హైదరాబాద్ పట్టణ ప్రాంతంలో లక్ష ఇందిరమ్మ ఇళ్లకు తెలంగాణ ప్రభుత్వం ఆమోదం

What Happened

తెలంగాణ ప్రభుత్వం హైదరాబాద్ కోర్ అర్బన్ రీజియన్ (CURE) పరిధిలో నివసించే నిరుపేదలు మరియు అల్ప ఆదాయ వర్గాల (LIG) కోసం 1,00,000 ఇందిరమ్మ ఇళ్ల నిర్మాణాన్ని మంజూరు చేసింది. జులై 21, 2026న సచివాలయంలో సంబంధిత అప్లికేషన్ ప్రక్రియ, మార్గదర్శకాలు మరియు బ్రోచర్‌ను విడుదల చేశారు. నగరంలో స్థానిక పేదలు నివసించే ప్రాంతాలకు సమీపంలోనే 1 ఎకరం నుండి 5 ఎకరాల ప్రభుత్వ స్థలాలను సేకరించి బహుళ అంతస్తుల భవనాలు నిర్మించాలని నిర్ణయించారు.

When & Where

ఈ పథకం విస్తరణ కార్యక్రమం జులై 21, 2026న హైదరాబాద్‌లోని రాష్ట్ర సచివాలయంలో ప్రారంభమైంది. ఇది హైదరాబాద్ కోర్ అర్బన్ రీజియన్ (CURE) పరిధిలోని 16 అసెంబ్లీ నియోజకవర్గాల్లో అమలు చేయబడుతోంది.

Who Is Involved

• ముఖ్యమంత్రి: ఎ. రేవంత్ రెడ్డి (పథకం పర్యవేక్షణ)
• గృహనిర్మాణ & రెవెన్యూ శాఖ మంత్రి: పొంగులేటి శ్రీనివాసరెడ్డి
• హైదరాబాద్ & రంగారెడ్డి జిల్లాల ఇన్ఛార్జ్ మంత్రులు: పొన్నం ప్రభాకర్, డి. శ్రీధర్ బాబు
• అల్పసంఖ్యాక వర్గాల సంక్షేమ శాఖ మంత్రి: మహమ్మద్ అజారుద్దీన్
• అమలు సంస్థ: తెలంగాణ రాష్ట్ర గృహనిర్మాణ సంస్థ (TSHCL) మరియు జిల్లా కలెక్టరేట్లు

How It Works

1. ప్రజా పాలన కేంద్రాలు లేదా అధికారిక పోర్టల్ ద్వారా దరఖాస్తుల స్వీకరణ జరుగుతుంది.
2. అధికారులు గ్రామ/వార్డు సభల ద్వారా అర్హులైన నిరుపేద లబ్ధిదారులను ఎంపిక చేస్తారు.
3. సొంత స్థలం ఉన్నవారికి ₹5 లక్షల నిధులను నిర్మాణ దశల ఆధారంగా (పునాది, గోడలు, స్లాబ్, ముగింపు) నాలుగు విడతల్లో నేరుగా బ్యాంకు ఖాతాలో జమ చేస్తారు.
4. స్థలం లేని పట్టణ పేదల కోసం ప్రభుత్వం 10 అంతస్తుల వరకు బహుళ అంతస్తుల అపార్ట్‌మెంట్లను నిర్మిస్తుంది.
5. ₹11 లక్షల వ్యయంలో ప్రభుత్వం ₹5 లక్షల సబ్సిడీ ఇస్తుంది, లబ్ధిదారుడు ₹6 లక్షల వాటాను విడతలవారీగా చెల్లించాలి.

Why It Matters

• రాజ్యాంగ ప్రాముఖ్యత: రాజ్యాంగంలోని ఆర్టికల్ 21 ప్రకారం జీవించే హక్కులో నాణ్యమైన నివాస హక్కు కూడా అంతర్భాగం.
• ఆర్థిక & సామాజిక ప్రభావం: పట్టణ పేదరికాన్ని తగ్గించడం, మురికివాడల నిర్మూలన మరియు నిర్మాణ రంగంలో స్థానిక ఉపాధి కల్పన.
• సిలబస్ అనుసంధానం: TSPSC గ్రూప్-1, గ్రూప్-2 మరియు UPSC GS পেపర్ 2 (సంక్షేమ పథకాలు, పాలన) మరియు GS పేపర్ 3 (పట్టణాభివృద్ధి) అంశాలకు అత్యంత ముఖ్యం.

