర్యావరణ అనుకూల వసతులను నిర్మిస్తున్నారు. ఈ ప్రాజెక్టులు స్థానిక ఆర్థిక వ్యవస్థను బలోపేతం చేయడమే కాకుండా, రాష్ట్రాన్ని జాతీయ మరియు అంతర్జాతీయ పర్యాటక పటంలో ప్రముఖంగా నిలబెడతాయి.
Question 2 (250 words): భారతదేశంలో ప్రాంతీయ అభివృద్ధి మరియు ఉపాధి కల్పనకు పర్యాటక రంగం ఏ విధంగా దోహదపడుతుంది? ఇటీవల ఆంధ్రప్రదేశ్కు మంజూరైన పర్యాటక ప్రాజెక్టుల ఆధారంగా చర్చించండి.
భారతదేశ ఆర్థిక వ్యవస్థలో పర్యాటక రంగం అత్యంత వేగంగా ఎదుగుతున్న రంగాలు మరియు అధిక ఉపాధి సామర్థ్యం కలిగిన పరిశ్రమలలో ఒకటి. పర్యాటక రంగానికి ఉండే 'మల్టీప్లయర్ ఎఫెక్ట్' ద్వారా రవాణా, హోటల్, హస్తకళలు మరియు స్థానిక వ్యాపారాలు గణనీయంగా లబ్ధి పొందుతాయి. ఇది ప్రాంతీయ అసమానతలను తగ్గించడంలో కీలక పాత్ర పోషిస్తుంది.
ఇటీవల కేంద్ర పర్యాటక మంత్రిత్వ శాఖ ఆంధ్రప్రదేశ్ రాష్ట్రానికి స్వదేశీ దర్శన్ 2.0 మరియు ప్రసాద్ పథకాల కింద ₹206.77 కోట్ల విలువైన ప్రాజెక్టులను ఆమోదించింది. ఈ కేటాయింపులు వివిధ పర్యాటక కోణాలను కవర్ చేస్తున్నాయి:
అయినప్పటికీ, ఈ ప్రాజెక్టులు అనుకున్న లక్ష్యాలను సాధించాలంటే నిర్దేశిత కాలపరిమితిలో నాణ్యమైన నిర్మాణాలు పూర్తి చేయడం, పర్యావరణ సమతుల్యతను కాపాడటం మరియు స్థానిక సమాజ భాగస్వామ్యాన్ని (Community Participation) ప్రోత్సహించడం అత్యంత ఆవశ్యకం.