Historical Background

📌 [BACKGROUND — verify independently]

• 2006: ఉమ్మడి ఆంధ్రప్రదేశ్‌లో ముఖ్యమంత్రి వై.ఎస్. రాజశేఖర రెడ్డి హయాంలో మొదటిసారిగా ఇందిరమ్మ ఇళ్ల పథకం ప్రారంభమైంది.
• 2014-2023: తెలంగాణ ఆవిర్భావం తర్వాత డబుల్ బెడ్‌రూమ్ (2BHK) గృహనిర్మాణ పథకాన్ని అమలు చేశారు.
• 2024: మార్చి 11, 2024న ప్రస్తుత కాంగ్రెస్ ప్రభుత్వం 'ఇందిరమ్మ ఇండ్లు' పథకాన్ని ఆరు గ్యారెంటీలలో భాగంగా పునరుద్ధరించింది.

Previous Related Events

📌 [BACKGROUND — verify independently]

• మార్చి 2024: ప్రతి అసెంబ్లీ నియోజకవర్గానికి 3,500 ఇళ్ల చొప్పున తొలి విడత మంజూరు చేశారు.
• మే 2026: హైదరాబాద్ CURE పరిధిలో 1 లక్ష ఎల్‌ఐజీ ఇళ్ల నిర్మాణానికి క్యాబినెట్ ఆమోదం తెలిపింది.
• డిసెంబర్ 2025: ఇందిరమ్మ ఇళ్ల నిర్మాణం కోసం ₹7,740 కోట్లకు పైగా బడ్జెట్ నిధులు విడుదల అయ్యాయి.

Static GK Connection

• ఆర్టికల్ 21: సుప్రీంకోర్టు తీర్పుల ప్రకారం గౌరవప్రదమైన జీవన హక్కులో తగిన గృహ సదుపాయం భాగం.
• 74వ రాజ్యాంగ సవరణ చట్టం (1992): పట్టణ స్థానిక సంస్థలకు పేదల గృహనిర్మాణ పర్యవేక్షణ బాధ్యతలు అప్పగించబడ్డాయి.

India & World Comparison

• కేంద్ర పథకాలు: కేంద్ర ప్రభుత్వ 'ప్రధాన్ మంత్రి ఆవాస్ యోజన - అర్బన్' (PMAY-U) తరహాలోనే ఈ రాష్ట్ర పథకం పనిచేస్తుంది.
• ఐక్యరాజ్యసమితి SDG: సుస్థిరాభివృద్ధి లక్ష్యం 11 (SDG 11 - Sustainable Cities and Communities) సాధనకు ఇది దోహదపడుతుంది.

Future Impact

• హైదరాబాద్ పరిధిలో మురికివాడల సంఖ్య తగ్గి సుస్థిర పట్టణ మౌలిక సదుపాయాలు పెరుగుతాయి.
• భవిష్యత్తులో రాష్ట్రవ్యాప్తంగా 20 లక్షల ఇళ్ల నిర్మాణ లక్ష్యాన్ని చేరుకోవడానికి మార్గం సుగమమవుతుంది.
• లబ్ధిదారులకు 10 సంవత్సరాల విక్రయ నిషేధం వల్ల రియల్ ఎస్టేట్ దుర్వినియోగం అరికట్టబడుతుంది.

---

🔑 Key Points for Revision

• హైదరాబాద్ CURE పరిధిలో 1 లక్ష ఇందిరమ్మ ఎల్‌ఐజీ ఇళ్లు మంజూరయ్యాయి.
• పట్టణ ఇళ్ల అంచనా యూనిట్ వ్యయం ₹11 లక్షలు.
• ప్రభుత్వం ₹5 లక్షల ఆర్థిక సహాయ సబ్సిడీ ఇస్తుంది.
• లబ్ధిదారుని వాటా ₹6 లక్షలు (4 విడతల్లో చెల్లించాలి).
• గరిష్ట వార్షిక ఆదాయ పరిమితి ₹6 లక్షలు.
• ఇందిరమ్మ ఇండ్ల పథకం ఆరంభ తేదీ: మార్చి 11, 2024.
• తెలంగాణ ఉద్యమకారులకు 250 చదరపు గజాల ప్లాట్ ఉచితం.
• ప్రస్తుత సంవత్సర గృహనిర్మాణ లక్ష్యం: 3.50 లక్షల ఇళ్లు.
• గ్రామీణ ప్రాంతాల లక్ష్యం: 2.50 లక్షల ఇళ్లు.
• కేటాయించిన ఇంటిపై 10 సంవత్సరాల లాక్-ఇన్ పీరియడ్ (అమ్మకం నిషేధం) ఉంటుంది.
• పట్టణాల్లో గరిష్టంగా 10 అంతస్తుల బహుళ అంతస్తుల భవనాల నిర్మాణం.
• నిధుల విడుదల దశలు: పునాది, గోడలు, స్లాబ్ మరియు ముగింపు.
• గృహనిర్మాణ శాఖ మంత్రి: పొంగులేటి శ్రీనివాసరెడ్డి.
• సంబంధిత రాజ్యాంగ అధికరణం: ఆర్టికల్ 21 (జీవించే హక్కు).
• అంతర్జాతీయ వర్గీకరణ: UN SDG 11 (సుస్థిర నగరాలు మరియు సముదాయాలు).

---

🧠 Concept Link (Static GK Deep Dive)

Core Concept: Affordable Housing & Welfare Economics in India

• Definition: అల్ప ఆదాయ వర్గాలకు తక్కువ ధరలో నివాస సదుపాయాన్ని కల్పించే సాంఘిక సంక్షేమ విధానాన్ని అర్బన్ అఫోర్డబుల్ హౌసింగ్ అంటారు.
• Constitutional / Legal Basis: ఆర్టికల్ 21 (జీవించే హక్కు) మరియు ఆర్టికల్ 38, 39 (ఆదేశిక సూత్రాలు - సాంఘిక సంక్షేమం).
• Scientific / Economic Principle: సంక్షేమ ఆర్థిక శాస్త్రం ప్రకారం గృహనిర్మాణం అనేది 'ప్రజా వస్తువు' (Merit Good) పరిధిలోకి వస్తుంది.
• How it connects to this event: తెలంగాణ ప్రభుత్వం పట్టణ పేదలకు సబ్సిడీ ద్వారా సగమం వ్యయాన్ని భరించి ఇళ్లను అందిస్తోంది.
• Origin & History: ભારતમાં 1952లో మొదటి ఐదేళ్ల ప్రణాళిక కాలంలో సబ్సిడైజ్డ్ హౌసింగ్ స్కీమ్ ప్రారంభమైంది.
• Key milestone 1: 1985లో ఇందిరా ఆవాస్ యోజన (IAY) ఆరంభం.
• Key milestone 2: 2015లో ప్రధాన్ మంత్రి ఆవాస్ యోజన (PMAY) ప్రారంభం.
• Related Acts / Schemes / Treaties: PMAY-Urban, తెలంగాణ ఇందిరమ్మ ఇండ్ల పథకం, RERA చట్టం 2016.
• Nodal Ministry / Body: కేంద్ర గృహ రవాణా మరియు పట్టణ వ్యవహారాల మంత్రిత్వ శాఖ / రాష్ట్ర గృహనిర్మాణ శాఖ.
• India-specific relevance: వేగవంతమైన పట్టణీకరణ వల్ల పెరుగుతున్న మురికివాడల సమస్యకు పరిష్కారం.
• Global comparison: సింగపూర్ హెచ్‌డిబి (HDB) మోడల్ తరహాలో ప్రభుత్వ సబ్సిడీతో కూడిన గృహనిర్మాణం.
• Data point: నీతి ఆయోగ్ నివేదిక ప్రకారం భారతదేశంలో పట్టణ గృహాల కొరత 1.8 కోట్లకు పైగా ఉంది.
• Common exam angle: పోటీ పరీక్షల్లో పథకం లబ్ధిదారుల అర్హతలు, సబ్సిడీ మొత్తం, ఆర్టికల్ 21 అనుసంధానంపై ప్రశ్నలు అడుగుతారు.
• Easy memory hook: "5 LAKHS - 10 YEARS" (5 లక్షల ఆర్థిక సాయం - 10 ఏళ్ల విక్రయ నిషేధం).

---

❓ Practice MCQs

Q1. తెలంగాణ ప్రభుత్వం హైదరాబాద్ కోర్ అర్బన్ రీజియన్ (CURE) పరిధిలో మంజూరు చేసిన ఇందిరమ్మ ఇళ్ల సంఖ్య ఎంత? [Easy]

A) 50,000 ఇళ్లు

B) 1,00,000 ఇళ్లు

C) 2,00,000 ఇళ్లు

D) 3,50,000 ఇళ్లు

Answer: B

Explanation: తెలంగాణ ప్రభుత్వం హైదరాబాద్ కోర్ అర్బన్ రీజియన్ పరిధిలో అల్ప ఆదాయ వర్గాల కోసం 1,00,000 (1 లక్ష) ఇందిరమ్మ ఇళ్లను మంజూరు చేసింది.

---

Q2. ఇందిరమ్మ ఇండ్ల పథకం కింద సొంత స్థలం కలిగిన లబ్ధిదారునికి ప్రభుత్వం అందించే ఆర్థిక సహాయం ఎంత? [Easy]

A) ₹3 లక్షలు

B) ₹4 లక్షలు

C) ₹5 లక్షలు

D) ₹6 లక్షలు

Answer: C

Explanation: సొంత స్థలం ఉన్న అర్హులైన లబ్ధిదారులకు ఇల్లు నిర్మించుకోవడానికి ప్రభుత్వం ₹5 లక్షల ఆర్థిక సహాయాన్ని ఉచితంగా అందిస్తుంది.

---

Q3. హైదరాబాద్ అర్బన్ రీజియన్‌లో నిర్మించే ఎల్‌ఐజీ ఇందిరమ్మ ఇంటి అంచనా వ్యయం మరియు ప్రభుత్వ సబ్సిడీకి సంబంధించి సరైన ప్రకటన ఏది? [Moderate]

A) మొత్తం వ్యయం ₹8 లక్షలు, సబ్సిడీ ₹3 లక్షలు

B) మొత్తం వ్యయం ₹11 లక్షలు, సబ్సిడీ ₹5 లక్షలు

C) మొత్తం వ్యయం ₹15 లక్షలు, సబ్సిడీ ₹7 లక్షలు

D) మొత్తం వ్యయం ₹10 లక్షలు, సబ్సిడీ ₹6 లక్షలు

Answer: B

Explanation: హైదరాబాద్ కోర్ అర్బన్ పరిధిలోని ఎల్‌ఐజీ ఇందిరమ్మ ఇంటి అంచనా వ్యయం ₹11 లక్షలు కాగా, ప్రభుత్వం ₹5 లక్షల సబ్సిడీ ఇస్తుంది, మిగిలిన ₹6 లక్షలను లబ్ధిదారుడు చెల్లిస్తారు.

---

Q4. ఇందిరమ్మ ఇండ్ల పథకం కింద లబ్ధిదారులుగా ఎంపిక కావడానికి కుటుంబ గరిష్ట వార్షిక ఆదాయ పరిమితి ఎంతగా నిర్ణయించబడింది? [Moderate]

A) ₹3 లక్షలు

B) ₹5 లక్షలు

C) ₹6 లక్షలు

D) ₹8 లక్షలు

Answer: C

Explanation: హైదరాబాద్ కోర్ అర్బన్ రీజియన్ ఎల్‌ఐజీ గృహ సదుపాయం పొందడానికి లబ్ధిదారుల కుటుంబ వార్షిక ఆదాయ పరిమితి గరిష్టంగా ₹6 లక్షలుగా నిర్ణయించారు.

---

Q5. ఇందిరమ్మ ఇండ్ల పథకం కింద కేటాయించిన ఇళ్లను పొందిన నాటి నుండి ఎన్ని సంవత్సరాల వరకు విక్రయించడంపై ప్రభుత్వం నిషేధం విధించింది? [Moderate]

A) 3 సంవత్సరాలు

B) 5 సంవత్సరాలు

C) 10 సంవత్సరాలు

D) 15 సంవత్సరాలు

Answer: C

Explanation: పథకం దుర్వినియోగాన్ని అరికట్టడానికి కేటాయించిన ఇందిరమ్మ ఇళ్లను పొందిన నాటి నుండి 10 సంవత్సరాల వరకు అమ్మకం చేయకూడదనే నిబంధన విధించారు.

---

Q6. తెలంగాణ ఇందిరమ్మ ఇండ్ల పథకం గురించి క్రింది ప్రకటనలను పరిశీలించండి: [Tricky]

1. ఈ పథకం కింద తెలంగాణ ఉద్యమకారులకు 250 చదరపు గజాల స్థలాన్ని ఉచితంగా కేటాయిస్తారు.
2. ప్రస్తుత ఆర్థిక సంవత్సరంలో మొత్తం 3.50 లక్షల ఇళ్ల నిర్మాణాన్ని లక్ష్యంగా పెట్టుకున్నారు.
3. లబ్ధిదారుని వాటా మొత్తాన్ని ప్రభుత్వం ఒకే విడతలో ముందస్తుగా వసూలు చేస్తుంది.

పై ప్రకటనలలో ఏవి సరైనవి?

A) 1 మరియు 2 మాత్రమే

B) 2 మరియు 3 మాత్రమే

C) 1 మరియు 3 మాత్రమే

D) 1, 2 మరియు 3

Answer: A

Explanation: లబ్ధిదారుని వాటానైన ₹6 లక్షల మొత్తాన్ని ఒకేసారి కాకుండా నాలుగు విడతల్లో చెల్లించే సౌకర్యం కల్పించారు, కాబట్టి 3వ ప్రకటన తప్పు.

---

Q7. హైదరాబాద్ కోర్ అర్బన్ రీజియన్ పరిధిలో ఇందిరమ్మ ఇళ్ల నిర్మాణ ప్రక్రియకు సంబంధించి సరైన ప్రతిపాదన ఏది? [Tricky]

A) ఇళ్లను కేవలం నగరం వెలుపల 30 కిలోమీటర్ల దూరంలో మాత్రమే నిర్మిస్తారు.

B) పట్టణ పేదలు నివసించే ప్రాంతాలకు సమీపంలోనే 1 నుండి 5 ఎకరాల స్థలాలు సేకరించి 10 అంతస్తుల వరకు భవనాలు నిర్మిస్తారు.

C) లబ్ధిదారులకు ₹11 లక్షల ఆర్థిక సహాయాన్ని ఉచితంగా నేరుగా బ్యాంకు ఖాతాలో జమ చేస్తారు.

D) గతంలో ఇతర ప్రభుత్వ గృహ పథకాల్లో లబ్ధి పొందిన వారు కూడా దీనికి అర్హులు.

Answer: B

Explanation: నగరంలోని పేదలు నివసించే ప్రాంతాలకు దగ్గరలోనే 1 నుండి 5 ఎకరాల స్థలాలలో 10 అంతస్తుల వరకు బహుళ అంతస్తుల భవనాలు నిర్మిస్తున్నారు.

---

Q8. రాజ్యాంగంలోని ఏ ప్రాథమిక హక్కు మరియు ఆదేశిక సూత్రాలు ఉచిత/సబ్సిడీ గృహ నిర్మాణ పథకాలకు పునాదిగా పనిచేస్తాయి? [Tricky]

A) ఆర్టికల్ 14 మరియు ఆర్టికల్ 45

B) ఆర్టికల్ 19 మరియు ఆర్టికల్ 51A

C) ఆర్టికల్ 21 మరియు ఆర్టికల్ 38/39

D) ఆర్టికల్ 25 మరియు ఆర్టికల్ 44

Answer: C

Explanation: ఆర్టికల్ 21 (జీవించే హక్కు) మరియు ఆదేశిక సూత్రాలలోని ఆర్టికల్ 38, 39 (సాంఘిక సంక్షేమం) ప్రజలకు నివాస సదుపాయం కల్పించడానికి రాజ్యాంగ ప్రాతిపదికగా నిలుస్తాయి.

---

📜 Previous Year Question Style (PYQ)

PYQ 1:

తెలంగాణ ప్రభుత్వం ఇటీవల ఆమోదించిన ఇందిరమ్మ ఇండ్ల పథకానికి సంబంధించి క్రింది వానిలో సరైన ప్రకటన ఏది?

A) సొంత స్థలం ఉన్న వారికి ₹10 లక్షల పూర్తి నిధులు ఇస్తారు.

B) స్థలం లేని పేదలకు భూమితో పాటు ₹5 లక్షల ఆర్థిక సాయం అందిస్తారు.

C) ఈ పథకం కేవలం గ్రామీణ ప్రాంతాలకు మాత్రమే పరిమితం చేయబడింది.

D) లబ్ధిదారుల ఎంపిక కేవలం కేంద్ర ప్రభుత్వ సర్వే ఆధారంగా జరుగుతుంది.

Answer: B

Explanation: ఇందిరమ్మ ఇండ్ల పథకం కింద సొంత ఇళ్ల స్థలం లేని పేదలకు ఉచితంగా ప్లాట్ కేటాయించడంతో పాటు ఇల్లు కట్టుకోవడానికి ₹5 లక్షల ఆర్థిక సహాయం అందిస్తారు.

---

PYQ 2:

ఇందిరమ్మ ఇండ్ల పథకం మార్గదర్శకాలకు సంబంధించి క్రింది ప్రకటనలను పరిశీలించండి:

1. లబ్ధిదారులు తప్పనిసరిగా తెలంగాణ శాశ్వత నివాసులై ఉండాలి.
2. భారతదేశంలో ఎక్కడా సొంత పక్కా ఇల్లు కలిగి ఉండకూడదు.
3. ఈ పథకం ద్వారా లబ్ధి పొందిన ఇళ్లను 5 సంవత్సరాల తర్వాత విక్రయించవచ్చు.

పై ప్రకటనలలో ఏవి సరైనవి?

A) 1 మరియు 2 మాత్రమే

B) 2 మరియు 3 మాత్రమే

C) 1 మరియు 3 మాత్రమే

D) 1, 2 మరియు 3

Answer: A

Explanation: కేటాయించిన ఇళ్లను పొందిన నాటి నుండి 10 సంవత్సరాల వరకు అమ్మకంపై నిషేధం ఉంటుంది, కాబట్టి 3వ ప్రకటన తప్పు.

---

PYQ 3:

క్రింది వాటిని జతపరచండి:

(a) ఇందిరమ్మ పథకం ప్రారంభం - (1) ₹5 లక్షలు

(b) ప్రభుత్వం ఇచ్చే గరిష్ట సబ్సిడీ - (2) 250 చదరపు గజాలు

(c) తెలంగాణ ఉద్యమకారులకు ప్లాట్ - (3) మార్చి 11, 2024

(d) CURE ఎల్‌ఐజీ ఇళ్ల అంచనా వ్యయం - (4) ₹11 లక్షలు

A) a-3, b-1, c-2, d-4

B) a-1, b-3, c-4, d-2

C) a-4, b-2, c-1, d-3

D) a-2, b-4, c-3, d-1

Answer: A

Explanation: పథకం ఆరంభం మార్చి 11, 2024; సబ్సిడీ ₹5 లక్షలు; ఉద్యమకారులకు 250 గజాల స్థలం; ఎల్‌ఐజీ ఇళ్ల అంచనా వ్యయం ₹11 లక్షలు.

---

✍️ Mains Answer Pointers

Question 1 (150 words): తెలంగాణ ప్రభుత్వం చేపట్టిన 'ఇందిరమ్మ ఇండ్ల పథకం' యొక్క ముఖ్య నిబంధనలను వివరిస్తూ, పట్టణ పేదరిక నిర్మూలనలో దాని పాత్రను విశ్లేషించండి.

ఇందిరమ్మ ఇండ్ల పథకం తెలంగాణ ప్రభుత్వ ఆరు గ్యారెంటీలలో ఒకటైన ప్రధాన సంక్షేమ కార్యక్రమం. ఈ పథకం కింద సొంత స్థలం ఉన్న పేదలకు ₹5 లక్షల ఆర్థిక సాయం, స్థలం లేని వారికి ఉచిత ప్లాట్‌తో పాటు ₹5 లక్షలు అందిస్తారు. హైదరాబాద్ కోర్ అర్బన్ రీజియన్ (CURE) పరిధిలో 1 లక్ష ఎల్‌ఐజీ ఇళ్లను ₹11 లక్షల వ్యయంతో నిర్మిస్తున్నారు, ఇందులో ప్రభుత్వం ₹5 లక్షల సబ్సిడీ ఇస్తుంది.

ఈ పథకం పట్టణ పేదలకు రక్షణ, సాంఘిక హోదా మరియు భద్రతను కల్పిస్తుంది. మురికివాడల్లో జీవన ప్రమాణాలను మెరుగుపరచడం ద్వారా ఆరోగ్య భద్రత పెరుగుతుంది. బహుళ అంతస్తుల భవనాల నిర్మాణం వల్ల నగర స్థల సమర్థ వినియోగం సాధ్యమవుతుంది. అంతేకాకుండా, 10 సంవత్సరాల విక్రయ నిషేధం బెనిఫిషియరీల స్థిరత్వానికి దోహదపడుతుంది.

సకాలంలో నిధుల విడుదల మరియు పారదర్శక లబ్ధిదారుల ఎంపిక ద్వారా ఈ పథకం పట్టణ పేదరిక నిర్మూలనలో విప్లవాత్మక మార్పులు తేగలదు.

---

Question 2 (250 words): వేగవంతమైన పట్టణీకరణ నేపథ్యంలో పేదలకు సరసమైన గృహ వసతి (Affordable Housing) కల్పించడంలో ఎదురవుతున్న సవాళ్లను చర్చించండి. ఇందిరమ్మ ఇండ్ల పథకం ఈ సవాళ్లను ఏ విధంగా అధిగమించగలదో పరిశీలించండి.

భారతదేశంలో వేగవంతమైన పట్టణీకరణ వల్ల నగరాల్లో పేదల గృహ కొరత తీవ్రమవుతోంది. పట్టణాల్లో భూమి లభ్యత కొరత, అధిక రియల్ ఎస్టేట్ ధరలు, నిధుల కొరత మరియు మురికివాడల విస్తరణ ప్రధాన సవాళ్లుగా నిలుస్తున్నాయి. దీనివల్ల ఆర్టికల్ 21 ప్రకారం పౌరులకు లభించాల్సిన గౌరవప్రదమైన జీవన ప్రమాణాలు దెబ్బతింటున్నాయి.

తెలంగాణ ప్రభుత్వం ప్రవేశపెట్టిన 'ఇందిరమ్మ ఇండ్ల పథకం' ఈ సవాళ్లకు బహుముఖ పరిష్కారాన్ని చూపుతోంది: మొదటిగా, హైదరాబాద్ CURE పరిధిలో ప్రభుత్వం నగర నడిబొడ్డున ఉన్న 1 నుండి 5 ఎకరాల విలువైన భూములను సేకరించి, పేదలను నగర శివార్లకు నెట్టివేయకుండా వారి నివాస ప్రాంతాల సమీపంలోనే ఇళ్లను నిర్మిస్తోంది. రెండవది, ₹11 లక్షల వ్యయం అయ్యే ఎల్‌ఐజీ ఇళ్లకు ₹5 లక్షల సబ్సిడీ ఇస్తూ, మిగిలిన ₹6 లక్షలను లబ్ధిదారులు సులభ విడతల్లో చెల్లించే ఆర్థిక రక్షణ కల్పించింది. మూడవది, గరిష్టంగా 10 అంతస్తుల భవనాలు నిర్మించడం ద్వారా పరిమిత భూమిని గరిష్టంగా ఉపయోగించుకునే సాంకేతిక నమూనాను అనుసరిస్తోంది.

అయితే, ప్రాజెక్టు సమర్థవంతంగా పూర్తవ్వడానికి సకాలంలో బడ్జెట్ కేటాయింపులు, క్వాలిటీ కంట్రోల్ తనిఖీలు మరియు అర్హులైన నిరుపేదలకే ఇళ్లు అందేలా పారదర్శకత పాటించడం అత్యంత ఆవశ్యకం. ఈ చర్యలు సరిగ్గా అమలు జరిగితే ఇందిరమ్మ పథకం దేశంలోని ఇతర రాష్ట్రాలకు ఒక మార్గదర్శక నమూనాగా నిలుస్తుంది.

---

⚠️ Examiner Trap

• Trap 1: Students often confuse మొత్తం ఇంటి వ్యయం with ప్రభుత్వ సబ్సిడీ. The correct fact is హైదరాబాద్ CURE ఎల్‌ఐజీ ఇంటి మొత్తం వ్యయం ₹11 లక్షలు, కాగా ప్రభుత్వం ఇచ్చే సబ్సిడీ సహాయం ₹5 లక్షలు మాత్రమే.
• Trap 2: A common wrong assumption is ఈ పథకంలో ఇళ్లను వెంటనే వేరొకరికి విక్రయించవచ్చు. The reality is కేటాయించిన నాటి నుండి 10 సంవత్సరాల వరకు అమ్మకంపై పూర్తి నిషేధం ఉంటుంది.
• Trap 3: Many students miss ఉద్యమకారుల కోటా భూమి పరిమాణం when answering questions on this topic. Always remember తెలంగాణ ఉద్యమకారులకు కేటాయించే ఉచిత భూమి విస్తీర్ణం 250 చదరపు గజాలు.

---

🧭 Exam Tip

• Prelims Focus: ప్రిలిమ్స్ పరీక్షల్లో పథకం లాంచ్ తేదీ (మార్చి 11, 2024), ఆర్థిక సహాయం మొత్తం (₹5 లక్షలు), ఎల్‌ఐజీ ఇళ్ల అంచనా వ్యయం (₹11 లక్షలు), లాక్-ఇన్ పీరియడ్ (10 సంవత్సరాలు) మరియు ఆదాయ పరిమితి (₹6 లక్షలు) వంటి గణాంకాలపై ప్రత్యక్ష ప్రశ్నలు అడుగుతారు.
• Mains Focus: మెయిన్స్ పరీక్షల్లో పట్టణీకరణ (Urbanisation), మురికివాడల నిర్మూలన, రాజ్యాంగంలోని ఆర్టికల్ 21 (జీవన హక్కు) మరియు సుస్థిరాభివృద్ధి లక్ష్యాలు (SDG 11) తో ఈ పథకాన్ని జోడించి విశ్లేషణాత్మక సమాధానాలు రాయాల్సి ఉంటుంది.
• Interview Angle: ఇంటర్వ్యూలలో "పట్టణ పేదలకు నగర మధ్యలో భూములు కేటాయించడం సమర్థనీయమేనా?" లేదా "డబుల్ బెడ్‌రూమ్ పథకానికి ఇందిరమ్మ పథకానికి తేడా ఏమిటి?" అనే అంశాలపై మీ అభిప్రాయాన్ని అడిగే అవకాశం ఉంది.
• High-Probability Prediction: రాబోయే TSPSC మరియు ఇతర రాష్ట్ర స్థాయి పోటీ పరీక్షల్లో CURE పరిధిలో మంజూరు చేసిన 1 లక్ష ఇళ్ల సబ్సిడీ నిష్పత్తి మరియు ఉద్యమకారుల లబ్ధిదారుల వివరాలపై ప్రశ్న రావడం దాదాపు ఖాయం.

---